---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Modernleşme ve Sekülerleşme: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Örneği"
description: "Modernleşme ve sekülerleşme süreçleri, sanayileşme ile birlikte toplumsal yapıda meydana gelen köklü dönüşümleri, bireylerin yaşam tarzlarını, değer yargılarını ve dini pratiklerini doğrudan etkileyen dinamikler olarak din sosyolojisinin merkezinde yer almaktadır. Batı merkezli klasik kuramlar, mode"
resource: "https://makaleanalizi.com/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/modernlesme-ve-sekulerlesme-kahramanmaras-sutcu-imam-universitesi-ornegi"
doi: "10.33460/beuifd.1766987"
authors: ["Ömer Faruk Darende"]
citation: "Darende, Ö. F. (2025). Modernization and Secularization: The Case of Kahramanmaraş Sütçü İmam University. BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 12(2), 277-310. https://doi.org/10.33460/beuifd.1766987"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Beşerî Bilimler"
subDiscipline: "Dil, Kültür ve Tarih"
evidenceCount: 14
tags: ["Din Sosyolojisi", "Modernleşme", "Sekülerleşme", "İnanç", "İbadet"]
timestamp: "2026-10-15T16:38:52.961Z"
---

# Modernleşme ve Sekülerleşme: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Örneği

Özgün başlık: Modernization and Secularization: The Case of Kahramanmaraş Sütçü İmam University
DOI: https://doi.org/10.33460/beuifd.1766987
Künye (APA 7): Darende, Ö. F. (2025). Modernization and Secularization: The Case of Kahramanmaraş Sütçü İmam University. BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 12(2), 277-310. https://doi.org/10.33460/beuifd.1766987

Bilim alanı: [Beşerî Bilimler](/okf/beseri-bilimler/index.md) › Dil, Kültür ve Tarih

## Kısa cevap

**Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi öğrencilerinde modernleşme ve sekülerleşme eğilimleri nasıl ilişki göstermektedir?**

Bu çalışmada, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ndeki 343 öğrenci üzerinden yürütülen analizlerde modernite ile sekülerleşme arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki (r = 0.273) olduğu, sekülerleşme ile gündelik yaşam ve inanç-ibadet arasında ise çok güçlü korelasyonlar bulunduğu tespit edilmiştir.

- Modernleşme ve sekülerleşme süreçleri üniversite gençliğinde çatışmadan birlikte var olabilmektedir.
- Sekülerleşme ile inanç ve ibadet pratikleri arasında çok güçlü pozitif korelasyonlar bulunmaktadır.
- Türkiye bağlamında sekülerleşme dinden uzaklaşma değil dini yaşamın bireyselleşmesi olarak görülmektedir.

# Alan bağlamı

Modernleşme ve sekülerleşme süreçleri, sanayileşme ile birlikte toplumsal yapıda meydana gelen köklü dönüşümleri, bireylerin yaşam tarzlarını, değer yargılarını ve dini pratiklerini doğrudan etkileyen dinamikler olarak din sosyolojisinin merkezinde yer almaktadır. Batı merkezli klasik kuramlar, modernleşmenin kaçınılmaz bir sonuçu olarak dinin toplumsal alandaki etkisinin azalacağını ve sekülerleşmenin lineer bir seyir izleyeceğini öngörmüştür. Buna karşın, Türkiye gibi geleneksel değerlerin güçlü bir şekilde korunduğu ve modernleşme dinamiklerinin yoğun olarak deneyimlendiği toplumlarda, bu iki olgunun ilişkisi çok daha karmaşık ve melez bir seyir izlemektedir. Bu makale, özellikle Anadolu'daki üniversite gençliğinin modernleşme algıları ile sekülerleşme eğilimleri arasındaki ilişkiyi ampirik verilerle inceleyerek, klasik sekülerleşme tezlerinin yerel kültürel dinamikler bağlamında yeniden tartışılmasına zemin hazırlamaktadır.

