---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "İranlı Hemşirelik Öğrencilerinde Algılanan Mesleki Kimlik ve İlişkili Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma"
description: "Hemşirelik mesleğinin küresel ölçekte karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri hemşire eksikliği ve öğrencilerin meslekte tutulmasıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplininin norm, değer ve özelliklerinin benimsenmesiyle bireyin bir hemşire gibi düşünmesi, hissetmesi ve davranması sürecidir."
resource: "https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/iranli-hemsirelik-ogrencilerinde-algilanan-mesleki-kimlik-ve-iliskili-faktorler-kesitsel-bir-calisma"
doi: "10.1186/s12912-022-01050-6"
authors: ["Tahereh Gilvari", "Hassan Babamohamadi", "Fatemeh Paknazar"]
citation: "Gilvari, T., Babamohamadi, H., Paknazar, F. (2022). Perceived professional identity and related factors in Iranian nursing students: a cross-sectional study. BMC Nursing, 21(1), 279-279. https://doi.org/10.1186/s12912-022-01050-6"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sağlık Bilimleri"
subDiscipline: "Klinik ve Halk Sağlığı"
evidenceCount: 9
tags: ["Mesleki", "Kimlik", "Hemşirelik öğrencileri", "İran"]
timestamp: "2026-08-20T15:07:27.492Z"
---

# İranlı Hemşirelik Öğrencilerinde Algılanan Mesleki Kimlik ve İlişkili Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma

Özgün başlık: Perceived professional identity and related factors in Iranian nursing students: a cross-sectional study
DOI: https://doi.org/10.1186/s12912-022-01050-6
Künye (APA 7): Gilvari, T., Babamohamadi, H., Paknazar, F. (2022). Perceived professional identity and related factors in Iranian nursing students: a cross-sectional study. BMC Nursing, 21(1), 279-279. https://doi.org/10.1186/s12912-022-01050-6

Bilim alanı: [Sağlık Bilimleri](/okf/saglik-bilimleri/index.md) › Klinik ve Halk Sağlığı

# Alan bağlamı

Hemşirelik mesleğinin küresel ölçekte karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri hemşire eksikliği ve öğrencilerin meslekte tutulmasıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplininin norm, değer ve özelliklerinin benimsenmesiyle bireyin bir hemşire gibi düşünmesi, hissetmesi ve davranması sürecidir. Bu kimliğin olumlu düzeyde gelişmesi, öğrencilerin klinik performansını, ruh sağlığını, bakım kalitesini ve iş doyumunu doğrudan etkilemektedir. Doğulu toplumlarda sosyokültürel dinamiklerin mesleki kimlik algısı üzerindeki etkileri yeterince incelenmediğinden, bu çalışmada İran bağlamında hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik düzeyleri ve bunu kestiren faktörler incelenmektedir.

# Akademik özet

Hemşirelik mesleğinin sürdürülebilirliği ve sağlık hizmetlerinin niteliği, öğrencilerin mesleğe adım attıkları ilk anlardan itibaren güçlü bir mesleki kimlik geliştirmelerine doğrudan bağlıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplinine özgü değerlerin, normların ve rollerin benimsenerek bireyin bir profesyonel gibi düşünmesi, hissetmesi ve eylemde bulunması sürecidir. Küresel düzeyde yaşanan hemşire açığı göz önüne alındığında, öğrencilerin meslekte kalışlarını teşvik eden etkenlerin saptanması büyük önem taşımaktadır. Özellikle Doğu toplumlarında sosyokültürel bağlamın mesleki kimlik üzerindeki etkisini inceleyen ampirik araştırmaların azlığı, eğitimcilerin ve yöneticilerin kanıta dayalı stratejiler geliştirmesini güçleştirmektedir. Bu çalışma, İran'daki hemşirelik öğrencilerinin algıladıkları mesleki kimlik düzeylerini ve bu algıyı şekillendiren temel faktörleri belirleyerek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.

