---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına"
description: "Onaltıncı yüzyılın sonları ile onyedinci yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu, merkezi otoritenin zayıflaması, hanedan içi taht mücadeleleri ve dış politikadaki güç dengesi değişimleriyle derin bir kurumsal kriz yaşamıştır. Bu bağlamda, taht veraset usulünün ekber ve erşed sistemine dönüştürülmesi,"
resource: "https://makaleanalizi.com/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina"
doi: "10.24186/vakanuvis.1681518"
authors: ["Birol Gündoğdu"]
citation: "Gündoğdu, B. (2025). The Ottoman Struggle for Authority and Succession: From Absolute Rule to Dynastic Stability in the Reigns of Murad IV and Mehmed IV. Vakanüvis uluslararası tarih araştırmaları dergisi/Vakanüvis-uluslararası tarih araştırmaları dergisi, 10(Vakanüvis 10. Yıl Özel Sayısı), 605-641. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1681518"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Beşerî Bilimler"
subDiscipline: "Dil, Kültür ve Tarih"
evidenceCount: 11
tags: ["IV. Murad", "IV. Mehmed", "Osmanlı veraset sistemi", "hanedanın istikrarı ve mirası"]
timestamp: "2026-09-28T12:08:19.670Z"
---

# Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına

Özgün başlık: The Ottoman Struggle for Authority and Succession: From Absolute Rule to Dynastic Stability in the Reigns of Murad IV and Mehmed IV
DOI: https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1681518
Künye (APA 7): Gündoğdu, B. (2025). The Ottoman Struggle for Authority and Succession: From Absolute Rule to Dynastic Stability in the Reigns of Murad IV and Mehmed IV. Vakanüvis uluslararası tarih araştırmaları dergisi/Vakanüvis-uluslararası tarih araştırmaları dergisi, 10(Vakanüvis 10. Yıl Özel Sayısı), 605-641. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1681518

Bilim alanı: [Beşerî Bilimler](/okf/beseri-bilimler/index.md) › Dil, Kültür ve Tarih

# Alan bağlamı

Onaltıncı yüzyılın sonları ile onyedinci yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu, merkezi otoritenin zayıflaması, hanedan içi taht mücadeleleri ve dış politikadaki güç dengesi değişimleriyle derin bir kurumsal kriz yaşamıştır. Bu bağlamda, taht veraset usulünün ekber ve erşed sistemine dönüştürülmesi, çocuk yaşta tahta çıkan sultanların yönetim tarzlarını ve meşruiyet arayışlarını doğrudan etkilemiştir. Çalışma, aynı yüzyılda hüküm süren ancak farklı liderlik yaklaşımları benimseyen iki çocuk padişahın yönetim stratejilerini, saray içi güç dengelerini ve din-devlet ilişkilerini karşılaştırmalı bir perspektifle ele almaktadır.

# Akademik özet

Onaltıncı yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu, merkezi otoritenin sarsılması, askeri disiplinin bozulması ve taht verasetindeki belirsizlikler nedeniyle derin bir kriz dönemi içine girmiştir. Ahmed I döneminde kaldırılması hedeflenen kardeş katlı geleneğinin yerine getirilen ekber ve erşed sistemi, çocuk yaşta sultanların tahta çıkmasıyla birlikte taht kargaşalarını önleyememiş, aksine saray içi hiziplerin ve askeri isyanların artmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalkantılı siyasi atmosferde tahta geçen genç padişahlar, imparatorluğun otoritesini korumak ve meşruiyetlerini tesis etmek adına farklı yollar izlemek zorunda kalmıştır. Araştırma, onyedinci yüzyılın bu karmaşık yapısal dönüşümünü anlamak için dönemin temel dinamiklerini ve karar alıcı mekanizmalarını incelemektedir.

Bu bağlamda hazırlanan çalışma, Sultan IV. Murad ve Sultan IV. Mehmed'in hükümdarlıklarını karşılaştırmalı bir yöntemle ele alarak onların kişisel eğilimlerini, ideolojik tercihlerini ve yönetim stratejilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yazar, dönemin birincil kaynaklarına, kroniklere ve Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak iki padişahın çocukluk deneyimlerinin, annelerinin vesayet rolünün ve saray çevrelerinin devlet yönetimi üzerindeki etkilerini çözümlemektedir. IV. Murad'ın erken yaşta karşılaştığı suikast girişimleri ve saray içi çatışmalar onun otoriter bir liderlik modeli benimsemesine yol açarken, IV. Mehmed'in nispeten korunaklı yetiştirilme tarzı ve annesi Turhan Sultan'ın yönlendirmeleri onun dindarlık eksenli bir meşruiyet arayışına yönelmesini beraberinde getirmiştir.

