---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Tüketicilerin Fiyat Algılamalarının İndirim Marketlerinden Satın Alma Niyetleri Üzerindeki Etkisi"
description: "Pazarlama ve tüketici davranışları alanında fiyat, satın alma kararlarını etkileyen en temel pazarlama karması bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Giderek artan rekabet ve perakende sektöründeki dönüşüm, özellikle indirim marketlerinin yükselişini beraberinde getirmiştir. Tüketicilerin b"
resource: "https://makaleanalizi.com/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/tuketicilerin-fiyat-algilamalarinin-indirim-marketlerinden-satin-alma-niyetleri-uzerindeki-etkisi"
doi: "10.17336/igusbd.609121"
authors: ["İlknur Bilgen", "Burak Leblebicioğlu"]
citation: "Bilgen, İ., Leblebicioğlu, B. (2019). Tüketicilerin Fiyat Algılamalarının İndirim Marketlerinden Satın Alma Niyetleri Üzerindeki Etkisi. . https://doi.org/10.17336/igusbd.609121"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Doğa Bilimleri"
subDiscipline: "Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri"
evidenceCount: 8
tags: ["Fiyat Algılaması", "Satın Alma Niyeti", "İndirim Marketleri", "Tüketici Davranışları", "Perakendecilik"]
timestamp: "2026-09-23T11:45:46.544Z"
---

# Tüketicilerin Fiyat Algılamalarının İndirim Marketlerinden Satın Alma Niyetleri Üzerindeki Etkisi

Özgün başlık: Tüketicilerin Fiyat Algılamalarının İndirim Marketlerinden Satın Alma Niyetleri Üzerindeki Etkisi
DOI: https://doi.org/10.17336/igusbd.609121
Künye (APA 7): Bilgen, İ., Leblebicioğlu, B. (2019). Tüketicilerin Fiyat Algılamalarının İndirim Marketlerinden Satın Alma Niyetleri Üzerindeki Etkisi. . https://doi.org/10.17336/igusbd.609121

Bilim alanı: [Doğa Bilimleri](/okf/doga-bilimleri/index.md) › Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri

# Alan bağlamı

Pazarlama ve tüketici davranışları alanında fiyat, satın alma kararlarını etkileyen en temel pazarlama karması bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Giderek artan rekabet ve perakende sektöründeki dönüşüm, özellikle indirim marketlerinin yükselişini beraberinde getirmiştir. Tüketicilerin bu marketlerdeki fiyatları nasıl algıladıkları, fiyatın sembolik ve fonksiyonel rollerinin satın alma niyetlerine nasıl yansıdığı literatürde derinlemesine tartışılan stratejik bir konudur. Bu çalışma, tüketicilerin fiyat algılamalarının indirim marketlerinden satın alma niyetleri üzerindeki etkisini çok boyutlu bir perspektifle ele alarak bu tartışmaya katkı sağlamaktadır.

# Akademik özet

Tüketici davranışlarını yönlendiren ve satın alma kararlarını doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biri pazarlama karmasının dinamik bileşeni olan fiyattır. Rekabetin yoğunlaştığı perakende sektöründe, düşük fiyat stratejileriyle öne çıkan indirim marketleri pazarın lokomotifi haline gelmiştir. Tüketicilerin fiyatları rasyonel ve psikolojik düzeyde nasıl anlamlandırdıklarını açıklayan fiyat algısı, işletmelerin pazar konumlandırması açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, ülkemizdeki literatürde indirim marketleri düzeyinde fiyat algılaması boyutlarının satın alma niyetine etkisini doğrudan inceleyen araştırmaların kısıtlı olmasından hareketle, fiyatın çok boyutlu yapısının satın alma davranışları üzerindeki yönü ve düzeyi araştırılmıştır.

Araştırmanın temel amacı, tüketicilerin fiyat algılamalarının indirim marketlerinden ürün satın alma niyetleri üzerindeki etkisini ve bu etkinin yönünü belirlemektir. Kantitatif desenli bu tanımsal çalışmada, üç farklı indirim marketinden alışveriş yapan 400 tüketiciden yüz yüze anket tekniği ve kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak veri toplanmıştır. Elde edilen veriler; güvenilirlik analizi, keşfedici faktör analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemleri kullanılarak istatistiksel olarak çözümlenmiştir. Fiyat algısı ölçeği; fiyat uzmanlığı, prestij duyarlılığı, değer bilinci, indirim duyarlılığı, fiyat-kalite ilişkisi ve fiyat bilinci olmak üzere altı boyutta yapılandırılarak analize dahil edilmiştir.