Kesitsel araştırma tasarımına sahip bu çalışmada, 2020 yılında Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi'nde öğrenim gören ve klinik deneyim kazanmış 3. yarıyıl ve üzeri 195 hemşirelik öğrencisi tam sayım yöntemiyle örnekleme dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde İran bağlamında geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış 63 maddelik ve 6 alt boyuttan oluşan Mesleki Kimlik Ölçeği ile araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyo-demografik bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS-18 programında gerçekleştirilmiş olup, verilerin normal dağılım göstermemesi sebebiyle ortanca değeri (325 puan) temel alınarak ikili lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bu analiz yaklaşımı sayesinde öğrencilerin akademik başarıları, bölümü seçme nedenleri ve öğrencilik sırasındaki çalışma deneyimleri gibi yordayıcı değişkenlerin mesleki kimlik üzerindeki ham ve düzeltilmiş olasılık oranları (OR) güven aralıklarıyla birlikte hesaplanmıştır.

Araştırmanın bulguları, hemşirelik öğrencilerinin ortalama mesleki kimlik puanının 316,72 (SD = 42,01) olduğunu ve genel mesleki kimlik algılarının oldukça güçlü bir düzeyde bulunduğunu göstermektedir. Alt boyutlar incelendiğinde en yüksek puan mesleki faaliyetten doyum duyma boyutunda elde edilirken, en düşük puanlar hastaya bütüncül bakış ve kendini hemşire olarak tanımlama boyutlarında kaydedilmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, akademik genel not ortalaması (GNO) 16'nın üzerinde olan öğrencilerin yüksek mesleki kimliğe sahip olma olasılığı 2,65 kat (OR = 2,65; p = 0,002), bölümü kendi isteği ve ilgisiyle seçenlerin olasılığı 2,15 kat (OR = 2,15; p = 0,015) ve öğrencilik dönemi boyunca hastanede eş zamanlı çalışma tecrübesi bulunanların olasılığı ise 3,10 kat (OR = 3,10; p = 0,006) daha yüksek bulunmuştur. Yaş, cinsiyet ve medeni durum gibi demografik değişkenlerle mesleki kimlik arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Elde edilen sonuçlar, hemşirelik eğitiminde kuramsal başarı ile klinik uygulama alanlarındaki gerçek zamanlı deneyimlerin mesleki kimlik inşasındaki kritik rolünü ortaya koymaktadır. Eğitimcilerin ve müfettişlerin, öğrencilerin mesleki kimliklerini güçlendirmek adına klinik çalışma fırsatlarını artırmaları ve mesleki ilgiye dayalı öğrenci kabul politikalarını desteklemeleri gerektiği vurgulanmaktadır. Bu araştırma, sağlık bilimleri ve hemşirelik eğitimi literatüründe öğrencilerin mesleki bağlılıklarını artırmaya yönelik yapılacak tez ve makale çalışmalarına somut veri sağlamaktadır. Araştırmacılar, özellikle Doğu kültürlerinde mesleki kimliğin gelişim süreçlerini inceleyen boylamsal ve nitel araştırmalar tasarlarken bu çalışmanın sunduğu yordayıcı değişkenlerden ve yöntemsel çerçeveden kapsamlı bir biçimde yararlanabilirler.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, İran Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi'ndeki hemşirelik öğrencilerinin algılanan mesleki kimlik düzeylerini ve bu kimliğin oluşumunu etkileyen yordayıcı faktörleri yerelleştirilmiş bir ölçme aracı kullanarak belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Nicel ve kesitsel bir araştırma deseni kullanılarak İran Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi hemşirelik öğrencilerinin algılanan mesleki kimlik düzeyleri ve bunu etkileyen yordayıcı faktörler regresyon modelleriyle incelenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Hemşirelik öğrencilerinin algıladıkları genel mesleki kimlik puan ortalaması 316,72 ± 42,01 olarak belirlenmiş olup, bu değer ölçek değerlendirme aralığına göre güçlü seviyede bir mesleki kimlik algısına işaret etmektedir.
2. Mesleki kimliğin alt boyutları incelendiğinde en yüksek puan ortalaması mesleki faaliyetten doyum boyutunda (116,53 ± 16,11) elde edilirken, en düşük puan ortalamaları hastaya bütüncül bakış (20,39 ± 2,92) ve kendini hemşire olarak tanımlama (20,88 ± 3,25) boyutlarında saptanmıştır.
3. Çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, genel not ortalaması 16'nın üzerinde olan öğrencilerin güçlü mesleki kimlik algılama olasılığı daha düşük not ortalamasına sahip olanlara kıyasla 2,65 kat daha yüksek bulunmuştur (OR = 2,65, p = 0,002).
4. Hemşirelik bölümünü kendi isteği ve ilgisi doğrultusunda seçen öğrencilerin güçlü bir mesleki kimliğe sahip olma olasılığı, isteği dışında seçenlere göre 2,15 kat daha fazla olarak tespit edilmiştir (OR = 2,15, p = 0,015).
5. Öğrenimi sırasında klinik ortamda eş zamanlı çalışma deneyimine sahip olan hemşirelik öğrencilerinin güçlü mesleki kimlik sergileme olasılığının çalışmayan öğrencilere kıyasla 3,10 kat daha fazla olduğu belirlenmiştir (OR = 3,10, p = 0,006).