Elde edilen bulgular, IV. Murad'ın merkeziyetçi politikaları, mali disiplin sağlama çabaları, askeri reformları ve Safevilere karşı gerçekleştirdiği seferlerle mutlak monarşiyi yeniden tesis etmeye çalıştığını ortaya koymaktadır. Buna karşılık IV. Mehmed, devlet idaresini Köprülü ailesi gibi güçlü sadrazamlara devrederek daha çok avcılık ve dinî vakıflara odaklanmıştır. IV. Murad Kadızadeli hareketini siyasi bir araç olarak denetim altında tutarken, IV. Mehmed bu ultra-ortodoks hareketin sarayda güç kazanmasına göz yummuş ve hatta İstanbul'daki gayrimüslim mülklerine yönelik müdahalelerde bulunmuştur. Bununla birlikte, her iki hükümdar da imparatorluğun prestijini artırmak için askeri seferlere ve anıtsal mimari eserlere büyük önem vermiştir.

Sonuç bölümünde, iki padişahın saltanatlarının Osmanlı hanedan veraset sistemi üzerindeki uzun vadeli etkileri değerlendirilmekte ve bu durumun literatürdeki yeri tartışılmaktadır. IV. Murad tüm rakiplerini ortadan kaldırarak veliaht bırakmada başarısız olmuş ve kardeşinin tahta çıkmasıyla siyasi istikrarsızlığa yol açmışken, IV. Mehmed kardeşlerini idam ettirmekten kaçınarak hanedanın devamlılığını sağlamıştır. Yazar, bu durumun IV. Mehmed'in modern tarih yazımında genellikle göz ardı edilen en kalıcı mirası olduğunu vurgulamaktadır. Çalışma, onyedinci yüzyıl Osmanlı idari ve siyasi yapısındaki dönüşümleri anlamak açısından tarih yazımına önemli bir katkı sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu makale, Sultan IV. Murad ve Sultan IV. Mehmed'in hükümdarlık dönemlerini karşılaştırarak onların kişisel eğilimlerini, ideolojik yaklaşımlarını, yönetim stratejilerini ve Osmanlı otoritesini koruma konusundaki farklı tepkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışmada, onyedinci yüzyıl Osmanlı Devleti'nin otorite ve veraset mücadelesi, IV. Murad ve IV. Mehmed'in hükümdarlık dönemleri üzerinden karşılaştırmalı bir tarihsel perspektifle incelenmektedir. Araştırma kapsamında Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'nden elde edilen birincil belgeler ile Naima, Pecevi ve Silahdar gibi dönemin çağdaş vakayinameleri sentezlenerek nitel bir analiz yöntemi benimsenmiştir. Çalışma, her iki padişahın kişisel eğilimlerinin, dini ideolojilerle kurdukları ilişkilerin ve Valide Sultanların siyasi rollerinin devletin mutlakiyetçi yapısını ve hanedan istikrarını nasıl dönüştürdüğünü sörgülamaktadır. Özellikle askeri merkeziyetçilik ile dini ortodoksi arasındaki denge, birincil kaynaklardan elde edilen mali ve idari verilerle temellendirilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. IV. Murad, tımar sistemini canlandırıp askeri disiplini sağlayarak, merkezi otoriteyi isyancı unsurlara ve yeniçerilere karşı yeniden tesis eden mutlakiyetçi bir yönetim modeli kurmuştur.
2. IV. Mehmed, dindarlığı ve Kadızadeli hareketiyle kurduğu ittifakı bir meşruiyet aracı olarak kullanmış; ancak askeri liderliği vezirlerine devrederek saray dışı faaliyetlere ve avcılıga odaklanmıştır.
3. Kosem Sultan'ın doğrudan ve otoriter müdahaleleri IV. Murad'ın sert yönetim tarzını şekillendirirken, Turhan Sultan'ın dini himaye odaklı yaklaşımı IV. Mehmed'in dindar imajını pekiştirmiştir.
4. IV. Mehmed'in kardeslerini idam ettirmekten kaçınması ve ekber-i ersed sistemini fiilen uygulaması, Osmanlı hanedanının kesintisiz devamlılığı ve uzun vadeli istikrarı açısından dönüm noktası olmuştur.

