---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Filistin Üniversitelerindeki Öğretim Üyelerinin Yükseköğretimde Yapay Zeka Uygulamalarının Kullanımına Yönelik Tutumları: Fırsatlar ve Zorluklar"
description: "Yükseköğretim kurumları, dijitalleşme ve gelişen teknolojilerle birlikte köklü bir dönüşüm süreci yaşamaktadır. Yapay zeka teknolojilerinin eğitim süreçlerine entegrasyonu, kişiselleştirilmiş öğrenme, idari verimlilik ve geri bildirim mekanizmalarının hızlandırılması gibi birçok önemli fırsat sunmak"
resource: "https://makaleanalizi.com/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/filistin-universitelerindeki-ogretim-uyelerinin-yuksekogretimde-yapay-zeka-uygulamalarinin-kullanimina-yonelik-tutumlari-firsatlar-ve-zorluklar"
doi: "10.3389/feduc.2024.1414606"
authors: ["Amal Omar", "Ali Zuhdi Shaqour", "Zuheir N. Khlaif"]
citation: "Omar, A., Shaqour, A. Z., Khlaif, Z. N. (2024). Attitudes of faculty members in Palestinian universities toward employing artificial intelligence applications in higher education: opportunities and challenges. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1414606"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Mühendislik ve Teknoloji"
subDiscipline: "Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği"
evidenceCount: 10
tags: ["üretken yapay zeka", "yükseköğretim", "tutumlar", "yapay zeka", "Filistin"]
timestamp: "2026-08-09T15:19:43.818Z"
---

# Filistin Üniversitelerindeki Öğretim Üyelerinin Yükseköğretimde Yapay Zeka Uygulamalarının Kullanımına Yönelik Tutumları: Fırsatlar ve Zorluklar

Özgün başlık: Attitudes of faculty members in Palestinian universities toward employing artificial intelligence applications in higher education: opportunities and challenges
DOI: https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1414606
Künye (APA 7): Omar, A., Shaqour, A. Z., Khlaif, Z. N. (2024). Attitudes of faculty members in Palestinian universities toward employing artificial intelligence applications in higher education: opportunities and challenges. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1414606

Bilim alanı: [Mühendislik ve Teknoloji](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/index.md) › Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği

# Alan bağlamı

Yükseköğretim kurumları, dijitalleşme ve gelişen teknolojilerle birlikte köklü bir dönüşüm süreci yaşamaktadır. Yapay zeka teknolojilerinin eğitim süreçlerine entegrasyonu, kişiselleştirilmiş öğrenme, idari verimlilik ve geri bildirim mekanizmalarının hızlandırılması gibi birçok önemli fırsat sunmaktadır. Ancak bu dönüşüm, akademik dürüstlük kaygıları, iş kaybı endişeleri ve teknik altyapı yetersizlikleri gibi çeşitli zorlukları da beraberinde getirmektedir. Bu dinamik süreçte, yükseköğretimin ana yürütücüsü olan öğretim üyelerinin yapay zekaya yönelik tutum ve inançlarının kapsamlı bir şekilde incelenmesi, teknolojik entegrasyon politikalarının başarısı açısından kritik bir öneme sahiptir.

# Akademik özet

Yükseköğretimde yaşanan hızlı teknolojik gelişmeler, bilgi aktarımı ve eğitim sunum yöntemlerinde köklü değişimlere yol açmaktadır. Bu bağlamda, yapay zeka teknolojileri öğrenme çıktılarını iyileştirmek, kişiselleştirilmiş ve uyarlanabilir öğrenme ortamları sunmak ve idari süreçleri optimize etmek adına önemli vaatler taşımaktadır. Ancak bu teknolojilerin entegrasyon süreci, akademik dürüstlük ihlalleri, intihal endişeleri, teknik altyapı yetersizlikleri ve öğretim üyelerinin iş güvencesi kaygıları gibi ciddi zorlukları da beraberinde getirmektedir. Filistin gibi sosyo-politik açıdan sürekli kriz ve kısıtlamalarla karşı karşıya olan bölgelerde, uzaktan eğitim zorunluluğu bu teknolojilerin önemini daha da artırmakta ve öğretim üyelerinin inanç ile tutumlarının derinlemesine çözümlenmesini zorunlu bir araştırma problemi haline getirmektedir.

