---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türkiye Cumhuriyeti'nin Yüz Yıllık Geçmişinde Bursa'daki Osmanlı Kimliğini Sürdürmeye Yönelik Çabalar"
description: "Tarihi kent kimliklerinin sürdürülebilirliği, hızlı sanayileşme, göç ve kentsel dönüşüm baskısı altındaki metropollerde kültürel mirasın korunması açısından kritik bir tartışma alanıdır. Koruma mevzuatındaki yasal dönüşümlerin yerel uygulamalara nasıl yansıdığı ve çok katmanlı kentsel dokuların bütü"
resource: "https://makaleanalizi.com/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/turkiye-cumhuriyetinin-yuz-yillik-gecmisinde-bursadaki-osmanli-kimligini-surdurmeye-yonelik-cabalar"
doi: "10.35674/kent.1350727"
authors: ["Sermin Çakıcı"]
citation: "Çakıcı, S. (2023). Attempts to Sustain the Ottoman Identity of Bursa in the Hundred-Years History of the Turkish Republic. Kent Akademisi. https://doi.org/10.35674/kent.1350727"
publicationType: "case-study"
discipline: "Beşerî Bilimler"
subDiscipline: "Dil, Kültür ve Tarih"
evidenceCount: 11
tags: ["Sürdürülebilirlik", "Koruma Yasaları", "Osmanlı Kent Kimliği", "Cumhuriyet Bursası"]
timestamp: "2026-08-16T14:08:19.056Z"
---

# Türkiye Cumhuriyeti'nin Yüz Yıllık Geçmişinde Bursa'daki Osmanlı Kimliğini Sürdürmeye Yönelik Çabalar

Özgün başlık: Attempts to Sustain the Ottoman Identity of Bursa in the Hundred-Years History of the Turkish Republic
DOI: https://doi.org/10.35674/kent.1350727
Künye (APA 7): Çakıcı, S. (2023). Attempts to Sustain the Ottoman Identity of Bursa in the Hundred-Years History of the Turkish Republic. Kent Akademisi. https://doi.org/10.35674/kent.1350727

Bilim alanı: [Beşerî Bilimler](/okf/beseri-bilimler/index.md) › Dil, Kültür ve Tarih

# Alan bağlamı

Tarihi kent kimliklerinin sürdürülebilirliği, hızlı sanayileşme, göç ve kentsel dönüşüm baskısı altındaki metropollerde kültürel mirasın korunması açısından kritik bir tartışma alanıdır. Koruma mevzuatındaki yasal dönüşümlerin yerel uygulamalara nasıl yansıdığı ve çok katmanlı kentsel dokuların bütüncül korunması yerine belirli bir döneme, özellikle Osmanlı kimliğine odaklanılması, koruma teorisi ve pratiğinde önemli bir tartışma konusudur. Makale, sanayileşen ve sürekli dönüşen bir kent olan Bursa örneğinde, Cumhuriyet'in yüz yıllık koruma politikalarının bu süreçleri nasıl şekillendirdiğini incelemektedir.

# Akademik özet

Kentsel koruma, tarihi şehir merkezlerini tanımlayan mekansal dokunun muhafaza edilmesinin yanı sıra, sosyal etkinliklerin sürekliliğini ve ekonomik dinamikleri de içeren çok boyutlu bir planlama sürecidir. Türkiye'de koruma politikaları, Osmanlı dönemindeki ilk yasal düzenlemelerden Cumhuriyet döneminin modern koruma yaklaşımlarına uzanan köklü bir dönüşüm geçirmiştir. Bu dönüşümün en somut gözlemlenebildiği alanlardan biri, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk başkenti ve günümüzün gelişmiş sanayi kenti olan Bursa'dır. Kent, bünyesinde barındırdığı Erken Osmanlı dönemi mimari eserleri ile 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine girmiş olsa da, hızlı sanayileşme ve göç dalgaları nedeniyle tarihi dokusunda ciddi bozulmalarla karşı karşıya kalmıştır. Alandaki temel tartışma konusu, koruma mevzuatındaki değişimlerin yerel uygulamaları nasıl yönlendirdiği ve kentin çok katmanlı kimliğinin bütüncül bir şekilde korunup korunamadığı sorunudur.

Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'deki koruma mevzuatı ve yasalarının tarihsel değişkenliği çerçevesinde Bursa'nın Osmanlı kent kimliğini sürdürmeye yönelik çabaları ve karşılaşılan zorlukları analiz etmektir. Nitel bir durum çalışması olarak tasarlanan araştırmanın yöntemi, Türkiye'de 1951, 1973, 1983 ve 2004 yıllarında yürürlüğe giren dört temel koruma yasası ışığında Bursa'daki uygulamaların arşiv belgeleri, belediye ve sivil toplum kuruluşları kayıtları ile görsel dokümanlar üzerinden kronolojik olarak incelenmesine dayanmaktadır. Ayrıca, kentsel koruma çabalarının bina ölçeğinden sit ölçeğine, yerel katılım süreçlerinden uluslararası normlara kadar uzanan geniş bir yelpazedeki etkileşimi, yazar tarafından hazırlanan bir matris tablosu aracılığıyla sistematik olarak çözümlenmiştir.

Araştırma bulguları, Bursa'da 1950'lerden itibaren yoğunlaşan restorasyon çalışmalarının çoğunlukla tekil anıtsal Osmanlı yapılarının ayağa kaldırılmasına odaklandığını, ancak çevrelerindeki sivil mimarlık örneklerinin bütüncül olarak korunamadığını göstermektedir. 1958 Çarşı yangını sonrası uygulanan imar ve kentsel yenileme projelerinde, geleneksel ahşap dokunun yerine betonarme üzeri taş kaplama gibi taklit malzemelerin kullanılmasıyla özgünlüğün zarar gördüğü tespit edilmiştir. 1980'lerden sonra sit koruma anlayışının gelişmesiyle 13 farklı koruma amaçlı imar planı yürürlüğe konmuş ve Kale Sokak gibi öncü sokak sağlıklaştırma projeleri gerçekleştirilmiştir. Buna karşın, 2005 yılında yürürlüğe giren 5366 sayılı kanun sonrasında hız kazanan Doğanbey TOKİ ve Emirsultan kentsel dönüşüm projelerinde tarihi dokunun yerini çok katlı tekdüze bloklara bırakması, kentin siluetini ve sosyo-kültürel özgünlüğünü geri dönülemez biçimde bozmuştur.

Tartışma ve sonuç bölümünde yazar, Bursa'daki koruma uygulamalarının son yirmi yılda kentin çok katmanlı kimliğini dışlayan ve neredeyse sadece Osmanlı kimliğini öne çıkaran ideolojik ve seçici bir yaklaşıma büründüğünü savunmaktadır. Merinos Fabrikası, Santral Garaj gibi Erken Cumhuriyet dönemi modern mimari miras örneklerinin yıkılması ya da işlevsizleştirilmesi, kentsel bellek ve mirasın korunmasındaki samimiyetsizliği ortaya koymaktadır. Literatür açısından bu çalışma, yasal mevzuattaki değişimlerin pratik kentsel koruma uygulamalarındaki kırılmaları ve rant odaklı kentsel dönüşüm projelerinin tarihi kimlik üzerindeki yıkıcı etkilerini somut verilerle ortaya koyması bakımından büyük önem taşımaktadır. Gelecekteki koruma çalışmalarında sadece anıtsal yapıların değil, kentin kuzeyindeki Bursa Ovası'ndan güneyindeki Uludağ eteklerine kadar olan doğal ve kültürel peyzajın bir bütün olarak ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk başkenti olan Bursa'nın tarihi kent kimliğini korumaya ve sürdürmeye yönelik çabaları, Türkiye Cumhuriyeti'nin yüz yıllık geçmişindeki koruma mevzuatı ve politikaları bağlamında incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Bursa kentinin Osmanlı kimliğini koruma ve sürdürme çabalarını, Türkiye Cumhuriyeti'nin yüz yıllık geçmişindeki koruma mevzuatının gelişimi bağlamında yazılı ve görsel belgelere, kurumsal arşivlere ve kentsel plan verilerine dayalı bir vaka analizi yöntemiyle inceleyen ampirik nitelikli kentsel tarih çalışmasıdır.

