---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Şam, Suriye'deki Temel Kamu Hastaneleri Ziyaretçileri Arasında Glokom Farkındalığı ve Bilgi Düzeyi: Kesitsel Bir Çalışma"
description: "Glokom, küresel ölçekte kalıcı görme kaybı ve körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan kronik bir optik nöropatidir. Erken evrelerde sıklıkla semptomsuz seyretmesi nedeniyle hastaların önemli bir bölümü tıbbi yardıma geç başvurmakta ve önlenebilir görme kayıpları yaşamaktadır. Toplumdaki farkındalık ve"
resource: "https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/sam-suriyedeki-temel-kamu-hastaneleri-ziyaretcileri-arasinda-glokom-farkindaligi-ve-bilgi-duzeyi-kesitsel-bir-calisma"
doi: "10.1186/s12886-022-02766-4"
authors: ["Jameel Soqia", "Jamal Ataya", "Rawan Alhalabi", "Rawan Alhomsi", "Romeo Hamwy", "Khaled Mardini", "Ammar Hamzeh"]
citation: "Soqia, J., Ataya, J., Alhalabi, R., Alhomsi, R., Hamwy, R., Mardini, K., Hamzeh, A. (2023). Awareness and knowledge of glaucoma among visitors of main public hospitals in Damascus, Syria: a cross-sectional study. BMC Ophthalmology, 23(1), 17-17. https://doi.org/10.1186/s12886-022-02766-4"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sağlık Bilimleri"
subDiscipline: "Klinik ve Halk Sağlığı"
evidenceCount: 11
tags: ["Glokom", "Göz Hastalıkları", "Halk Sağlığı"]
timestamp: "2026-08-26T10:02:27.334Z"
---

# Şam, Suriye'deki Temel Kamu Hastaneleri Ziyaretçileri Arasında Glokom Farkındalığı ve Bilgi Düzeyi: Kesitsel Bir Çalışma

Özgün başlık: Awareness and knowledge of glaucoma among visitors of main public hospitals in Damascus, Syria: a cross-sectional study
DOI: https://doi.org/10.1186/s12886-022-02766-4
Künye (APA 7): Soqia, J., Ataya, J., Alhalabi, R., Alhomsi, R., Hamwy, R., Mardini, K., Hamzeh, A. (2023). Awareness and knowledge of glaucoma among visitors of main public hospitals in Damascus, Syria: a cross-sectional study. BMC Ophthalmology, 23(1), 17-17. https://doi.org/10.1186/s12886-022-02766-4

Bilim alanı: [Sağlık Bilimleri](/okf/saglik-bilimleri/index.md) › Klinik ve Halk Sağlığı

# Alan bağlamı

Glokom, küresel ölçekte kalıcı görme kaybı ve körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan kronik bir optik nöropatidir. Erken evrelerde sıklıkla semptomsuz seyretmesi nedeniyle hastaların önemli bir bölümü tıbbi yardıma geç başvurmakta ve önlenebilir görme kayıpları yaşamaktadır. Toplumdaki farkındalık ve bilgi düzeyinin yetersizliği, erken tanı ve tedaviye erişim davranışlarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Orta Doğu ve Suriye özelinde glokom farkındalığını değerlendiren ampirik veri eksikliği bulunması, kamusal sağlık politikalarının ve toplum tabanlı bilgilendirme stratejilerinin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.

# Akademik özet

Glokom, optik sınır liflerinde meydana gelen kademeli hasar ve görme alanı kaybı ile karakterize, küresel boyutta körlüğün en önde gelen nedenlerinden biri olan kronik bir göz hastalığıdır. Erken aşamalarda belirgin semptom vermemesi, hastaların tanı sürecini geciktirmekte ve tedavi edilebilir evrelerin kaçırılmasına yol açmaktadır. Sağlık okuryazarlığı ve toplumsal farkındalık, hastaların zamanında göz hekimine başvurma davranışlarını şekillendiren temel faktörlerdir. Dünya genelinde ve özellikle Orta Doğu coğrafyasında yürütülen çalışmalar toplumsal farkındalık düzeylerinin yetersiz olduğunu gösterse de Suriye özelinde bu durumu ampirik olarak ortaya koyan veri bulunmamaktaydı. Bu durum, bölgedeki koruyucu halk sağlığı müdahalelerinin ve eğitim stratejilerinin planlanmasını zorlaştırıyordu.

