---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Avrupa Hayvan Refahı Standartlarının Türk Hayvan Koruma Mevzuatı ve Yargı Kararlarındaki Uygulanabilirliği Üzerine Bir İnceleme"
description: "Hayvan refahı ve hakları, modern hukuk sistemlerinde mülkiyet kavramından duyarlı varlık statüsüne doğru evrilen dinamik bir tartışma alanıdır. Türkiye'de 2021 yılında yapılan yasal düzenlemelerle hayvanların mal statüsünden çıkarılması önemli bir adım olsa da uluslararası sözleşmelerin iç hukuktaki"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/avrupa-hayvan-refahi-standartlarinin-turk-hayvan-koruma-mevzuati-ve-yargi-kararlarindaki-uygulanabilirligi-uzerine-bir-inceleme"
doi: "10.3389/fvets.2026.1852760"
authors: ["Çağdan Uyar"]
citation: "Uyar, Ç. (2026). The implementation of European animal welfare standards in Turkish animal protection legislation and case law. Frontiers in Veterinary Science, 13, 1852760-1852760. https://doi.org/10.3389/fvets.2026.1852760"
publicationType: "mixed-methods"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 13
tags: ["hayvan hakları", "hayvan refahı", "biyolojik çeşitliliğin korunması", "mahkeme kararları", "çevre hukuku", "yargısal boşluk", "5199 sayılı kanun"]
timestamp: "2026-10-14T09:44:48.293Z"
---

# Avrupa Hayvan Refahı Standartlarının Türk Hayvan Koruma Mevzuatı ve Yargı Kararlarındaki Uygulanabilirliği Üzerine Bir İnceleme

Özgün başlık: The implementation of European animal welfare standards in Turkish animal protection legislation and case law
DOI: https://doi.org/10.3389/fvets.2026.1852760
Künye (APA 7): Uyar, Ç. (2026). The implementation of European animal welfare standards in Turkish animal protection legislation and case law. Frontiers in Veterinary Science, 13, 1852760-1852760. https://doi.org/10.3389/fvets.2026.1852760

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

## Kısa cevap

**Turkiye'deki hayvan koruma mevzuatinin Avrupa standartlariyla uyumu ve yargi kararlarindaki yansimalari nasıldir?**

Turk mevzuati, Avrupa Sozlesmesi ile yuzde 77 oraninda uyumluluk göstermektedir. Ancak 250 Yargitay karari üzerinde yapilan inceleme, sozlesmeye atif oraninin yalnizca yuzde 3,6 oldugunu ve toplu yasam alanlarindaki anlasmazliklarda yargi kararlarinin yuzde 67 oraninda hayvan refahi aleyhine sonuçlandigini ortaya koymaktadir.

- Turk hayvan koruma mevzuati uluslararasi standartlarla genel olarak uyumlu olsa da bakimevleri ve ticari uretim alanlarinda yasal bosluklar vardir.
- Yargitay kararlarinda Avrupa Sozlesmesi'ne atif yapilma orani oldukca düşüktur (yuzde 3,6).
- Toplu konut yönetim planlari, yargi kararlarinda uluslararasi hayvan refahi standartlarinin onune gecebilmektedir.

# Alan bağlamı

Hayvan refahı ve hakları, modern hukuk sistemlerinde mülkiyet kavramından duyarlı varlık statüsüne doğru evrilen dinamik bir tartışma alanıdır. Türkiye'de 2021 yılında yapılan yasal düzenlemelerle hayvanların mal statüsünden çıkarılması önemli bir adım olsa da uluslararası sözleşmelerin iç hukuktaki yansımaları ve yargısal uygulamadaki etkililiği hala tartışılmaktadır. Bu makale, Ev ve Süs Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'nin Türk mevzuatı ve Yargıtay kararları üzerindeki izdüşümünü analiz ederek literatürdeki uygulama boşluğunu ele almaktadır.

# Akademik özet

Hayvan refahı kavramı, sanayileşme süreçleri ve etik farkındalığın artmasıyla birlikte modern hukuk sistemlerinde mülkiyet hukukunun ötesine geçerek kamu vicdanı ve canlı hakları temelinde yeniden şekillenmiştir. Türkiye'de 2021 yılında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda yapılan köklü değişiklikler, hayvanları birer eşya olmaktan çıkarıp canlı varlık statüsüne taşımıştır. Ancak bu yasal dönüşümün, Türkiye'nin taraf olduğu Ev ve Süs Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi gibi uluslararası standartlarla ne derece örtüştüğü ve bu normların yargı kararlarında nasıl karşılık bulduğu akademik bir merak konusudur. Mevzuattaki metinsel uyumun toplumsal ve hukuki pratikteki izdüşümleri, özellikle ortak yaşam alanlarındaki uyuşmazlıklarda bir belirsizlik alanı oluşturmaktadır.