Çoklu regresyon analizi bulgularına göre, tüketicilerin fiyat algılamasının indirim marketlerinden satın alma niyeti üzerinde yaklaşık yüzde otuz dört oranında açıklayıcı bir gücü bulunmaktadır. Fiyat algılamasının alt boyutları incelendiğinde; değer bilinci, indirim duyarlılığı ve fiyat uzmanlığının satın alma niyetini pozitif yönde, fiyat bilincinin ise negatif yönde anlamlı şekilde etkilediği belirlenmiştir. Satın alma niyeti üzerinde en güçlü etkiye sahip olan boyutun indirim duyarlılığı olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın, fiyat-kalite ilişkisi ve prestij duyarlılığı boyutlarının indirim marketlerinden ürün satın alma niyeti üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi saptanmamıştır.

Bulgular, indirim marketi tüketicilerinin öncelikli olarak fiyata karşılık elde ettikleri toplam değere ve sunulan indirim olanaklarına odaklandıklarını göstermektedir. Prestij ve kalite-fiyat ilişkisi gibi psikolojik boyutların etkisiz kalması, tüketicilerin bu marketleri tercih ederken risk algısını düşük tuttuklarını ve rasyonel faydayı ön planda tuttuklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, perakende yöneticilerine tüketici harcama eğilimleri doğrultusunda strateji geliştirme konusunda rehberlik ederken, ulusal literatürde indirim marketleri özelindeki ampirik boşluğu doldurarak gelecek araştırmalar için metodolojik ve teorik bir zemin sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

İndirim marketlerinde tüketicinin fiyat algılamasının satın alma niyeti üzerindeki etkisi ve bu etkinin yönünün ortaya konulmasıdır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışma, tüketicilerin fiyat algılamalarının indirim marketlerinden ürün satın alma niyetleri üzerindeki etkisini kantitatif yöntemlerle inceleyen ampirik ve tanımsal bir araştırmadır.

# Bulgular ve önermeler

1. Tüketicilerin indirim duyarlılığı, indirim marketlerinden ürün satın alma niyetini pozitif ve anlamlı düzeyde en güçlü etkileyen fiyata yönelik algı boyutudur (Beta = 0,295).
2. Değer bilinci boyutu, tüketicilerin ödedikleri fiyat karşılığında elde ettikleri kaliteyi kıyaslama eğilimlerini yansıtarak satın alma niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir (Beta = 0,248).
3. Fiyat uzmanlığı boyutu, tüketicilerin piyasadaki alternatif fiyatlar konusunda çevrelerine bilgi sağlama düzeyini gösterirken satın alma niyetini olumlu yönde anlamlı şekilde etkilemektedir (Beta = 0,202).
4. Fiyat bilinci boyutu, tüketicilerin düşük fiyat bulmak için harcayacakları zaman ve çabayı rasyonelleştirme düzeyini göstermekte olup indirim marketlerinden satın alma niyetini negatif ve anlamlı yönde etkilemektedir (Beta = -0,112).

# Yazarın tartışması

Yapılan çoklu regresyon analizi bulguları, tüketicilerin fiyata yönelik algı boyutlarından indirim duyarlılığı, değer bilinci ve fiyat uzmanlığının indirim marketlerinden satın alma niyeti üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu durum, indirim marketlerinin sunduğu promosyonel ve sürekli düşük fiyat avantajlarının tüketiciler tarafından rasyonel bir fayda olarak kodlandığını ve satın alma kararlarını doğrudan tetiklediğini göstermektedir.

Buna karşın, fiyat bilinci boyutunun satın alma niyeti üzerinde negatif yönlü anlamlı bir etki yaratması dikkat çekici bir bulgudur. Yazar, bu durumu yüksek fiyat bilincine sahip tüketicilerin daha düşük fiyatlı alternatifleri bulmak amacıyla birden fazla mağazayı dolaşma eğiliminde olmaları ve indirim marketlerinin sunduğu fiyat düzeyini her zaman tek alternatif olarak görmemeleriyle, yani zaman ve çaba maliyetini optimize etmeye çalışmalarısıyla açıklamaktadır.