# Bulgular ve önermeler

1. Bursa'da Cumhuriyet'in ilk on yılında ulusal kimliği tarihsel geçmişe dayandırma çabasıyla birlikte Osmanlı anıtsal yapıları koruma ve müzecilik faaliyetlerinin odağı haline gelmiş, Yeşil Medrese restorasyon projesinin ardından 1930 yılında arkeoloji müzesi olarak yeniden işlevlendirilmiştir.
2. 1951 yılında kurulan GEEAYK ile birlikte Türkiye'deki taşınmaz kültür varlıklarının tescil ve restorasyon yetkisi merkezi bir yüksek kurula verilmiş, Venice Charter (1964) gibi uluslararası tüzüklerin etkisiyle çağdaş malzeme kullanımı restorasyon ilkelerine dahil edilmiştir.
3. 1983 yılında yürürlüğe giren 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, tarihi sit alanları için imar planlarının tasarlanması ve onaylanması süreçlerini kökten revize ederek planlama hiyerarşisini dönüştürmüştür.
4. 1958 yılındaki büyük 'Çarşı Yangını' sonrasında Luigi Piccinato tarafından hazırlanan imar planı önerisi, kentsel ölçekte bütüncül bir yaklaşımdan yoksun olsa da Bursa'nın tarihi ticaret merkezi için koruma amaçlı imar planlarına temel oluşturan altlık haritayı sağlamıştır.

# Yazarın tartışması

Bursa'nın koruma tarihi incelendiğinde, kentsel koruma pratiklerinin yasal mevzuattaki değişimleri yakından takip ettiği görülmektedir. Özellikle 1980'lerden 2000'lere kadar geçen süreçte tescil, koruma amaçlı imar planları ve sokak sağlıklaştırma projeleri yoğunlaşmıştır. Ancak bu yoğun çabalara rağmen, kentsel dönüşüm baskısı altında bazı tarihi mahalleler tescilsiz bırakılarak kontrolsüz yapılaşmaya açılmıştır.

Yazar, günümüz restorasyon yaklaşımlarını eleştirerek bunların geçmişteki uygulamalar kadar masum olmadığını belirtmektedir. Yeterli belge ve ipucu bulunmaksızın gerçekleştirilen rekonstrüksiyon projelerinin, yapıların özgün mimari karakterini bozduğunu ve gelecek nesiller nezdinde yanıltıcı bir tarih algısı yarattığını savunmaktadır. Bu durum, tarihi dokunun eskilik değerinin kaybolmasına yol açmaktadır.

Çalışma, Bursa'daki koruma politikalarının çok katmanlı kentsel kimliği bütüncül bir şekilde ele almaktan uzak olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle Erken Cumhuriyet dönemine ait endüstriyel miras yapılarının ve modern mimarlık eserlerinin yıkılması veya dönüştürülmesi, kentin hafızasında ciddi bir boşluk yaratmaktadır. Sadece belirli bir dönemin (Osmanlı) kimliğini yücelten seçici yaklaşım eleştirilmektedir.

Sonuç olarak, metropoliten ölçekte gelişen Bursa'da kentsel kimliğin sürdürülebilirliği için sadece anıtsal veya tekil binaların değil, kenti çevreleyen tarım alanlarının, nehirlerin ve Uludağ ormanlarının da koruma kapsamına dahil edilmesi gerekmektedir. Bütüncül bir çevre ve kent planlaması yapılmadığı sürece, tarihi dokunun modern yaşamın gereksinimleriyle sağlıklı bir şekilde uzlaştırılması mümkün görünmemektedir.

