Nicel araştırma makalesi incelemesi

DOI: 10.1371/journal.pone.0297312

Dünya Siber Suç Endeksi ile Siber Suçların Küresel Coğrafyasını Haritalandırmak: Küresel Bir Siber Suçluluk Ölçütü Önerisi

Siber suçların küresel ölçekteki milyarlarca dolarlık maliyetine rağmen, faillerin çevrimiçi takma adlar ve teknik korumalar arkasına saklanması siber suç coğrafyasının ampirik olarak incelenmesini zorlaştırmaktadır. Bu araştırma, teknik veri manipülasyonlarını aşarak ülkelerin siber suçluluk düzeyini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Yazar
Miranda Bruce et al.
Yayın
PLoS ONE
Tarih
2024-04-10
01

Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği

Siber suçların küresel ölçekteki finansal maliyeti yüz milyonlarca dolardan trilyonlarca dolara kadar uzanırken, bu suçları gerçekleştiren faillerin gerçek coğrafi konumları teknik verilerin manipüle edilebilirliği sebebiyle çoğunlukla gizli kalmaktadır. Alanyazında siber suç saldırılarının coğrafi dağılımına ilişkin çeşitli teknik raporlar bulunmasına rağmen, faillerin gerçek fiziksel konumlarını ve ülkelerin siber suçlu üretme potansiyellerini gösteren güvenilir ve ampirik bir ölçüt bulunmamaktadır. Mevcut teknik veriler siber saldırıların altyapısını yansıtırken, hukuki kovuşturma verileri ise yalnızca sınırlı vakaları kapsamakta ve ülkelerin kolluk gücü kapasitelerine göre taraflılık göstermektedir. Bu bağlamda, siber suç faillerinin gerçek lokasyonlarının tespit edilmesi, hem politika yapıcıların kaynaklarını doğru siber suç odaklarına yönlendirebilmesi hem de siber suçun yerel belirleyicilerini inceleyen akademik çalışmaların yürütülebilmesi açısından hayati bir akademik boşluğu temsil etmektedir.

Bu çalışmanın temel amacı, siber suç faillerinin küresel coğrafyasını ampirik olarak haritalandırmak ve ülkelerin siber suçluluk düzeyini ortaya koyan güvenilir bir ölçüt olarak Dünya Siber Suç Endeksi geliştirmektir. Yazarlar, geleneksel teknik veri setlerinin geçerlilik sorunlarını aşmak amacıyla, siber suç istihbaratı ve soruşturması alanlarında en az beş yıl deneyime sahip ve akranları arasında saygınlığı olan küresel uzmanların katıldığı çok aşamalı bir uzman anketi yöntemi tasarlamıştır. Araştırma tasarımı kapsamında öncelikle odak grupları ve pilot anketlerle test edilen yapılandırılmış anket formu, siber suçları beş ana kategoriye ayırarak uzmanlardan kaynak ülkeleri aday göstermelerini ve bu ülkeleri etki, profesyonellik ve teknik beceri açısından değerlendirmelerini istemiştir. Toplam 92 uzmanın katılımıyla tamamlanan bu anket verilerinden hareketle, aday gösterilme oranları ve uzman puanları ağırlıklandırılarak her ülke için siber suç türü ve genel siber suçluluk puanları hesaplanmıştır.

Araştırmanın ampirik bulguları, siber suç tehdidinin küresel düzeyde homojen bir şekilde dağılmadığını, aksine son derece sınırlı sayıda ülkenin siber suçluluğun ana merkezleri haline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Genel endeks puanlamasında Rusya, Ukrayna, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Nijerya ve Romanya gibi ülkeler ilk sıralarda yer alırken; bu ülkelerin her birinin siber suç kategorilerinde farklılaştığı ve uzmanlaştığı tespit edilmiştir. Örneğin, geliştirilen Teknik Derece Puanı analizine göre Rusya ve Ukrayna son derece teknik karmaşıklık gerektiren yazılım kodlama ve fidye yazılımı gibi alanlarda uzmanlaşmışken, Nijerya gibi ülkelerin daha az teknik karmaşıklığa sahip dolandırıcılık türlerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Ayrıca elde edilen sonuçlar, siber suç faillerinin profillerinin sadece teknik kapasiteleriyle değil, aynı zamanda operasyonel profesyonellikleri ve yarattıkları küresel etki düzeyleriyle de ülkeden ülkeye derin farklılıklar sergilediğini göstermektedir.