Bu eksikliği gidermek amacıyla tasarlanan araştırmada, Mayıs 2022 tarihinde Suriye'nin Şam kentinde bulunan El-Muvasat Üniversite Hastanesini ziyaret eden 20 yaş üzeri 500 katılımcı ile kesitsel bir saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanan ankette, katılımcıların demografik özellikleri, glokom farkındalık durumları ve hastalığın klinik özelliklerine dair bilgi düzeyleri değerlendirilmiştir. Bilgi düzeyini ölçen 11 soruluk ölçekten alınan puanlara göre katılımcılar zayıf (0-3 puan), orta (4-7 puan) ve iyi (8-11 puan) olmak üzere üç kategoride sınıflandırılmıştır. Verilerin analizinde Ki-kare testi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizlerinden yararlanılmış; örneklem büyüklüğü Cochran formülüyle doğrulanmıştır.

Elde edilen bulgular, katılımcıların yalnızca %33,6'sının glokom hastalığını duyduğunu, %66,4'ünün ise hastalığı hiç duymadığını göstermektedir. Genel bilgi testi ortalama puanı 11 üzerinden 1,62 gibi son derece düşük bir seviyede kalmış, katılımcıların sadece %8'i iyi düzeyde bilgiye sahip olarak değerlendirilmiştir. Eğitim düzeyi ile bilgi puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmış; üniversite ve enstitü mezunlarının bilgi düzeyleri, ilkokul ve lise mezunlarına göre belirgin şekilde yüksek çıkmıştır. Bilgi kaynağı olarak hastaneler ve göz hekimleri en yüksek ortalama bilgi puanını (M=5,45) sağlarken, sosyal medya ve internet kaynaklı bilgi edinen grubun ortalama puanı (M=1,23) en düşük seviyede kalmıştır. Yaş ve cinsiyet değişkenlerinin bilgi düzeyi üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilmemiştir.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümlerinde yazar, Suriye'deki glokom farkındalığı ve bilgi düzeyinin uluslararası literatürle paralellik gösterecek şekilde yetersiz olduğunu, ancak Ürdün ve Suudi Arabistan gibi bölge ülkelerine kıyasla daha düşük kaldığını belirtmektedir. Sosyal ilişkilerin en yaygın bilgi kaynağı olmasına karşın, doğru tıbbi bilginin en güvenilir şekilde sağlık personelinden edinildiği vurgulanmıştır. Dünya Glokom Haftası kapsamında yürütülecek toplumsal bilinçlendirme kampanyaları, sosyal medyada doğrulanmış içeriğin sunulması ve kronik hastalığı olan bireylerin düzenli göz taramalarına yönlendirilmesi gibi halk sağlığı müdahaleleri önerilmektedir. Bu araştırma, gelişmekte olan ve kriz sonrası süreçlerden geçen ülkelerde koruyucu sağlık hizmetlerinin planlanması ve literatür taramalarında bölgesel farkındalık verilerinin kıyaslanması için somut bir referans oluşturmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Suriye'nin Şam kentindeki El-Muvasat Üniversite Hastanesi ziyaretçilerinin glokom hakkındaki farkındalık ve bilgi düzeylerini belirlemek, sosyodemografik değişkenlerle ilişkisini çözümlemek ve toplumsal farkındalığı artırmaya yönelik öneriler sunmaktır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, hastane tabanlı kesitsel (cross-sectional) nicel araştırma desenine sahip olup Suriye'nin Şam kentindeki kamu hastanesi ziyaretçilerinin glokom konusundaki farkındalık ve bilgi düzeylerini yüz yüze anket tekniğiyle ölçmeyi hedeflemektedir.