# Yazarın sonucu

Yazar, Bursa'nın tarihi kent kimliğini sürdürme çabalarını değerlendirirken, 21. yüzyılın başlarına kadar sosyal boyutta ve kentsel ölçekte birçok koruma faaliyeti gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, kentin fiziksel yapısı ve özellikle Osmanlı kimliği üzerinde samimi, derinlikli ve bütüncül bir koruma olgusundan bahsetmenin mümkün olmadığını vurgulamaktadır. Erken Cumhuriyet dönemi modern mimari mirasının dışlanması ve koruma uygulamalarında tek bir döneme odaklanılması bu eksikliğin temel nedenidir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, kentsel koruma literatüründe mevzuat değişiklikleri ile yerel uygulama pratikleri arasındaki etkileşimi tarihsel bir perspektifle çözümleme işlevi görür. Türkiye Cumhuriyeti'nin yüz yıllık sürecinde çıkarılan koruma kanunlarının (1951, 1973, 1983, 2004/2005) yerel ölçekteki somut yansımalarını Bursa kenti özelinde inceler. Anıtsal ve ölçek bazlı koruma yaklaşımlarının, çok katmanlı kentsel dokularda nasıl seçici bir koruma politikasına dönüştüğünü göstererek alan yazına nitelikli bir vaka analizi sunar.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Türkiye'de kentsel koruma tarihini ve mevzuat gelişimini ele alan temel literatürle (Madran, 2002; Şahin Güçhan ve Kurul, 2009) doğrudan ilişki kurmaktadır. Önceki araştırmalar genellikle mevzuatın teorik gelişimine veya ankara/İstanbul odaklı uygulamalara odaklanırken, bu araştırma Erken Osmanlı başkenti ve aynı zamanda sanayileşen bir metropol olan Bursa'nın özgün kentsel dönüşüm dinamiklerini merkeze alarak önceki çalışmaları ampirik ve mekansal kanıtlarla genişletir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu eser, yasal düzenlemelerin kentsel mekandaki somut kırılmalarını kronolojik ve tematik bir matris üzerinden okuma imkânı sağlar. Koruma kararlarındaki ideolojik ve seçici tutumların, Cumhuriyet dönemi modern mimari mirası ile endüstriyel dokunun göz ardı edilmesine nasıl yol açtığını sörgülayarak koruma teorisine eleştirel bir boyut kazandırır. Kentsel koruma ve planlama alanındaki nitel araştırmalar için yöntemsel bir model sunar.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türkiye'de kentsel koruma mevzuatının gelişimi, 1950'lerden itibaren uluslararası tüzüklerin de etkisiyle tekil bina ölçeğinden sit ve kentsel doku ölçeğine doğru genişleyen bir seyir izlemiştir.** — Bu çalışma, 1951 sayılı GEEAYK Kanunu'ndan 2004 ve 2005 tarihlerinde çıkarılan 5226 ve 5366 sayılı yasalara kadar geçen süreçteki koruma anlayışı değişimlerini Bursa vaka incelemesi üzerinden ampirik olarak örneklendirmek için kullanılır.
- **2000'li yıllardan sonra uygulanan kentsel dönüşüm ve yenileme projeleri, tarihi kent merkezlerinde özgün kentsel dokunun bozulmasına ve siluet tahribatına yol açmaktadır.** — Doğanbey TOKİ kentsel dönüşüm projesinin tarihi kent merkezindeki yüksek katlı yapılaşma ve özgün mahalle dokusunu yok eden sonuçları, kentsel dönüşümün yıkıcı etkilerini tartışmak için kanıt olarak sunulabilir.
- **Çok katmanlı kentlerde uygulanan seçici koruma politikaları, belirli tarihsel dönemlerin mirasını öne çıkarırken diğer dönemlere ait kentsel hafızayı ve modern mimari mirası riske atmaktadır.** — Bursa kent merkezindeki Osmanlı anıtsal yapılarına odaklanılırken Merinos ve Santral Garaj gibi Cumhuriyet dönemi modern ve endüstriyel mirasının yıkılması veya kimliksizleştirilmesi olgusu kuramsal tartışmalara temel oluşturur.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Bursa kent merkezindeki Erken Cumhuriyet dönemi yapılarının yıkımı ve dönüşümü, kent sakinlerinin çok katmanlı kentsel hafıza algısını nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nitel araştırma deseninde kurgulanan çalışmada, Bursa kent merkezinde yaşayan 30 kent sakini ve 15 mimar/şehir plancısı ile derinlemesine görüşmeler yapılacaktır. Görüşmelerden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle incelenecek ve veri doygunluğuna ulaşılıncaya kadar örneklem genişletilecektir.
  - Gerekçe: Makalede yazarın vurguladığı Erken Cumhuriyet dönemi yapılarının (Santral Garaj, Merkez Bankası, Kızılay Binası) yıkılarak yok edilmesi ve Osmanlı kimliğinin tekilleştirilmesi bulgusundan türetilmiştir.
- **2000 sonrası yürürlüğe giren 5366 sayılı Yenileme Kanunu kapsamında gerçekleştirilen kentsel dönüşüm uygulamaları, tarihi konut dokularında soylulaştırmaya nasıl yol açmaktadır?**
  - Desen: Karma yöntem araştırması olarak tasarlanan çalışmada, Doğanbey ve Emirsultan bölgelerindeki mekansal değişimler GIS tabanlı haritalama ile tespit edilecek; bölgeden tahliye edilen ve yeni yerleşen 40 hanehalkı ile anket ve mülakat yapılacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile belirlenecektir.
  - Gerekçe: Metinde Doğanbey TOKİ projesinin kentsel silueti bozması ve mülk sahiplerinin yerinden edilerek gentrifikasyona sebep olması yönündeki değerlendirmelerden türetilmiştir.
- **Bursa Hanlar Bölgesi'nde son dönemde yapılan rekonstrüksiyon ve örtü eklemeleri, eskilik ve özgünlük değeri kriterleri açısından nasıl değerlendirilebilir?**
  - Desen: Çalışma, yerinde mimari belgeleme, fotogrametrik analiz ve uzman değerlendirmesi yaklaşımıyla yürütülecektir. Hanlar Bölgesi'ndeki 10 tarihi han ve bedesten üzerindeki fiziki müdahaleler Venice Charter ve ICOMOS ilkeleri çerçevesinde içerik analizine tabi tutulacaktır.
  - Gerekçe: Makalede Hanlar Bölgesi ve Uzun Çarşı'daki uygunsuz örtü ve rekonstrüksiyon uygulamalarının özgün mimari kimliği ezdiği ve sahte bir tarih algısı yarattığı yönündeki tespitten türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-2 | ABSTRACT | 1 | 1 | Hence, this study aims to examine the attempts to sustain the historic identity of Bursa, which is the first capital of the Ottoman Empire. |
| ev-s-1 | INTRODUCTION | 2 | — | The research method used in this study depends on an assessment of written and visual documents concerning the legal and practical ways to sustain cultural heritage in Bursa and Tü |
| ev-s-2 | 1.2. Restoration and Reconstruction Works to Reuse Ottoman Structures | 8 | — | Green Madrasah, which was constructed by the order of Çelebi Sultan Mehmed in 1424, is a good example of being reused as an archaeological museum in 1930 after its restoration proj |
| ev-s-3 | 1.3. Conservation Attempts in Urban and Rural Areas Defining Ottoman Identity | 11 | — | 2863 7 in 1983, the designing and approval stages of conservation plans for historic sites were revised. |
| ev-s-5 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 21 | — | Consequently, even though many conservation activities were related to the preservation of social authenticity until the beginning of the 21st century, it is not possible to talk a |
| ev-s-6 | 1.2. Restoration and Reconstruction Works to Reuse Ottoman Structures | 8 | — | the responsibility for registration and restoration of immovable cultural properties in Türkiye was given to a Central High Council. |
| ev-s-7 | 1.3. Conservation Attempts in Urban and Rural Areas Defining Ottoman Identity | 10 | — | Conservation Attempts in Urban and Rural Areas Defining Ottoman Identity Although there were no convenient reforms in taking urban conservation decisions in Türkiye until the 1970s |
| ev-s-8 | ABSTRACT | 1 | 1 | Afterward, the c halle nges and successes in providing local and governmental implementations to conserve the Ottoman identity structures are assessed in light of the four Conserva |
| ev-l-1 | INTRODUCTION | 2 | — | Bursa is chosen to exemplify the relationship between the Conservation Laws approved in the hundred - year history of the Republic of Turkey to preserve the Ottoman cultural herita |
| ev-l-2 | 2. Current Conservation Approaches in Ottoman Identity of Bursa | 15 | — | has become a convenient example to observe the whole process of renovation and regeneration since acting like a time bomb placed in the historical center of Bursa. |
| ev-l-3 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 20 | — | within the context of social awareness and social sustainability in preserving both the urban and rural Ottoman identity of Bursa, many structures of modern architecture constructe |