Analizde fiyat-kalite ilişkisi ve prestij duyarlılığı boyutlarının satın alma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmaması, literatürdeki prestij odaklı tüketici davranışlarıyla tezat oluşturmaktadır. Bu bulgu, indirim marketlerinden alışveriş yapan kitlenin sembolik tüketim değerlerinden ziyade fonksiyonel ve ekonomik faydaya odaklandığını, dolayısıyla bu marketlerde satılan ürünlerin prestij veya üst kalite göstergesi olarak algılanmadığını göstermektedir.

Elde edilen sonuçlar, perakendecilik literatüründe indirim marketlerinin başarısını açıklayan maliyet minimizasyonu ve operasyonel verimlilik kuramlarıyla uyumludur. Tüketicilerin kolayda mallarda düşük risk algılamaları, onları kalite odaklı yüksek harcamalardan ziyade indirim marketlerinin sunduğu ekonomik performansa yöneltmekte ve bu işletmelerin pazardaki lokomotif rolünü pekiştirmektedir.

# Yazarın sonucu

Araştırma, tüketicilerin hızlı tüketim ürünleri gibi düşük riskli kolayda malları satın alırken birincil referans olarak düşük fiyatları aldıklarını ve bu süreçte marka veya kalite kaygılarını ikinci plana itebildiklerini göstermektedir. Bu durum, indirim marketlerinin sunduğu maliyet avantajlarının tüketiciler nezdinde güçlü bir çekim alanı yarattığını ve zamanla bu marketlere yönelik örtük bir marka bağlılığı oluşturduğunu ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu araştırma, perakendecilik sektörü içinde özellikle indirim marketleri bağlamında fiyata yönelik algıların çok boyutlu yapısını ampirik olarak test etme işlevini üstlenmektedir. Lichtenstein, Ridgway ve Netemeyer'in (1993) geliştirdiği, fiyat algısının pozitif ve negatif rollerini içeren kuramsal yapıyı Türkiye'deki indirim marketi tüketicilerine uygulayarak modelin kültürel ve sektörel geçerliliğini sınamaktadır. Özellikle, rasyonel ve psikolojik fiyat algısı boyutlarının hızlı tüketim malları perakendeciliğinde satın alma davranışını nasıl yönlendirdiğini göstermesi açısından literatürde tamamlayıcı bir köprü işlevi görmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, fiyat algısını tek boyutlu bir kavram olarak ele alan geleneksel yaklaşımlardan farklılaşarak Lichtenstein vd. (1993) ile Kurtuluş ve Okumuş (2006) tarafından ortaya konulan çok boyutlu yapıyı temel almaktadır. Önceki çalışmalarda prestij duyarlılığı ve fiyat-kalite ilişkisi gibi pozitif fiyat algısı boyutlarının marka tercihlerinde güçlü etkileri olduğu savunulurken, bu çalışma indirim marketleri özelinde bu boyutların anlamsızlaştığını ortaya koyarak literatürdeki mevcut kabulleri revize etmektedir. Diallo vd. (2015) ve Orel ve Nakıboğlu (2004) gibi perakende markaları ve indirim marketi tüketici profillerini inceleyen çalışmaların bulgularını genişleterek, tüketici rasyonalitesinin pratik sınırlarını çizmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Bu çalışma, perakende pazarlaması ve tüketici davranışları literatür taramalarına, indirim marketleri gibi operasyonel verimlilik ve düşük fiyat odaklı iş modellerinde fiyata yönelik duyarlılıkların nasıl ayrıştığını gösteren güncel ampirik veriler sunmaktadır. Geleneksel süpermarketler ile indirim marketleri arasındaki tüketici algısı farklarını anlamaya çalışan araştırmacılar için bu çalışma, fiyat bilinci, değer bilinci, indirim duyarlılığı ve fiyat uzmanlığı boyutlarının satın alma kararındaki göreli ağırlıklarını sayısal kanıtlarla sunarak sentez süreçlerine katkı sağlamaktadır. Ayrıca, gelişmekte olan pazarlardaki ekonomik dinamiklerin tüketici algısına etkisini yansıtması açısından kritik önemdedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **İndirim marketlerinde tüketicilerin satın alma niyetini belirleyen en güçlü fiyat algısı boyutu indirim duyarlılığıdır.** — Türkiye'deki perakende pazarında indirim marketlerinin başarısını ve tüketicilerin bu marketleri tercih etme nedenlerini ampirik bir temelde açıklamak ve literatür taraması bölümünde tüketicilerin indirimlere olan yatkınlığını sayısal verilerle desteklemek amacıyla kullanılabilir.
- **Tüketicilerin fiyat algısı rasyonel ve psikolojik boyutları içeren çok boyutlu bir yapıya sahiptir.** — Tezlerin kavramsal çerçeve bölümlerinde fiyat kavramının sadece parasal bir maliyet olmadığı, aynı zamanda değer bilinci, fiyat uzmanlığı ve prestij duyarlılığı gibi farklı psikolojik ve bilişsel boyutları barındırdığı kuramsal olarak açıklanırken bu çalışmaya atıf yapılabilir.