# Bulgular ve önermeler

1. Katılımcıların yalnızca %33,6'sı (n=168) glokom hastalığını daha önce duyduğunu ifade ederken, %66,4'ü (n=332) glokom hakkında hiçbir farkındalığa sahip olmadığını belirtmiştir.
2. Glokom genel bilgi testinde katılımcıların ortalama puanı 11 üzerinden 1,62 olarak gerçekleşmiş; örneklemin yalnızca %8'i (n=40) iyi düzeyde, %15'i (n=75) orta düzeyde ve %77'si (n=385) zayıf düzeyde bilgiye sahip çıkmıştır.
3. Eğitim seviyesi ile glokom bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmış (p < 0,001); üniversite ve enstitü mezunlarının bilgi puanları ilkokul ve ortaokul mezunlarına göre belirgin şekilde yüksek bulunmuştur.
4. Bilgi edinme kaynakları arasında hastane, göz doktorları ve sağlık personeli en yüksek ortalama bilgi puanını (M=5,45) sağlarken, sosyal medya ve internet kanalları en düşük ortalama bilgi puanına (M=1,23) yol açmıştır.

# Yazarın tartışması

Suriye'nin Şam kentinde gerçekleştirilen bu araştırmada hastane ziyaretçilerinin glokom farkındalığı ve hastalık hakkındaki bilgi düzeylerinin oldukça yetersiz kaldığı ortaya koyulmuştur. Katılımcıların büyük bir çoğunluğunun glokom kavramını dahi duymamış olması, göz sağlığı konusundaki toplumsal bilincin zayıflığını ve erken tanı şansının ciddi risk altında olduğunu göstermektedir.

Yazarlar bu yetersizliğin temel nedenlerini sosyodemografik yapıyla ilişkilendirmekte ve özellikle eğitim düzeyinin bilgi seviyesi üzerindeki belirleyici rolüne dikkat çekmektedir. Yüksek eğitimli bireylerin kitle iletişim araçlarına ve tıbbi bilgi kaynaklarına erişim imkânlarının daha gelişmiş olması, bu grubun bilgi testlerinde daha yüksek puanlar almasını açıklamaktadır. Ayrıca bilgi kaynağı olarak doktorlar ve sağlık personelinin en güvenilir sonuçu vermesi, hastane içi bilgilendirmelerin önemini teyit etmektedir.

Tartışma bölümünde elde edilen bulgular Orta Doğu ve Afrika literatürüyle karşılaştırılmıştır. Çalışmadaki %33,6'lık farkındalık oranı Nijerya'daki bulgularla benzerlik gösterirken, Ürdün ve Suudi Arabistan'da yapılan çalışmalarda rapor edilen yüksek farkındalık düzeylerinin gerisinde kalmıştır. Yazarlar, eğitim değişkeninin farkındalık üzerindeki güçlü etkisinin Türkiye'de yapılan önceki araştırmalarla da tam bir uyum içerisinde olduğunu belirtmektedir.

Sonuç olarak glokomun erken evrelerde belirti vermeyen asemptomatik seyri göz önüne alındığında, düşük bilgi düzeyinin düzenli göz taramalarına katılımı olumsuz etkilediği ifade edilmektedir. Yazarlar, diyabet ve hipertansiyon hastalarının takip süreçlerine göz basıncı ölçümlerinin dahil edilmesini ve toplum genelinde kitlesel eğitim kampanyalarının düzenlenmesini önermektedir.