# Yazarın tartışması

IV. Murad'ın saltanatının ilk dönemindeki gucsuzluk deneyimi, onun daha sonraki yıllarda mutlak otorite kurma azmini tetikleyen temel motivasyon olmuştur. Arastırmacının bulguları, Murad'ın sadece bir askeri lider değil, aynı zamanda tımar sistemini revize ederek eyaletlerdeki kontrolü yeniden sağlayan idari bir reformcu olduğunu göstermektedir. Bu yaklaşım, dönemin istikrarsız Osmanlı yapısında merkeziyetçiligi geçici de olsa başarıyla tesis etmiştir.

IV. Mehmed dönemi ise otoritenin dindarlık ve dini kurumlar üzerinden yeniden tanımlandığı bir süreçi işaret etmektedir. Yazarın sunduğu veriler, IV. Mehmed'in av tutkusunun ve dini ortodoksiye olan bağlılığının devlete ciddi bir mali yük getirdiğini, ancak bu süreçin aynı zamanda halk nezdinde dindar bir padişah imajı yaratarak meşruiyeti pekiştirdiğini açıklamaktadır. Bu durum, padişahın yönetimdeki pasifligini dini bir gereklilikle perdelemesine olanak sağlamıştır.

Valide Sultanların rolleri üzerindeki karşılaştırma, hanedan kadınlarının padisahların karakteri ve yönetim felsefesi üzerindeki belirleyici etkisini ortaya koymaktadır. Kosem Sultan'ın sert müdahaleleri Murad'ı daha baskın bir figure dönüştürürken, Turhan Sultan'ın hayır işleri ve dini vakıf odaklı yaklaşımı Mehmed'i daha uzlasmacı ve dindar bir rotaya sokmuştur. Bu bulgu, kadınlar saltanatının sadece bir iktidar kavgası değil, bir yönetim stili inşası olduğunu kanıtlamaktadır.

Çalışmanın sonuçunda vurgulanan en kritik nokta, IV. Mehmed'in sıklıkla eleştirilen yönetim tarzının aslında Osmanlı hanedanını büyük bir biyolojik krizden kurtarmıs olmasıdır. Kardeş katlı geleneğinden vazgeçilmesi, ekber-i ersed usulünün kalıcı hale gelmesini sağlamış ve bu durum Mehmed'in askeri basarılarından çok daha kalıcı bir siyasi miras olarak tarihe geçmiştir. Bu perspektif, dönem üzerindeki literatürün tek boyutlu 'gerileme' anlatısını hanedan stratejisi yönünde değiştirmektedir.

