---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Depresyon ve Anksiyete Bozukluklarında Öz-Anlayış"
description: "Klinik psikiyatri ve psikoloji literatüründe öz-anlayış, bireyin zorlu yaşantılar karşısında kendisine şefkatle yaklaşmasını, acıyı insan deneyiminin evrensel bir parçası olarak görmesini ve duygularını yargısızca değerlendirmesini sağlayan temel bir duygu düzenleme stratejisi olarak ele alınmaktadı"
resource: "https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/depresyon-ve-anksiyete-bozukluklarinda-oz-anlayis"
doi: "10.18521/ktd.1202613"
authors: ["Betül Kurtses Gürsoy", "Ayşe Zeynep AKKOYUN"]
citation: "Gürsoy, B. K., AKKOYUN, A. Z. (2023). Self-Compassion in Depression and Anxiety Disorders. Konuralp Tıp Dergisi, 15(1), 78-85. https://doi.org/10.18521/ktd.1202613"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sağlık Bilimleri"
subDiscipline: "Klinik ve Halk Sağlığı"
evidenceCount: 11
tags: ["Anksiyete Bozuklukları", "Depresyon", "Öz Saygı", "Öz Anlayış"]
timestamp: "2026-10-19T00:45:56.338Z"
---

# Depresyon ve Anksiyete Bozukluklarında Öz-Anlayış

Özgün başlık: Self-Compassion in Depression and Anxiety Disorders
DOI: https://doi.org/10.18521/ktd.1202613
Künye (APA 7): Gürsoy, B. K., AKKOYUN, A. Z. (2023). Self-Compassion in Depression and Anxiety Disorders. Konuralp Tıp Dergisi, 15(1), 78-85. https://doi.org/10.18521/ktd.1202613

Bilim alanı: [Sağlık Bilimleri](/okf/saglik-bilimleri/index.md) › Klinik ve Halk Sağlığı

## Kısa cevap

**Depresyon ve anksiyete hastalarında öz-anlayış düzeyleri sağlıklı bireylerden nasıl farklılaşmaktadır?**

Bu çalışmada, klinik ortama başvuran 100 depresyon ve 100 anksiyete bozukluğu hastası ile 100 sağlıklı kontrol karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçunda öz-anlayış puan ortancaları depresyon grubunda 60, anksiyete grubunda 71 ve sağlıklı kontrollerde 93 olarak saptanmış; her iki klinik grupta da öz-anlayışın benlik saygısı ve iyi oluşla pozitif, depresyon şiddetiyle negatif ilişkili olduğu gösterilmiştir.

- Depresyon ve anksiyete bozukluğu hastalarında öz-anlayış düzeyleri sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı derecede düşüktür.
- En düşük öz-anlayış ve psikolojik iyi oluş puanları majör depresyon tanılı hasta grubunda gözlenmiştir.
- Anksiyete bozukluğu hastalarında öz-anlayış düzeyi anksiyete şiddetinden ziyade eşlik eden depresif belirtilerle güçlü negatif korelasyon göstermektedir.

# Alan bağlamı

Klinik psikiyatri ve psikoloji literatüründe öz-anlayış, bireyin zorlu yaşantılar karşısında kendisine şefkatle yaklaşmasını, acıyı insan deneyiminin evrensel bir parçası olarak görmesini ve duygularını yargısızca değerlendirmesini sağlayan temel bir duygu düzenleme stratejisi olarak ele alınmaktadır. Klinik dışı örneklemlerde öz-anlayışın psikolojik iyi oluş ve benlik saygısı ile pozitif, depresyon ve anksiyete belirtileri ile negatif ilişkisi kapsamlı biçimde gösterilmiş olsa da, klinik grupta yer alan depresyon ve anksiyete tanılı hastaların öz-anlayış düzeylerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, majör depresyon ve anksiyete bozukluğu olan hastaların öz-anlayış, benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş düzeylerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırarak klinik alandaki bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.