Bu araştırmanın temel amacı, Filistin'deki An-Najah Ulusal Üniversitesi bünyesinde görev yapan öğretim üyelerinin yükseköğretimde yapay zeka uygulamalarının sunduğu fırsatlara ve karşılaşılan zorluklara yönelik inanç düzeylerini belirlemektir. Nicel-betimsel araştırma desenine dayanan bu çalışmanın örneklemini, rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 130 öğretim üyesi oluşturmaktadır. Veriler, biri fırsatları (15 madde) diğeri ise zorlukları (11 madde) ölçen, Likert tipinde tasarlanmış ve geçerlik-güvenirlik süreçlerinden geçirilmiş iki ayrı anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma), bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve parametrik olmayan Mann-Whitney ile Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır.

Araştırma bulguları, öğretim üyelerinin yükseköğretimde yapay zeka uygulamalarının kullanımına yönelik inanç ve tutumlarının genel olarak oldukça yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Yapay zeka uygulamalarının öğretimdeki faydaları en yüksek ortalamaya (4.15) sahipken, bilgiye erişimi artırma boyutu en düşük ortalama (3.86) ile yine yüksek düzeyde kalmıştır. Zorluklar boyutunda ise eğitim ve üniversite yönetimi süreçlerindeki engeller (4.04) en yüksek kaygı kaynağı olarak belirlenmiştir. Cinsiyet, akademik unvan, deneyim yılı ve fakülte türü (fen veya sosyal bilimler) değişkenlerine göre yapılan analizlerde, öğretim ve öğrenim süreçlerinin desteklenmesi boyutunda erkekler lehine, yapay zekanın öğretimdeki faydaları boyutunda ise doçent unvanlı öğretim üyeleri lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır.

Elde edilen sonuçlar, yükseköğretimdeki yapay zeka entegrasyonu literatüründe yer alan küresel eğilimlerle büyük ölçüde paralellik göstermektedir. Öğretim üyelerinin yapay zekaya yönelik olumlu yaklaşımları, bu teknolojilerin benimsenmesi için güçlü bir hazırbulunuşluğa işaret etmektedir; ancak altyapı yetersizliği ve etik kaygılar gibi engellerin giderilmesi için kurumsal düzeyde politika geliştirilmesi gerekmektedir. Özellikle Filistin bağlamında, devam eden askeri engellemeler ve yol kapatmalar nedeniyle uzaktan eğitime devam etme zorunluluğunun öğretim üyelerinin teknoloji kullanım becerilerini ve olumlu inançlarını pekiştirdiği sonuçuna varılmıştır. Bu çalışma, kriz bölgelerindeki yükseköğretim kurumlarında teknolojik dönüşümün idari ve pedagojik boyutlarını bütüncül bir yaklaşımla ortaya koyarak literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Filistin üniversitelerinde görev yapan öğretim üyelerinin yükseköğretimde yapay zeka uygulamalarının kullanımına yönelik fırsat ve zorluklara dair tutum düzeylerini belirlemek.

# Yöntem ve tasarım

Araştırmada, Filistin yükseköğretim bağlamındaki mevcut durumu betimlemek amacıyla nicel-gözlemsel desene dayanan tarama yöntemi benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Öğretim üyelerinin yükseköğretimde yapay zeka uygulamalarının sunduğu fırsatlara ve karşılaşılan zorluklara yönelik inanç düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu belirlenmiştir.
2. Katılımcıların cinsiyet değişkenine göre yapay zeka fırsat ve zorluklarına ilişkin algılarında genel bir farklılık bulunmazken, sadece 'öğrenme ve öğretme süreçlerinin desteklenmesi' boyutunda erkek akademisyenlerin lehine anlamlı bir fark saptanmıştır.
3. Öğretim üyelerinin akademik unvanlarına göre tutumları incelendiğinde, 'öğretim ve eğitimde yapay zeka uygulamalarının faydaları' alt boyutunda doçent unvanına sahip akademisyenler lehine istatistiksel açıdan anlamlı fark gözlenmiştir.
4. Akademisyenlerin yapay zekanın yükseköğretimde kullanımına yönelik inançlarında, sahip oldukları mesleki deneyim yılı ve görev yaptıkları fakülte türü değişkenlerine göre anlamlı bir farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir.

