---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Hemşirelik Eğitiminde Afet Hazırbulunuşluğu: İntörn Hemşirelerin Afetlere Hazırlık Durumları Üzerine Bir Araştırma"
description: "Afetler, hem küresel ölçekte hem de Türkiye'nin sismik aktif yapısı nedeniyle toplum sağlığı üzerinde artan bir tehdit oluşturmaktadır. Bu süreçte hemşireler, afet yönetiminin tüm aşamalarında liderlik ve kritik uygulama rollerine sahiptir. Ancak, profesyonel hayata geçiş aşamasındaki intörn hemşire"
resource: "https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/hemsirelik-egitiminde-afet-hazirbulunuslugu-intorn-hemsirelerin-afetlere-hazirlik-durumlari-uzerine-bir-arastirma"
doi: "10.35341/afet.1676513"
authors: ["Neslihan Özcanarslan", "Yasemin Ateşeyan", "Melike Bayrak", "Büşra Yürük"]
citation: "Özcanarslan, N., Ateşeyan, Y., Bayrak, M., Yürük, B. (2025). Disaster Preparedness in Nursing Education: A Study on Disaster Preparedness of Intern Nurses. Afet ve Risk Dergisi, 8(3), 1116-1128. https://doi.org/10.35341/afet.1676513"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sağlık Bilimleri"
subDiscipline: "Klinik ve Halk Sağlığı"
evidenceCount: 10
tags: ["Afet Hazırbulunuşluğu", "Eğitim", "İntörn Hemşire", "Doğal Afetler"]
timestamp: "2026-10-14T07:00:14.281Z"
---

# Hemşirelik Eğitiminde Afet Hazırbulunuşluğu: İntörn Hemşirelerin Afetlere Hazırlık Durumları Üzerine Bir Araştırma

Özgün başlık: Disaster Preparedness in Nursing Education: A Study on Disaster Preparedness of Intern Nurses
DOI: https://doi.org/10.35341/afet.1676513
Künye (APA 7): Özcanarslan, N., Ateşeyan, Y., Bayrak, M., Yürük, B. (2025). Disaster Preparedness in Nursing Education: A Study on Disaster Preparedness of Intern Nurses. Afet ve Risk Dergisi, 8(3), 1116-1128. https://doi.org/10.35341/afet.1676513

Bilim alanı: [Sağlık Bilimleri](/okf/saglik-bilimleri/index.md) › Klinik ve Halk Sağlığı

## Kısa cevap

**İntörn hemşirelerin afetlere hazirlik düzeyleri nasıldir ve eğitim süreci bu hazirliği nasıl etkilemektedir?**

Bu çalişmada Gaziantep ve Mersin'deki 200 intörn hemşirenin afet hazirlik düzeylerinin 52 üzerinden 31,9 ortalamayla orta seviyede olduğu saptanmiştir. Katılımcıların %66,5'inin acil durum çantasi bulunmadiği ve %70'inin kendisini depreme hazir hissetmediği belirlenmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin afet yardimi boyutunda başarili ancak fiziksel korunma ve uyari sistemleri alanlarinda yetersiz olduğunu göstermektedir.

- İntörn hemşirelerin genel afet hazirliği orta seviyededir ancak %70'i kendisini psikolojik olarak depreme hazir hissetmemektedir.
- Öğrenciler tesisat kapatma ve ilk yardim gibi afet yardimi konularinda %68 civarinda yetkinlik gösterirken, acil durum çantasi hazırlamada %33,5 düzeyinde kalmaktadir.
- Afet eğitimi alan ve evde ikamet eden öğrencilerin afet planlama ve fiziksel korunma puanlari anlamli derecede daha yüksektir.

# Alan bağlamı

Afetler, hem küresel ölçekte hem de Türkiye'nin sismik aktif yapısı nedeniyle toplum sağlığı üzerinde artan bir tehdit oluşturmaktadır. Bu süreçte hemşireler, afet yönetiminin tüm aşamalarında liderlik ve kritik uygulama rollerine sahiptir. Ancak, profesyonel hayata geçiş aşamasındaki intörn hemşirelerin bu rolleri üstlenmek için ne kadar hazır oldukları sorusu, hemşirelik eğitim programlarının yeterliliği açısından temel bir tartışma konusudur. Mevcut çalışma, eğitim müfredatındaki teorik bilgilerin pratik hazırbulunuşluğa dönüşme düzeyini ve bu süreçteki kurumsal veya bireysel eksiklikleri belirleyerek literatürdeki bu boşluğa odaklanmaktadır.

