---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Kentsel toplu taşımada sera gazı emisyonlarının azaltılması için alternatif araç uygulamalarının incelenmesi: Adana ili örneği"
description: "Küresel ısınma ve iklim değişikliğiyle mücadelede kentler, toplam karbon salınımının yaklaşık yüzde 75inden sorumlu olmaları nedeniyle stratejik bir konuma sahiptir. Türkiye Yeşil Mutabakat Eylem Planı ve yerel yönetimlerin Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı taahhütleri kapsamında, ulaşım se"
resource: "https://makaleanalizi.com/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/kentsel-toplu-tasimada-sera-gazi-emisyonlarinin-azaltilmasi-icin-alternatif-arac-uygulamalarinin-incelenmesi-adana-ili-ornegi"
doi: "10.26701/ems.1344141"
authors: ["Çağrı Ün"]
citation: "Ün, Ç. (2023). Investigation of alternative vehicle applications for reducing greenhouse gas emissions in urban public transport: The case of Adana province. European Mechanical Science, 7(4), 220-229. https://doi.org/10.26701/ems.1344141"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Mühendislik ve Teknoloji"
subDiscipline: "Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği"
evidenceCount: 13
tags: ["Elektrikli araç", "CNG", "hidrojen", "dizel", "sera gazı"]
timestamp: "2026-10-20T00:48:18.417Z"
---

# Kentsel toplu taşımada sera gazı emisyonlarının azaltılması için alternatif araç uygulamalarının incelenmesi: Adana ili örneği

Özgün başlık: Investigation of alternative vehicle applications for reducing greenhouse gas emissions in urban public transport: The case of Adana province
DOI: https://doi.org/10.26701/ems.1344141
Künye (APA 7): Ün, Ç. (2023). Investigation of alternative vehicle applications for reducing greenhouse gas emissions in urban public transport: The case of Adana province. European Mechanical Science, 7(4), 220-229. https://doi.org/10.26701/ems.1344141

Bilim alanı: [Mühendislik ve Teknoloji](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/index.md) › Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği

## Kısa cevap

**Adana kentsel toplu taşıma filosunun alternatif yakıtlı araçlara dönüştürülmesi sera gazı emisyonlarını ne oranda azaltmaktadır?**

Bu çalışmada Adana ilindeki 743 otobüslük kentsel toplu taşıma filosunun alternatif yakıt teknolojilerine dönüştürülme potansiyeli incelenmiştir. Yapılan envanter ve projeksiyon hesaplamalarına göre elektrikli otobüslere geçiş sera gazı emisyonlarını yüzde 81,93, hidrojenli araçlar yüzde 57,37 ve CNGli araçlar ise yüzde 22,77 oranında azaltmaktadır.

- Adana şehir emisyon envanterinde ulaşım sektörünün payı yüzde 27 olarak belirlenmiştir.
- Dizel toplu taşıma filosunun elektrikli otobüslere dönüştürülmesi sera gazı emisyonlarında yüzde 81,93 azalma sağlamaktadır.
- Hidrojen yakıt hücreli otobüsler yüzde 57,37, CNGli otobüsler ise yüzde 22,77 emisyon azaltım potansiyeline sahiptir.

# Alan bağlamı

Küresel ısınma ve iklim değişikliğiyle mücadelede kentler, toplam karbon salınımının yaklaşık yüzde 75inden sorumlu olmaları nedeniyle stratejik bir konuma sahiptir. Türkiye Yeşil Mutabakat Eylem Planı ve yerel yönetimlerin Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı taahhütleri kapsamında, ulaşım sektörü sera gazı emisyonlarının azaltılmasında en kritik alanlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Makale, Adana ilindeki ulaşım kaynaklı emisyonların toplam envanterdeki yüzde 27lik payını düşürmek amacıyla elektrikli, hidrojenli ve CNGli araçların dizel otobüslerle karşılaştırmalı analizini sunarak kentsel sürdürülebilirlik tartışmalarına teknik bir çözüm modeliyle katkı sunmaktadır.

# Akademik özet

Küresel iklim değişikliğiyle mücadelede kentsel alanlar, dünya genelindeki karbondioksit emisyonlarının yaklaşık dörtte üçünden sorumlu olmaları nedeniyle kilit rol oynamaktadır. Türkiye'de Yeşil Mutabakat Eylem Planı ile ivme kazanan karbon nötr hedefleri, yerel yönetimlerin Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planları (SECAP) aracılığıyla somut stratejilere dönüştürülmektedir. Adana ili özelinde ulaşım sektörü, kentsel emisyon envanterinin yüzde 27lik önemli bir kısmını oluşturarak çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik bir müdahale alanı olarak öne çıkmaktadır. İncelenen makale, bu bağlamda kentsel toplu taşıma sistemlerinde fosil yakıt bağımlılığını azaltacak teknolojik dönüşümün çevresel etkilerini teknik ve sayısal bir yaklaşımla analiz etmektedir.