İncelenen bu çalışma, Türk mevzuatının uluslararası standartlara uyumunu ölçmek amacıyla nicel mevzuat değerlendirmesi, içtihat incelemesi ve stratejik SWOT analizini içeren karma bir yöntem benimsemiştir. Araştırmada EFLD skorlama yöntemi kullanılarak 5199 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri Sözleşme'nin 12 temel ilkesiyle karşılaştırılmıştır. Uygulama boyutunu anlamak için ise son on yıla ait 250 Yargıtay kararı sistematik olarak taranmış, uluslararası normların yargısal süreçlerdeki referans gücü analiz edilmiştir. Bu metodolojik döngü, yalnızca teorik bir karşılaştırma sunmakla kalmayıp, yasal düzenlemelerin pratik etkililiğini ve yargı organlarının bu normlara yaklaşımını nesnel verilerle ortaya koymayı hedeflemektedir.

Elde edilen bulgular, Türk mevzuatının genel olarak Avrupa Sözleşmesi ile %77 oranında uyumlu olduğunu ve bu seviyenin yeterli kabul edilebileceğini göstermektedir. Özellikle hayvan bakımı, cerrahi operasyonlar ve öldürme yasakları gibi konularda tam uyum gözlemlenirken; hayvan barınakları, ticari üretim ve hayvanların reklam-eğlence amaçlı kullanımı gibi alanlarda önemli eksiklikler tespit edilmiştir. İçtihat analizi ise daha çarpıcı bir gerçeği ortaya koymaktadır: İncelenen 250 yüksek mahkeme kararının yalnızca %3,6'sı doğrudan Sözleşme'ye atıfta bulunmuştur. Sözleşme'ye atıf yapılan kararların ise %67'sinin hayvan aleyhine sonuçlandığı, özellikle apartman yönetim planlarındaki yasakların uluslararası normların önüne geçtiği saptanmıştır.

Sonuç olarak çalışma, Türkiye'de mevzuatın kağıt üzerinde uluslararası standartlarla büyük ölçüde uyumlu olduğunu ancak yargısal uygulamada bu normların yeterince içselleştirilmediğini ortaya koymaktadır. Yazara göre, apartman yönetim planlarının mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilerek hayvan refahı standartlarının önüne geçirilmesi, Sözleşme'deki hayvanların terk edilemeyeceği ilkesiyle çelişmektedir. Bu araştırma, literatürde hayvan hakları konusundaki yargısal boşluğu somut verilerle belgeleyerek, gelecekteki yasal düzenlemeler için stratejik bir yol haritası sunmaktadır. Ortak yaşam alanlarındaki uyuşmazlıkların çözümü için Sözleşme ve Kanun'a daha açık hükümler eklenmesi önerilmekte, bu durumun hem hayvan refahını hem de toplumsal huzuru destekleyeceği vurgulanmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Türk mevzuatının Ev ve Süs Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi ile uyumluluğunu nicel analiz ve içtihat incelemesi yoluyla değerlendirerek hukuki ve uygulama düzeyindeki eksiklikleri tespit etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, Turkiye'deki ulusal mevzuatin uluslararasi standartlarla uyumlulugunu ölçmek amaciyla nicel mevzuat değerlendirmesi, yarginin yaklaşimini analiz etmek için ictihat incelemesi ve stratejik çözüm önerileri geliştirmek için SWOT analizini içeren karma bir yöntem benimsemistir.

# Bulgular ve önermeler

1. Turk mevzuatinin Ev ve Sus Hayvanlarinin Korunmasina Dair Avrupa Sozlesmesi ile genel uyumluluk orani yuzde 77 olarak saptanmis olup, bu duzey yeterli kabul edilmekle birlikte iyilestirmeye acik alanlar barindirmaktadir.
2. Cerrahi operasyonlar ve hayvanlarin oldurulmesi gibi alanlarda tam uyum gozlenirken, hayvan bakimevleri, ticari uretim ve hayvanlarin gösterilerde kullanılmasi gibi konularda onemli mevzuat eksiklikleri ve uygulama yetersizlikleri tespit edilmiştir.
3. Ictihat analizi sonuçunda, incelenen 250 Yargitay kararinin yalnizca yuzde 3,6'sinin uluslararasi sozlesmeye doğrudan atifta bulundugu belirlenmis, bu durum uluslararasi normlar ile yargi pratigi arasindaki kritik bir bosluga isaret etmistir.
4. Sozlesmeye atif yapan yargi kararlarinin yuzde 67'si hayvan refahi aleyhine sonuçlanmis olup, bu olumsuz kararlarin cogunlugu hayvanlarin ortak yasam alanlarinda (apartman ve siteler) barindirilmasindan kaynaklanan catismalara dayanmaktadir.

# Yazarın tartışması

Turkiye'deki hayvan koruma mevzuatinin Avrupa standartlariyla yuzde 77 oraninda uyumlu olmasi, yasal çerçevenin temel duzeyde yeterli oldugunu ancak bazi stratejik alanlarda bosluklar barindirdigini göstermektedir. Yazar, özellikle bakimevlerinin kapasite yetersizligi ve ticari uretimdeki denetim eksikliklerinin, yasal metinlerdeki hedeflerin sahaya yansimasini engelledigini ileri surmektedir.