# Akademik özet

Küresel ölçekte doğal ve insan kaynaklı afetlerin sıklığı artarken, bu durum halk sağlığı sistemleri üzerinde büyük bir baskı oluşturmaktadır. Türkiye, sahip olduğu fay hatları ve sismik hareketliliği nedeniyle bu risklerin odağında yer alan bir ülkedir. Afet yönetiminde hemşireler; acil müdahale, triyaj ve rehabilitasyon süreçlerinde merkezi bir rol oynamaktadır. Ancak, literatürde hemşirelik öğrencilerinin profesyonel hayata adım atmadan hemen önceki evre olan intörnlük dönemindeki hazırlık düzeylerinin yeterince irdelenmediği görülmektedir. Bu eksiklikten hareketle, eğitim müfredatının etkinliğini ve öğrencilerin bireysel hazırlık kapasitelerini ölçmek hayati bir akademik gereklilik haline gelmiştir.

Bu araştırma, kesitsel ve tanımlayıcı bir desen kullanarak intörn hemşirelerin afet hazırbulunuşluk düzeylerini analiz etmeyi hedeflemiştir. STROBE raporlama kılavuzuna uygun olarak yürütülen çalışmanın örneklemini, iki farklı ildeki üniversitelerde eğitim gören 200 intörn hemşire oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde araştırmacılar tarafından geliştirilen tanımlayıcı özellikler formu ve Şentuna ile Çakı tarafından geliştirilen geçerliliği kanıtlanmış Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler, normallik testlerinin ardından tanımlayıcı istatistikler, t-testi ve ANOVA gibi parametrik analiz yöntemleriyle değerlendirilerek demografik değişkenler ile hazırbulunuşluk puanları arasındaki ilişkiler çözümlenmiştir.

Araştırma bulguları, intörn hemşirelerin toplam afet hazırbulunuşluk puanlarının orta düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle fiziksel korunma boyutunda katılımcıların yarısından fazlasının acil durum çantası hazırlamadığı ve evdeki eşyaları sabitlemediği görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin yüzde 70 gibi yüksek bir oranı kendisini bir depreme karşı tam olarak hazır hissetmediğini beyan etmiştir. Eğitim durumuyla ilgili analizlerde, afet eğitimi almış olan öğrencilerin planlama boyutunda daha yüksek farkındalığa sahip olduğu tespit edilmiştir. Konaklama yeri bakımından ise ailesiyle evde yaşayan öğrencilerin, yurtta kalanlara göre fiziksel korunma önlemlerinde daha başarılı puanlar aldığı saptanmıştır.

Sonuç olarak, intörn hemşirelerin teorik bilgilerine rağmen pratik uygulamada ve hane halkı düzeyindeki planlamalarda önemli eksiklikleri bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma, hemşirelik müfredatlarında afet yönetimi derslerinin standart ve zorunlu hale getirilmesinin gerekliliğini savunarak literatüre katkı sağlamaktadır. Öğrencilerin sadece teorik bilgiyle donatılmasının yeterli olmadığı, simülasyon ve tatbikatlarla desteklenen uygulama ağırlıklı bir eğitimin toplumsal direnci artıracağı vurgulanmaktadır. Gelecek araştırmalar için hemşirelik öğrencilerinin psikolojik hazırbulunuşluklarının ve farklı eğitim modellerinin uzun dönemli etkilerinin incelenmesi önerilerek literatür taraması için somut bir temel sunulmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, profesyonel meslek hayatına geçiş aşamasındaki intörn hemşirelerin afet hazırbulunuşluk düzeylerini, fiziksel korunma, planlama, yardım ve uyarı sistemleri boyutlarında kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştirma, intörn hemşirelerin afet hazirbulunuşluk düzeylerini belirlemek amaciyla tanımlayici ve kesitsel bir tasarimda yürütülmüştür. Çalişma, metodolojik raporlama kalitesini artirmak için STROBE bildirim klavuzuna uygun olarak düzenlenmiş ve veriler nicel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. İntörn hemşirelerin afet hazirbulunuşluk ölçeği toplam puan ortalamasi 52 üzerinden 31,9 (±7,7) olarak belirlenmiş, bu değer genel hazirbulunuşluk düzeyinin orta seviyede olduğunu göstermiştir.
2. Öğrencilerin %66,5'inin afet durumunda ihtiyaç duyulacak malzemeleri içeren bir acil durum çantasinin bulunmadiği, %70'inin ise kendisini depreme karşi hazir hissetmediği saptanmiştir.
3. Afet yardimi boyutunda katılımcıların %67,5'inin aile üyelerinin acil numaralari bildiği, %68'inin ise tesisatlari kapatmayi bildiği görülerek bu alanin diğer boyutlara göre daha güçlü olduğu saptanmiştir.
4. Uyari sistemleri konusunda ciddi bir bilgi eksikliği bulunmaktadir; katılımcıların %69'u mahallelerindeki afet uyari sistemlerinden habersizdir ve %59,5'i uyari sinyallerinin anlamini bilmemektedir.