- **Yüksek fiyat bilincine sahip tüketiciler, indirim marketlerinden satın alma niyetinde negatif eğilim gösterebilir.** — Regresyon analizi bulgularında fiyat bilincinin satın alma niyeti üzerindeki negatif etkisini tartışırken, tüketicilerin daha düşük alternatifler bulmak amacıyla arama maliyetlerine (birden fazla mağazayı dolaşma) katlanma davranışları ve zaman-çaba optimizasyonunu açıklamak amacıyla kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Çevrimiçi gıda alışverişi yapan tüketicilerin çok boyutlu fiyat algıları satın alma niyetlerini nasıl etkilemektedir ve bu etkide teslimat ücreti algısı düzenleyici bir role sahip midir?**
  - Desen: Kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenecek ve veri doygunluğu kurallarına uygun olarak en az 450 çevrimiçi gıda tüketicisinden anket yöntemiyle veri toplanacaktır. Analizler için güvenilirlik, geçerlilik ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların indirim marketleri için test ettiği altı boyutlu fiyat algısı modelinin, dijitalleşen gıda perakendeciliği sektöründeki geçerliliğini ve çevrimiçi kanal kolaylığı ile teslimat maliyetlerinin bu ilişkiyi nasıl şekillendirdiğini belirlemek amacıyla yazarın gelecek araştırma çağrısından türetilmiştir.
- **BİM, A101 ve Şok gibi farklı indirim marketlerinin sunduğu hizmet, ürün çeşitliliği ve fiyat algısı boyutları açısından tüketiciler nezdindeki konumlandırmaları ve algısal farklılıkları nelerdir?**
  - Desen: Türkiye'deki farklı indirim marketlerinden alışveriş yapan ve güç analizi ile belirlenecek en az 500 tüketiciden anket yoluyla veri toplanacaktır. Verilerin analizinde çok boyutlu ölçekleme (MDS) yöntemi kullanılarak indirim marketlerinin algısal haritaları çıkarılacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların sonuç kısmında belirttiği, indirim marketlerinin de kendi aralarında farklı tüketici algılarına (ürün çeşitliliği, şube ağı, hizmet kalitesi vb.) sahip olduğu ve ileriki çalışmalarda algısal haritalarla yöneticilere görsel öneriler sunulması gerektiği yönündeki açık önerisine dayanmaktadır.
- **İndirim marketlerinin perakendeci markalı (private label) ürünlerine yönelik medyada yer alan olumsuz haberler, tüketicilerin fiyat-kalite algısını ve bu ürünleri satın alma niyetini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Tesadüfi olmayan kolayda örnekleme ile seçilecek ve istatistiksel güç analizi kriterlerine göre belirlenecek en az 400 tüketiciden anket yöntemiyle veri toplanacaktır. Analiz aşamasında PROCESS makrosu kullanılarak düzenleyici (moderator) etki analizi yapılacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların tartışma kısmında vurguladığı, ulusal basında indirim marketlerinin perakendeci markası ürünlerinin içerikleriyle ilgili çıkan olumsuz haberlere karşın tüketicilerin bu markaları satın almaya devam ettiği ve indirim marketlerine karşı bir nevi marka bağlılığı besledikleri yönündeki saptamasından hareketle geliştirilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Öz | 1 | 2 | Tüketicinin satın alma davranışını etkileyen birçok faktör bulunsa da şüphe yok ki bunlardan en önemlilerinden biri pazarlama karması unsurlarından biri olan fiyattır. |
| ev-o-2 | Metodoloji | 5 | — | Bu araştırman ın amacı, tüketicilerde fiyat algılamasının indirim marketlerinden ürün satın alma niyeti üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. |
| ev-s-1 | Metodoloji | 5 | — | Kantitatif yöntem kullanılan bu araştırmada veriler, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme tercih edilmiştir. |
| ev-s-2 | Bulgular | 10 | — | Alt boyutlardan değer bilinci, fiyat bilinci, indirim duyarlılığı ve fiyat uzmanlığının etkisi anlamlı olup indirim marketlerinden ürün satın alma niyeti üze rinde en fazla etkisi  |
| ev-s-3 | Sonuç ve Öneriler | 11 | — | Genellikle hızlı tüketim ürünlerinin satın alınmasında indirim marketlerinin tercih edilmesindeki en önemli sebeplerden bir tanesi, bu marketlerde ürünlerin daha düşük fiyatlı olma |
| ev-s-4 | Kavramsal Çerçeve | 3 | — | Kurtuluş ve Okumuş (2006), Lichtenstein vd.’nin 1993 yılında yaptıkları araştırmayı ülkemize uygulamış ve fiyat algılamasının altı tane boyuta sahip olduğunu belirtmişlerdir. |
| ev-l-1 | Öz | 1 | 2 | Tüketicinin fiyatı nasıl algıladığı ve bu süreç doğrultusunda satın alma niyetinin nasıl bir oluşum veya değişim gösterdiğini bilmek pazarlamacılara birçok yönden avantaj sağlayaca |
| ev-l-3 | Bulgular | 10 | — | Alt boyutlardan değer bilinci, fiyat bilinci, indirim duyarlılığı ve fiyat uzmanlığının etkisi anlamlı olup indirim marketlerinden ürün satın alma niyeti üze rinde en fazla etkisi  |