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik algılarının oldukça yüksek ve güçlü bir seviyede olduğunu ortaya koymaktadır. Alt boyutlar düzeyinde en yüksek puanın mesleki faaliyetten doyum boyutunda elde edilmesi, öğrencilerin mesleğin sunduğu uygulamalara karşı olumlu bir tutum sergilediklerini göstermektedir.

Yazarlar, elde edilen yüksek mesleki kimlik düzeyini araştırmanın COVID-19 küresel salgını döneminde yürütülmüş olmasına bağlamaktadır. Bu süreçte kitle iletişim araçlarının hemşireliğin kritik ve uzmanlık gerektiren rolünü öne çıkarması, toplumdan gelen takdir ve olumlu geri bildirimler öğrencilerin mesleklerine ilişkin algılarını güçlendirmiştir.

Tartışma bölümünde sonuçlar önceki literatürle karşılaştırılmış; Skarbalius ve arkadaşlarının Polonya ile Litvanya'da saptadığı yüksek mesleki kimlik düzeyleriyle benzerlik bulunurken, Haghighat ve arkadaşlarının İran'da orta düzey bulduğu çalışmayla farklılıklar tespit edilmiştir. Yazarlar bu durumu kullanılan ölçme araçlarının ve toplumsal koşulların farklılığı ile açıklamaktadır.

GNO, alanı isteyerek seçme ve öğrencilikte çalışma deneyiminin mesleki kimliği anlamlı şekilde yordaması, teorik başarı ile klinik pratik etkileşiminin önemini doğrulamaktadır. Yazarlar, hemşirelik müfredatlarının mesleki statüyü güçlendirecek biçimde güncellenmesini ve klinik eğitimcilerin rol model olarak öğrencilere rehberlik etmesini vurgulamaktadır.