# Akademik özet

Modernleşme ve sekülerleşme olguları, sanayileşme ve küreselleşme süreçleriyle birlikte çağdaş toplumların yapısını, bireylerin değer sistemlerini ve yaşam tarzlarını derinden etkileyen iki temel sosyolojik dinamiktir. Batı toplumlarında ortaya çıkan klasik sekülerleşme yaklaşımları, modernleşmenin kaçınılmaz bir neticesi olarak dinin toplumsal ve kamusal alandaki görünürlüğünün azalacağını ve zamanla ortadan kalkacağını öngörmüştür. Ancak Türkiye gibi geleneksel değerlerin muhafaza edildiği ve modernleşme tecrübesinin kendine özgü sosyokültürel dinamikler eşliğinde yaşandığı toplumlarda bu süreçlerin doğrusal bir ilerleme izlemediği görülmektedir. Bu bağlamda çalışma, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi örnekleminde, üniversite gençliğinin modernleşme ile sekülerleşme süreçlerini nasıl deneyimlediğini sörgülamakta ve literatürde sıklıkla tartışılan din-modernite ilişkisine ampirik bir katkı sunmaktadır.

Araştırmanın metodolojik altyapısını nicel araştırma desenlerinden anket tekniği oluşturmakta olup veriler Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nde öğrenim gören 343 öğrenciden çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Çalışmada katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin yanı sıra Harrison G. Gough tarafından geliştirilen modernite ölçeği ile Volkan Ertit tarafından Müslüman toplumlar için uyarlanan ve geliştirilen sekülerlik ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS yazılımı aracılığıyla betimsel istatistikler, korelasyon analizleri, güvenilirlik testleri, doğrulayıcı faktör analizi ve hiyerarşik regresyon modelleri yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırma örnekleminin çoğunluğunu meslek yüksekokulları ile sağlık bilimleri öğrencileri oluştururken katılımcıların ailevi ve sosyoekonomik arka planları da analiz sürecinde dikkate alınmıştır.

Elde edilen bulgular, modernleşme ile sekülerleşme arasında pozitif ancak zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu (r = 0.273, p < 0.01), benzer şekilde modernleşmenin günlük yaşam pratikleri (r = 0.261) ve inanç-ibadet düzeyleri (r = 0.238) ile de istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler sergilediğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, en dikkat çekici bulgulardan biri sekülerleşme ile günlük yaşam (r = 0.922) ve inanç-ibadet (r = 0.911) boyutları arasında tespit edilen çok güçlü pozitif korelasyonlardır. Bu durum, katılımcıların genel itibarıyla hem modern değerlere açık olduklarını hem de dini inanç ve ibadetlerini sürdürmeye devam ettiklerini kanıtlamakta ve sekülerleşmenin klasik anlamda bir din karşıtlığı olarak değil, dini yaşamın bireyselleşmesi ve pratiklerin dönüşmesi şeklinde yaşandığını göstermektedir.

Sonuç bölümünde yazar, Türkiye'deki üniversite gençliğinin modernleşme ile dini değerleri çatışmadan, melez bir biçimde bir arada sürdürebildiğini vurgulamaktadır. Bu durum, klasik sekülerleşme teorilerinin evrensellik iddialarının yerel kültürel dinamikler göz önüne alınarak yeniden ele alınması gerektiğini işaret etmektedir. Araştırmanın sınırlılıkları arasında örneklemin tek bir üniversite ile sınırlı olması ve katılımcıların sosyoekonomik profili yer alırken çalışma, ilerleyen araştırmalar için hem kuramsal hem de metodolojik açıdan önemli açılımlar sunmakta ve din sosyolojisi literatürüne yerel bağlamda değerli bir katkı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırma, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi öğrencilerinin örnekleminde modernleşme ve sekülerleşme süreçlerinin bireyler üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemek, genç bireylerin bu kavramları algılayış biçimlerini ve söz konusu süreçlerin günlük yaşam, inanç ile ibadet pratikleriyle etkileşimini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi öğrencilerinin modernleşme ve sekülerleşme eğilimlerini nicel veri toplama yöntemlerinden biri olan anket tekniğiyle inceleyen ampirik bir çalışmadır.

