---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Kullanıcı Geri Bildirimlerine Dayalı Güncellenmiş Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR 2.0)"
description: "Uygulama bilimi alanında kanıta dayalı müdahalelerin gerçek dünya ortamlarında başarıyla hayata geçirilmesi, karmaşık bağlamsal faktörlerin doğru tespiti ve yönetimiyle yakından ilişkilidir. Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR), bağlamsal belirleyicileri değerlendirmek için en yaygın kulla"
resource: "https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kullanici-geri-bildirimlerine-dayali-guncellenmis-uygulama-arastirmasi-birlesik-cercevesi-cfir-20"
doi: "10.1186/s13012-022-01245-0"
authors: ["Laura J. Damschroder", "Caitlin M. Reardon", "Marilla A. Opra Widerquist", "Julie C. Lowery"]
citation: "Damschroder, L. J., Reardon, C. M., Widerquist, M. A. O., Lowery, J. C. (2022). The updated Consolidated Framework for Implementation Research based on user feedback. Implementation Science, 17(1), 75-75. https://doi.org/10.1186/s13012-022-01245-0"
publicationType: "mixed-methods"
discipline: "Sağlık Bilimleri"
subDiscipline: "Klinik ve Halk Sağlığı"
evidenceCount: 13
tags: ["Uygulama bilimi", "Uygulama çerçevesi", "Uygulama belirleyicileri", "Uygulama sonuçları", "Uygulama değerlendirmesi", "Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi", "CFIR", "Teori"]
timestamp: "2026-08-04T09:14:47.725Z"
---

# Kullanıcı Geri Bildirimlerine Dayalı Güncellenmiş Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR 2.0)

Özgün başlık: The updated Consolidated Framework for Implementation Research based on user feedback
DOI: https://doi.org/10.1186/s13012-022-01245-0
Künye (APA 7): Damschroder, L. J., Reardon, C. M., Widerquist, M. A. O., Lowery, J. C. (2022). The updated Consolidated Framework for Implementation Research based on user feedback. Implementation Science, 17(1), 75-75. https://doi.org/10.1186/s13012-022-01245-0

Bilim alanı: [Sağlık Bilimleri](/okf/saglik-bilimleri/index.md) › Klinik ve Halk Sağlığı

# Alan bağlamı

Uygulama bilimi alanında kanıta dayalı müdahalelerin gerçek dünya ortamlarında başarıyla hayata geçirilmesi, karmaşık bağlamsal faktörlerin doğru tespiti ve yönetimiyle yakından ilişkilidir. Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR), bağlamsal belirleyicileri değerlendirmek için en yaygın kullanılan belirleyici çerçevelerden biridir; ancak ilk yayınlandığı 2009 yılından bu yana geçen sürede alanın olgunlaşması ve kullanıcı deneyimlerinin birikmesiyle çerçevenin güncellenmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu çalışma, CFIR yapısının kullanıcı geri bildirimleri doğrultusunda nasıl yenilendiğini ve teorik olarak nasıl geliştirildiğini incelemektedir.

# Akademik özet

Uygulama bilimi disiplininde kanıta dayalı klinik ve toplumsal müdahalelerin hizmet sunum süreçlerine entegre edilmesi, büyük ölçüde uygulama ortamındaki dinamik bağlamsal faktörlerin doğru tespiti ve yönetimiyle mümkündür. 2009 yılında geliştirilen Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR), bağlamsal engelleyici ve kolaylaştırıcıları sistematik biçimde kategorize eden en yaygın belirleyici çerçevelerden biri haline gelmiştir. Bununla birlikte, geçen on yılı aşkın sürede disiplinin olgunlaşması, yeniliklerin türlerinin çeşitlenmesi ve uygulama sürecinde hakkaniyet ile yenilik alıcılarının merkeziliğine verilen önemin artması, çerçevenin ampirik ve teorik açıdan güncellenmesi ihtiyacını ortaya çıkarmıştır.

Çalışmanın temel amacı, deneyimli CFIR kullanıcılarının saha deneyimleri ve akademik eleştirileri doğrultusunda çerçevenin güncellenmesini sağlamaktır. Bu doğrultuda iki aşamalı bir karma yöntem yaklaşımı izlenmiştir: İlk olarak SCOPUS ve Web of Science veri tabanlarında 2009-2020 yılları arasında yayınlanan 376 makale taranmış ve CFIR hakkında doğrudan geri bildirim içeren 59 çalışma detaylı analize tabi tutulmuştur. İkinci aşamada, tespit edilen 334 sorumlu yazara anket gönderilmiş ve 134 yazardan (%40 katılım oranı) çerçevenin uygulanabilirliği, karmaşıklığı ve nitel bileşenleri hakkında nicel ve nitel veri toplanmıştır. Elde edilen veriler matris analizi ve fikir birliği (konsensüs) toplantılarıyla değerlendirilerek CFIR 2.0 yapısı şekillendirilmiştir.