# Yazarın sonucu

Araştırmacılar, Şam'daki kamu hastanesi ziyaretçileri arasında glokom farkındalığı ve bilgi düzeyinin son derece düşük olduğu sonuçuna varmışlardır. Eğitim düzeyinin bilgi puanı üzerindeki en güçlü açıklayıcı değişken olduğunu belirten yazarlar, kalıcı görme kayıplarını ve geç tanıyı önlemek adına sosyal medya, hastane broşürleri ve Dünya Glokom Haftası etkinlikleri vasıtasıyla organize toplumsal farkındalık kampanyalarının ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadırlar.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Orta Doğu bölgesinde ve özel olarak çatışma sonrası yeniden yapılanma sürecindeki Suriye'de glokom farkındalığı ile bilgi düzeyini ampirik olarak haritalandıran ilk hastane tabanlı kesitsel araştırmadır. Literatürde glokom gibi asemptomatik seyreden ve geri dönüşsüz görme kaybına yol açan kronik hastalıklarda toplumsal bilgi eksikliğinin geç tanıya neden olduğu bilinmektedir. Makale, Şam'daki kamu hastanesi ziyaretçilerinde farkındalığın yalnızca %33,6 olduğunu ve genel bilgi ortalamasının 11 üzerinden 1,62'de kaldığını nitel ve nicel verilerle ortaya koyarak, tıp ve halk sağlığı literatüründe gelişmekte olan ülkelerdeki bilgi açığını belgelendirme işlevini üstlenmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Nijerya, Gana, Hindistan, Ürdün ve Suudi Arabistan gibi farklı coğrafyalarda gerçekleştirilen glokom farkındalık araştırmalarıyla metodolojik ve teorik bağ kurmaktadır. Yazarlar, elde ettikleri farkındalık oranını Afrika literatüründeki verilerle (Nijerya %36, Abokobi %39,3) benzer bulurken, Ürdün ve Suudi Arabistan'daki yüksek farkındalık düzeylerinden ayrıştığını göstermektedir. Ayrıca eğitim seviyesinin glokom bilgisini belirleyen en temel sosyodemografik değişken olduğu yönündeki bulgu, Türkiye ve Afrika'daki önceki çalışmaların kuramsal çerçevesini doğrulayıp genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu eser, gelişmekte olan ve kriz sonrasındaki toplumlarda halk sağlığı okuryazarlığının sınırlılıklarını gösteren somut bir referans kaynağıdır. Araştırma, bilgi kaynağı olarak hekimlerin ve sağlık personelinin yüksek güvenilirlik sunduğunu (M=5,45), buna karşın internet ve sosyal medyanın bilgi puanı açısından en düşük seviyede kaldığını (M=1,23) kanıtlayarak, sağlık iletişimi ve toplum eğitimi odaklı derlemelerde kaynak gösterilme potansiyeli taşımaktadır. Ayrıca hastane poliklinik türü ile bilgi düzeyi arasındaki ilişkiyi ampirik olarak belgelendirmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Gelişmekte olan ülkelerde ve kriz bölgelerinde toplumun glokom farkındalığı kritik derecede düşük seviyelerdedir.** — Tezlerin literatür taraması bölümünde, kronik göz hastalıklarına yönelik halk sağlığı okuryazarlığının yetersizliğini vurgulamak ve toplumsal farkındalık çalışmalarının gerekliliğini gerekçelendirmek amacıyla kullanılır.
- **Eğitim düzeyi, bireylerin glokom ve benzeri kronik hastalıklara ilişkin bilgi seviyesini belirleyen en güçlü sosyodemografik değişkendir.** — Tartışma bölümünde elde edilen demografik bulguları yorumlarken, eğitim seviyesinin sağlık okuryazarlığı ve tıbbi bilgiye erişim üzerindeki belirleyici rolünü desteklemek üzere uluslararası bir kanıt olarak sunulur.
- **Göz sağlığı bilgilendirmelerinde sağlık personeli ve hekim tavsiyeleri dijital medya kaynaklarına göre belirgin şekilde daha güvenilir bilgi sağlamaktadır.** — Giriş ve problem durumu kurgulanırken, halk sağlığı müdahalelerinde doğru bilgi aktarım kanallarının seçimi ve hekim odaklı hasta bilgilendirme stratejilerinin önemi açıklanırken referans gösterilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Diyabet ve hipertansiyon tanısı olan bireylerin glokom hastalığı riskine ilişkin farkındalıkları ile düzenli göz içi basıncı ölçüm sıklıkları arasındaki ilişki nedir?**
  - Desen: Kamu hastanelerinin dahiliye, kardiyoloji ve endokrinoloji polikliniklerine başvuran hastalarla kesitsel anket çalışması tasarlanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecek, veriler ki-kare ve lojistik regresyon analizleriyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalede diyabet ve hipertansiyon hastalarının hastane polikliniklerini sıklıkla ziyaret etmelerine rağmen glokom komplikasyonları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve düzenli tarama yaptırma oranlarının çok düşük kaldığı tespiti yapılmıştır.
- **Sosyal medya platformlarında paylaşılan görsel ve videolu bilgilendirme içerikleri, yetişkin bireylerin glokom bilgi düzeyini ve asemptomatik seyir hakkındaki farkındalıklarını artırmada etkili midir?**
  - Desen: Yetişkin bireylerden oluşan müdahale ve kontrol grupları ile ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel bir araştırma tasarımı uygulanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile saptanacak, veri analizinde bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA kullanılacaktır.
  - Gerekçe: Makalenin bulgularında internet ve sosyal medyanın bilgi puanı açısından en düşük performansı gösterdiği (M=1,23), ancak yazarların tartışma kısmında sosyal medyanın doğru tıbbi içeriklerle yapılandırılarak etkin bir farkındalık aracına dönüştürülebileceği önerisi yer almaktadır.
- **Ailesinde glokom hastası bulunan bireylerin hastalığın genetik yatkınlığı hakkındaki bilgi seviyeleri ve periyodik göz muayenesi yaptırma eğilimleri nasıldır?**
  - Desen: Göz polikliniklerine başvuran glokom hastalarının aile yakınlarını kapsayan tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir araştırma yürütülecektir. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile belirlenecek, veriler Pearson korelasyon ve ki-kare testleriyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Makale tartışmasında glokomun genetik yönüne ve akraba evliliklerinin yoğun olduğu bölgelerde hastaların aile bireylerini bilgilendirmesinin erken tanı için kritik bir başlangıç noktası oluşturduğu vurgulanmıştır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | Lack of knowledge about this disease is one of the most important reasons that made it develop to advanced stages. |
| ev-o-3 | Method | 2 | 2 | Five hundred individ - uals over the age of 20 were registered by random sampling, where participation in the survey was voluntary. |
| ev-s-1 | Method | 2 | 2 | This study is a hospital-based cross-sectional study. We have studied the extent of awareness about Glaucoma among visitors to the central governmental hospital in Damascus, Syria, |
| ev-s-2 | Results | 3 | 3 | The mean test results for the knowledge of Glaucoma were 1.62 out of 11. Only 8% of participants ( n = 40 out of 500) had a good knowledge of Glaucoma |
| ev-s-3 | Results | 3 | 3 | A Tukey post hoc test revealed that the knowledge of Glaucoma scores was statistically significantly lower in those who only had a secondary school education |
| ev-s-4 | Results | 5 | 5 | BMC Ophthalmology (2023) 23:17 health staff were the best resource for information (mean knowledge test result = 5.45), then family, relatives, and friends was the second-best resu |
| ev-s-5 | Discussion | 5 | 5 | However, when we talk about the Middle East, in particular, studies from Jordan and Saudi Arabia reported higher rates than what was mentioned in our study |
| ev-s-6 | Conclusion | 7 | 7 | The awareness as much as the knowledge of Glaucoma was shallow. The level of education was the strongest effect factor. The scientific community needs to make more studies to deter |
| ev-l-1 | Discussion | 5 | 5 | Despite the prevalence of Glau - coma and it is the second leading cause of blindness worldwide [ 1 ], the percentage of awareness about Glau - coma was 33.6%. |
| ev-l-2 | Discussion | 6 | 6 | This agrees with a Turkish study which indicates that level of education is the strongest explanatory variable for glaucoma awareness [ 4 ]. |
| ev-l-3 | Discussion | 7 | 7 | Publishing medical awareness content on social media platforms. Educating the glaucoma patients adequately so that they can educate their family and friends well. |