# Yazarın tartışması

Yapılan araştırma, Filistin bağlamındaki yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyelerinin, yapay zeka teknolojilerinin eğitsel süreçlere dahil edilmesine yönelik oldukça olumlu ve yüksek düzeyde bir algıya sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Yazarlar bu yüksek düzeydeki olumlu tutumu, özellikle pandemi döneminde ve sonrasındaki bölgesel krizlerde zorunlu olarak sürdürülen uzaktan eğitim deneyimlerinin akademisyenlerin teknoloji kullanım becerilerini ve aşinalıklarını artırmış olmasıyla açıklamaktadır.

Bu durum, literatürde yapay zekanın öğrenme ortamlarını kişiselleştirme, idari iş yükünü azaltma ve geri bildirim mekanizmalarını hızlandırma potansiyeline vurgu yapan önceki çalışmalarla paralellik gösterirken, aşırı bağımlılık ve etik kaygılar gibi engelleri de doğrulamaktadır.

Sonuç olarak, yükseköğretimde yapay zeka entegrasyonunun başarısı yalnızca teknik araçların varlığına değil, akademisyenlerin bu araçları pedagojik olarak nasıl konumlandıracaklarına ve kurumların sunacağı teknik ile etik desteğin niteliğine doğrudan bağlıdır.