Anket bulguları, katılımcıların büyük çoğunluğunun (%81) çerçevenin farklı yenilik türlerine uygulanabilirliğini ve engelleyicileri raporlamadaki faydasını (%77) onayladığını, ancak %58'inin çerçevenin gerektiğinden daha karmaşık olduğunu düşündüğünü göstermiştir. Yapılan güncellemeler sonuçunda CFIR; Yenilik, Dış Ortam, İç Ortam, Bireyler ve Uygulama Süreci olmak üzere 5 ana alanda 48 boyut ve 19 alt boyuttan oluşan kapsayıcı bir yapıya dönüştürülmüştür. Yenilik Alıcıları (Innovation Recipients) ve Yenilik Sunucuları (Innovation Deliverers) rolleri netleştirilmiş; Dış Ortam ve İç Ortam boyutlarına hakkaniyeti (equity) temsil eden Yerel Koşullar, Yerel Tutumlar ve İnsani Eşitlik Odaklılık gibi yeni alt boyutlar eklenmiştir. Ayrıca Bireyler alanı Rol ve Özellikler şeklinde iki alt alana ayrılarak COM-B sistemiyle entegre edilmiştir.

Bu çalışma, uygulama biliminde teorilerin sabit ve değiştirilemez yapılar olmadığını, aksine ampirik uygulamalarla sürekli yenilenen yaşayan sistemler olduğunu kanıtlamaktadır. Çerçevenin güncellenmiş versiyonu, öncül çalışmalardaki kavramsal muğlaklıkları giderirken kavramların geçmiş çalışmalarla eşleştirilebilmesine (longitudinal mapping) imkân tanıyarak boylamsal tutarlılığı korumaktadır. Araştırmacılar ve uygulayıcılar için CFIR 2.0, karmaşık sağlık ve kamu hizmeti müdahalelerinde bağlamsal engelleri doğru belirleme, müdahale stratejilerini bağlama uyarlama ve uygulama süreçlerinde sosyal hakkaniyeti gözetme hususunda kapsamlı ve esnek bir rehber sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, güncellenmiş CFIR çerçevesini bilgilendirmek ve geliştirmek üzere deneyimli CFIR kullanıcılarından sistemli literatür taraması ve anket yoluyla geri bildirim toplamaktır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışma, karma yöntem yaklaşımı benimseyerek hem sistemli bir literatür taraması hem de deneyimli kullanıcıların katıldığı geniş kapsamlı bir anket uygulaması yoluyla verileri birleştiren metodolojik bir güncelleme tasarımı sunmaktadır.

# Bulgular ve önermeler

1. Sistematik arama sonuçunda elde edilen makalelerin baslik veya ozunde çerçeveye yer verdigi ve yazarlarin onemli bir kisminin anket çalışmasini tamamlayarak deneyimlerini paylastigi gorulmustur.
2. Çerçevenin farklı ortamlarda uygulanabilirligi ve raporlama aracı olarak kullanisliligi katılımcıların çogunlugu tarafindan olumlu derecelendirilmistir.
3. Katılımcıların onemli bir bolumu mevcut çerçevenin gereginden fazla karmasik oldugunu belirtirken, hemen hemen tum respondentler yapiya yeni bilesenler eklenmesi yonunde gorus bildirmistir.
4. Yapilan düzenlemeler neticesinde yenilik kavrami, uygulayicilar ve alicilar gibi temel tanımlar gozden gecirilmis, ayrıca equity ve yerel kosullar gibi eksik temalar çerçeveye dahil edilmiştir.

# Yazarın tartışması

Elde edilen bulgular, deneyimli araştırmacilarin çerçevenin genel yararliligini olumlu değerlendirdigine ancak yapısal karmasiklik ve eksik bilesenler konusunda onemli geri bildirimler sunduguna isaret etmektedir.

Yazarlar bu elestirileri dikkate alarak kavramlari sadelestirmis, yenilik ve uygulama süreçi arasindaki sınırlari netlestirmis ve esitlik gibi kritik temalari yeni surume entegre etmistir.