# Akademik özet

Duygu düzenleme süreçlerinin temel yapı taşlarından biri olan öz-anlayış, bireyin yaşadığı başarısızlık ve acı verici deneyimler karşısında kendisine öz-eleştiri yerine şefkatle yaklaşmasını ve bu durumları evrensel insan deneyiminin bir parçası olarak görmesini ifade eder. Psikopatoloji literatüründe öz-anlayış eksikliğinin majör depresyon ve anksiyete bozukluklarının gelişimi ile sürdürülmesinde kritik bir risk faktörü olduğu yönündeki teorik kabule rağmen, Türkiye'deki klinik örneklemlerde depresyon ve anksiyete tanılı olguların karşılaştırmalı analizine odaklanan nicel veriler oldukça kısıtlıdır. Bu çalışma, psikiyatri polikliniğine başvuran depresif ve anksiyöz olguların öz-anlayış, benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş puanlarını sağlıklı bireylerle kıyaslayarak klinik tablo düzeyindeki özgün farklılıkları belirleme gereksiniminden doğmuştur.

Tanımlayıcı ve kesitsel bir ampirik araştırma olarak tasarlanan çalışmaya, Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniğinde DSM-5 ölçütlerine göre majör depresyon tanısı alan 100 hasta, anksiyete bozukluğu tanısı alan 100 hasta ve 100 sağlıklı gönüllü olmak üzere toplam 300 katılımcı dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde Sosyodemografik Veri Formu, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Öz-Anlayış Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arası normallik dağılımı Shapiro-Wilk testi ile incelenmiş, sürekli değişkenlerin grup karşılaştırmalarında medyan değerleri analiz edilmiş ve ölçek puanları arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir.

Bulgular, incelenen tüm ölçek skorlarında gruplar arasında istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir (p<0.001). Öz-anlayış medyan düzeyleri sağlıklı kontrol grubunda 93 iken, anksiyete bozukluğu grubunda 71 ve depresyon grubunda 60 seviyesine düşmektedir. Depresyon grubundaki hastalar en düşük öz-anlayış, benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş puanlarını sergilemiştir. Korelasyon analizlerinde depresyon hastalarında öz-anlayışın en güçlü pozitif ilişkiyi benlik saygısı ile (r=0.594, p<0.001), en güçlü negatif ilişkiyi ise depresyon şiddeti ile (r=-0.541, p<0.001) kurduğu saptanmıştır. Anksiyete bozukluğu grubunda da öz-anlayışın en yüksek terazi ilişkisi yine depresyon skoru ile negatif yönde (r=-0.586, p<0.001) gerçekleşmiştir.

Elde edilen sonuçlar, depresif belirtilerin varlığının öz-anlayış düzeyini anksiyete belirtilerine kıyasla daha baskın bir şekilde düşürdüğünü ve anksiyete hastalarında eşlik eden depresif semptomların öz-anlayış kapasitesini doğrudan zayıflattığını ortaya koymaktadır. Yazarlar, depresyon ve depresif öğeler taşıyan anksiyete vakalarının klinik psikoterapi süreçlerinde öz-anlayışı geliştirici müdahalelerin ön plana çıkarılmasının önemini vurgulamaktadır. Bu ampirik çalışma, Türk literatüründe klinik grupları doğrudan karşılaştıran geniş örneklemli yapısıyla öz-anlayış odaklı terapötik yaklaşımların teorik ve pratik gereksinimini destekleyen somut bir kanıt sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, depresyon ve anksiyete bozuklukları tanılı hastalarda öz-anlayış, psikolojik iyi oluş ve benlik saygısı düzeylerini belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, majör depresyon ve anksiyete bozukluğu tanılı klinik hastalar ile sağlıklı kontrollerde öz-anlayış, benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş düzeylerini karşılaştıran nicel, kesitsel ve ilişkisel bir araştırma deseni benimsemiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Öz-anlayış düzeylerinin ortanca değerleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiş; depresyon grubunda 60, anksiyete grubunda 71 ve sağlıklı kontrollerde 93 olarak ölçülmüştür.
2. Depresyon hastalarında öz-anlayış düzeyi benlik saygısı ile güçlü pozitif bir korelasyon (r=0.594) gösterirken, depresyon şiddeti ile güçlü negatif bir ilişki (r=-0.541) sergilemiştir.
3. Anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda öz-anlayış düzeyi en güçlü negatif korelasyonunu depresyon puanı ile (r=-0.586) kurarken, ikinci en güçlü pozitif ilişkisini benlik saygısı ile (r=0.576) yapmıştır.
4. Psikolojik iyi oluş ve benlik saygısı puanları hem depresyon hem anksiyete grubunda sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede düşük bulunmuş, en düşük psikolojik iyi oluş puanı depresyon grubunda kaydedilmiştir.

# Yazarın tartışması

Çalışmanın bulguları, klinik gruplardaki öz-anlayış düzeylerinin sağlıklı kontrollere göre belirgin şekilde düşük olduğunu ve depresyon hastalarının anksiyete hastalarına kıyasla daha düşük öz-anlayış puanına sahip olduğunu göstermektedir.

Yazarlar bu tabloyu, depresif duygu durumun bireyin öz-eleştiri ve olumsuz öz-değerlendirme eğilimini artırmasıyla açıklamakta; depresyonun öz-anlayış üzerindeki baskılayıcı etkisinin anksiyete belirtilerine göre daha güçlü seyrettiğini ifade etmektedir.

Tartışma bölümünde bu sonuçlar literatürle ilişkilendirilmiş; anksiyete hastalarında da eşlik eden depresif semptomların öz-anlayışı anksiyete semptomlarından daha fazla öngördüğü tespit edilerek duygu düzenleme güçlüklerinin ortak yapısına dikkat çekilmiştir.

Sonuç olarak, kesitsel tasarımın neden-sonuç ilişkisini sınırlamasına rağmen, ulaşılan korelasyonlar klinik psikiyatri uygulamasında ve psikoterapi süreçlerinde öz-anlayış odaklı yaklaşımların merkeze alınmasının önemini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, depresyon ve anksiyete bozukluklarında öz-anlayış seviyesinin belirgin şekilde düştüğünü; özellikle depresif belirtilerin eşlik ettiği durumlarda öz-anlayışın psikolojik iyi oluş ve benlik saygısı ile kurduğu güçlü ilişkiler nedeniyle tedavi süreçlerinde öz-anlayışı geliştiren psikoterapötik müdahalelere öncelik verilmesinin kritik bir gereklilik olduğunu sonuçuna varmışlardır.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, klinik psikoloji ve psikiyatri literatüründe öz-anlayışın duygu düzenleme işlevini ampirik bir çerçevede klinik örneklem üzerinden sınayarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Uluslararası araştırmalar çoğunlukla klinik dışı ve öğrenci örneklemlerinde yürütülmüşken, bu çalışma majör depresyon ve anksiyete bozukluğu tanısı almış hasta gruplarını sağlıklı kontrollerle doğrudan karşılaştırmaktadır. Çalışma, öz-anlayışın yalnızca genel psikolojik sağlığın bir göstergesi olmadığını, depresif bozukluklar ve anksiyete bozukluklarındaki semptom şiddeti, benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş seviyeleriyle doğrudan ilişkili dinamik bir klinik değişken olduğunu ampirik verilerle kanıtlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Neff tarafından ortaya konulan öz-anlayış kuramsal modelini ve klinik psikopatoloji literatüründeki önceki bulguları temel almaktadır. Depresif ve anksiyöz bireylerin kendilerine yönelik katı ve yargılayıcı tutumlarını inceleyen geçmiş araştırmalarla paralellik gösteren çalışma, öz-anlayışın depresyon hastalarında anksiyete hastalarına kıyasla belirgin derecede daha düşük olduğunu göstererek literatürü ilerletmektedir. Ayrıca anksiyete hastalarında eşlik eden depresif belirtilerin öz-anlayışı anksiyete semptomlarından daha güçlü öngördüğünü saptayarak, Krieger ve arkadaşlarının yanı sıra Van Dam ve ekibinin transdiyagnostik duygu düzenleme üzerine yaptığı kuramsal vurguları desteklemekte ve klinik düzeyde somutlaştırmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Bir literatür taramasında veya tez çalışmasında bu araştırma, klinik tanı almış hasta gruplarında öz-anlayışın koruyucu ve düzenleyici rolünü gösteren birincil ampirik kaynak olarak işlev görür. Türkiye'deki klinik örneklemlerde yürütülen kısıtlı sayıdaki araştırmadan biri olması sebebiyle, kültürlerarası ve bölgesel psikiyatri yazınına özgün bir katkı sunar. Araştırmanın bulguları, psikoterapötik müdahalelerde öz-anlayış geliştirici tekniklerin depresif belirtileri azaltmada ve benlik saygısını yükseltmedeki kritik yerini vurgulayarak, kuramsal modeller ile klinik uygulama arasındaki köprüyü güçlendirir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Klinik depresyon ve anksiyete tanılı hastalarda öz-anlayış düzeyleri sağlıklı bireylere kıyasla anlamlı derecede düşüktür.** — Bu veri, psikopatoloji literatüründe öz-anlayış eksikliğinin klinik tanılarla ilişkisini ampirik olarak göstermek için kullanılabilir.
- **Depresyon hastalarında öz-anlayış düzeyi anksiyete hastalarına göre daha düşük seyretmektedir ve depresif semptomlar öz-anlayışı daha güçlü etkilemektedir.** — Duygu düzenleme modellerinde depresif duygu durumun öz-anlayış üzerindeki özgün baskılayıcı etkisini kuramsal olarak temellendirmede yararlanılabilir.
- **Anksiyete bozukluğu olan bireylerde eşlik eden depresif belirtiler öz-anlayış seviyesini anksiyete belirtilerine kıyasla daha güçlü bir şekilde düşürmektedir.** — Anksiyete ve depresyonun eş hastalanım gösterdiği klinik durumlarda terapötik hedeflerin belirlenmesini tartışırken kanıt olarak sunulabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Majör depresyon tanılı yetişkin hastalarda 8 haftalık öz-anlayış odaklı grup terapisinin öz-anlayış, benlik saygısı ve depresyon şiddeti üzerindeki etkisi nedir?**
  - Desen: Çalışma deseni ön test-son test kontrol gruplu deneysel desendir. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile belirlenecek olup, majör depresyon tanılı hastalar rastgele deney ve kontrol gruplarına atanacaktır. Veriler Öz-Anlayış Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri ile toplanıp tekrarlı ölçümler ANOVA ile analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin tartışma ve sonuç bölümünde yazarların, tedaviye öz-anlayış psikoterapötik müdahalelerinin eklendiği takip çalışmalarının yapılması yönündeki doğrudan gelecek araştırma çağrısından türetilmiştir.
- **Anksiyete bozukluğu hastalarında komorbid depresif semptomlar öz-anlayış düzeyindeki 6 aylık değişimi nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Prospektif kohort deseni uygulanacaktır. Güç analiziyle belirlenen anksiyete hastaları 6 ay boyunca izlenecektir. Veriler baseline ve 6. ayda SCID-5, ÖZAN ve BDÖ ile toplanacak, zaman içerisindeki değişimler ve depresif semptomların yordayıcı gücü çoklu regresyon ve izleme analizleriyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalede anksiyete hastalarında eşlik eden depresif semptomların öz-anlayışı anksiyeteden daha güçlü öngördüğü yönündeki ampirik bulgudan türetilmiştir.
- **Depresyon ve anksiyete hastalarında benlik saygısının öz-anlayış ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide aracılık rolü var mıdır?**
  - Desen: İlişkisel tarama modeline dayalı klinik araştırma tasarımıdır. Veri doygunluğu ve güç analizi ölçütlerine göre belirlenecek psikiyatri poliklinik hastalarından veriler ölçeklerle toplanacak; yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ve Bootstrap aracılık analizi teknikleriyle test edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede öz-anlayışın tüm gruplarda en güçlü korelasyonu benlik saygısı ile göstermesi ve psikolojik iyi oluş ile anlamlı ilişkiler kurması bulgusundan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | ABSTRACT | 1 | — | The purpose of this study was to determine the levels of self - compassion, psychological well - being, and self - esteem in patients suffering from depression and anxiety disorder |
| ev-s-1 | MATERIAL AND METHODS | 2 | — | A total of 216 p atients, aged between 18 - 65, who were admitted to the Afyonkarahisar Health Sciences University Faculty of Medicine, Department of Psychiatry Outpatient Clinic,  |
| ev-s-2 | RESULTS | 1 | — | The distribution of median values (m(Q1-Q3)) of self-understanding levels by groups is as follows; depression group (60(48-72)), anxiety disorders group (71(58-84)) and healthy con |
| ev-s-3 | RESULTS | 3 | — | In the Pearson correlation analysis performed with age and scale scores, it was determined that self-compassion value showed a strong positive correlation with self-esteem (r=0.594 |
| ev-s-4 | RESULTS | 3 | — | In anxiety disorder patients, it was found that the st rongest correlation of self - compassion was with the depression score negatively (r= - 0.586, p<0.001), and the second stron |
| ev-s-6 | CONCLUSION | 6 | — | As a result, it has been determined that it is critical to bring self - compassion to the forefront of the strong correlations it demonstr ates with psychological well - being and  |
| ev-s-7 | DISCUSSION | 6 | — | In studies in vestigating the relationship between depression and self - compassion, it has been suggested that individuals with high self - compassion reduce self - criticism and  |
| ev-l-1 | DISCUSSION | 6 | — | The finding that self - compassion was lower in patient groups compared to healthy controls is in line with previous studies (30). |
| ev-l-2 | DISCUSSION | 6 | — | The higher levels of self - compassion in patients with anxiety disorders compared to patients wit h depression suggest that depression has a significant effect on self - compassio |
| ev-l-3 | DISCUSSION | 6 | — | Another interesting finding from our research is that depressive symptoms in anxiety disorder patients predict self - compassion more than anxiety. |
| ev-l-4 | CONCLUSION | 6 | — | Cohort follow - up studies with the addition of psychotherapeutic interventions for self - compassion to the treatment are expected to li ghten the topic. |

# İlgili kavramlar

- [4-12 Yaş Arası Çocuklarda Ebeveynlik Stilleri, Besleme Stilleri, Besleme Uygulamaları ve Kilo Statüsü: Sistematik Bir Literatür Taraması](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/4-12-yas-arasi-cocuklarda-ebeveynlik-stilleri-besleme-stilleri-besleme-uygulamalari-ve-kilo-statusu-sistematik-bir-literatur-taramasi.md)
- [Yaşlı Bireylerde Koklear İmplantların Bilişsel İşlevler Üzerindeki Etkisi: Uluslararası İleriye Dönük Boylamsal Çalışmanın Başlangıç ve 18 Aylık İzlem Sonuçları](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/yasli-bireylerde-koklear-implantlarin-bilissel-islevler-uzerindeki-etkisi-uluslararasi-ileriye-donuk-boylamsal-calismanin-baslangic-ve-18-aylik-izlem-sonuclari.md)
- [2011 Kadınlar FIFA Dünya Kupası'ndaki Kalecilerin Hücum ve Savunma Aksiyonlarındaki Farklılıklar](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/2011-kadinlar-fifa-dunya-kupasindaki-kalecilerin-hucum-ve-savunma-aksiyonlarindaki-farkliliklar.md)
- [Kalite Göstergelerinin Kalite İyileştirmede Kullanımı: Hastane Personelinin Perspektifi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kalite-gostergelerinin-kalite-iyilestirmede-kullanimi-hastane-personelinin-perspektifi.md)
- [Avustralyalı Yaşlı Yetişkinlerde İntihar Eğilimi: Sosyal Bağlılık ve Toplumsal Katılımın Rolü Üzerine Bir İnceleme](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/avustralyali-yasli-yetiskinlerde-intihar-egilimi-sosyal-baglilik-ve-toplumsal-katilimin-rolu-uzerine-bir-inceleme.md)
- [COVID-19 Pandemisi Sürecinde Hemşirelerin Psikolojik Sermayesi ile Yaşlı Kanser Hastalarının Memnuniyeti Arasındaki İlişki: İş Talepleri-Kaynakları Modeli](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/covid-19-pandemisi-surecinde-hemsirelerin-psikolojik-sermayesi-ile-yasli-kanser-hastalarinin-memnuniyeti-arasindaki-iliski-is-talepleri-kaynaklari-modeli.md)
- [Üniversite Öğrencilerinde Besin Güvencesizliğinin Mental Sağlık ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/universite-ogrencilerinde-besin-guvencesizliginin-mental-saglik-ve-uyku-kalitesi-uzerine-etkisinin-degerlendirilmesi.md)
- [Ergenlerde Akran Zorbalığı ve Motivasyonel Görüşme](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/ergenlerde-akran-zorbaligi-ve-motivasyonel-gorusme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-19T00:45:56.338Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/depresyon-ve-anksiyete-bozukluklarinda-oz-anlayis