# Bulgular ve önermeler

1. Modernite ile sekülerleşme arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r = 0.273, p < 0.01).
2. Modernite ile gündelik yaşam pratikleri (r = 0.261) ve inanç-ibadet düzeyleri (r = 0.238) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğu gözlemlenmiştir.
3. Sekülerleşme ile gündelik yaşam (r = 0.922) ve inanç-ibadet (r = 0.911) arasında çok güçlü pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir.
4. Katılımcıların çoğunluğunun düşük eğitimli ailelerden gelmesi ve gelir dağılımındaki eşitsizlikler, modernleşme ve sekülerleşme süreçlerinin sosyoekonomik faktörlerle kesiştiğini ortaya koymaktadır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, modernleşme ile sekülerleşme arasında pozitif yönlü zayıf ancak anlamlı bir ilişkinin varlığını gösterirken, sekülerleşme ile gündelik yaşam ve inanç-ibadet değişkenleri arasında çok güçlü korelasyonların bulunduğunu ortaya koymaktadır.

Yazar bu durumu, sekülerleşmenin klasik anlamda bir din karşıtlığı veya dinden uzaklaşma olarak değil, bireysel pratiklerde ve yaşam tarzında yaşanan bir dönüşüm olarak tecrübe edildiği şeklinde açıklamaktadır.

Elde edilen sonuçlar, Batı literatüründeki klasik sekülerleşme teorilerinin öngörülerinden farklı olarak, Türkiye'deki genç kuşakların modern değerlere açık olurken aynı zamanda dini inanç ve ibadetlerini sürdürebildiklerini göstermektedir.

Sonuç olarak bu durum, sekülerleşmenin toplumda tek yönlü bir dini çözülme olmadığını, aksine dini yaşamın bireyselleşmesi ve alternatif yaşam biçimlerinin ortaya çıkması anlamına geldiğini kanıtlamaktadır.

# Yazarın sonucu

Bu çalışma, Türkiye'de üniversite gençliği bağlamında modernleşme ve sekülerleşmenin birlikte var olabildiği bir toplumsal dönüşüm sürecine işaret etmekte olup sosyolojik kavramların yerel dinamiklerle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Çalışma, din sosyolojisi literatüründe köklü bir geçmişe sahip olan klasik sekülerleşme teorileri ile çağdaş post-seküler yaklaşımlar arasındaki ampirik gerilimi Türkiye'deki yerel ve bölgesel bir üniversite gençliği örneklemi üzerinden ele almaktadır. Batı merkezli doğrusal sekülerleşme modellerinin aksine, Anadolu'nun sosyo-kültürel dinamiklerini barındıran Kahramanmaraş ölçeğinde modernleşmenin zorunlu olarak dini çözülmeye yol açmadığını nicel verilerle ortaya koyarak literatürde işlevsel bir ampirik köprü görevi üstlenmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yayın, Steve Bruce ve Karel Dobbelaere gibi klasik sekülerleşme kuramcılarının modernleşme ile dinin kurumsal/bireysel gerileyişi arasındaki doğrusal ilişki varsayımına eleştirel bir mesafede durmaktadır. Buna karşılık José Casanova'nın kamusal dinler kavramsallaştırması, Charles Taylor'ın immanent çerçeve yaklaşımı ve Nilüfer Göle'nin Batı-dışı modernlik analizleriyle uyumlu bir kulvarda konumlanmaktadır. Yazar, Türkiye'deki toplumsal dönüşümün din karşıtlığı biçiminde değil, dini inanç ve pratiklerin bireyselleşmesi yönünde gerçekleştiğini ampirik verilerle desteklemektedir.