Çalışmanın temel amacı, Adana metropol bölgesindeki belediye ve özel toplu taşıma filolarının alternatif enerji sistemlerine geçişinin sera gazı azaltım potansiyelini belirlemektir. Araştırmada metodolojik olarak, 2020 baz yılı verileri üzerinden Kaya Kimliği (Kaya Identity) modeli kullanılarak 2030 yılına kadar uzanan emisyon projeksiyonları geliştirilmiştir. Veri toplama sürecinde Adana Büyükşehir Belediyesi'nin operasyonel istatistikleri, araç türleri ve katedilen mesafe bilgileri kullanılmış; ayrıca ulaşım sektörünün iklim değişikliği kapasitesini ölçmek için kapsamlı bir GZFT (SWOT) analizi uygulanmıştır. Bu yöntem, hem mevcut altyapısal durumu hem de gelecek dönem projeksiyonlarını birleştiren bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.

Analiz bulguları, elektrikli araç teknolojisinin dizel otobüslere kıyasla sera gazı emisyonlarında yüzde 81,93 gibi çarpıcı bir azalma sağladığını kanıtlamaktadır. Hidrojen yakıtlı araçlar yüzde 57,37 oranında bir düşüş sergilerken, Sıkıştırılmış Doğalgaz (CNG) kullanan araçların azaltım potansiyeli yüzde 22,77 ile daha sınırlı kalmaktadır. Araştırma sonuçları, herhangi bir iyileştirme yapılmadığı takdirde Adana'daki toplu taşıma kaynaklı emisyonların 2030 yılında belediye ve özel filolarda sırasıyla 22.859 ve 28.137 tCO2e değerlerine ulaşacağını öngörmektedir. Bu veriler, kentin iklim değişikliği hedeflerine ulaşabilmesi için elektrikli ve hidrojenli araçların stratejik bir gereklilik olduğunu sayısal kanıtlarla ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak çalışma, kentsel ulaşım yönetiminde teknolojik dönüşümün iklim hedefleriyle uyumunu tartışarak yerel yönetimler için uygulamaya yönelik bir yol haritası sunmaktadır. Yazarın tartışması, elektrikli araçların karbon ayak izinin, şarj altyapısının yenilenebilir enerji kaynaklarıyla desteklenmesi durumunda yüzde 100e kadar indirilebileceği üzerinde durmaktadır. Mevcut literatürdeki benzer kentsel çalışmalarla kıyaslandığında bu araştırma, Adana ili özelinde sunduğu sektörel projeksiyonlar ve SWOT analizi ile özgünleşmektedir. Makale, belediyelerin stratejik planlama ve sürdürülebilir mobilite projelerinde veri odaklı karar almalarını sağlayacak teorik bir zemin oluşturarak literatürdeki boşluğu doldurmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Adana ilindeki toplu taşıma hizmetlerinde kullanılan otobüs ve minibüslerin sera gazı emisyonlarını azaltmak amacıyla alternatif yakıtlı araçlara dönüştürülme potansiyelini, yakıt ekonomisi ve emisyon hesaplamaları üzerinden karşılaştırmalı olarak araştırmayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, kentsel toplu taşımada sera gazı emisyonlarının azaltılması amacıyla Adana ili genelindeki otobüs filosunun alternatif yakıt teknolojilerine dönüştürülmesini sayısal yöntemlerle analiz eden ampirik bir durum çalışması yaklaşımını benimsemektedir.

# Bulgular ve önermeler

1. 2020 temel yılı verilerine göre Adana kent genelindeki toplam emisyon envanterinin yüzde 27lik kısmı ulaşım sektöründen kaynaklanmaktadır.
2. Mevcut dizel otobüs filosunun elektrikli araçlara dönüştürülmesi durumunda sera gazı emisyonlarında yüzde 81,93 oranında yüksek bir azalma elde edilmektedir.
3. Toplu taşıma filosunun hidrojenli araçlara dönüştürülmesi emisyonlarda yüzde 57,37 oranında kayda değer bir düşüş sağlamaktadır.
4. Sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) ile çalışan araçlara geçiş yapılması durumunda sera gazı emisyonlarında yüzde 22,77 düzeyinde orta ölçekli bir azalma gerçekleşmektedir.