Çalışmanın sunduğu bulgular, siber suçun tamamen akışkan, sınırsız ve yerel bağlamlardan kopuk bir olgu olduğuna dair yaygın kabulleri sarsarak, bu organize suç türünün aslında son derece güçlü bir yerel boyutu olduğunu kanıtlamaktadır. Elde edilen ampirik endeks, siber suçun yerel eğitim olanakları, internet altyapısı, yolsuzluk oranları ve ekonomik fırsatlar gibi ulusal niteliklerle olan ilişkisini analiz etmek isteyen araştırmacılar için değerli bir bağımlı değişken sunmaktadır. Araştırmacılar, geliştirilen bu küresel metriğin siber suçların uluslararası düzeyde bastırılmasına yönelik ulusal stratejilerin tasarlanmasında kolluk kuvvetlerine ve politika yapıcılara stratejik bir yön tayin ettiğini belirtmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, siber suçla mücadelede tek tip politikaların yetersiz kalacağını, her ülkenin siber suç profiline ve yerel uzmanlaşma alanına uygun, yerelleştirilmiş ve hedef odaklı stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koyarak literatüre öncü bir metodolojik ve teorik katkı sağlamaktadır.

Araştırmanın amacı

Siber suç soruşturması ve istihbaratı alanındaki küresel uzmanların katılımıyla gerçekleştirilen bir uzman anketi aracılığıyla siber suç faillerinin gerçek fiziksel konumlarını tespit etmek ve siber suçluluk düzeylerini beş ana kategori üzerinden ölçen güvenilir bir Dünya Siber Suç Endeksi geliştirmektir(Bruce et al., 2024).

İnceleme ve modelleme yöntemi

Çalışma, geleneksel teknik verilerin siber suç faillerinin gerçek konumunu belirlemedeki yetersizliğini aşmak amacıyla, siber suç istihbaratı ve soruşturması alanında en az beş yıl deneyimli küresel uzmanlarla gerçekleştirilen yapılandırılmış bir çevrimiçi anket metodolojisine dayanmaktadır(Bruce et al., 2024).

Kuramsal ve kavramsal çerçeve

Çalışma, siber suçların sınır tanımaz ve tamamen sanal alana özgü akışkan yapıda olduğuna dair yaygın tezleri sörgülayarak, organize suçun yerel boyutu kuramlarına dayanmaktadır. Yazarlar, siber suçların da tıpkı geleneksel organize suçlar gibi yerel sosyoekonomik, eğitimsel, yasal ve politik ekosistemlerden beslendiğini ve dolayısıyla siber suçluluğun güçlü bir yerel boyutu olduğunu savunmaktadır.

Makalenin ele aldığı literatür

Çalışma, siber suç coğrafyasına yönelik geçerli ve karşılaştırılabilir veri setlerinin eksikliğini ele almaktadır. Alanyazındaki mevcut siber suç endekslerinin iki temel kusuru olan faillerin yerini doğru atfedememe ve ülkeler arası siber suç şiddetini karşılaştıramama sorunları vurgulanmıştır. Teknik altyapı verilerinin yalnızca saldırı lokasyonlarını gösterdiği, hukuki dava verilerinin ise ülkelerin kolluk kuvvetlerinin etkinliğini yansıttığı belirtilerek uzman anketlerinin bu boşluğu doldurmadaki kritik rolü tartışılmıştır.

Araştırma Tasarımı

Evren veya inceleme alanı
Küresel düzeyde siber suç istihbaratı, soruşturması ve siber faillerin tespiti/atfedilmesi alanlarında en az beş yıl deneyime sahip aktif kamu ve özel sektör profesyonelleri.
Örneklem veya araştırma materyali
Ankete katılmayı kabul eden, 5 ana coğrafi bölgeden (Afrika, Asya-Pasifik, Avrupa, Kuzey Amerika, Güney Amerika) siber suç alanında aktif olarak çalışan toplam 92 uzman uzman.
Veri toplama süreci
Mart - Ekim 2021 tarihleri arasında, katılımcıların 5 ana siber suç türü için önemli kaynak ülkeleri aday gösterdiği ve bunları etki, profesyonellik ve teknik becerilerine göre 1-10 arası Likert tipi ölçekle puanladığı, anonim bir çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmıştır.
Veri analiz yöntemi
Uzmanların aday gösterme oranları ve verdikleri puanlar (etki, profesyonellik, teknik beceri) ağırlıklandırılarak her suç türü ve genel endeks için 100 üzerinden sürekli WCI puanları hesaplanmıştır. Ayrıca uzmanların kendi ülkelerine yönelik yanlılıklarını tespit etmek amacıyla R programında doğrusal regresyon analizleri ve anket yörgünluğunu ölçmek için Mann-Kendall ve IRV endeks testleri uygulanmıştır.
Siber Suçluluk (Cybercriminality)Dünya Siber Suç Endeksi (World Cybercrime Index - WCI)Etki (Impact)Profesyonellik (Professionalism)Teknik Beceri (Technical skill)Teknik Derecesi Skoru (Technicality T-score)