# Yazarın sonucu

Çalışma sonuçları, İranlı hemşirelik öğrencilerinin istenen düzeyde güçlü bir mesleki kimlik algısına sahip olduğunu ve akademik başarının (GNO > 16), alanı isteyerek seçmenin ve öğrencilik döneminde klinik çalışma tecrübesi edinmenin bu algıyı olumlu yönde etkileyen temel belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Hemşirelik eğitimcileri ve yöneticilerinin bu faktörleri destekleyecek stratejiler geliştirmesi önerilmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimliklerinin inşasında etkili olan akademik ve klinik belirleyicileri ampirik olarak ortaya koyarak literatürde önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Özellikle Doğulu ve gelişmekte olan toplumlarda hemşirelik mesleğinin algılanışı ile sosyokültürel dinamikler arasındaki ilişkiyi göstermesi açısından kritik bir işleve sahiptir. Küresel hemşire eksikliği krizinin yaşandığı bir dönemde, öğrencilerin mesleğe olan bağlılığını ve kimlik algılarını neyin güçlendirdiğini analiz ederek eğitim programlarının revize edilmesine rehberlik etmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, önceki literatürde yer alan ve hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimliğini daha düşük ya da orta seviyelerde bulan çalışmalarla kendi bulgularını metodolojik ve dönemsel bağlamda karşılaştırmaktadır. Yüksek başarı gösteren öğrencilerin daha güçlü mesleki kimliğe sahip olduğu yönündeki literatür birikimini desteklerken, salgın döneminin yarattığı pozitif toplumsal algının mesleki kimliği nasıl yukarı taşıyabileceğini açıklayarak mevcut bilgi birikimine yeni bir boyut kazandırmaktadır. Önceki çalışmaların aksine yerelleştirilmiş ve geniş kapsamlı bir ölçek kullanmış olması, bulguların geçerliliğini ve literatürdeki karşılaştırılabilirliğini artırmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Hemşirelik eğitimi ve mesleki sosyalleşme üzerine yapılacak sistematik derlemeler ile meta-analiz çalışmaları için bu makale, özellikle öğrencilik döneminde çalışmanın ve akademik başarının mesleki kimlik üzerindeki etkisini gösteren güçlü bir kantitatif veri seti sunmaktadır. Çalışma, standart Batı kökenli ölçeklerin yerine yerel kültüre duyarlı olarak geliştirilmiş bir ölçme aracının kullanılmasının önemini vurgulayarak literatür taraması yapan araştırmacılara ölçme aracı seçimi konusunda metodolojik bir içgörü kazandırmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Hemşirelik öğrencilerinin öğrencilik yıllarında klinik alanda çalışması mesleki kimliği olumlu etkilemektedir.** — Bu çalışma, klinik ortamda eş zamanlı çalışma deneyiminin öğrencilerin mesleki kimlik puanlarını 3.10 kat artırdığını gösteren ampirik bir kanıt olarak literatür taraması bölümünde kullanılabilir.
- **Hemşirelik mesleğini ilgi duyarak ve isteyerek seçmek öğrencilerin güçlü mesleki kimlik geliştirmesini kolaylaştırır.** — Öğrencilerin mesleği isteyerek seçmesinin mesleki kimliği yordamada 2.15 kat olasılık artışına yol açtığı bulgusu tartışma bölümünde benzer bulguları açıklamak için kullanılabilir.
- **Hemşirelikte mesleki kimlik, hemşirelerin meslekte kalmalarını sağlayan en önemli unsurlardan biridir.** — Mesleki kimliğin personelin meslekte kalma eğilimi, öz güveni ve iş doyumu ile ilişkili olduğunu gösteren literatür verisi giriş bölümünde probleme zemin hazırlamak için kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Birinci sınıftan mezuniyete kadar geçen süreçte öğrencilerin mesleki kimlik algıları nasıl bir gelişim ve değişim göstermektedir?**
  - Desen: Türkiye'deki iki farklı sağlık bilimleri fakültesinde okuyan hemşirelik öğrencilerinin (örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecek şekilde) birinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar her yıl Neishabouri Mesleki Kimlik Ölçeği ile izlendiği boylamsal, kohort bir araştırma tasarımı önerilmektedir.
  - Gerekçe: Makale yazarları, kesitsel araştırmanın öğrencilerin zaman içindeki kimlik gelişimini tam olarak açıklayamayacağını belirtmiş ve farklı dönemlerdeki boylamsal çalışmaların bu süreci aydınlatacağını vurgulamıştır.
- **Klinik hemşire eğitimcilerinin profesyonel rol modelliği, öğrencilerin mesleki kimlik algısını ne düzeyde yordamaktadır?**
  - Desen: Hemşirelik klinik uygulamasına çıkan üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileriyle yürütülecek, veri toplama aracı olarak klinik eğitimci rol model algısı ölçeği ile Neishabouri Mesleki Kimlik Ölçeği'nin kullanılacağı, verilerin çoklu doğrusal regresyon analiziyle inceleneceği kesitsel bir araştırma tasarımı önerilmektedir.
  - Gerekçe: Makalede, klinik hemşirelik eğitimcilerinin ve hocalarının öğrencilerin mesleki kimlik algısını geliştirmede kusursuz birer rol model olmalarının önemi üzerinde durulmuş ve bu yönde stratejiler geliştirilmesi önerilmiştir.
- **Hemşirelik öğrencilerinin klinik stajlar ve eş zamanlı çalışma sürecinde yaşadıkları mesleki kimlik deneyimleri nelerdir?**
  - Desen: Hemşirelik eğitimi alırken aynı zamanda hastanede çalışan (örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ilkesine göre belirlenecek olan) öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşmelerin yapılacağı ve verilerin tematik analiz yöntemiyle çözümleneceği nitel, fenomenolojik bir araştırma tasarımı önerilmektedir.
  - Gerekçe: Makale tartışmasında öğrencilik esnasında çalışmanın mesleki kimlikle güçlü ilişkisi gösterilmiştir ancak bu durumun nitel olarak nasıl deneyimlendiği açıklanmamış, yazarlar nitel çalışmaların bu süreci anlamak için gerekli olduğunu belirtmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study investigates the level of professional identity in nursing students and its predictors using a localized tool. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The mean total score of the students’ perceived professional identity was 316.72, indicating a strong professional identity. |
| ev-s-2 | Methods | 3 | 3 | A PI questionnaire designed and psychometrically assessed in Iran and a researcher-made questionnaire on the factors affecting PI were used to collect the data. |
| ev-s-3 | Results | 4 | 4 | The highest score of PI was reported in the dimension of sat - isfaction with professional activity (115.53) and the low - est score in the dimensions of having a holistic view of  |
| ev-s-4 | Discussions | 5 | 5 | The present study measured PI scores in the nursing students using a questionnaire with a score of 63–378 designed and psychometrically evalu - ated in a community of Iranian nursi |
| ev-s-5 | Discussions | 4 | 4 | (2020), the mean total score of PI of undergraduate nursing stu - dents was 55.61 ± 12.75 and categorized as moderate [ 24 ]. |
| ev-s-6 | Discussions | 6 | 6 | Achieving a positive PI requires improving the nursing curricula based on reinforcing the professional position of nurses and improving their social status. |
| ev-l-1 | Introduction | 2 | 2 | Professional identity (PI) in nursing is defined as a "sense of oneself, and in relationship with others, which is influenced by characteristics, norms, and values of the nursing d |
| ev-l-4 | Discussions | 5 | 5 | According to the present findings, a statistically sig - nificant relationship was observed between selecting the major out of interest and the PI score (P = 0.015). |