Literatür taramasına katkısı: Bu araştırma, Türkiye'de yürütülecek din sosyolojisi, gençlik araştırmaları ve toplumsal değişim konulu literatür taramalarına ampirik ve kavramsal düzeyde özgün katkılar sunmaktadır. Özellikle metropol dışındaki taşra veya orta ölçekli kentlerdeki üniversite gençliğinin modernleşme ve sekülerleşme algılarını ampirik ölçeklerle ölçmesi, literatürdeki metropol odaklı taraflılığı dengelemektedir. Ayrıca sekülerleşme ile dini inanç ve ibadet arasındaki yüksek pozitif ilişkiyi ortaya koyarak, Türkçe literatürde kavram karmaşasına yol açan sekülerleşme eşittir dinsizleşme ezberini sörgülatmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türkiye'de üniversite gençliği arasında modernleşme ile sekülerleşme arasında pozitif ancak zayıf bir ilişki bulunurken, sekülerleşme ile gündelik yaşam pratikleri ve inanç-ibadet düzeyleri arasında çok güçlü pozitif korelasyonlar mevcuttur.** — Bu ampirik veri, Türkiye'deki gençlik araştırmalarında modernleşme eğilimlerinin dini pratiklerle doğrudan çatışmadığını, aksine sekülerleşmenin dini yaşamın bireyselleşmesi olarak tecrübe edildiğini temellendirmek için kullanılabilir.
- **Türkiye bağlamında sekülerleşme süreci dinsizleşme veya dinden tamamen kopuş olarak değil, dini inanç ve ibadetlerin bireysel düzeyde yeniden yorumlanması ve özelleşmesi olarak gerçekleşmektedir.** — Tartışma bölümünde Batı merkezli klasik sekülerleşme tezleri eleştirilirken, Türkiye'deki özgün toplumsal dönüşüm modelini açıklamak ve ampirik kanıt sunmak amacıyla yer verilebilir.
- **Sağlık bilimleri ve meslek yüksekokullarının ağırlıkta olduğu tek merkezli örneklemler, ampirik bulguların genellenebilirliği açısından sınırlılık oluşturmaktadır.** — Yöntem bölümünün sınırlılıklar kısmında, üniversite örneklemlerinde fakülte dağılımı dengesizliklerinin metodolojik etkilerini tartışmak üzere örnek gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Metropol (İstanbul) ve orta ölçekli Anadolu kenti (Kahramanmaraş) üniversite öğrencilerinin sekülerleşme algıları ve ibadet pratikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık var mıdır?**
  - Desen: İki farklı kentteki üniversitelerden oranlı küme örnekleme ile seçilecek öğrenciler üzerinde nicel anket uygulaması. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecek, veriler MANOVA ve çoklu regresyon analizleriyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin sınırlılıklar bölümünde çalışmanın yalnızca Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi öğrencileriyle yürütüldüğü ve genellenebilirlik için farklı kentlerin incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
- **Üniversite öğrencileri modern yaşam değerleri ile dini ibadet pratiklerini gündelik hayatlarında nasıl bağdaştırmakta ve sekülerleşmeyi nasıl anlamlandırmaktadır?**
  - Desen: Karma yöntem tasarımı çerçevesinde, anket verilerinin ardından veri doygunluğuna ulaşılana kadar belirlenecek odak gruplar ve yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler. Veriler tematik analizle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Yazarın tartışma ve sonuç bölümünde belirttiği nitel araştırmaların gençlerin öznel deneyimlerini daha derinlemesine ortaya koyacağı yönündeki gelecek araştırma çağrısına dayanmaktadır.
- **Ebeveyn eğitim düzeyi ve hane halkı geliri, üniversite öğrencilerinin sekülerleşme ve modernite ölçek puanlarını ne derecede yordamaktadır?**
  - Desen: Nicel ilişkisel tarama modeli. Stratifiye örnekleme ile belirlenen üniversite öğrencilerinden sosyodemografik bilgi formu, Modernite ve Sekülerlik ölçekleriyle veri toplanacak, yapısal eşitlik modellemesi (SEM) kullanılacaktır.
  - Gerekçe: Makalede katılımcıların çoğunluğunun düşük eğitimli ailelerden gelmesi ve gelir eşitsizliklerinin sekülerleşme süreçleriyle kesiştiği yönündeki ampirik bulgudan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-1 | Abstract | 2 | — | According to the findings, a positive and significant relationship was observed between modernity and secularization (r = 0.273, p < 0.01). |
| ev-2 | Abstract | 2 | — | One of the most striking results is the presence of very strong positive correlations between secularization and daily life (r = 0.922) and faith-worship (r = 0.911). |
| ev-s-1 | Abstract | 2 | — | In the research, the survey technique was used as a quantitative data collection method |
| ev-s-2 | Abstract | 2 | — | According to the findings, a positive and significant relationship was observed between modernity and secularization (r = 0.273, p < 0.01). |
| ev-s-3 | Abstract | 2 | — | Similarly, statistically significant relationships were found between modernity and daily life practices (r = 0.261) and levels of faith and worship (r = 0.238). |
| ev-s-4 | Abstract | 2 | — | One of the most striking results is the presence of very strong positive correlations between secularization and daily life (r = 0.922) and faith-worship (r = 0.911). |
| ev-s-5 | Abstract | 2 | — | The fact that the majority of the participants come from low-educated families and inequalities in income distribution is an important finding |
| ev-s-6 | Abstract | 2 | — | This shows that secularization is not experienced in the classical sense of opposition to or distancing from religion, but rather as a transformation in individual practices and li |
| ev-s-7 | Introduction | 5 | — | The relationship between modernization and secularization has been extensively addressed in the social sciences, particularly in sociology, political science, and religious studies |
| ev-s-8 | Abstract | 2 | — | In conclusion, this study points to a process of social transformation in which modernization and secularization can coexist in the context of university youth in Turkey. |
| ev-l-1 | Abstract | 2 | — | According to the findings, a positive and significant relationship was observed between modernity and secularization (r = 0.273, p < 0.01). |
| ev-l-2 | Abstract | 2 | — | One of the most striking results is the presence of very strong positive correlations between secularization and daily life (r = 0.922) and faith-worship (r = 0.911). |
| ev-l-3 | Conclusion | 30 | — | In this context, the study empirically demonstrates that secularization in Turkey is experienced not as a process of becoming irreligious, but rather as individualized religiosity. |
| ev-l-4 | Abstract | 2 | — | The fact that health sciences and vocational schools are predominantly included in the sample constitutes a limitation in terms of the generalizability of the findings. |

