---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Psikiyatri Hemşirelerinin Ruhsal Bozukluğu Olan Hastaların Ortak Karar Verme Sürecine Katılımına İlişkin Anlayış ve Tutumları: Fenomenolojik Bir Çalışma"
description: "Ruh sağlığı hizmetlerinde Ortak Karar Verme (OKV), klinik uzmanlık ile hizmet kullanıcılarının deneyimlerini sentezleyen kritik bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Ancak kapalı psikiyatri servislerinde hastaların özerkliği, değişken karar verme kapasitesi ve güvenlik riskleri gibi unsurlar, bu s"
resource: "https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/psikiyatri-hemsirelerinin-ruhsal-bozuklugu-olan-hastalarin-ortak-karar-verme-surecine-katilimina-iliskin-anlayis-ve-tutumlari-fenomenolojik-bir-calisma"
doi: "10.3389/fpsyt.2026.1864939"
authors: ["Yan Han", "Tiantian Mou", "Yan Qiao", "Qian Wang"]
citation: "Han, Y., Mou, T., Qiao, Y., Wang, Q. (2026). Psychiatric nurses’ understandings and attitudes toward the participation of patients with mental disorders in shared decision-making: a phenomenological study. . https://doi.org/10.3389/fpsyt.2026.1864939"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sağlık Bilimleri"
subDiscipline: "Klinik ve Halk Sağlığı"
evidenceCount: 12
tags: ["kapalı psikiyatri servisleri", "ruhsal bozukluklar", "hasta katılımı", "fenomenolojik araştırma", "psikiyatri hemşireleri", "ortak karar verme"]
timestamp: "2026-10-15T22:42:15.650Z"
---

# Psikiyatri Hemşirelerinin Ruhsal Bozukluğu Olan Hastaların Ortak Karar Verme Sürecine Katılımına İlişkin Anlayış ve Tutumları: Fenomenolojik Bir Çalışma

Özgün başlık: Psychiatric nurses’ understandings and attitudes toward the participation of patients with mental disorders in shared decision-making: a phenomenological study
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyt.2026.1864939
Künye (APA 7): Han, Y., Mou, T., Qiao, Y., Wang, Q. (2026). Psychiatric nurses’ understandings and attitudes toward the participation of patients with mental disorders in shared decision-making: a phenomenological study. . https://doi.org/10.3389/fpsyt.2026.1864939

Bilim alanı: [Sağlık Bilimleri](/okf/saglik-bilimleri/index.md) › Klinik ve Halk Sağlığı

## Kısa cevap

**Kapalı psikiyatri servislerinde görev yapan hemşireler, hastaların ortak karar verme sürecini nasıl anlamlandırmaktadır ve temel engeller nelerdir?**

Bu fenomenolojik çalışmada, psikiyatri hemşirelerinin ortak karar verme sürecini (SDM) etik düzeyde destekledikleri ancak uygulamada bunu yalnızca bilgilendirilmiş onamla sınırlı tuttukları saptanmıştır.

- Hemşireler SDM'yi hasta merkezli bakımın bir parçası olarak teorik düzeyde onaylamaktadır.
- Uygulamada karar verme kapasitesi, bireysel yetiden ziyade güvenlik riskleri üzerinden kısıtlı algılanmaktadır.
- Hukuki sorumluluk ve iş yükü kaygıları, hemşirelerin SDM'ye karşı ihtiyatlı bir tutum sergilemesine neden olmaktadır.

# Alan bağlamı

Ruh sağlığı hizmetlerinde Ortak Karar Verme (OKV), klinik uzmanlık ile hizmet kullanıcılarının deneyimlerini sentezleyen kritik bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Ancak kapalı psikiyatri servislerinde hastaların özerkliği, değişken karar verme kapasitesi ve güvenlik riskleri gibi unsurlar, bu sürecin uygulanabilirliğini karmaşıklaştırmaktadır. Mevcut literatür, OKV'nin teorik değerine odaklanırken, hasta ile en fazla vakit geçiren profesyonel grup olan hemşirelerin bu konudaki öznel deneyimlerine ve klinik akıl yürütme süreçlerine dair sınırlı veri sunmaktadır.