# Yazarın tartışması

Çalişma bulgulari, profesyonel mesleğe adim atmak üzere olan intörn hemşirelerin afet hazirbulunuşluk düzeylerinin orta seviyede olduğunu ancak belirli alanlarda derin boşluklar barindirdiğini göstermektedir. Özellikle fiziksel korunma önlemleri ve uyari sistemleri konusunda tespit edilen yetersizlikler, gelecekteki sağlık profesyonellerinin kriz anlarinda bireysel ve toplumsal güvenliği sağlamada zorlanabileceğine işaret etmektedir.

Yazarlar, katılımcıların büyük çoğunluğunun acil durum çantasi bulundurmamasi ve konutlarindaki eşyalarin sabitlenmesi gibi temel fiziksel güvenlik adimlarini atmamiş olmasini dikkat çekici bulmaktadir. Bu durum, teorik eğitimin pratik yaşam alişkanliklarina dönüşmediğini ve öğrencilerin afet risklerine karşin proaktif bir tutum geliştirmekte zorlandiğini kanıtlamaktadir.

Tartişma bölümünde, afet hazirliği eğitiminin standardize edilmemiş olmasi temel bir sorun olarak sunulmaktadir. Hoffmann ve Muttarak gibi isimlerin literatürdeki katkılariyla ilişkilendirilen bulgular, eğitimin afet hazirliği üzerindeki belirleyici gücünü teyit ederken; intörnlerin evde yaşama veya geçmişte afet deneyimine sahip olma gibi faktörlerle hazirlik düzeylerinin değişmesi, bağlamsal öğrenmenin önemini ortaya koymaktadir.

Sonuç olarak, intörn hemşirelerin sadece afet yardimi ve temel acil numaralar konusunda yetkin olmasi yeterli görülmemektedir. Yazarlar, afetlerin etkilerini minimize etmek için hemşirelik eğitiminde bütüncül bir yaklaşimla tatbikatlarin ve zorunlu afet yönetimi derslerinin müfredata entegre edilmesinin kritik olduğunu, bu sayede hemşirelerin toplumda liderlik rollerini üstlenebileceğini savunmaktadir.