# İlgili kavramlar

- [Nijerya'da Ergen Hamileliğiyle İlişkili Faktörler ve Kamu Sağlığı Müdahaleleri: Bir Kapsam Derlemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/nijeryada-ergen-hamileligiyle-iliskili-faktorler-ve-kamu-sagligi-mudahaleleri-bir-kapsam-derlemesi.md)
- [Beslenme ve Bilişsel Sağlık: Yaşam Boyu Bir Yaklaşım ve Kamu Sağlığı Perspektifiyle Literatür İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/beslenme-ve-bilissel-saglik-yasam-boyu-bir-yaklasim-ve-kamu-sagligi-perspektifiyle-literatur-incelemesi.md)
- [Tayvan'da Kemik Metastazı Görülen Melanom Hastalarının Cerrahi Tedavisine İlişkin Nadir Klinik Deneyimler](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/tayvanda-kemik-metastazi-gorulen-melanom-hastalarinin-cerrahi-tedavisine-iliskin-nadir-klinik-deneyimler.md)
- [Güçlü, Şeffaf ve Bilimsel Temelli Beslenme Rehberliğine Doğru: Akdeniz Diyeti Rehberinin Geliştirilmesinden Çıkarılan Dersler](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/guclu-seffaf-ve-bilimsel-temelli-beslenme-rehberligine-dogru-akdeniz-diyeti-rehberinin-gelistirilmesinden-cikarilan-dersler.md)
- [Düşük Anne Sermayesi Kız Çocuklarında Yaşam Öyküsü Ödünleşimlerini Öngörüyor: Olumsuz Sonuçlar Bireylerde Neden Kümelenir?](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/dusuk-anne-sermayesi-kiz-cocuklarinda-yasam-oykusu-odunlesimlerini-ongoruyor-olumsuz-sonuclar-bireylerde-neden-kumelenir.md)
- [Alzheimer Hastalığında ApoE: Patofizyoloji ve Terapötik Stratejiler](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/alzheimer-hastaliginda-apoe-patofizyoloji-ve-terapotik-stratejiler.md)
- [Barselona Beyin Sağlığı Girişimi: Beyin Sağlığının Belirleyicilerini Tanımlamaya ve Geliştirmeye Yönelik Kohort Çalışması Protokolü](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/barselona-beyin-sagligi-girisimi-beyin-sagliginin-belirleyicilerini-tanimlamaya-ve-gelistirmeye-yonelik-kohort-calismasi-protokolu.md)
- [Futbölçularda Ön Çapraz Bağ Rekonstrüksiyonu Sonrası Kulüp Tabanlı ve Hastane Rehberliğindeki Rehabilitasyonun Karşılaştırılması: İki Yıllık İleriye Dönük Kohort Çalışması](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/futbolcularda-on-capraz-bag-rekonstruksiyonu-sonrasi-kulup-tabanli-ve-hastane-rehberligindeki-rehabilitasyonun-karsilastirilmasi-iki-yillik-ileriye-donuk-kohort-calismasi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-20T15:07:27.492Z
- Kanıt sayısı: 9
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/iranli-hemsirelik-ogrencilerinde-algilanan-mesleki-kimlik-ve-iliskili-faktorler-kesitsel-bir-calisma