# Yazarın sonucu

Yükseköğretim kurumlarında yapay zeka teknolojilerinin entegrasyonu, akademisyenlerin yüksek düzeydeki olumlu tutumları sayesinde önemli bir potansiyele sahiptir; ancak bu sürecin başarılı ve sürdürülebilir olması için üniversitelerin altyapı yetersizliklerini, siber güvenlik risklerini ve etik endişeleri giderecek kapsamlı politika ve eğitim programları uygulaması gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, gelişmekte olan ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarında yapay zeka teknolojilerinin benimsenmesi konusundaki ampirik literatüre katkıda bulunmakta ve özellikle Filistin gibi kriz ve çatışma ortamlarında uzaktan eğitime devam etmek zorunda kalan üniversitelerin akademisyen perspektiflerini yansıtmaktadır. Mevcut literatürde yapay zekanın sunduğu teknik avantajlar sıklıkla teorik boyutta tartışılırken, bu çalışma ampirik verilerle öğretim üyelerinin inançlarını ve karşılaştıkları kurumsal ve pedagojik zorlukları doğrudan ortaya koyarak kuramsal tartışmaları saha gerçekleriyle zenginleştirmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, Crompton ve Burke (2023) gibi araştırmacıların yükseköğretimdeki yapay zeka haritalandırmaları ve Zawacki-Richter ve arkadaşlarının (2019) gerçekleştirdiği sistematik incelemeler üzerine inşa edilmiştir. Önceki çalışmaların yapay zekayı öğrenme dostu bir arkadaş veya idari kolaylaştırıcı olarak sunan kuramsal yaklaşımlarını doğrulamakla birlikte, Iqbal ve arkadaşlarının (2022) ChatGPT'ye yönelik akademik dürüstlük ve intihal kaygılarını da ampirik olarak desteklemektedir. Çalışma, önceki literatürde sıklıkla göz ardı edilen bölgesel krizlerin akademisyenlerin teknolojik hazırbulunuşlukları üzerindeki dolaylı etkisini tartışarak literatürü genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Makale, yükseköğretimde teknoloji kabulü ve yapay zeka entegrasyonu üzerine yapılacak sistematik literatür taramalarına çok boyutlu bir veri seti sunmaktadır. Çalışma, sadece yapay zekanın sunduğu faydaları değil, aynı zamanda üniversitelerdeki idari yetersizlikler, teknik altyapı eksiklikleri ve siber güvenlik endişeleri gibi yapısal engelleri de sınıflandırılmış faktör yapıları altında sunarak kapsamlı bir çerçeve çizer. Ayrıca, cinsiyet ve akademik unvan bazlı alt grupların yapay zekaya bakışındaki nüansları ortaya koyarak gelecekteki meta-analiz ve karşılaştırmalı çalışmalar için değerli bir ampirik referans noktası teşkil eder.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Kriz dönemlerinde sürdürülen uzaktan eğitim deneyimleri, öğretim üyelerinin dijital araçlara ve yapay zeka uygulamalarına yönelik hazırbulunuşluk düzeylerini olumlu yönde etkilemektedir.** — Bu makale, Filistin'deki kriz koşullarında uzaktan eğitimin devam etmesinin akademisyenlerin teknoloji becerilerini artırdığı ve yapay zeka inançlarını olumlu etkilediği bulgusuyla tezin giriş bölümündeki bağlamı desteklemektedir.
- **Yükseköğretimde yapay zeka uygulamalarına yönelik inanç düzeylerinde cinsiyet ve deneyim yılı gibi demografik değişkenler genel olarak anlamlı bir farklılığa yol açmamaktadır.** — Öğretim üyelerinin demografik özelliklerinin yapay zeka tutumları üzerindeki etkisizliğini tartışırken, makaledeki ANOVA ve t-testi sonuçları güçlü bir karşılaştırma matrisi sunar.
- **Yükseköğretim kurumlarında yapay zeka uygulamalarının benimsenmesinde teknik altyapı eksikliği ve idari yetersizlikler en kritik engeller arasında yer almaktadır.** — Tez çalışmasında üniversitelerin yapay zeka entegrasyonu süreçlerindeki kurumsal engelleri gerekçelendirirken, makalenin faktör analiziyle belirlediği 'Zorluklar' boyutundaki verilerden yararlanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kriz bölgelerindeki zorunlu uzaktan eğitim deneyimleri ile stabil bölgelerdeki standart eğitim süreçleri, öğretim üyelerinin yapay zeka araçlarını benimseme düzeylerini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: İki farklı ülkeden belirlenecek üniversitelerdeki öğretim üyelerinden amaçlı örnekleme ile seçilecek gruplarla nicel anket uygulaması ve t-testi analizleri gerçekleştirilecektir. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecektir.
  - Gerekçe: Yazarların, Filistin'deki yol kapatmalar ve çatışmalar sebebiyle uzaktan eğitime devam edilmesinin akademisyenlerin teknoloji kullanma becerilerini artırdığı ve inançlarını olumlu etkilediği yönündeki tartışmasından mülhemdir.
- **Üniversitelerdeki yapay zeka tabanlı yazım yardımcılarının (örneğin ChatGPT) kullanım sıklığı ile akademisyenlerin intihal ve akademik dürüstlük kaygıları arasında nasıl bir ilişki vardır?**
  - Desen: Akademisyenlerle yapılacak derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla nitel araştırma deseni benimsenecektir. Veri doygunluğuna ulaşılana kadar görüşmelere devam edilecek ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Yazarların, akademisyenlerin öğrencilerin yapay zekayı hile ve intihal amaçlı kullanabileceğine dair taşıdığı etik kaygılara ve bu durumun öğretmen-öğrenci ilişkisini zedeleme potansiyeline yönelik tartışmalarından türetilmiştir.
- **Öğretim üyelerinin yapay zeka entegrasyonu sürecinde karşılaştıkları teknik ve siber güvenlik engelleri kurumsal destek sistemleri aracılığıyla nasıl aşılabilir?**
  - Desen: Karma yöntem deseni (açıklayıcı sıralı desen) kullanılarak önce anket verileri toplanacak, ardından belirlenen odak gruplarla nitel görüşmeler yapılacaktır. Örneklem doygunluğu nitel aşamada, güç analizi ise nicel aşamada gözetilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin 'Teknik ve Güvenlik Zorlukları' alt boyutunda saptanan zayıf siber güvenlik sistemleri ve yetersiz teknik altyapı bulgularına ve bu engellerin giderilmesi yönündeki pratik önerilerine dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study aims to identify the level of attitudes of faculty members in Palestinian universities regarding the opportunities and challenges of employing artificial intelligence ap |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The researchers used a descriptive approach, and the study’s sample consisted of (130) faculty members at An- Najah National University. |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | The study’s results indicated that the average level of attitudes among faculty members regarding the opportunities and challenges of employing artificial intelligence applications |
| ev-s-3 | Abstract | 1 | — | Furthermore, the results revealed no statistically significant differences in all areas of opportunities and challenges related to gender, except in “supporting learning and teachi |
| ev-s-4 | Abstract | 1 | — | The results indicated no statistically significant differences in all areas of opportunities and challenges related to the educational qualifications, except for the “Benefits of A |
| ev-s-5 | Abstract | 1 | — | The results also indicated no statistically significant differences in the opportunities and challenges of employing artificial intelligence applications attributed to variables of |
| ev-s-6 | Conclusion | 14 | — | The study revealed that faculty members in Palestinian universities have a positive attitude toward the opportunities and challenges associated with employing artificial intelligen |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | This study aims to identify the level of attitudes of faculty members in Palestinian universities regarding the opportunities and challenges of employing artificial intelligence ap |
| ev-l-2 | Results | 11 | — | The previous table indicates that the level of beliefs among faculty members at An-Najah National University regarding the challenges of employing artificial intelligence applicati |
| ev-l-3 | Discussion | 13 | — | The study found no statistically significant differences in attitudes toward AI based on gender, except in the area of supporting learning and teaching processes, where males showe |