# Yazarın sonucu

İncelenen iki hükümdar arasındaki temel fark, otoriteyi tesis etme bicimlerindedir. IV. Murad kişisel karizması ve askeri gücüyle mutlak bir hükümdar portresi çizerek kısa vadeli bir düzen sağlamış; ancak ardında güçlü bir halef bırakmayarak hanedanı riske atmıştır. Buna karşın IV. Mehmed, doğrudan yönetimden uzaklaşıp dini meşruiyeti on plana çıkararak ve kardeslerini hayatta tutarak Osmanlı veraset sisteminin evrimine ve hanedanın biyolojik devamlılıgına Murad'dan çok daha kalıcı bir katkı sağlamıştır. Bu durum, onyedinci yüzyıl Osmanlı siyasetinde askeri güçten hanedan istikrarına doğru yaşanan sessiz fakat derin bir dönüşümü temsil etmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, onyedinci yüzyıl Osmanlı tarih yazımında sıklıkla 'gerileme' veya 'duraklama' paradigması içinde ele alınan IV. Murad ve IV. Mehmed dönemlerini, otorite inşası ve hanedan istikrarı ekseninde yeniden konumlandırmaktadır. Metin, çocuk yaşta tahta çıkan iki sultanın farklılaşan yönetim stratejilerini karşılaştırarak, askeri karizma ile dini meşruiyet arasındaki gerilimi ve bu gerilimin veraset sistemine yansımalarını çözümlemektedir. Literatürde genellikle birbirine zıt karakterler olarak resmedilen bu iki figürü, imparatorluk otoritesinin dönüşümü bağlamında birleştiren eser, saltanatın biyolojik ve siyasi devamlılığına dair yeni bir okuma sunma işlevi görmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Leslie Peirce'ın 'Kadınlar Saltanatı' ve Marc David Baer'in 'İslamlaşma ve Fetih' üzerine kuramsal yaklaşımlarını temel alarak, bu teorileri onyedinci yüzyılın siyasi krizleri üzerinde sınamaktadır. Geleneksel kronik anlatılarını (Naîmâ, Peçevî, Silahdar) arşiv belgeleriyle harmanlayarak, mevcut literatürdeki 'gerileyen imparatorluk' imajını, hanedan stratejileri üzerinden revize etmektedir. Özellikle IV. Murad'ın tımar sistemi üzerindeki reform çabalarını ve IV. Mehmed'in dindarlık üzerinden kurduğu yeni meşruiyet modelini, önceki çalışmaların aksine bir 'başarısızlık' değil, değişen koşullara karşı geliştirilmiş bilinçli adaptasyon mekanizmaları olarak değerlendirmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Makale, Osmanlı veraset sisteminin evrimine dair literatüre en önemli katkısını, IV. Mehmed'in 'pasif' kabul edilen yönetiminin hanedanın biyolojik bekası için nasıl stratejik bir başarıya dönüştüğünü kanıtlayarak yapmaktadır. IV. Murad'ın mutlak otorite kurma uğruna hanedanı varissiz bırakma riskine girmesini, Mehmed'in ekber ve erşed sistemini fiilen uygulayarak kardeşlerini hayatta tutmasıyla kıyaslayan yazar, sistemik istikrarın kişisel otoriteden daha kalıcı olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, Valide Sultanların dini ve siyasi hamiliğinin, padişahların yönetim üslupları üzerindeki doğrudan belirleyici etkisini somut arşiv verileriyle ortaya koyarak toplumsal cinsiyet ve iktidar tartışmalarına derinlik katmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Osmanlı veraset sisteminin onyedinci yüzyıldaki dönüşümü sadece bir usul değişikliği değil, hanedan hayatta kalma stratejisidir.** — Çalışmanın IV. Mehmed'in kardeşlerini idam ettirmeyerek sistemin devamlılığını sağladığına dair tespiti, veraset tartışmalarında kanıt olarak kullanılabilir.
- **Çocuk padişahların tahta çıkışı, Osmanlı uleması tarafından hukuki bir zaruret ve meşruiyet tartışması olarak ele alınmıştır.** — Makalede aktarılan 'çocuk imameti' tartışması, Osmanlı siyaset teorisindeki liyakat ve yaş kavramlarının analizinde kullanılacaktır.
- **IV. Murad'ın tımar reformları, merkezi otoritenin eyaletlerde yeniden tesisi için askeri bir zorunluluk olarak kurgulanmıştır.** — Murad'ın tımarlı sipahi sayısını artırma ve yeniçeri gücünü dengeleme stratejisi, askeri tarih çalışmalarında veri olarak kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **IV. Mehmed'in av tutkusu için ayrılan bütçe, imparatorluğun savaş ekonomisi ve askeri lojistik harcamalarıyla kıyaslandığında nasıl bir sapma göstermektedir?**
  - Desen: Arşiv araştırması deseninde kurgulanacak çalışmada, TS.MA.d kodlu Harcıhassa defterlerindeki 1650-1685 arası veriler nicel olarak analiz edilip askeri bütçelerle karşılaştırılacaktır.
  - Gerekçe: Makalenin 32. sayfasında sunulan, av köpekleri için ayrılan 5.450 akçelik tahsisatın savaş döneminde bile kesilmediğine dair çarpıcı bulgu bu araştırmanın temelini oluşturmaktadır.
- **Kösem Sultan ve Turhan Sultan'ın sadrazamlara yazdığı telhislerde kullanılan dil ve talimat içerikleri, yönetim tarzlarındaki 'doğrudan müdahale' ve 'perde arkası nüfuz' farkını kanıtlamakta mıdır?**
  - Desen: Nitel içerik analizi yaklaşımıyla, metinde referans verilen HAT ve TS.MA.e arşivindeki el yazısı belgeler, otorite dili ve karar alma süreçleri açısından karşılaştırmalı olarak incelenecektir.
  - Gerekçe: Yazarın Kösem Sultan'ın otoriter müdahaleleri ile Turhan Sultan'ın dini himaye odaklı yaklaşımı arasındaki ayrımı, arşiv belgeleriyle somutlaştırma çağrısından türetilmiştir.
- **IV. Murad'ın tımar sistemini 'aile geçmişi' şartını kaldırarak genişletmesi, Osmanlı eyalet bürokrasisinde dikey hareketliliği nasıl etkilemiştir?**
  - Desen: Doküman incelemesi yönteminde, 1632-1633 tarihli 'Timar Düzenlemesi İçin Ahkam ve Telhisat' kayıtları üzerinden, atama kriterlerindeki değişimler ve yeni hak sahiplerinin kökenleri analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin 22. sayfasında belirtilen, Murad'ın tımar saflarını geleneksel kalıtsal havuzun dışından isimlerle genişletme yönündeki pragmatik reform girişimi bu önerinin kaynağıdır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-f-2 | Abstract | 2 | — | Unlike Murad IV, whose failure to secure dynastic stability led to unrest, Mehmed IV s restraint in executing potential rivals ensured continuity |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | Murad IV emerged as a warrior-sultan, prioritizing military strength, political centralization, and strict enforcement of order. |
| ev-s-2 | Abstract | 2 | — | Unlike Murad IV, whose failure to secure dynastic stability led to unrest, Mehmed IV’s restraint in executing potential rivals ensured continuity. |
| ev-s-3 | Restoring Order: Sultan Murad IV’s Strategies for Reclaiming Ottoman Authority | 18 | — | By revitalizing the provincial tımar system, Murad IV sought to reinforce central state control, utilizing the tımariots as a counterweight to disloyal elements within the military |
| ev-s-4 | Uncle versus Nephew according to Contemporary Sources | 32 | — | Mehmed’s passion for hunting became a financial burden on the imperial treasury, functioning as a form of indirect taxation on his statesmen. |
| ev-s-5 | Restoring Order: Sultan Murad IV’s Strategies for Reclaiming Ottoman Authority | 16 | — | 19 Whil e Sultan Murad IV ’ s strategic engagement with religious factions like the Kadızadelis helped bolster his ideological and social authority, his reforms of the tımar (fief) |
| ev-l-1 | Being Minor Sultans in in the Midst of Chaos | 5 | — | the imamate of a child is permissible, bu t that of a madman is not! |
| ev-l-2 | Abstract | 2 | — | Mehmed IV’s restraint in executing potential rivals ensured continuity. This might be his most enduring legacy |
| ev-l-3 | Uncle versus Nephew according to Contemporary Sources | 29 | — | Murad IV revitalized the tımar system, ensuring a stable revenue source for military campaigns, whereas under Mehmed IV, the system increasingly faltered. |
| ev-l-4 | Uncle versus Nephew according to Contemporary Sources | 28 | — | allocated 91 loads and 186 aspers to hunting. In contrast, only 41 loads were designated f or fortress repairs |
| ev-l-5 | Uncle versus Nephew according to Contemporary Sources | 33 | — | fates of Murad IV and Mehmed IV were shaped, in part, by the distinct personalities and ambitions of their mothers |