# Yazarın tartışması

Hesaplama sonuçları, Adana kentsel toplu taşıma filosunda kullanılan dizel araçların alternatif yakıt teknolojileriyle değiştirilmesinin sera gazı emisyonları üzerinde belirgin bir azaltım etkisi yarattığını göstermektedir. Elektrikli otobüslere geçiş emisyonlarda yüzde 81,93 gibi en yüksek tasarruf oranını sunarken, hidrojenli araçlar yüzde 57,37 ve CNGli araçlar yüzde 22,77 oranında emisyon düşüşü sağlamaktadır.

Yazar, elektrikli araçların sağladığı bu yüksek çevresel avantajı, doğrudan egzoz emisyonunun bulunmaması ve elektrik motorlarının yüksek enerji verimliliği ile açıklamaktadır. Hidrojen ve CNG teknolojilerinin ise büyük boyutlu toplu taşıma araçları için uygun alternatifler sunduğunu, ancak hidrojenin çevresel faydasının üretim yöntemine ve şebekenin karbon yoğunluğuna doğrudan bağlı olduğunu vurgulamaktadır.

Elde edilen bulgular literatürdeki diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında uyumluluk göstermektedir. Hidrojen emisyon katsayılarında Hensher ve arkadaşlarının (2022) kilometre başına 850-71 gram CO2 aralığındaki verileri ve CNG performansında Topal ve Nakirin (2018) kilometre başına 0,833 kg CO2e katsayısı referans alınarak bölgesel projeksiyonlar güçlendirilmiştir.

Sonuç olarak, kentsel toplu taşıma filosunun elektrikli otobüslere dönüştürülmesi Adana kentinin iklim hedeflerine ulaşmasında en etkili strateji olarak öne çıkmaktadır. Elektrik şebekesinin yenilenebilir kaynaklarla beslenmesi halinde bu dönüşüm tam sıfır emisyon hedefine ulaşılmasına imkân tanıyacaktır.

# Yazarın sonucu

Elektrikli otobüslerin teknik ve mühendislik verimliliği, ortalama dizel otobüslere kıyasla sera gazı emisyonlarında yüzde 81,5 düzeyinde net bir azalma sağlayarak iklim değişikliğiyle mücadelede dönüştürücü bir rol oynamaktadır. Şarj altyapısının yenilenebilir enerji kaynaklarıyla entegre edilmesi durumunda bu emisyon azaltım potansiyeli yüzde 100 seviyesine ulaşabilmekte, pil teknolojilerindeki gelişmeler ise operasyonel menzili artırarak sürdürülebilir kentsel ulaşımın yaygınlaşmasını desteklemektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Türkiye'deki yerel yönetimlerin iklim değişikliği ile mücadele stratejilerini teknik ve ampirik bir düzleme taşıyan model bir uygulama sunmaktadır. Yerel düzeydeki Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı (SECAP) taahhütlerine ulaşmak için kentsel ulaşım sektöründeki teknolojik dönüşümün potansiyel etkilerini somut verilerle ortaya koymaktadır. Özellikle kentsel ölçekte sera gazı emisyon envanteri oluşturulması ve gelecek on yıl için bilimsel projeksiyonlar yapılması konusunda metodolojik bir rehber niteliği taşımaktadır. Dizel yakıtlı geleneksel toplu taşıma araçlarının elektrikli, hidrojenli ve CNG'li alternatiflerle karşılaştırılması, literatürdeki teorik tartışmaları uygulama düzeyine indirmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, temellerini IPCC'nin 2006 Ulusal Sera Gazı Envanteri Kılavuzu ve GPC gibi uluslararası kabul görmüş standartlara dayandırarak küresel iklim metodolojileriyle tam uyum sağlamaktadır. Türkiye özelinde TURKSTAT'ın nüfus ve GSYH verilerini Kaya Özdeşliği modeliyle birleştirerek bölgesel bir analiz çerçevesi çizmektedir. Literatürde daha önce Hensher ve arkadaşları (2022) tarafından yapılan hidrojen ve elektrikli otobüs değerlendirmeleri ile Topal ve Nakir (2018) tarafından İstanbul için sunulan maliyet odaklı analizleri, Adana'nın yerel verileri üzerinden genişletmektedir. Bu yönüyle mevcut çalışmaları yerel yönetimlerin karar verme süreçlerine entegre ederek bölgesel vaka literatürünü zenginleştirmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Makale, kentsel ulaşım politikalarının çevresel etkilerini değerlendiren araştırmacılar için kapsamlı bir analiz çerçevesi ve karşılaştırmalı veri seti sunmaktadır. Türkiye'deki bir büyükşehir belediyesinin emisyon azaltım hedeflerini gerçekleştirmede hangi araç teknolojisinin ne oranda katkı sağlayacağını somut yüzdelerle kanıtlaması, literatürdeki düşük karbonlu kent tartışmalarına veri odaklı bir derinlik kazandırmaktadır. Ayrıca ulaşım sektöründeki emisyonların toplam kent envanterindeki payını belirleyerek, iklim eylem planlarında müdahale edilmesi gereken birincil alanları hiyerarşik olarak sıralamaktadır. Bu çalışma, sadece emisyon hesaplaması yapmakla kalmayıp, teknoloji seçiminin stratejik sonuçlarını da karşılaştırmalı olarak tartışmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Ulaşım sektörü kentsel emisyon envanterlerinde en kritik paya sahip alanlardan biridir.** — Adana örneğinde ulaşım sektörünün toplam emisyonların yüzde 27'sini oluşturduğu verisiyle problemin önemi vurgulanabilir.
- **Kentsel emisyon projeksiyonlarında Kaya Özdeşliği (Kaya Identity) modeli etkin bir araçtır.** — Nüfus, GSYH, enerji ve karbon yoğunluğu parametrelerinin nasıl entegre edileceği bu çalışma referans gösterilerek açıklanabilir.
- **Elektrikli araç dönüşümü toplu taşımada en yüksek emisyon azaltım potansiyeline sahiptir.** — Dizel araçlara kıyasla sağlanan yüzde 81,93'lük azalma oranı, teknolojik tercihleri savunmak için kanıt olarak sunulabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Farklı hidrojen üretim yöntemlerinin (gri, mavi, yeşil) kentsel toplu taşıma filosundaki net emisyon azaltım potansiyeli üzerindeki etkisi nedir?**
  - Desen: Makalede sunulan hidrojen emisyon aralıkları (850-71 g CO2/km) temel alınarak üç farklı senaryo oluşturulacak ve Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) yaklaşımıyla emisyonlar hesaplanacaktır.
  - Gerekçe: Makalede hidrojen emisyonlarının üretim yöntemine göre değiştiği vurgulanmış ancak Adana özelinde bu yöntemlerin net etkisi detaylandırılmamıştır.
- **Adana'nın mevcut ulaşım ağı ve sefer sıklığı göz önüne alındığında, elektrikli otobüslerin enerji tüketimini minimize edecek şarj altyapısı nasıl yapılandırılmalıdır?**
  - Desen: Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak araçların kilometre başına tüketim verileri (0,85 kWh/km) üzerinden bir yerleşim modeli kurulacak ve simülasyon yapılacaktır.
  - Gerekçe: Çalışmada sunulan elektrik tüketim verisi, altyapı planlaması ve enerji talebi yönetimi çalışmaları için somut bir temel oluşturmaktadır.
- **Elektrikli ve hidrojenli otobüslerin sessiz çalışma ve düşük emisyon özellikleri yölçuların toplu taşıma kullanım niyetini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Karma yöntem kullanılacak; nitel görüşmelerle temalar belirlendikten sonra Adana toplu taşıma kullanıcılarından veri doygunluğuna ulaşana kadar anket toplanacaktır.
  - Gerekçe: Yazarın sonuç kısmında belirttiği elektrikli araçların çevresel ve toplumsal perspektiften etkileri, kullanıcı davranışı boyutuyla ampirik olarak test edilmelidir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Keywords | 1 | — | Electric vehicle, CNG, hydrogen, diesel, greenhouse gas. |
| ev-o-2 | Abstract | 1 | — | the potential for transitioning buses and minibuses used in public transportation in Adana to alternative vehicles is investigated, with a focus on reducing greenhouse gas emission |
| ev-s-1 | 2. Methodology | 5 | — | Methodology The approach used in this study for reporting greenhouse gas emissions adheres to the Global Protocol on Com - munity Scale Greenhouse Gas Emissions Inventories (GPC),  |
| ev-s-3 | 3.2. GHG Projections and Reduction Results | 8 | — | In contrast, electric vehicles demonstrate a remarkable environmental ad - vantage, showcasing a significant 81.93% decrease in GHG emissions. |
| ev-s-4 | 3.2. GHG Projections and Reduction Results | 8 | — | Hydrogen-powered vehicles also offer a notable reduction of approximately 57.37% compared to diesel buses. Compressed Natural Gas (CNG) vehicles provide a moderate decrease of arou |
| ev-s-5 | 3.2. GHG Projections and Reduction Results | 8 | — | Based on the results of the greenhouse gas transporta - tion emission inventory for the 2020 base year in Adana City, it was determined that emissions accounted for 27% of the tota |
| ev-s-6 | 4. Conclusions | 8 | — | Their remarkable efficiency serves as a beacon of hope in the fight against climate change, delivering a significant 81.5% reduction in emissions when contrast - ed with the averag |
| ev-s-7 | 3.1. Adana City Transportation Sector SWOT Analysis | 7 | — | The carbon intensity for hydrogen production rang - es from 850 to 71 g CO 2 /km [39]. |
| ev-s-8 | 3.1. Adana City Transportation Sector SWOT Analysis | 7 | — | Performance value for CNG was given 0.833 kg CO 2 /km. at the literature [40]. |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | The usage of fossil fuels such as gasoline and diesel emits exhaust gases commonly referred to as greenhouse gases (GHGs) into the atmosphere. |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | This study shows that converting the existing urban public transport fleet to alternative buses can lead an impressive reduction in greenhouse gas emissions as 81.93% with electric |
| ev-l-3 | Methodology | 5 | — | The preeminent method employed for estimating greenhouse gas emissions is the Kaya Identity equation, originally formulated by the Japanese energy economist Yoichi Kaya |
| ev-l-4 | 3.2. GHG Projections and Reduction Results | 8 | — | Hydrogen-powered vehicles also offer a notable reduction of approximately 57.37% compared to diesel buses. Compressed Natural Gas (CNG) vehicles provide a moderate decrease of arou |

# İlgili kavramlar

- [Üniversite Öğrencilerinde Akademik Stres Sınıflandırması İçin Açıklanabilir Makine Öğrenmesi Çerçevesi: Çoklu Veri Kümeli Karşılaştırmalı Çalışma](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/universite-ogrencilerinde-akademik-stres-siniflandirmasi-icin-aciklanabilir-makine-ogrenmesi-cercevesi-coklu-veri-kumeli-karsilastirmali-calisma.md)
- [Kentsel Elektrikli Otobüslere Kablosuz Şarj Sistemlerinin Entegrasyonu: Adana Şehri İçin Teknik ve Ekonomik Fizibilite Analizi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/kentsel-elektrikli-otobuslere-kablosuz-sarj-sistemlerinin-entegrasyonu-adana-sehri-icin-teknik-ve-ekonomik-fizibilite-analizi.md)
- [Diyabetin Tahmini, Teşhisi ve Yönetiminde Makine Öğrenmesi ve Derin Öğrenme Modellerinin Güncel Uygulamaları: Kapsamlı Bir Derleme](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/diyabetin-tahmini-teshisi-ve-yonetiminde-makine-ogrenmesi-ve-derin-ogrenme-modellerinin-guncel-uygulamalari-kapsamli-bir-derleme.md)
- [Dünyadaki ve Türkiye'deki E-Dilekçe Portalları ile CİMER'in Yönetişim İlkeleri ve Yapay Zeka/Büyük Veri Perspektifi Bağlamında Değerlendirilmesi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/dunyadaki-ve-turkiyedeki-e-dilekce-portallari-ile-cimerin-yonetisim-ilkeleri-ve-yapay-zekabuyuk-veri-perspektifi-baglaminda-degerlendirilmesi.md)
- [Kuantum Hesaplama: Temeller, Algoritmalar ve Gelişmekte Olan Uygulamalar](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/kuantum-hesaplama-temeller-algoritmalar-ve-gelismekte-olan-uygulamalar.md)
- [Doğal Dil Üretim Modellerinde Insan-Bilgisayar Etkileşimi ve Görselleştirme: Uygulamalar, Zorluklar ve Fırsatlar](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/dogal-dil-uretim-modellerinde-insan-bilgisayar-etkilesimi-ve-gorsellestirme-uygulamalar-zorluklar-ve-firsatlar.md)
- [Kuantum Hesaplama Sistemleri İçin Uygulama Odaklı Performans Karşılaştırma Testleri ve Hacimsel Analiz Yöntemi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/kuantum-hesaplama-sistemleri-icin-uygulama-odakli-performans-karsilastirma-testleri-ve-hacimsel-analiz-yontemi.md)
- [Perceval: Ayrık Değişkenli Fotonik Kuantum Hesaplama İçin Bir Yazılım Platformu](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/perceval-ayrik-degiskenli-fotonik-kuantum-hesaplama-icin-bir-yazilim-platformu.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-20T00:48:18.417Z
- Kanıt sayısı: 13
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/kentsel-toplu-tasimada-sera-gazi-emisyonlarinin-azaltilmasi-icin-alternatif-arac-uygulamalarinin-incelenmesi-adana-ili-ornegi