# Yazarın sonucu

Araştirmacilar, intörn hemşirelerin fiziksel korunma, planlama ve uyari sistemleri boyutlarinda ciddi eksiklikleri olduğunu saptayarak hemşirelik müfredatina zorunlu Afet Hemşireliği ve Yönetimi dersinin eklenmesini önermektedir. Ayrıca, aile afet planlamasinin teşvik edilmesi, pratik tatbikatlarin artirilmasi ve toplumun afet sinyal sistemleri konusundaki farkindaliğinin yükseltilmesinin toplumsal direnci güçlendireceği vurgulanmaktadir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, sağlık sistemlerinin kriz anlarındaki insan gücü kapasitesini doğrudan etkileyen hemşirelik öğrencilerinin mezuniyet öncesi dönemdeki afet hazırbulunuşluk düzeylerini inceleyerek literatürde somut bir köprü işlevi görmektedir. Teorik bilgi ile pratik beceri arasındaki mesafeyi ölçen ve intörn hemşirelerin fiziksel korunma, planlama, yardım ve uyarı sistemleri gibi alt boyutlardaki yetkinlik haritasını çıkaran öncü bir değerlendirme alanı sunmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, önceki araştırmaların vurguladığı kuramsal eğitim ihtiyacını, Türkiye'deki sismik gerçeklikler ve intörn hemşire örneklemi üzerinden ampirik olarak test etmektedir. Hoffmann ve Muttarak ile Hasan ve arkadaşlarının bulgularıyla paralel biçimde, afet eğitiminin eksik olduğu durumlarda hazırbulunuşluk seviyelerinin düştüğünü teyit ederken; aynı zamanda evde yaşayan veya yazılı basından bilgi alan öğrencilerin fiziksel korunma skorlarındaki farklılıkları ortaya koyarak önceki literatürün bağlamsal yönlerini genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramalarına, hemşirelik eğitim müfredatının standardize edilmesi ve zorunlu afet yönetimi derslerinin entegre edilmesi gerekliliğini ampirik kanıtlarla destekleyen güçlü bir dayanak sunmaktadır. Bireysel ve toplumsal düzeydeki güvenlik açıklarını alt boyutlar bazında ayrıştırarak, gelecekteki araştırmaların odaklanması gereken eğitim eksikliklerini, erken uyarı sistemleri farkındalığını ve aile planlaması ihtiyaçlarını net bir şekilde işaret etmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **İntörn hemşirelerin afet hazırbulunuşluk düzeyleri genel olarak orta seviyededir ancak fiziksel korunma ve uyarı sistemleri gibi alt boyutlarda ciddi eksiklikler bulunmaktadır.** — Lisans düzeyindeki hemşirelik öğrencilerinin kriz durumlarına hazırlıksız yakalandığını ve müfredat açıklarını ortaya koyan ampirik bir dayanak olarak literatür taramasında kullanılabilir.
- **Afet yönetimi eğitiminin ve aile planlamasının öğrencilerin hazırlık skorları üzerinde belirleyici bir etkisi vardır.** — Kavramsal çerçevede eğitim ve planlama bileşenlerinin bireysel kriz hazırlığı üzerindeki rolünü temellendirmek amacıyla referans verilebilir.
- **Öğrencilerin acil durum çantası bulundurma ve evdeki eşyaları sabitleme oranlarının düşük olması, teorik eğitimin pratik yaşam alışkanlıklarına tam olarak yansımadığını göstermektedir.** — Araştırma bulgularını tartışırken hemşirelik öğrencilerinin pratik uygulama açıklarını açıklamak ve benzer çalışmalarla kıyas yapmak için argüman olarak değerlendirilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Zorunlu Afet Hemşireliği ve Yönetimi dersi alan intörn hemşirelerin fiziksel korunma ve planlama alt boyut skorlarında anlamlı bir artış görülmekte midir?**
  - Desen: Öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılacaktır. Evrenini bir üniversitenin hemşirelik fakültesindeki son sınıf öğrencileri oluşturacak; örneklem büyüklüğü güç analizi ile hesaplanarak belirlenecektir. Veriler Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği ile toplanacak ve ilişkili istatistiksel analizler yapılacaktır.
  - Gerekçe: Makalede afet eğitimi alan öğrencilerin planlama skorlarının daha yüksek çıkması ve müfredat standardizasyonunun önerilmesi bu deneysel çalışmanın temel gerekçesini oluşturmaktadır.
- **İntörn hemşirelerin bilgi kaynakları ile konutlarındaki fiziksel korunma önlemleri alma düzeyleri arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?**
  - Desen: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı kesitsel desen tercih edilecektir. Örneklem, stratifiye örnekleme yöntemiyle belirlenecek ve veri doygunluğu veya örneklem formülleriyle yeterli sayıda öğrenciye ulaşılacaktır. Veriler kişisel bilgi formu ve ölçeğin fiziksel korunma alt boyutuyla toplanarak korelasyon analizine tabi tutulacaktır.
  - Gerekçe: Kaynak metinde yazılı basın ve internet gibi bilgi kaynaklarının fiziksel korunma skorları üzerinde anlamlı farklılıklar yaratması bu araştırmanın sorusunu doğrudan desteklemektedir.
- **Son sınıf hemşirelik öğrencilerinin mahallelerindeki afet erken uyarı sistemleri ve sinyalleri hakkındaki bilgi düzeyleri hangi faktörlerden etkilenmektedir?**
  - Desen: Tanımlayıcı tipte kesitsel araştırma deseni uygulanacaktır. Evreni temsil eden öğrenci grubundan tabakalı örnekleme ile seçilen katılımcılarla anket formu aracılığıyla veriler derlenecek ve tanımlayıcı istatistikler ile grup karşılaştırma testleri kullanılacaktır.
  - Gerekçe: Makale bulgularında katılımcıların büyük çoğunluğunun uyarı sistemlerinden habersiz olduğunun ve sinyalleri yorumlayamadığının belirtilmesi bu çalışmanın odak noktasını doğrulamaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The aim of this study was to examine the disaster preparedness of intern nurses. |
| ev-s-1 | Materials and Methods | 1 | — | This study was conducted in a cross - sectional descriptive design. It was reported in accordance with STROBE reporting guidelines. |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | It was determined that the total scores of the earthquake preparedness scale of the students participating in the study were at a moderate level. |
| ev-s-3 | Results | 5 | — | Nearly two - thirds (66.5%) lacked an emergency kit, 57% had not secured hazards in their homes, and 57.5% did not have first aid supplies. |
| ev-s-8 | Abstract | 1 | — | It was concluded that effective interventions should be made to strengthen disaster - related education programs and increase disaster awareness in students . |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | It was determined that the total scores of the earthquake preparedness scale of the students participating in the study were at a moderate level. |
| ev-l-3 | Discussion | 8 | — | According to the Disaster Planning (DP) sub - dimension of the Disaster Preparedness Scale of the intern nurses, the scale scores of those who received disaster - related training |
| ev-l-4 | Results | 5 | — | Nearly two - thirds (66.5%) lacked an emergency kit, 57% had not secured hazards in their homes, and 57.5% did not have first aid supplies. |
| ev-l-5 | Results | 5 | — | Participants residing in Mersin, female participants, those who obtained disaster information from print media, individuals living at home, and those who perceived themselves as pr |
| ev-l-6 | Results | 5 | — | However, major gaps remained in warning system awareness: 69% were unaware of disaster warning systems in their neighborhoods, and 59.5% could not interpret standard warning s igna |

# İlgili kavramlar

- [Multipl Skleroz Tanılı Kadınlarda Başa Çıkma Stratejileri ile Cinsel Tatmin ve Cinsel Yakınlık Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/multipl-skleroz-tanili-kadinlarda-basa-cikma-stratejileri-ile-cinsel-tatmin-ve-cinsel-yakinlik-arasindaki-iliskinin-degerlendirilmesi.md)
- [COVID-19 Hastalarında Mortalite, Erken Bakteriyel Enfeksiyon ve Yoğun Bakım Yatışını Öngörmede NEWS, qSOFA ve SIRS Skorlarının Performansı](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/covid-19-hastalarinda-mortalite-erken-bakteriyel-enfeksiyon-ve-yogun-bakim-yatisini-ongormede-news-qsofa-ve-sirs-skorlarinin-performansi.md)
- [Karmaşık Halk Sağlığı Müdahalelerinin Ölçeklendirilmesine İlişkin Kavramsal, Metodolojik ve Pedagojik Çalışmaların Sentezi: Bir Kapsam Belirleme İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/karmasik-halk-sagligi-mudahalelerinin-olceklendirilmesine-iliskin-kavramsal-metodolojik-ve-pedagojik-calismalarin-sentezi-bir-kapsam-belirleme-incelemesi.md)
- [Ambulans Sektörü Tarafından Sunulan Halk Sağlığı Müdahaleleri: Bir Kapsam Belirleme İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/ambulans-sektoru-tarafindan-sunulan-halk-sagligi-mudahaleleri-bir-kapsam-belirleme-incelemesi.md)
- [Çocuk ve Ergenlerde Aşırı Kilo ve Obezitenin Önlenmesi ve Yönetimine Yönelik Halk Sağlığı Müdahaleleri: Bir Hızlı Değerlendirme](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/cocuk-ve-ergenlerde-asiri-kilo-ve-obezitenin-onlenmesi-ve-yonetimine-yonelik-halk-sagligi-mudahaleleri-bir-hizli-degerlendirme.md)
- [Kanserle Mücadelede Diyetin Rolü: Birleşik Krallık'ta Kamu Politikalarını ve Klinik Sonuçları Biçimlendirme Potansiyeli](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kanserle-mucadelede-diyetin-rolu-birlesik-krallikta-kamu-politikalarini-ve-klinik-sonuclari-bicimlendirme-potansiyeli.md)
- [Nijerya'da Ergen Hamileliğiyle İlişkili Faktörler ve Kamu Sağlığı Müdahaleleri: Bir Kapsam Derlemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/nijeryada-ergen-hamileligiyle-iliskili-faktorler-ve-kamu-sagligi-mudahaleleri-bir-kapsam-derlemesi.md)
- [Beslenme ve Bilişsel Sağlık: Yaşam Boyu Bir Yaklaşım ve Kamu Sağlığı Perspektifiyle Literatür İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/beslenme-ve-bilissel-saglik-yasam-boyu-bir-yaklasim-ve-kamu-sagligi-perspektifiyle-literatur-incelemesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-14T07:00:14.281Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/hemsirelik-egitiminde-afet-hazirbulunuslugu-intorn-hemsirelerin-afetlere-hazirlik-durumlari-uzerine-bir-arastirma