# İlgili kavramlar

- [Derviş Mehmed Efendi ve 1755 Tarihli Rusya Sefâretnâmesi'nin Diplomatik ve Tarihsel Analizi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/dervis-mehmed-efendi-ve-1755-tarihli-rusya-sefretnmesinin-diplomatik-ve-tarihsel-analizi.md)
- [Endülüs Emevî Devleti'nde Askerî Teşkilatın Oluşumunda Farklı Etnik Grupların Etkisi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/endulus-emev-devletinde-asker-teskilatin-olusumunda-farkli-etnik-gruplarin-etkisi.md)
- [Osmanlı İmparatorluğu'nda Tıbb-ı Cedid'i Kim 'Yasakladı'?](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/osmanli-imparatorlugunda-tibb-i-cedidi-kim-yasakladi.md)
- [Akkoyunlu Devleti'nin Askeri Teşkilatı: İnsan Kaynağı ve Savaş Düzeni Açısından Bir Değerlendirme](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/akkoyunlu-devletinin-askeri-teskilati-insan-kaynagi-ve-savas-duzeni-acisindan-bir-degerlendirme.md)
- [İstanbul Gürcü Katolik Manastırı'nın Gürcistan-Avrupa İlişkilerindeki Tarihsel ve Kültürel Rolü](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/istanbul-gurcu-katolik-manastirinin-gurcistan-avrupa-iliskilerindeki-tarihsel-ve-kulturel-rolu.md)
- [Zaman İçinde Melodiler: Doğu Karadeniz Popüler Müziğinde Bağlantıları ve Bağlamı Keşfetmek](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/zaman-icinde-melodiler-dogu-karadeniz-populer-muziginde-baglantilari-ve-baglami-kesfetmek.md)
- [Türk Roman Müziği ve Farklı Yörelerden Örnekler](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/turk-roman-muzigi-ve-farkli-yorelerden-ornekler.md)
- [İzmir'deki Evanjelist Protestan Kiliselerinin Kurumsal Yapısı, Faaliyetleri ve Toplumsal İlişkileri Üzerine Nitel Bir Araştırma](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/izmirdeki-evanjelist-protestan-kiliselerinin-kurumsal-yapisi-faaliyetleri-ve-toplumsal-iliskileri-uzerine-nitel-bir-arastirma.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-28T12:08:19.670Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina