---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Lineament Analizine Dayalı Olarak Almalyk-Angren Sanayi Bölgesinin Sismik Aktivitesinin İncelenmesi"
description: "Sanayi bölgelerindeki sismik aktivitenin incelenmesi, insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkilerini anlamak ve sismik risk taşıyan alanlarda deprem öncüllerini belirlemek açısından büyük bir önem taşımaktadır. Çizgisellik analizi, uydulardan elde edilen uzaktan algılama verileri üzerinden jeoloj"
resource: "https://makaleanalizi.com/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/lineament-analizine-dayali-olarak-almalyk-angren-sanayi-bolgesinin-sismik-aktivitesinin-incelenmesi"
doi: "10.26833/ijeg.1192118"
authors: ["Lola Sichugova", "Дилбархон Фазилова"]
citation: "Sichugova, L., Фазилова, Д. (2024). Study of the seismic activity of the Almalyk-Angren industrial zone based on lineament analysis. International Journal of Engineering and Geosciences, 9(1), 1-11. https://doi.org/10.26833/ijeg.1192118"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Mühendislik ve Teknoloji"
subDiscipline: "Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği"
evidenceCount: 13
tags: ["Çizgisellikler", "Deprem", "Yoğunluk", "Gül diyagramı", "Landsat 8"]
timestamp: "2026-09-13T07:02:25.517Z"
---

# Lineament Analizine Dayalı Olarak Almalyk-Angren Sanayi Bölgesinin Sismik Aktivitesinin İncelenmesi

Özgün başlık: Study of the seismic activity of the Almalyk-Angren industrial zone based on lineament analysis
DOI: https://doi.org/10.26833/ijeg.1192118
Künye (APA 7): Sichugova, L., Фазилова, Д. (2024). Study of the seismic activity of the Almalyk-Angren industrial zone based on lineament analysis. International Journal of Engineering and Geosciences, 9(1), 1-11. https://doi.org/10.26833/ijeg.1192118

Bilim alanı: [Mühendislik ve Teknoloji](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/index.md) › Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği

# Alan bağlamı

Sanayi bölgelerindeki sismik aktivitenin incelenmesi, insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkilerini anlamak ve sismik risk taşıyan alanlarda deprem öncüllerini belirlemek açısından büyük bir önem taşımaktadır. Çizgisellik analizi, uydulardan elde edilen uzaktan algılama verileri üzerinden jeolojik fay hatlarını ve çatlak sistemlerini tespit ederek sismik aktivite potansiyelini değerlendirmede kritik bir araç olarak öne çıkmaktadır. Ancak geleneksel görsel yorumlama yöntemlerinin zaman alıcı ve öznel olması, uzaktan algılama verilerinin otomatik analiz algoritmalarıyla işlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu makale, karmaşık tektonik yapılara ve madencilik faaliyetlerine sahip Almalyk-Angren sanayi bölgesinde deprem öncesi ve sonrası çizgisellik dinamiğindeki değişimleri otomatik yöntemlerle ortaya koyma tartışmasına odaklanmaktadır.

# Akademik özet

Sismik açıdan aktif ve yoğun madencilik faaliyetlerinin yürütüldüğü sanayi bölgelerinde deprem tehlikelerinin izlenmesi, hem çevre güvenliği hem de yer kabuğu dinamiklerinin anlaşılması bakımından hayati bir önem taşımaktadır. Özbekistan'ın kuzeydoğusunda yer alan Almalyk-Angren sanayi bölgesi, Chatkal-Kuramin bloğu içerisinde bulunup karmaşık fay sistemleri ve yoğun mineral çıkarım alanlarıyla yüksek sismik risk barındırmaktadır. Yer kabuğundaki gerilim birikimi ve sismik hareketlilik, yüzeydeki çatlak ve fay izlerinin belirginleşmesine neden olmakta, bu durum uzaktan algılama görüntülerinde çizgisellik yapıları olarak tespit edilebilmektedir. Geleneksel elle çizgisellik tespiti yöntemlerinin nesnellikten uzak ve büyük veri setlerinde yetersiz kalması, otomatik çizgisellik analizi algoritmalarının kullanımını zorunlu kılmaktadır.

Bu çalışmada, Özbekistan Afet İşleri Bakanlığı Resmî Sismik İzleme Merkezi kataloğundan alınan ve 2019 yılında bölgede meydana gelen 3 büyüklüğündeki 7 farklı sismik olay analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında USGS Earth Explorer veritabanından temin edilen 30 metre mekânsal çözünürlüklü 7 bantlı Landsat 8 OLI uydu görüntüleri kullanılmış; bu görüntüler 15 metre çözünürlüklü pankromatik bant ile keskinleştirilmiştir. Görüntülerin işlenmesinde gürültü azaltma için Canny kenar tespit algoritması ve Hough dönüşümü entegre edilmiş, otomatik çizgisellik çıkarımı ise LEFA (Lineament Extraction and Fracture Analysis) yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Zamansal dinamikleri belirlemek amacıyla depremlerin öncesi ve sonrasını kapsayan tarihlerde çizgisellik sayıları, uzunluk istatistikleri, yoğunluk haritaları ve gül diyagramları üretilmiştir.

İstatistiksel analiz sonuçları, deprem anından 1 ila 2 gün önce çizgisellik sayısında ve yoğunluğunda belirgin bir tepe noktasının oluştuğunu göstermektedir. Çizgisellik sayısındaki artışın sismik olaydan yaklaşık 20 gün önce başladığı, depremden 14 gün sonra düşüşe geçtiği ve 1 ila 2 ay içerisinde minimum seviyelere gerilediği saptanmıştır. Üretilen gül diyagramları bölgedeki egemen çizgisellik doğrultularının Kuzey-Güney, Doğu-Batı ve Kuzeybatı-Güneydoğu yönlerinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Çizgisellik yoğunluğunun özellikle Chiltin ve güney Almalyk fay hatları çevresinde ve odak merkezlerine yakın alanlarda maksimum değerlere (1,11 seviyesine) ulaştığı, buna karşılık Kumbel fay hattı bölgesinin nispeten daha dingin bir yapı sergilediği belirlenmiştir.

Çalışmanın elde ettiği bulgular, uzaktan algılama verilerine dayalı otomatik çizgisellik analizinin sismik risk izleme ve deprem öncüllerini belirleme süreçlerinde hızlı ve etkili bir araç olarak kullanılabileceğini doğrulamaktadır. Bölgedeki sismik gerilim birikiminin yüzey deformasyonlarına yansıması, Paleozoik kayaçların yüzeylendiği ve açık ocak madenciliğinin yürütüldüğü alanlarda antropojenik etkilerin de sismik süreçlerle etkileşimde olabileceğini göstermektedir. Literatürde Bondur ve Zverev (2019) ile Sharifia vd. (2008) tarafından ortaya konulan sismik olay öncesi çizgisellik yoğunlaşması kuramı, bu çalışma ile Orta Asya tektonik rejimi özelinde doğrulanmıştır. Araştırma, gelecekte farklı büyüklükteki sismik olaylar ve farklı jeolojik bölgeler için otomatik çizgisellik algoritmalarının geliştirilmesine altyapı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Özbekistan'ın Almalyk-Angren sanayi bölgesinde Landsat 8 uydu verileri ve otomatik çizgisellik çıkarma yazılımları kullanarak sismik aktivite ile çizgisellik yoğunluğu ve doğrultuları arasındaki ilişkiyi incelemek ve deprem öncüllerini tespit etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, Landsat 8 OLI uydu görüntülerinin LEFA (Lineament Extraction and Fracture Analysis) algoritması, Canny kenar belirleme yöntemi ve Hough dönüşümü yardımıyla otomatik olarak işlenerek sismik aktivitelerle ilişkili doğrusal jeolojik yapıların tespit edilmesi yaklaşımına dayanmaktadır.

# Bulgular ve önermeler

1. Deprem öncesi dönemde çizgisellik sayılarında belirgin bir artış trendi izlenmekte; bu artış sismik olaydan yaklaşık 20 gün önce başlamakta ve depreme 1 ila 2 gün kala en yüksek düzeye ulaşmaktadır.
2. Almalyk-Angren sanayi bölgesinde otomatik yöntemlerle çıkarılan çizgiselliklerin hâkim doğrultuları Kuzey-Güney (NS), Doğu-Batı (WE) ve Kuzeybatı-Güneydoğu (NW-SE) yönlerindedir ve çizgisellik sayısı arttıkça kuzey yönlü yapıların uzunluklarında da bir artış gözlenmektedir.
3. Çizgisellik yoğunluğu haritaları, sismik olayların merkez üsleri çevresinde çizgisellik yoğunluğunun deprem gününe yakın tarihlerde maksimum değerlere ulaştığını; sismik aktivitenin sönümlendiği dönemlerde ise bu yoğunluğun belirgin şekilde azaldığını ortaya koymaktadır.
4. Karasal yüzeydeki çizgisellik dinamikleri sadece sığ depremlerle sınırlı kalmayıp, 30 km derinlikte gerçekleşen daha derin sismik olaylarda dahi yeryüzü çizgisellik yoğunluğunda ve aktif fay hatlarıyla ilişkisinde anlamlı değişimler meydana getirmektedir.

# Yazarın tartışması

Bulgular, Almalyk-Angren sanayi bölgesindeki sismik aktivitenin deprem öncesinde çizgisellik sayılarında ve yoğunluğunda belirgin bir artışla karakterize olduğunu göstermektedir. Sismik gerilme birikimi, depreme yaklaşık 20 gün kala yüzey deformasyonlarında artışa ve dolayısıyla daha fazla çizgisellik tespit edilmesine yol açmaktadır.

Yazarlar bu durumu, tektonik plaka hareketleri ve madencilik faaliyetlerinin birleşik etkisiyle yer kabuğunda biriken yüksek kayma gerilmesinin sığ çatlaklar ile fay segmentleri üzerindeki makaslama deformasyonlarını tetiklemesiyle açıklamaktadır. Özellikle maden ocaklarının bulunduğu bölgelerde bu gerilmeler yüzey dinamiklerini doğrudan etkilemektedir.

Bulgular, önceki çalışmalarda ortaya konan ve depremden yaklaşık bir ila iki ay önce sismik öncüllerin çizgisellik sistemlerinde kendini göstermeye başladığı, sismik olaydan sonra ise normal durumuna döndüğü yönündeki literatür verileriyle teorik düzeyde tutarlılık sergilemektedir. Bölgedeki Chiltin ve Almalyk aktif fayları bu dinamiklerin merkezinde yer almaktadır.

Çalışma, otomatik çizgisellik tespit yazılımlarının doğrusal jeolojik sınırları, aktif fay hatlarını ve sismik deformasyon alanlarını geniş ölçekte ve operasyonel olarak izlemede pratik ve doğrulanabilir sonuçlar sunabileceğini kanıtlayarak sismik tehlike değerlendirme çalışmalarına önemli bir metodolojik katkı sunmaktadır.

# Yazarın sonucu

Otomatik çizgisellik analizi yöntemi, Landsat uydu görüntüleriyle birlikte kullanıldığında aktif fay zonlarında ve sismik tehlike altındaki endüstriyel bölgelerde deprem öncüllerinin zamansal ve mekansal gelişimini operasyonel olarak izlemek için oldukça yüksek verimliliğe ve etkinliğe sahiptir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, sismik aktivite tahmini literatüründe uydudan elde edilen çizgisellik verilerinin otomatik analiz yöntemleriyle işlenmesine odaklanan teknik bir köprü işlevi görmektedir. Geleneksel yöntemlerin aksine, insan müdahalesini minimize eden LEFA yazılımı ve Hough dönüşümü gibi algoritmaların sismik tehlike altındaki endüstriyel bölgelerde operasyonel olarak nasıl kullanılabileceğini kuramsal bir çerçeveye oturtur. Makale, deprem öncesinde ve sonrasında yüzeydeki çizgisellik ağında meydana gelen zamansal değişimleri sayısal verilere dökerek, jeodinamik izleme çalışmalarında kullanılan klasik yöntemlere (GPS, interferometri vb.) alternatif ve tamamlayıcı bir sismik öncü belirleme modeli sunar.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazarlar, Bondur ve Zverev (2006, 2012) gibi araştırmacıların ortaya koyduğu, deprem hazırlık sürecinde çizgiselliklerin genişlemesi ve birleşmesi yönündeki teorik temeller üzerine çalışmalarını inşa etmektedir. Busygin ve Nikulin (19) tarafından belirtilen deprem merkez üslerinin jeolojik karmaşıklık ve belirli azimutlarla olan ilişkisi, bu çalışmada Almalyk-Angren bölgesi özelinde doğrulanmaktadır. Çalışma, Zlatopolsky (20) tarafından geliştirilen LESSA gibi önceki otomatik çıkarma yazılımlarının evrimini, modern Landsat 8 verileriyle birleştirerek literatürdeki yöntemsel doğruluğu ve işlem hızını artırma çabasını sürdürür.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramaları için bu çalışmanın temel katkısı, sismik öncülerin döngüselliğine dair sunduğu kesin zaman çizelgesidir; özellikle depremden 20 gün önce başlayan yoğunluk artışının 1-2 gün kala zirveye ulaştığının saptanması, afet yönetimi literatüründe erken uyarı sistemleri için ampirik bir temel oluşturur. Ayrıca, sanayi bölgelerindeki madencilik faaliyetlerinin yer kabuğundaki gerilme durumuna etkisini çizgisellik yoğunluğu üzerinden tartışarak, beşeri faaliyetler ile tektonik süreçlerin etkileşimini konu alan çalışmalara yeni bir veri seti ekler. 30 km derinlikteki depremlerin bile yüzey dinamiklerini etkilediğine dair kanıtı, sismik izleme çalışmalarının kapsamını genişletmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Otomatik çizgisellik analizi, sismik tehlike değerlendirmesinde operasyonel ve etkili bir izleme yöntemi olarak kullanılabilir.** — Makalede sunulan otomatik yöntemlerin geleneksel görsel yorumlamaya göre sağladığı hız ve doğruluk verileri, yöntemsel bir gereklilik olarak sunulabilir.
- **Landsat 8 uydu görüntüleri, yer kabuğunun derinlerindeki gerilme değişimlerini izlemek için yeterli uzamsal çözünürlüğü sağlar.** — 30 metre çözünürlüklü görüntülerin 10-30 km derinlikteki sismik olayların yüzey izlerini takip etmedeki başarısı, veri kaynağı seçimi gerekçelendirilirken kullanılabilir.
- **Deprem merkez üsleri, aktif fay hatları ve yüksek çizgisellik yoğunluğuna sahip alanlarla mekansal olarak örtüşme eğilimindedir.** — Bölgesel sismisite çalışmalarında, sismik olayların rastgele değil, belirli tektonik sınırlar üzerinde yoğunlaştığı argümanını desteklemek için kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Maden çıkarım faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerdeki çizgisellik artışı, tektonik kökenli deprem öncüllerinden ayırt edilebilir mi?**
  - Desen: Aktif bir maden bölgesi ile sismik olarak aktif ancak endüstriyel faaliyet olmayan bir kontrol bölgesi seçilir. Her iki bölge için LEFA yazılımıyla 12 aylık çizgisellik yoğunluk serisi oluşturulur. Örneklem büyüklüğü, istatistiksel anlamlılık için en az 10 sismik olayla (Mw > 2.5) sınırlanır. Veriler zaman serisi analiziyle karşılaştırılır.
  - Gerekçe: Yazarların Almalyk-Angren bölgesindeki insan faaliyetlerinin yer kabuğunun gerilme durumu üzerindeki etkisine dair yaptıkları tartışmadan türetilmiştir.
- **Deprem odak derinliğindeki artış, yüzeyde tespit edilen çizgisellik yoğunluğu ve öncü süresi ile nasıl bir korelasyon göstermektedir?**
  - Desen: Farklı derinliklerde (0-10 km, 10-30 km, 30+ km) gerçekleşen benzer büyüklükteki depremler filtrelenir. Her derinlik grubu için deprem öncesi çizgisellik yoğunluk artış oranları hesaplanır. Regresyon analizi ile derinlik-yoğunluk ilişkisi modellenir. Veri doygunluğu için her derinlik katmanında en az 5 örnek olay incelenir.
  - Gerekçe: Makalede 30 km derinlikteki bir depremin bile çizgisellik dinamiği üzerinde net bir etki yarattığı bulgusundan esinlenilmiştir.
- **Sentinel-2'nin yüksek uzamsal çözünürlüğü, Landsat 8'e göre sismik öncü tespitinde daha hassas bir çizgisellik ağı sunmakta mıdır?**
  - Desen: Aynı sismik olay için eş zamanlı Landsat 8 (30m) ve Sentinel-2 (10m) görüntüleri temin edilir. Her iki veri seti Canny ve Hough algoritmalarıyla işlenir. Çıkarılan çizgisellikler mevcut jeolojik fay haritalarıyla doğrulanır. Hata matrisi kullanılarak algoritma başarısı kıyaslanır.
  - Gerekçe: Yazarların otomatik yöntemin farklı jeolojik koşullarda ve veri türlerinde geliştirilmesi gerektiği yönündeki önerisinden türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | 1. Introduction | 2 | — | This study aims to use an automated method for extracting lineaments from satellite images to investigate seismic activity in the Almalyk - Angren industrial zone of Uzbekistan. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The Landsat 8 satellite images were processed using the automated lineament detection method in the LEFA software. |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | The statistics of the number of lineaments showed that their increase begins almost 20 days before the event, reaches its maximum about 1 – 2 days before the earthquake |
| ev-s-3 | 3. Results | 5 | — | The dominant directions obtained were NW, WE, and NW - SE. It was found, that with an increase in the number of lineaments, the length of the north direction also increased. |
| ev-s-4 | 4. Discussion | 5 | — | the highest density and, therefore, the most stressed and deformed state, even during periods between earthquakes, is observed in the zones around the Chiltin and southern Almalyk  |
| ev-s-5 | 5. Conclusion | 9 | — | Automatic lineament analysis based on remote sensing data can be one of the most effective methods with operativeness and effectiveness for geodynamic monitoring of seismically haz |
| ev-s-6 | 1. Introduction | 2 | — | It was observed that a considerable number of lineaments emerged approximately a month or two before the earthquake and returned to their o riginal configuration about a month afte |
| ev-l-1 | 5. Conclusion | 9 | — | Automatic lineament analysis based on remote sensing data can be one of the most effective methods with operativeness and effectiveness for geodynamic monitoring of seismically haz |
| ev-l-2 | 2.2. Method | 4 | — | Images with a resolution of 10 - 30 m are useful for studying earthquakes, as they can integrate information about the presence of faults at depths of tens of k ilometers. |
| ev-l-3 | 4. Discussion | 6 | — | The lineaments observed during this event showed a clear correlation with the active faults in the region, highlighting the importance of such studies for understa nding the geolog |
| ev-l-4 | 4. Discussion | 5 | — | This can indicate the influence of human activitie s on the stressed state of the earth's surface in areas of mineral extraction or excavation. |
| ev-l-5 | 4. Discussion | 6 | — | Despite this, the study shows that it had a significant impact on the lineament dynamics in the region, which indicates that earthquakes with greater depth can influence the geolog |
| ev-l-6 | 5. Conclusion | 9 | — | It should be noted that the automatic method still needs to be improved by mathematical methods and algorithms to make it possible to ap ply it to territories with different geolog |

# İlgili kavramlar

- [Yazılım Geliştirmede Üretken Yapay Zeka Modellerinin Performans ve Güvenilirliği: C# Tabanlı Bir Analiz](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/yazilim-gelistirmede-uretken-yapay-zeka-modellerinin-performans-ve-guvenilirligi-c-tabanli-bir-analiz.md)
- [Dinamik Hareket Uyumlaması İçin İnsan İlhamlı Duyumotor Denetleyici: Mafsallı Robot Kolları Üzerine Bir İnceleme](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/dinamik-hareket-uyumlamasi-icin-insan-ilhamli-duyumotor-denetleyici-mafsalli-robot-kollari-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Twitch Platformundaki Nefret Baskınları: Canlı Yayın Topluluklarında Gerçek Zamanlı İnsan-Bot Koordineli Saldırıların Anlaşılması](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/twitch-platformundaki-nefret-baskinlari-canli-yayin-topluluklarinda-gercek-zamanli-insan-bot-koordineli-saldirilarin-anlasilmasi.md)
- [Üretken Yapay Zekanın İlaç Yönetimi Görevlerinde Kullanım Bağlamı Değerlendirme Çerçevesi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/uretken-yapay-zekanin-ilac-yonetimi-gorevlerinde-kullanim-baglami-degerlendirme-cercevesi.md)
- [Zaman Serisi Tahmini İçin Derin Öğrenme: Model Mimarisi Paradigmaları, Özellik Çıkarımı ve Gelecek Yönelimleri Üzerine Kapsamlı Bir İnceleme](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/zaman-serisi-tahmini-icin-derin-ogrenme-model-mimarisi-paradigmalari-ozellik-cikarimi-ve-gelecek-yonelimleri-uzerine-kapsamli-bir-inceleme.md)
- [Betonarme Yapıların Kentsel Dönüşümünde Hızlı Tarama Parametrelerinin Değerlendirilmesi ve Öneriler](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/betonarme-yapilarin-kentsel-donusumunde-hizli-tarama-parametrelerinin-degerlendirilmesi-ve-oneriler.md)
- [Değiştirilmiş Orangutan Optimizasyon Algoritması ile Optimize Edilmiş Kapsül Sınır Ağı Kullanılarak Deniz Kazası Sıcak Noktalarının Öngörücü Analizi](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/degistirilmis-orangutan-optimizasyon-algoritmasi-ile-optimize-edilmis-kapsul-sinir-agi-kullanilarak-deniz-kazasi-sicak-noktalarinin-ongorucu-analizi.md)
- [Dört Boyutlu Kaos Tabanlı Kuantum Görüntü Şifreleme Algoritması](/okf/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/dort-boyutlu-kaos-tabanli-kuantum-goruntu-sifreleme-algoritmasi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-13T07:02:25.517Z
- Kanıt sayısı: 13
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/muhendislik-ve-teknoloji/bilgisayar-ve-elektrik-muhendisligi/lineament-analizine-dayali-olarak-almalyk-angren-sanayi-bolgesinin-sismik-aktivitesinin-incelenmesi