Araştırmanın Bulguları

01

Siber suç tehditleri küresel düzeyde homojen bir dağılım göstermemekte; oldukça az sayıda ülke en büyük siber suç tehditlerinin kaynağı olarak öne çıkmaktadır(Bruce et al., 2024).

02

Rusya, Ukrayna, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Romanya ve Nijerya olmak üzere altı ülke, hem genel Dünya Siber Suç Endeksinde (WCI) hem de beş özel siber suç türü endeksinin tamamında ilk 10 sırada yer almaktadır(Bruce et al., 2024).

03

Siber suç merkezleri belirli suç türlerinde uzmanlaşma eğilimindedir; örneğin Rusya ve Ukrayna son derece teknik karmaşıklığı olan siber suç türlerinde lider konumdayken, Nijerya daha az teknik beceri gerektiren dolandırıcılık türlerinde uzmanlaşmıştır(Bruce et al., 2024).

04

Uzman değerlendirmeleri, siber suç faillerinin coğrafi dağılımında siber saldırıların gerçekleştiği altyapılardan farklı olarak, teknik ölçümlerin tek başına yakalayamadığı daha geniş ve derin bir coğrafi çeşitlilik (97 farklı ülkenin aday gösterilmesi) olduğunu ortaya koymuştur(Bruce et al., 2024).

02

Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu

Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı

Dünya Siber Suç Endeksi (WCI), siber suçların küresel coğrafyasını ve siber suç faillerinin gerçek fiziksel dağılımını belirlemek amacıyla geliştirilmiş yenilikçi ve güvenilir bir ölçüttür. Teknik verilerin aksine fail atfına odaklanan bu çalışma, siber suç faaliyetlerinin dünya genelinde homojen bir dağılım göstermediğini ve belirli sıcak noktalarda yoğunlaştığını açıkça ortaya koymaktadır.

Bulgular, küresel siber suç tehditlerinin büyük ölçüde Rusya, Ukrayna, Çin, ABD ve Nijerya gibi sınırlı sayıdaki ülkeden kaynaklandığını göstermektedir. Yazarlar bu yoğunlaşmayı, ilgili ülkelerdeki teknik eğitim kalitesi, internet penetrasyonu, ekonomik koşullar ve yolsuzluk gibi yerel faktörlerin oluşturduğu özgün sosyo-ekonomik ekosistemlerle açıklamaktadır.

Tartışma kısmında çalışmanın bulguları organize suç literatürüyle ilişkilendirilerek siber suçların tamamen sanal ve sınır ötesi bir olgu olmadığı, aksine güçlü bir yerel boyuta (local dimension) sahip olduğu vurgulanmaktadır. Bu durum, siber suç şebekelerinin fiziksel dünya ve yerel koşullarla olan bağlarını inceleyen nitel literatür çalışmalarıyla da büyük ölçüde örtüşmektedir.

Endeksin sunduğu coğrafi ve tür bazlı uzmanlaşma verileri, küresel siber suçla mücadele stratejilerinde de köklü değişiklikler önermektedir. Tek tip (one-size-fits-all) küresel politikalar yerine, her bir siber suç merkezinin teknik yeteneklerine ve yerel yapısına özel olarak uyarlanmış, hedef odaklı kolluk kuvveti müdahaleleri ve kalkınma programları tasarlanması gerekmektedir.

Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması

Yazarlar, siber saldırıların teknik çıkış noktalarının (IP adresleri, botnet zombileri veya proxy sunucuları) faillerin gerçek fiziksel konumunu yansıtmadığını ve Kigerl tarafından vurgulanan teknik ölçümlere dayalı coğrafi çıkarımların siber suçluların yerini doğru tespit etmede yetersiz kaldığını savunmaktadır(Bruce et al., 2024).

Yazarlar, siber suçun tamamen akışkan ve sınır ötesi bir olgu olduğu yönündeki yaygın kabullerin aksine, siber suçluluğun güçlü bir yerel boyutu olduğunu ve organize suç teorilerinde yer alan yerellik tartışmalarını destekleyen somut coğrafi yoğunlaşmalar barındırdığını kanıtlamıştır(Bruce et al., 2024).

Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar

Araştırma, Dünya Siber Suç Endeksi aracılığıyla siber suçluluğun küresel ve yerel boyutlarını ortaya koyarak, bazı ülkelerin belirli suç türlerinde nasıl uzmanlaştığını doğrulamıştır. Bu bulgular, siber suçlarla mücadelede tek tip stratejiler yerine yerel dinamikleri dikkate alan, kaynakları en etkili siber suç merkezlerine yönlendiren ve ülkelerin siber suç üretme nedenlerini açıklamaya yönelik teorik modeller geliştirmeye zemin hazırlayan yeni bir dönemi başlatmaktadır(Bruce et al., 2024).

Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve

Bu araştırma siber suç literatüründe uzun süredir var olan metodolojik bir boşluğu doldurma işlevi görmektedir. Siber suçların sınır ötesi doğası sebebiyle, faillerin gerçek fiziksel konumlarının tespiti geleneksel ağ analizleri veya IP bazlı teknik verilerle yapılamamaktadır. Çalışma, bu ampirik kör noktayı aşmak amacıyla küresel düzeyde siber istihbarat ve soruşturma deneyimi olan uzmanların kolektif birikimine başvuran bir anket yöntemi sunmaktadır. Böylece, teknik verilerin manipüle edilebilir yapısının ötesine geçerek ülkelerin siber suç üretme potansiyellerini karşılaştırılabilir ampirik bir düzleme taşımakta ve araştırmacılara güvenilir bir referans noktası sağlamaktadır.

Çalışma, literatürdeki önceki siber suç coğrafyası tartışmaları ve ampirik eksiklikler üzerine inşa edilmiştir. Kigerl (2012) gibi öncülerin kullandığı rutin aktivite teorisi ve teknik siber saldırı kaynaklarının geçerlilik sınırlarını doğrudan adreslemektedir. Lusthaus vd. (2020) tarafından kuramsal düzeyde önerilen ancak daha önce bu ölçekte hiç uygulanmamış olan 'uzman anketi' yaklaşımını hayata geçirerek literatürü metodolojik olarak bir üst aşamaya taşır. Resmi kovuşturma kayıtlarının veya sadece başarılı davaların yarattığı örneklem yanlılığını kırarak, siber suçluların ve organize suç şebekelerinin yerel boyutlarına dair teorik iddiaları ampirik verilerle destekler.

Bu çalışma, siber suç ve dijital güvenlik konularında hazırlanan literatür taraması çalışmalarına çok boyutlu katkılar sunmaktadır. Öncelikle, siber suçun tamamen sanal ve mekansız bir olgu olduğu yönündeki yaygın kabulleri ampirik olarak sörgülamakta ve organize suçların fiziksel coğrafyayla olan göbek bağını ortaya koymaktadır. Taramalarda kullanılmak üzere 197 ülkeyi kapsayan karşılaştırmalı, standartlaştırılmış ve geçerliliği doğrulanmış bir bağımlı değişken (WCI) sunmaktadır. Ayrıca, ülkelerin sadece siber suç üretmediğini, yerel sosyo-ekonomik dinamiklerine göre belirli suç kategorilerinde nasıl uzmanlaştığını göstererek literatür sentezlerine derinlik katmaktadır.

Kaynakça

  1. Kigerl, A. (2012). Routine Activity Theory and the Determinants of High Cybercrime Countries. Social Science Computer Review, 30(4), 470–486. https://doi.org/10.1177/0894439311422689
  2. Lusthaus, J., Varese, F. (2021). Offline and Local: The Hidden Face of Cybercrime. Policing: A Journal of Policy and Practice, 15(1), 4–14. https://doi.org/10.1093/police/paaa057
03

Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım

Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.

01

Tez veya makalede kullanım · literatüre-review

Siber suçların tamamen sanal ve sınırsız olmayıp, yerel sosyo-ekonomik koşullarla şekillenen güçlü fiziksel ve coğrafi merkezleri bulunmaktadır.

Siber suçların mekansal boyutunu tartışırken, siber suçluların küresel akışkanlığının yerel ekosistemlerden bağımsız olmadığını savunmak için bu kaynağın ana teorik tezi kullanılabilir(Bruce et al., 2024).

Türkiye'deki Siber Suç Ekosisteminin WCI Beşli Metriği Çerçevesinde Niteliksel Analizi

Araştırma sorusu
Türkiye'deki siber güvenlik ve kolluk kuvveti uzmanlarına göre, Türkiye siber suç türleri bazında hangi uzmanlaşma eğilimlerini göstermektedir?
Yöntem taslağı
Türkiye'de siber suç soruşturmalarında en az beş yıl deneyimli 25 siber istihbarat uzmanıyla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecek, örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ilkesine göre belirlenecektir. Veriler içerik analiziyle çözümlenecektir.

Makaleyle bağlantısı: Makalede ülkelerin siber suç türlerinde gösterdiği uzmanlaşma profilleri ve WCI'nın beşli kategorizasyonu bu yerel çalışmanın metodolojik şablonunu oluşturmaktadır(Bruce et al., 2024).

02

Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve

Siber suç araştırmalarında yalnızca teknik ağ verilerine veya resmi kovuşturma kayıtlarına dayanmak metodolojik geçerlilik sorunlarına yol açar.

Yöntem tasarlarken teknik verilerin siber suçluların gerçek lokasyonunu göstermede neden yetersiz kaldığını gerekçelendirmek için kullanılabilir(Bruce et al., 2024).

Sosyo-Ekonomik Göstergelerin Ülke Bazlı Siber Suç Üretimi Üzerindeki Etkisi: WCI Verileriyle Kantitatif Bir Model Sınaması

Araştırma sorusu
Ülkelerin eğitim düzeyi, internet penetrasyonu ve yolsuzluk endeksleri ile WCI genel ve teknik suç skorları arasında nasıl bir regresyon ilişkisi vardır?
Yöntem taslağı
WCI endeksinde yer alan 97 ülkenin genel ve tür bazlı skorları bağımlı değişken; Dünya Bankası ve Şeffaflık Örgütü verileri bağımsız değişken olarak alınarak çoklu doğrusal regresyon analizi yapılacaktır.

Makaleyle bağlantısı: Yazarların siber suçların yerel sosyo-ekonomik faktörlerle ilişkisini incelemek üzere gelecekte kurulabilecek regresyon modelleri için WCI'yı bağımlı değişken olarak önermesine dayanmaktadır(Bruce et al., 2024).

03

Tez veya makalede kullanım · Tartışma

Küresel siber suç tehditleri homojen dağılmamakta, belirli ülkeler belirli teknik düzeylerdeki suç türlerinde uzmanlaşmaktadır.

Farklı ülkelerin siber suç profillerini karşılaştırırken, Rusya'nın teknik karmaşıklıkta, Nijerya'nın ise daha düşük teknik beceri gerektiren dolandırıcılık türlerindeki yerel uzmanlaşmasını açıklamakta temel referans olarak kullanılabilir(Bruce et al., 2024).

Yolsuzluk ve Devlet Koruması Ekseninde Siber Suç Hub'larının Gelişimi: Karşılaştırmalı Vaka Analizi

Araştırma sorusu
WCI endeksinde üst sıralarda yer alan ülkelerdeki zayıf devlet kurumları ve yolsuzluk, kâr amaçlı siber suç şebekelerinin serbestçe faaliyet göstermesini nasıl kolaylaştırmaktadır?
Yöntem taslağı
Endeksin ilk sıralarındaki iki farklı siber suç merkezi üzerinde karşılaştırmalı nitel vaka analizi yürütülecek; akademik literatür, iddianameler ve resmi raporlar doküman incelemesiyle analiz edilecektir.

Makaleyle bağlantısı: Yazarların siber suç şebekelerinin devlet dışı veya devlet koruması altındaki yapılarına dair tartışmasından ve siber suç üretimindeki kurumsal boşluklar sınırlılığından türetilmiştir(Bruce et al., 2024).