# İlgili kavramlar

- [Kırım Hanlığı'nda Toprak Nizamı Istılahatının Tekâmülü: Çingizli Kökenlerinden Osmanlı Tesirlerine](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/kirim-hanliginda-toprak-nizami-istilahatinin-tekmulu-cingizli-kokenlerinden-osmanli-tesirlerine.md)
- [Etki ve Vizyon Karşı Karşıya: 2024 Başkanlık Seçimlerinde Trump ve Harris'in Liderlik Retoriklerinin Eleştirel Söylem Analizi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/etki-ve-vizyon-karsi-karsiya-2024-baskanlik-secimlerinde-trump-ve-harrisin-liderlik-retoriklerinin-elestirel-soylem-analizi.md)
- [Anma Pulu Tasarımlarında Kültürel Temsil Aracı Olarak İllüstrasyon Kullanımı Üzerine Nitel Bir İnceleme](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/anma-pulu-tasarimlarinda-kulturel-temsil-araci-olarak-illustrasyon-kullanimi-uzerine-nitel-bir-inceleme.md)
- [Sürdürülebilir Yeniden Kullanım İçin Bir Çerçeve: Mevcut Kentsel Binalarda Boşluk ve Atıllığın Anlaşılması](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/surdurulebilir-yeniden-kullanim-icin-bir-cerceve-mevcut-kentsel-binalarda-bosluk-ve-atilligin-anlasilmasi.md)
- [Charlotte Brontë’nin Jane Eyre Romanında ve Susanna White’ın Film Uyarlamasında Ataerkil Baskıya Meydan Okunması](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/charlotte-brontnin-jane-eyre-romaninda-ve-susanna-whitein-film-uyarlamasinda-ataerkil-baskiya-meydan-okunmasi.md)
- [Nakşibendi Tarikatı'nın 'Koşullara Uyum Sağlama' ve 'Siyasal Aktivizm' İlkeleri Üzerinden Türk Siyasetine Etkisi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/naksibendi-tarikatinin-kosullara-uyum-saglama-ve-siyasal-aktivizm-ilkeleri-uzerinden-turk-siyasetine-etkisi.md)
- [Konstantinopolis'in İaşesinde Devlet Kontrolü ve Ticaretin Etkisi](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/konstantinopolisin-iasesinde-devlet-kontrolu-ve-ticaretin-etkisi.md)
- [Yeniden İşlevlendirilen Endüstri Mirası Yapıları İçin İç Mekân Kavramsal Önerileri](/okf/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/yeniden-islevlendirilen-endustri-mirasi-yapilari-icin-ic-mekn-kavramsal-onerileri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-16T14:08:19.056Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/beseri-bilimler/dil-kultur-ve-tarih/turkiye-cumhuriyetinin-yuz-yillik-gecmisinde-bursadaki-osmanli-kimligini-surdurmeye-yonelik-cabalar