# Akademik özet

Modern psikiyatri bakımında hasta merkezli yaklaşımların merkezinde yer alan ortak karar verme süreci, özellikle kapalı servislerdeki güvenlik ve yasal sorumluluk dinamikleri nedeniyle uygulama aşamasında ciddi engellerle karşılaşmaktadır. Hastaların bilişsel ve duygusal durumlarındaki dalgalanmalar, klinik risk yönetimi ile bireysel özerklik arasındaki dengenin kurulmasını zorlaştırmakta, bu durum ise sağlık profesyonellerinin yaklaşımlarını şekillendirmektedir. Hemşireler, yatak başı bakımda hastalarla sürekli etkileşim halinde olmaları nedeniyle bu sürecin fiilen hayata geçirilmesinde anahtar rol oynamaktadır. Ancak kurumsal rutinler ve paternalistik bakım kültürü, hemşirelerin hastaların katılımını nasıl anlamlandırdığını ve hangi koşullarda desteklediğini belirsizleştiren temel unsurlar olarak öne çıkmaktadır.

Bu araştırma, kapalı psikiyatri servislerinde görev yapan hemşirelerin ortak karar verme sürecine dair anlayışlarını ve tutumlarını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojinin kullanıldığı çalışmada, Çin'in Jiangsu eyaletindeki bir üçüncü basamak psikiyatri hastanesinin akut, kronik ve rehabilitasyon servislerinden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 16 hemşire ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, Colaizzi'nin yedi adımlı yöntemi kullanılarak analiz edilmiş; kodlama süreci ekip tabanlı bir yaklaşımla, refleksif notlar ve denetim izleri eşliğinde yürütülmüştür. Katılımcıların mesleki deneyim süreleri ve çalıştıkları birimlerin çeşitliliği, olgunun farklı perspektiflerden değerlendirilmesine olanak tanımıştır.

Analiz sonuçları, hemşirelerin ortak karar verme sürecini etik bir ideal olarak desteklemekle birlikte, uygulamada bu kavramı genellikle bilgilendirilmiş onam ile karıştırdıklarını göstermektedir. Beş ana temanın ortaya çıktığı çalışmada, hemşirelerin hasta katılımını semptom şiddeti, hastalık evresi ve güvenlik riskleri gibi klinik bağlamlar üzerinden koşullu bir şekilde değerlendirdikleri saptanmıştır. Bulgular, hemşirelerin kendilerini sürecin aktif birer karar vericisi olmaktan ziyade, hekim ile hasta arasında bir aracı veya uygulayıcı olarak konumlandırdıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, iş yükü artışı ve tıbbi-yasal risk endişelerinin, hemşirelerin sürece yönelik tutumlarını ihtiyatlı bir tarafsızlık ile sınırlı destek arasında bir süreklilikte tuttuğu belirlenmiştir.

Elde edilen veriler, kapalı servislerde ortak karar verme sürecinin teşviki için yalnızca etik eğitiminin yeterli olmadığını, aynı zamanda yapılandırılmış kapasite değerlendirme araçlarına ve kurumsal güvencelere ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır. Yazarlar, hemşirelerin bu süreçteki rolünün güçlendirilmesinin, tedavi uyumunu ve hasta memnuniyetini artırabileceğine işaret ederek, literatürdeki paternalizm ile özerklik çatışmasına pratik bir çözüm önerisi sunmaktadır. Bu çalışma, ruh sağlığı hemşireliğinde hasta katılımını engelleyen sistemik ve kavramsal bariyerleri ortaya koyması bakımından literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Özellikle kapalı servis gibi yüksek riskli ortamlarda karar verme süreçlerinin nasıl müzakere edileceğine dair sunduğu kanıtlar, gelecek araştırmalar ve klinik protokol geliştirmeleri için somut bir temel oluşturmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Çalışma, kapalı psikiyatri servislerinde görev yapan hemşirelerin, ruhsal bozukluğu olan hastaların ortak karar verme sürecine katılımını nasıl anladıklarını ve bu sürecin uygulanmasına yönelik tutumlarını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışma, psikiyatri hemşirelerinin kapalı servislerde ortak karar verme sürecine ilişkin öznel deneyimlerini ve anlamlandırma biçimlerini ortaya çıkarmak amacıyla nitel fenomenolojik desende kurgulanmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. Hemşireler ortak karar vermeyi etik olarak onaylamalarına rağmen, süreci genellikle hastanın bilgilendirilip onay vermesi şeklinde dar bir bilgilendirilmiş onam çerçevesinde yorumlamaktadır.
2. Hastaların karar verme kapasitesi, hemşireler tarafından bireysel bir yetkinlikten ziyade hastalığın akut fazı, belirti şiddeti ve güvenlik riskleri tarafından belirlenen kısıtlı bir durum olarak algılanmaktadır.
3. Hemşireler, ortak karar verme sürecini iş yükünü artıran, hukuki sorumluluğu karmaşıklaştıran ve potansiyel olarak klinik riskleri yükselten bir baskı unsuru olarak değerlendirmektedir.
4. Karar alma süreçlerinde hemşireler kendilerini ana paydaş veya ortak karar verici olarak değil, bilgi aktaran, uygulayıcı veya koruyucu rollerini üstlenen aracılar olarak konumlandırmaktadır.