# İlgili kavramlar

- [Karmaşık Halk Sağlığı Müdahalelerinin Ölçeklendirilmesine İlişkin Kavramsal, Metodolojik ve Pedagojik Çalışmaların Sentezi: Bir Kapsam Belirleme İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/karmasik-halk-sagligi-mudahalelerinin-olceklendirilmesine-iliskin-kavramsal-metodolojik-ve-pedagojik-calismalarin-sentezi-bir-kapsam-belirleme-incelemesi.md)
- [Ambulans Sektörü Tarafından Sunulan Halk Sağlığı Müdahaleleri: Bir Kapsam Belirleme İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/ambulans-sektoru-tarafindan-sunulan-halk-sagligi-mudahaleleri-bir-kapsam-belirleme-incelemesi.md)
- [Çocuk ve Ergenlerde Aşırı Kilo ve Obezitenin Önlenmesi ve Yönetimine Yönelik Halk Sağlığı Müdahaleleri: Bir Hızlı Değerlendirme](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/cocuk-ve-ergenlerde-asiri-kilo-ve-obezitenin-onlenmesi-ve-yonetimine-yonelik-halk-sagligi-mudahaleleri-bir-hizli-degerlendirme.md)
- [Kanserle Mücadelede Diyetin Rolü: Birleşik Krallık'ta Kamu Politikalarını ve Klinik Sonuçları Biçimlendirme Potansiyeli](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/kanserle-mucadelede-diyetin-rolu-birlesik-krallikta-kamu-politikalarini-ve-klinik-sonuclari-bicimlendirme-potansiyeli.md)
- [Nijerya'da Ergen Hamileliğiyle İlişkili Faktörler ve Kamu Sağlığı Müdahaleleri: Bir Kapsam Derlemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/nijeryada-ergen-hamileligiyle-iliskili-faktorler-ve-kamu-sagligi-mudahaleleri-bir-kapsam-derlemesi.md)
- [Beslenme ve Bilişsel Sağlık: Yaşam Boyu Bir Yaklaşım ve Kamu Sağlığı Perspektifiyle Literatür İncelemesi](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/beslenme-ve-bilissel-saglik-yasam-boyu-bir-yaklasim-ve-kamu-sagligi-perspektifiyle-literatur-incelemesi.md)
- [Tayvan'da Kemik Metastazı Görülen Melanom Hastalarının Cerrahi Tedavisine İlişkin Nadir Klinik Deneyimler](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/tayvanda-kemik-metastazi-gorulen-melanom-hastalarinin-cerrahi-tedavisine-iliskin-nadir-klinik-deneyimler.md)
- [Güçlü, Şeffaf ve Bilimsel Temelli Beslenme Rehberliğine Doğru: Akdeniz Diyeti Rehberinin Geliştirilmesinden Çıkarılan Dersler](/okf/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/guclu-seffaf-ve-bilimsel-temelli-beslenme-rehberligine-dogru-akdeniz-diyeti-rehberinin-gelistirilmesinden-cikarilan-dersler.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-26T10:02:27.334Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/saglik-bilimleri/klinik-ve-halk-sagligi/sam-suriyedeki-temel-kamu-hastaneleri-ziyaretcileri-arasinda-glokom-farkindaligi-ve-bilgi-duzeyi-kesitsel-bir-calisma