# İlgili kavramlar

- [Türkiye'nin Tarımsal Kredi Performansının K-ortalamalar Kümeleme Algoritması ile Analizi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/turkiyenin-tarimsal-kredi-performansinin-k-ortalamalar-kumeleme-algoritmasi-ile-analizi.md)
- [Lineament Analizine Dayalı Olarak Almalyk-Angren Sanayi Bölgesinin Sismik Aktivitesinin İncelenmesi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/lineament-analizine-dayali-olarak-almalyk-angren-sanayi-bolgesinin-sismik-aktivitesinin-incelenmesi.md)
- [Yazılım Geliştirmede Üretken Yapay Zeka Modellerinin Performans ve Güvenilirliği: C# Tabanlı Bir Analiz](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/yazilim-gelistirmede-uretken-yapay-zeka-modellerinin-performans-ve-guvenilirligi-c-tabanli-bir-analiz.md)
- [Dinamik Hareket Uyumlaması İçin İnsan İlhamlı Duyumotor Denetleyici: Mafsallı Robot Kolları Üzerine Bir İnceleme](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/dinamik-hareket-uyumlamasi-icin-insan-ilhamli-duyumotor-denetleyici-mafsalli-robot-kollari-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Twitch Platformundaki Nefret Baskınları: Canlı Yayın Topluluklarında Gerçek Zamanlı İnsan-Bot Koordineli Saldırıların Anlaşılması](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/twitch-platformundaki-nefret-baskinlari-canli-yayin-topluluklarinda-gercek-zamanli-insan-bot-koordineli-saldirilarin-anlasilmasi.md)
- [Üretken Yapay Zekanın İlaç Yönetimi Görevlerinde Kullanım Bağlamı Değerlendirme Çerçevesi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/uretken-yapay-zekanin-ilac-yonetimi-gorevlerinde-kullanim-baglami-degerlendirme-cercevesi.md)
- [Zaman Serisi Tahmini İçin Derin Öğrenme: Model Mimarisi Paradigmaları, Özellik Çıkarımı ve Gelecek Yönelimleri Üzerine Kapsamlı Bir İnceleme](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/zaman-serisi-tahmini-icin-derin-ogrenme-model-mimarisi-paradigmalari-ozellik-cikarimi-ve-gelecek-yonelimleri-uzerine-kapsamli-bir-inceleme.md)
- [Betonarme Yapıların Kentsel Dönüşümünde Hızlı Tarama Parametrelerinin Değerlendirilmesi ve Öneriler](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/betonarme-yapilarin-kentsel-donusumunde-hizli-tarama-parametrelerinin-degerlendirilmesi-ve-oneriler.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-09T15:19:43.818Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/filistin-universitelerindeki-ogretim-uyelerinin-yuksekogretimde-yapay-zeka-uygulamalarinin-kullanimina-yonelik-tutumlari-firsatlar-ve-zorluklar