# Yazarın tartışması

Hemşirelerin ortak karar verme (SDM) yaklaşımları, teorik kabul ile pratik uygulama arasındaki derin boşluğu yansıtmaktadır. Katılımcılar SDM'yi hasta merkezli bakımın etik bir gerekliliği olarak görseler de, kapalı servislerin kısıtlayıcı doğası gereği bu süreci klinik risklerin yönetimiyle dengelenmesi gereken bir unsur olarak tanımlamaktadırlar.

SDM'nin bilgilendirilmiş onam süreciyle karıştırılması, hemşirelerin hukuki ve profesyonel sorumlulukları altında kendilerini koruma güdüsünden kaynaklanmaktadır. Yazar, bu durumun hastaların seçenekleri değerlendirme ve kendi tercihlerini sürece dahil etme alanını daralttığını ve hemşirelerin prosedürel güvenliğe sığındığını belirtmektedir.

Hastaların kapasite durumuna yönelik değerlendirmeler, genellikle tanı bazlı genel yargılara dayanmaktadır. Tartışmada, hemşirelerin kapasiteyi görev odaklı bir yetkinlik yerine belirti şiddetiyle eşleştirme eğiliminde olduğu, bunun da özellikle akut dönemdeki hastaların katılımını tamamen devre dışı bırakan bir paternalizme yol açtığı vurgulanmaktadır.

Kurumsal faktörler, hemşirelerin SDM konusundaki çekingenliğini pekiştiren temel belirleyicilerdir. Personel eksikliği ve zaman baskısı gibi unsurlar, SDM'nin iş yükünü artıracağı algısını güçlendirirken; yazar, başarılı uygulama örneklerinin paylaşılmasının bu direnci kırmada etkili bir strateji olabileceğini ileri sürmektedir.

# Yazarın sonucu

Psikiyatri hemşirelerinin ortak karar verme sürecine katılımı, klinik riskler ve kurumsal kısıtlamalar nedeniyle koşullu bir destek sergilemektedir; bu sürecin sağlıklı işlemesi için kapasite odaklı iletişim becerileri, yapılandırılmış risk değerlendirme protokolleri ve hemşirenin rolünü güçlendiren kurumsal güvenceler tesis edilmelidir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, ruh sağlığı literatüründe ortak karar verme (OKV) süreçlerini incelerken, genellikle hekim veya hasta odaklı olan perspektifi, hasta ile en uzun süreli temas kuran grup olan hemşirelere kaydırarak özgün bir konum elde etmektedir. Kapalı psikiyatri servisleri gibi kısıtlayıcı ortamların getirdiği etik ikilemleri, paternalist yaklaşımlar ve profesyonel özerklik arasındaki gerilimi fenomenolojik bir yaklaşımla çözümlemesi bakımından önem taşır. Mevcut literatürde OKV'nin teorik faydaları sıklıkla vurgulansa da, bu çalışma uygulamanın önündeki yapısal engelleri ve hemşirelerin süreci neden sıklıkla bilgilendirilmiş onamla karıştırdığını ampirik verilerle açıklamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Elwyn ve arkadaşlarının (2012) geliştirdiği teorik OKV modelini temel almakta ancak bu modeli yüksek riskli kapalı servis ortamlarına uyarlayarak genişletmektedir. Literatürdeki önceki çalışmaların OKV'yi statik bir süreç olarak ele alma eğilimine karşın, bu araştırma hemşirelerin tutumlarının destekten dirence kadar uzanan bir süreklilik (continuum) içinde olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Ahmed ve arkadaşlarının (2021) risk yönetimi konusundaki bulgularıyla paralellik göstererek, profesyonel sorumluluk ve hukuki güvence eksikliğinin, ortak kararı engelleyen en temel yapısal bariyerler olduğunu teyit etmektedir. Bu yönüyle çalışma, genel sağlık modellerini psikiyatri hemşireliğinin spesifik gerçeklikleriyle farklılaştırmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramalarında bu araştırma, OKV'nin sadece etik bir ideal değil, aynı zamanda bağlama duyarlı (situated) bir klinik akıl yürütme süreci olduğunu kanıtlamak için kullanılabilir. Hemşirelerin kendilerini kararın merkezinde değil, birer 'aracı' olarak konumlandırması bulgusu, ekip içi hiyerarşi ve rol dağılımı tartışmalarına kritik bir veri sunmaktadır. Çalışma ayrıca, kapasite değerlendirmesinin sadece tanıya değil, klinik faza ve kararın karmaşıklığına göre nasıl şekillendiğini göstererek kapasite-duyarlı iletişim ihtiyacını literatüre güçlü bir şekilde dahil etmektedir. Bu bulgular, kapalı servislerde hasta katılımını engelleyen 'paternalist koruyuculuk' algısının altında yatan rasyonellerin anlaşılmasına katkı sağlar.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Psikiyatri hemşireleri, ortak karar vermeyi sıklıkla sadece hastanın onayını alma şeklinde kısıtlı bir bilgilendirilmiş onam süreciyle eş tutmaktadır.** — Makalenin sonuç bölümünde yer alan tematik analiz verileri, hemşirelerin kavramsal kafa karışıklığını desteklemek için doğrudan kaynak gösterilebilir.
- **Hemşirelerin hastaların karar verme kapasitesine yönelik algısı, bireysel yetkinlikten ziyade hastalığın belirti şiddeti ve güvenlik riskleri tarafından koşullandırılmaktadır.** — Kapasite değerlendirmesinin klinik önyargılardan nasıl etkilendiğini tartışırken bu bulgu temel kanıt olarak kullanılabilir.
- **Hemşireler karar alma süreçlerinde kendilerini aktif birer paydaş yerine genellikle bilgilendirici veya uygulayıcı aracı rollerle sınırlandırmaktadır.** — Hemşirelik rollerinin OKV içerisindeki pasif konumlandırılışını teorik bir zemine oturtmak için bu kanıt sunulabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Haftalık yapılandırılmış vaka tartışmaları, hemşirelerin ortak karar verme sürecindeki rol algılarını ve özgüvenlerini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Karma yöntem tasarımı kullanılmalıdır. Müdahale grubundaki hemşirelere (n belirlenirken güç analizi yapılmalıdır) 8 hafta boyunca vaka tartışması desteği verilmeli, nitel veriler ise fenomenolojik görüşmelerle toplanmalıdır.
  - Gerekçe: Makale, hemşirelerin kendilerini aracı olarak görmesini bir sınırlılık olarak saptamakta ve interprofesyonel tartışmaların sorumluluğu dağıtarak bu durumu iyileştirebileceğini önermektedir.
- **Hemşirelere verilen kapasite-duyarlı iletişim eğitimi, akut fazdaki hastaların bakım planlarına katılım oranlarını artırabilir mi?**
  - Desen: Yarı deneysel desen. Eğitim öncesi ve sonrası hemşirelerin kapasite algıları ve gerçek bakım planlarındaki hasta katılım izleri (audit trail) incelenmelidir. Örneklem veri doygunluğuna ulaşana kadar nitel derinleşme içermelidir.
  - Gerekçe: Yazarlar, kapasitenin sadece belirti şiddetiyle eşleştirilmesinin bir engel olduğunu belirtmiş ve kapasite-duyarlı iletişimin bir çözüm olabileceğine işaret etmiştir.
- **Hemşirelerin algıladıkları medico-legal risk düzeyi ile ortak karar vermeyi destekleme eğilimleri arasında nasıl bir ilişki vardır?**
  - Desen: Betimsel korelasyonel tasarım. Geçerliliği doğrulanmış OKV tutum ölçekleri ve araştırmacı tarafından geliştirilen risk algısı anketi kullanılmalıdır. Örneklem büyüklüğü G*Power analiziyle belirlenmelidir.
  - Gerekçe: Bulgular, hemşirelerin OKV'yi bir risk baskısı ve hukuki yükümlülük artışı olarak gördüğünü net bir şekilde ortaya koymaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Background | 1 | — | This study explored how psychiatric nurses understand patient participation in SDM and how they position themselves toward its implementation in this setting. |
| ev-s-1 | Methods | 2 | — | This study adopted a phenomenological qualitative design to explore psychiatric nurses ’ lived understandings of patient partic- ipation in SDM. |
| ev-s-2 | Results | 1 | — | nurses endorsed the value of SDM but interpreted it through situated clinical reasoning, including con fl ating SDM with informed consent |
| ev-s-3 | Results | 5 | — | Participants often linked patients ’ ability to participate to illness phase, symptom acuity, chronic functional decline, safety risk, and the complexity |
| ev-s-4 | Results | 5 | — | Many nurses anticipated that SDM would increase explanation time, documentation burden, con fl ict, and medico-legal exposure unless institutional support was |
| ev-s-5 | Results | 5 | — | Nurses frequently described themselves as informants, executors, protectors, crisis interveners, or supporters rather than as professionals who actively sustain shared |
| ev-s-6 | Discussion | 5 | — | Some participants described SDM as detailed explanation followed by patient agreement, preserving consent procedures but leaving limited space for joint option |
| ev-s-7 | Conclusion | 1 | — | Promoting SDM in this context requires capacity-sensitive communication, structured risk and capacity assessment, explicit ward-level procedures, interprofessional case discussion |
| ev-l-1 | Results | 5 | — | Some participants described SDM as detailed explanation followed by patient agreement, preserving consent procedures but leaving limited space for joint option generation and delib |
| ev-l-2 | Results | 5 | — | Participants often linked patients’ ability to participate to illness phase, symptom acuity, chronic functional decline, safety risk, and the complexity of the decision. |
| ev-l-3 | Results | 5 | — | Nurses frequently described themselves as informants, executors, protectors, crisis interveners, or supporters rather than as professionals who actively sustain shared deliberation |
| ev-l-4 | Discussion | 7 | — | Differences by professional title or seniority were less stable: senior nurses and head nurses sometimes voiced stronger rights-based support because of management experience with  |

# İlgili kavramlar

- [Çin'deki Yaşlı Yetişkinlerde Sosyal Katılımın Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi: Yalnızlık, Depresyon ve Anksiyetenin Zincirleme Aracılık Analizi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/cindeki-yasli-yetiskinlerde-sosyal-katilimin-yasam-kalitesi-uzerindeki-etkisi-yalnizlik-depresyon-ve-anksiyetenin-zincirleme-aracilik-analizi.md)
- [Kronik Bulaşıcı Olmayan Hastalığı Olan Yaşlı Çinli Hastalarda E-Sağlık Okuryazarlığı ile Öz Yönetim Arasındaki İlişkiler: Öz Yeterliliğin Aracı Rolü](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kronik-bulasici-olmayan-hastaligi-olan-yasli-cinli-hastalarda-e-saglik-okuryazarligi-ile-oz-yonetim-arasindaki-iliskiler-oz-yeterliligin-araci-rolu.md)
- [Multipl Skleroz Tanılı Kadınlarda Başa Çıkma Stratejileri ile Cinsel Tatmin ve Cinsel Yakınlık Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/multipl-skleroz-tanili-kadinlarda-basa-cikma-stratejileri-ile-cinsel-tatmin-ve-cinsel-yakinlik-arasindaki-iliskinin-degerlendirilmesi.md)
- [Hemşirelik Eğitiminde Afet Hazırbulunuşluğu: İntörn Hemşirelerin Afetlere Hazırlık Durumları Üzerine Bir Araştırma](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/hemsirelik-egitiminde-afet-hazirbulunuslugu-intorn-hemsirelerin-afetlere-hazirlik-durumlari-uzerine-bir-arastirma.md)
- [COVID-19 Hastalarında Mortalite, Erken Bakteriyel Enfeksiyon ve Yoğun Bakım Yatışını Öngörmede NEWS, qSOFA ve SIRS Skorlarının Performansı](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/covid-19-hastalarinda-mortalite-erken-bakteriyel-enfeksiyon-ve-yogun-bakim-yatisini-ongormede-news-qsofa-ve-sirs-skorlarinin-performansi.md)
- [Karmaşık Halk Sağlığı Müdahalelerinin Ölçeklendirilmesine İlişkin Kavramsal, Metodolojik ve Pedagojik Çalışmaların Sentezi: Bir Kapsam Belirleme İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/karmasik-halk-sagligi-mudahalelerinin-olceklendirilmesine-iliskin-kavramsal-metodolojik-ve-pedagojik-calismalarin-sentezi-bir-kapsam-belirleme-incelemesi.md)
- [Ambulans Sektörü Tarafından Sunulan Halk Sağlığı Müdahaleleri: Bir Kapsam Belirleme İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/ambulans-sektoru-tarafindan-sunulan-halk-sagligi-mudahaleleri-bir-kapsam-belirleme-incelemesi.md)
- [Çocuk ve Ergenlerde Aşırı Kilo ve Obezitenin Önlenmesi ve Yönetimine Yönelik Halk Sağlığı Müdahaleleri: Bir Hızlı Değerlendirme](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/cocuk-ve-ergenlerde-asiri-kilo-ve-obezitenin-onlenmesi-ve-yonetimine-yonelik-halk-sagligi-mudahaleleri-bir-hizli-degerlendirme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-15T22:42:15.650Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/psikiyatri-hemsirelerinin-ruhsal-bozuklugu-olan-hastalarin-ortak-karar-verme-surecine-katilimina-iliskin-anlayis-ve-tutumlari-fenomenolojik-bir-calisma