# İlgili kavramlar

- [Biyoteknolojinin Güvenlik, Emniyet ve Etik, Hukuki ve Sosyal Çıkarımlarını Ele Alarak Yönetilmesi](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/biyoteknolojinin-guvenlik-emniyet-ve-etik-hukuki-ve-sosyal-cikarimlarini-ele-alarak-yonetilmesi.md)
- [Banka Dışı Finansal Kurumların Finansal Performans Belirleyicileri: Türkiye'deki Faktoring Kuruluşları](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/banka-disi-finansal-kurumlarin-finansal-performans-belirleyicileri-turkiyedeki-faktoring-kuruluslari.md)
- [Kırılgan Ekonomilerde Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin Uygulanması: Çokuluslu Şirketlerin Rolü ve Etkinliği](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/kirilgan-ekonomilerde-surdurulebilir-kalkinma-hedeflerinin-uygulanmasi-cokuluslu-sirketlerin-rolu-ve-etkinligi.md)
- [Surfside Bina Çökmesinde Görev Yapan Arama Kurtarma Köpeklerinin Çevresel Kirleticilere Maruz Kalma Düzeylerinin Analizi](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/surfside-bina-cokmesinde-gorev-yapan-arama-kurtarma-kopeklerinin-cevresel-kirleticilere-maruz-kalma-duzeylerinin-analizi.md)
- [Betonarme Bina Yapılarının Uygulamalı Eleman Yöntemi ile Progresif Çökme Analizi](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/betonarme-bina-yapilarinin-uygulamali-eleman-yontemi-ile-progresif-cokme-analizi.md)
- [LINA Test Altyapısı İnsansız Hava Araçlarında Yapay Zekanın Güvenli ve Düzenleyici Uyumlu Entegrasyonunu Sağlıyor](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/lina-test-altyapisi-insansiz-hava-araclarinda-yapay-zekanin-guvenli-ve-duzenleyici-uyumlu-entegrasyonunu-sagliyor.md)
- [Nörogelişimsel Adalet: Porto Riko'da Ergenlerin Cezai Sorumluluğunun Yeniden Düşünülmesi ve Gençlik Adalet Sisteminin Dönüşümü](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/norogelisimsel-adalet-porto-rikoda-ergenlerin-cezai-sorumlulugunun-yeniden-dusunulmesi-ve-genclik-adalet-sisteminin-donusumu.md)
- [Karadeliklerin Kozmolojik Bağlanmasına İlişkin Gözlemsel Kanıtlar ve Karanlık Enerjinin Astrofiziksel Kaynağı Üzerindeki Etkileri](/okf/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/karadeliklerin-kozmolojik-baglanmasina-iliskin-gozlemsel-kanitlar-ve-karanlik-enerjinin-astrofiziksel-kaynagi-uzerindeki-etkileri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-23T11:45:46.544Z
- Kanıt sayısı: 8
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/doga-bilimleri/fizik-kimya-ve-yasam-bilimleri/tuketicilerin-fiyat-algilamalarinin-indirim-marketlerinden-satin-alma-niyetleri-uzerindeki-etkisi