Tartisma bolumunde, bu geliştirmelerin diğer determinant çerçeveleriyle olan ilişkisi incelenmis ve alanin olgunlasmasi adina teorilerin sabit degil yinelemeli olarak gelismesi gerektigi vurgulanmistir.

Sonuç olarak, sunulan guncel çerçeve gecmis çalışmalarla tutarliligi surdururken bilimsel ilerlemeyi destekleyen canli ve ortak bir basvuru kaynagi olma niteligi tasimaktadir.

# Yazarın sonucu

Bu çalışmada elde edilen guncellemeler, buyuyen bir kullanici toplulugunun geribildirimlerini yansitmakta olup, yeni surum eski yapiyla boylamsal tutarliligi koruyarak gelecekteki uygulama araştırmalari için ortak bir kaynak olarak sunulmaktadir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma uygulama bilimi literatürunde temel bir referans noktasi olan Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR) çerçevesinin on yili askin suredeki kullanim deneyimlerini sentezleyerek revize eden bir kilit makale islevi gormektedir. Mevcut kuramsal yapilarin statik olmadigini ve ampirik geri bildirimlerle evrilmesi gerektigini savunan yazarlar, literatürdeki daginik geri bildirimleri sistematik bir sekilde bir araya getirerek araştırmacilara daha kapsamli ve guncel bir arac sunmaktadir. Özellikle uygulama basarisizliginin nedenlerini bağlamsal faktorler üzerinden açıklayan belirleyici çerçeveler kategorisinde, CFIR'in kapsayiciligini artirarak bilimsel tartismalari yeni bir duzleme tasimaktadir. Çalışma, kuramsal gelişimin sadece yeni modeller uretmekle degil, mevcut modellerin kullanici ihtiyaclarina gore rafine edilmesiyle sağlanacagini kanıtlar niteliktedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Makale, Damschroder ve arkadaslarinin 2009 yilinda yayimladigi orijinal CFIR çalışmasinin doğrudan bir devami ve kapsamli bir revizyonu niteligindedir. Orijinal çerçevenin sundugu bes ana alani korumakla birlikte, literatürdeki elestirileri dikkate alarak Michie ve arkadaslarinin COM-B sistemi gibi davranış değişimi kuramlarini Individuals alanina entegre etmistir. Ayrıca, yenilik (innovation) ile uygulama stratejisi arasindaki kavramsal karmasayi gidermek amaciyla Rogers'in yeniliklerin yayılımi kuramindan ve diğer guncel uygulama bilimi terminolojilerinden yararlanarak tanımlari netlestirmistir. Önceki çalışmalarda eksikligi hissedilen hasta/alici merkezli yaklaşimi ve sosyal esitlik unsurlarini çerçeveye dahil ederek, Kirk ve arkadaslarinin 2015 yilindaki sistematik incelemesinde saptanan uygulama bosluklarini doldurmayi hedeflemektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramasi yapan bir araştırmaci için bu çalışma, uygulama bağlamina dair 48 farklı bileseni ve bunlarin birbirleriyle ilişkisini sunarak sistematik bir siniflandirma rehberi sağlamaktadir. Çalışmanın en buyuk katkısi, uygulama süreçlerindeki basari ve basarisizliklarin sadece bireysel degil, kurumsal ve toplumsal duzeylerdeki karmasik etkileşimlerden kaynaklandigini göstermesi ve bu etkileşimleri analiz etmek için standartlastirilmis bir dil sunmasidir. Ayrıca, uygulama sonuçları ile belirleyiciler arasindaki ayrimi netlestiren ek dokumanlar sağlayarak, literatürde sikca gorulen kavramsal polysemy (cok anlamlilik) sorununu cozmeye yardimci olmaktadir. Araştırmacilara eski çalışmalarla boylamsal karşılaştırma yapma imkâni taniyan haritalama tablolari sunmasi, literatür taramalarinin gecerliligini ve derinligini artiran onemli bir metodolojik katkı olarak değerlendirilmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Uygulama bağlami dinamik ve cok katmanli bir yapiya sahip olup, basariyi etkileyen belirleyiciler sistematik olarak siniflandirilmalidir.** — Yazarin bağlamsal faktorlerin gercek dunyada uygulama cabalarina karsi veya lehine çalışan gucler oldugu iddiasini desteklemek için kullanılir.
- **Nitel verilerin kodlanmasinda ve uygulama engellerinin kategorize edilmesinde CFIR 2.0 taksonomisi kullanılmalidir.** — Makalenin sundugu 48 bilesenlik guncel liste, veri analizi sirasinda kodlama protokolu oluşturmak için temel alinabilir.
- **Uygulama basarisi, sadece teknik mükemmellige degil, yenilik alicilarinin (recipients) merkeze alinmasina ve sosyal esitlige bağlıdir.** — Bulgularin yorumlanmasinda, yenilik alicilarinin ve esitlik belirleyicilerinin çerçeveye yeni eklenen onemli unsurlar oldugu vurgulanarak karşılaştırma yapilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Sağlık hizmetlerine erisimde karsilasilan bariyerlerin CFIR 2.0'da yeni tanımlanan Human Equality-Centeredness bileseniyle ilişkisi nedir?**