# İlgili kavramlar

- [Derviş Mehmed Efendi ve 1755 Tarihli Rusya Sefâretnâmesi'nin Diplomatik ve Tarihsel Analizi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/dervis-mehmed-efendi-ve-1755-tarihli-rusya-sefretnmesinin-diplomatik-ve-tarihsel-analizi.md)
- [Endülüs Emevî Devleti'nde Askerî Teşkilatın Oluşumunda Farklı Etnik Grupların Etkisi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/endulus-emev-devletinde-asker-teskilatin-olusumunda-farkli-etnik-gruplarin-etkisi.md)
- [Osmanlı İmparatorluğu'nda Tıbb-ı Cedid'i Kim 'Yasakladı'?](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/osmanli-imparatorlugunda-tibb-i-cedidi-kim-yasakladi.md)
- [Akkoyunlu Devleti'nin Askeri Teşkilatı: İnsan Kaynağı ve Savaş Düzeni Açısından Bir Değerlendirme](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/akkoyunlu-devletinin-askeri-teskilati-insan-kaynagi-ve-savas-duzeni-acisindan-bir-degerlendirme.md)
- [İstanbul Gürcü Katolik Manastırı'nın Gürcistan-Avrupa İlişkilerindeki Tarihsel ve Kültürel Rolü](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/istanbul-gurcu-katolik-manastirinin-gurcistan-avrupa-iliskilerindeki-tarihsel-ve-kulturel-rolu.md)
- [Zaman İçinde Melodiler: Doğu Karadeniz Popüler Müziğinde Bağlantıları ve Bağlamı Keşfetmek](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/zaman-icinde-melodiler-dogu-karadeniz-populer-muziginde-baglantilari-ve-baglami-kesfetmek.md)
- [Türk Roman Müziği ve Farklı Yörelerden Örnekler](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/turk-roman-muzigi-ve-farkli-yorelerden-ornekler.md)
- [İzmir'deki Evanjelist Protestan Kiliselerinin Kurumsal Yapısı, Faaliyetleri ve Toplumsal İlişkileri Üzerine Nitel Bir Araştırma](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/izmirdeki-evanjelist-protestan-kiliselerinin-kurumsal-yapisi-faaliyetleri-ve-toplumsal-iliskileri-uzerine-nitel-bir-arastirma.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-15T16:38:52.961Z
- Kanıt sayısı: 14
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/modernlesme-ve-sekulerlesme-kahramanmaras-sutcu-imam-universitesi-ornegi