Sürdürülebilir Kent Planlamasında Yeşil Alanların Mikroklima Üzerindeki Etkileri: Tarsus Yeşilyurt Mahallesi ENVI-met Simülasyon Analizi

Günümüz kentleşme süreçlerinde kontrolsüz yapılaşma, asfalt ve beton gibi geçirimsiz sert yüzeylerin yaygınlaşması ve yeşil alanların kademeli olarak azalması, kent içi mikroklimatik dengelerin bozulmasına sebep olmaktadır. Özellikle küresel iklim değişikliğinin getirdiği sıcaklık artışlarıyla birleştiğinde, Akdeniz iklim kuşağındaki yerleşimlerde kentsel ısı adası etkisi daha belirgin hale gelmekte ve dış mekân termal konforu ciddi şekilde düşmektedir. Bu durum, yerel yönetimlerin ve kent plancılarının iklim dayanıklı şehirler tasarlamak için mikroklimatik verilere dayalı sürdürülebilir modeller ve senaryolar geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. Mevcut alan kullanımının termal davranışını belirlemek ve yeşil alan müdahalelerinin serinletici potansiyelini nicel olarak ortaya koymak, sürdürülebilir kentsel planlama stratejilerinin temelini oluşturmaktadır.

Bu araştırma, Mersin ilinin Tarsus ilçesinde yer alan Yeşilyurt Mahallesi'ndeki yaklaşık 22.200 m2'lik bir konut alanında yeşil alan miktarının artırılmasının mikroklima koşulları ve hava sıcaklığı üzerindeki etkisini ENVI-met 5.1.1 simülasyon yazılımı aracılığıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle alana ait mevcut durum verileri ArcGIS ortamında sayısal hale getirilmiş ve 15 Ağustos 2022 tarihinde saat 14:00'te 1,5 metre yükseklikte ölçülen sıcaklık, bağıl nem, rüzgâr hızı ve yönü gibi meteorolojik veriler simülasyon modeline girdi olarak aktarılmıştır. Mevcut durumdaki 1.911 m2'lik yeşil alana karşılık, planlanan senaryoda yeşil alan miktarı 2.487 m2 artırılarak toplam 4.398 m2'ye çıkarılmış ve her iki durumun mikroklimatik çıktıları ENVI-met Monde ve Leonardo arayüzleri üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

Simülasyon sonuçları, mevcut alandaki yapı yoğunluğunun ve beton/asfalt gibi sert yüzeylerin sıcaklık artışını belirgin şekilde tetiklediğini göstermektedir. Mevcut durumda hava sıcaklıkları 31,56°C ile 33,12°C arasında değişirken, özellikle sert yüzeylerin yoğun olduğu alanlarda sıcaklık 33°C'ye ulaşmakta, mevcut yeşil alanlarda ise 31,5°C civarına düşmektedir. Yeşil alanın 4.398 m2'ye çıkarıldığı iklim senaryosunda ise hava sıcaklıklarının 31,11°C ile 33,04°C arasında seyrettiği ve tüm inceleme alanı genelinde ortalama 0,45°C'lik net bir sıcaklık düşüşü sağlandığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sayısal bulgular, yeşil alanların niceliksel olarak genişletilmesinin kentsel ısı yükünü hafifletmede ve mikroklimatik serinleme sağlamada etkili bir mekânsal müdahale olduğunu doğrulamaktadır.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümünde yazar, elde edilen bulguları Smith ve diğerleri (2018), Johnson ve diğerleri (2020) ile Scott ve diğerleri (2017) gibi uluslararası literatürdeki benzer mikroklima çalışmalarıyla ilişkilendirmekte; yeşil alanların gölgeleme, rüzgâr hızı düzenleme ve bağıl nem yükseltme mekanizmalarıyla termal konforu artırdığını vurgulamaktadır. İnceleme, kentsel yatay düzlemdeki mekânsal kısıtlamalar nedeniyle yeşil çatı, yeşil cephe ve yansıtıcı yüzey malzemeleri gibi alternatif ekolojik uygulamaların da yerel yönetimler tarafından iklim politikalarına entegre edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Literatür taraması açısından bu çalışma, Akdeniz iklim bölgesindeki ikincil kentlerde ENVI-met tabanlı mikroklimatik senaryo modellemesinin kent planlama kararlarına nasıl veri sağladığını somut olarak gösteren nitelikli bir ampirik referans sunmaktadır.