  - Desen: Nitel betimsel bir tasarim kullanılarak, dezavantajli gruplara hizmet veren klinik personeli ile derinlemesine gorusmeler yapilir. Veriler CFIR 2.0'in Inner Setting alanindaki Culture alt bilesenlerine gore içerik analizine tabi tutulur. Örneklem buyuklugu veri doygunluguna ulasana kadar artirilir.
  - Gerekçe: Makalenin esitlik belirleyicilerini çerçeveye dahil etme ve yenilik alicilarini merkeze alma vurgusundan (PDF sayfa 1) yola cikilmistir.
- **Uygulayicilar tarafindan yenilik ile uygulama stratejisi arasindaki sınırlarin belirsiz algilanmasi, müdahaleye sadakati nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Coklu vaka çalışmasi yurutulur. Müdahaleyi tasarlayanlar ve uygulayanlarla yapilan gorusmelerde, CFIR 2.0 Innovation Domain kriterleri kullanılarak yenilik bilesenleri ile uygulama stratejileri ayristirilir. Sadakat (fidelity) ölçumleriyle bu algi farklıligi arasindaki korelasyon incelenir.
  - Gerekçe: Yazarlarin yenilik ile uygulama stratejisi arasindaki temiz olmayan sınırlarin karmasikliga yol actigi tespiti (PDF sayfa 8) üzerine kurgulanmistir.
- **Düsük ve orta gelirli ulkelerdeki (LMIC) ekonomik ve teknolojik kosullar, CFIR 2.0'in Outer Setting alanindaki Local Conditions bileseniyle nasıl açıklanabilir?**
  - Desen: Sistematik bir inceleme veya saha çalışmasi tasarlanir. Belirli bir sağlık müdahalesinin LMIC bağlamindaki uygulamasinda, Outer Setting altindaki Local Conditions ve Financing bilesenleri veri toplama araclarinin (anket/gorusme formu) temelini oluşturur. Analizde bağlamsal kisitlarin hiyerarsisi cikarilir.
  - Gerekçe: Yazarlarin Outer Setting alanini geliştirme ve LMIC bağlamlarindaki kaynak kisitlarini yakalama ihtiyacina dair açıklamalarindan (PDF sayfa 9) türetilmistir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-2 | Abstract | 1 | — | The purpose of this project was to elicit feedback from experienced CFIR users to inform updates to the framework. |
| ev-o-4 | Keywords | 1 | — | Implementation science, Implementation framework, Implementation determinants, Implementation outcomes, Implementation evaluation, Consolidated Framework for Implementation Researc |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | Feedback was obtained from two sources: (1) a literature review with a systematic search; and (2) a survey of authors who used the CFIR in a published study. |
| ev-s-2 | Results | 1 | — | The systematic search yielded 376 articles that contained the CFIR in the title and/or abstract and 334 unique authors with contact information; 59 articles included feedback on th |
| ev-s-3 | Results | 4 | 4 | The other sensibility criteria from Flottorp et al. received positive ratings from over half of the survey respondents |
| ev-s-4 | Results | 4 | 4 | In addition, while the number of constructs was often cited as the reason the CFIR was too complicated, many users identified missing themes in the framework; nearly all respondent |
| ev-s-5 | Results | 4 | 4 | Construct names and definitions were updated in response to recommendations to make the framework more applicable across a range of innovations and set - tings |
| ev-s-6 | Discussion | 11 | 11 | Expansion of the Outer Setting also brings the updated CFIR into closer align - ment with other implementation and policy frame - works |
| ev-s-7 | Conclusion | 13 | 13 | The updates in the CFIR reflect feedback from a grow - ing community of CFIR users. Although there are many updates, constructs can be mapped back to the origi - nal CFIR to ensure |
| ev-l-1 | Background | 2 | 2 | However, implementation science embraces the reality that contextual factors are active and dynamic forces working for and against imple - mentation efforts in the real world [ 4 – |
| ev-l-2 | Background | 2 | 2 | The original CFIR article invited critique in recognition of the need for the framework to evolve |
| ev-l-3 | Abstract | 1 | — | These changes address important critiques of the CFIR, including better centering innovation recipients and adding determinants to equity in implementation |
| ev-l-4 | Abstract | 1 | — | Overall, updates to the CFIR include revisions to existing domains and constructs as well as the addition, removal, or relocation of constructs |

# İlgili kavramlar

- [Barselona Beyin Sağlığı Girişimi: Beyin Sağlığının Belirleyicilerini Tanımlamaya ve Geliştirmeye Yönelik Kohort Çalışması Protokolü](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/barselona-beyin-sagligi-girisimi-beyin-sagliginin-belirleyicilerini-tanimlamaya-ve-gelistirmeye-yonelik-kohort-calismasi-protokolu.md)
- [Futbölçularda Ön Çapraz Bağ Rekonstrüksiyonu Sonrası Kulüp Tabanlı ve Hastane Rehberliğindeki Rehabilitasyonun Karşılaştırılması: İki Yıllık İleriye Dönük Kohort Çalışması](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/futbolcularda-on-capraz-bag-rekonstruksiyonu-sonrasi-kulup-tabanli-ve-hastane-rehberligindeki-rehabilitasyonun-karsilastirilmasi-iki-yillik-ileriye-donuk-kohort-calismasi.md)
- [Bodur ve Bodur Olmayan Ergenlerin Pubertal, Psikososyal ve Bilişsel Gelişim Yörüngelerinin Anlaşılması: Çok Merkezli Bir Endonezya Kohort Çalışması Protokolü](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/bodur-ve-bodur-olmayan-ergenlerin-pubertal-psikososyal-ve-bilissel-gelisim-yorungelerinin-anlasilmasi-cok-merkezli-bir-endonezya-kohort-calismasi-protokolu.md)
- [Kanser Önleme ve Tedavisinde A, C, D ve E Vitaminlerinin Rolü: Terapötik Potansiyeller ve Etki Mekanizmaları](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kanser-onleme-ve-tedavisinde-a-c-d-ve-e-vitaminlerinin-rolu-terapotik-potansiyeller-ve-etki-mekanizmalari.md)
- [Vaka Takdimi: Ultra-Ortodoks Yahudi Erkeklerde Agir Fiziksel ve Psikolojik Morbiditeye Yol Acan Anoreksiya Nervoza ve Belirlenmemis Kisitlayici Tip Yeme Bozuklugu](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/vaka-takdimi-ultra-ortodoks-yahudi-erkeklerde-agir-fiziksel-ve-psikolojik-morbiditeye-yol-acan-anoreksiya-nervoza-ve-belirlenmemis-kisitlayici-tip-yeme-bozuklugu.md)
- [Kültürel Olarak Duyarlı Anne Sağlığını Geliştirme Müdahalesinin Tek Kollu Prospektif Karma Yöntem Uygulanabilirlik Çalışması Protokolü](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kulturel-olarak-duyarli-anne-sagligini-gelistirme-mudahalesinin-tek-kollu-prospektif-karma-yontem-uygulanabilirlik-calismasi-protokolu.md)
- [Müdahale Haritalama Protokolü Kullanılarak DEHB'li Çocukların Ultra-Ortodoks Yahudi Anneleri İçin Psikolojik Sağlığı Geliştirme Müdahalesinin Geliştirilmesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/mudahale-haritalama-protokolu-kullanilarak-dehbli-cocuklarin-ultra-ortodoks-yahudi-anneleri-icin-psikolojik-sagligi-gelistirme-mudahalesinin-gelistirilmesi.md)
- [2015 Nepal Depremi Sonrasında Hastane Dayanıklılığı: Hastane Personeliyle Yapılan Yarı Yapılandırılmış Görüşmelerden Elde Edilen Bulgular](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/2015-nepal-depremi-sonrasinda-hastane-dayanikliligi-hastane-personeliyle-yapilan-yari-yapilandirilmis-gorusmelerden-elde-edilen-bulgular.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-04T09:14:47.725Z
- Kanıt sayısı: 13
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kullanici-geri-bildirimlerine-dayali-guncellenmis-uygulama-arastirmasi-birlesik-cercevesi-cfir-20