Ictihat incelemesi, Turk yarginin uluslararasi sozlesmeleri ic hukukun bir parcasi olarak kabul etmesine ragmen, hayvan haklari davalarinda bu metinlere basvurma oraninin yuzde 3,6 gibi oldukca düşük bir seviyede kaldigini ortaya koymaktadir. Bu durum, hukuk sisteminde sozlesme hukumlerinin sembolik kalmasina ve pratik çözümlerde yeterince referans alinmamasina neden olmaktadir.

Apartman ve toplu konut yasaminda hayvan besleme konusunda yasanan ihtilaflar, Kat Mulkiyeti Kanunu ile hayvan refahi ilkeleri arasindaki gerilimi yansitmaktadir. Yargitay'in yönetim planlarini uluslararasi sozlesme hukumlerinin onunde tutma egilimi, yazar tarafindan mevzuatta bu konuya dair acik ve nesnel bir düzenleme bulunmamasinin bir sonuçu olarak açıklanmaktadir.

Sonuç olarak, stratejik bir yol haritasi sunan SWOT analizi; idari yapilanmanin guclendirilmesi, STK'larin süreçlere daha etkin katılımi ve eğitim programlarinin yayginlastirilmasi gerekliligini vurgulamaktadir. Mevzuattaki eksikliklerin giderilmesi, yalnizca kagit üzerinde degil, yargisal uygulamalarda da hayvan refahinin korunmasini mumkun kilacaktir.

# Yazarın sonucu

Çalışma sonuçunda, Turk hukukunda hayvanlarin esya statusunden cikartilarak canli varlik olarak kabul edilmesi onemli bir adim olsa da, özellikle ortak yasam alanlarinda hayvan barindirma konusundaki yasal belirsizligin yargi kararlarinda hayvan aleyhine bir tutuma yol actigi gorulmektedir. Uluslararasi sozlesme hukumlerinin yargi kararlarinda daha etkin uygulanmasi ve mevzuattaki yuzde 23'luk uyumsuzluk payinin giderilmesi için hem yasal düzenlemelere hem de uygulayicilarin eğitimine ihtiyac duyulmaktadir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, hayvan refahı standartlarının yalnızca teorik düzeydeki yasal metinlerle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda yargısal uygulamadaki etkililiğini nicel ve nitel yöntemlerle sörgülayan disiplinlerarası bir köprü işlevi görmektedir. Literatürde genellikle ya salt mevzuat analizi ya da etik tartışmalar şeklinde yürütülen araştırmalardan farklı olarak, 250 Yargıtay kararı üzerinden yapılan ampirik inceleme, Türkiye'deki hukuk sisteminin uluslararası normlara olan direncini veya uyumunu somut verilerle ortaya koymaktadır. Özellikle EFLD yönteminin hayvan hakları alanına uygulanması, hukuk normlarının matematiksel bir skorlama ile değerlendirilmesine olanak tanıyarak alandaki metodolojik çeşitliliği zenginleştirmekte ve politika yapıcılar için nesnel bir denetim mekanizması sunmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, hayvan refahı biliminin tarihsel gelişimini 19. yüzyıl İngiliz hukukundaki Martin Yasası'ndan başlayarak modern Brambell Raporu'na kadar uzanan geniş bir perspektifte temellendirmektedir. Türkiye'deki 5199 sayılı Kanun'un geçirdiği evrimi, özellikle 2021 yılındaki 7332 sayılı kanun değişikliği ile hayvanların 'eşya' statüsünden 'canlı' statüsüne geçişini referans alarak önceki yerel çalışmalarla ilişkilendirmektedir. Elvan ve diğerleri tarafından geliştirilen çevresel mevzuat analiz tekniklerini hayvan hakları alanına taşıyarak, uluslararası sözleşmelerin yerel yargı kararlarındaki izini sürmekte ve literatürdeki mevcut teorik bilgiyi gerçek mahkeme salonlarındaki pratik uygulamalarla çarpıştırarak yeni bir tartışma zemini oluşturmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, literatür taraması süreçlerine özellikle uluslararası sözleşmeler ile yerel yönetim planları arasındaki hiyerarşik çatışmayı verilerle ekleyerek kritik bir katkı sağlamaktadır. Yargıtay'ın Avrupa Sözleşmesi'ne atıf yapma oranının yuzde 3,6 gibi düşük bir seviyede kalması, hukuk literatüründeki 'normatif uyum' ile 'yargısal uygulama' arasındaki derin uçurumu kanıtlayan bir bulgudur. Ortak yaşam alanlarında hayvan barındırma konusundaki uyuşmazlıkların, Kat Mülkiyeti Kanunu ve yönetim planları karşısında hayvan refahı ilkelerinin nasıl ikincil plana itildiğini göstermesi bakımından özgün bir veri seti sunmaktadır. Bu durum, araştırmacıların yalnızca yasa metinlerine değil, içtihatların bu yasaları nasıl yorumladığına odaklanmaları gerektiğini hatırlatan bir rehber niteliğindedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türkiye'deki hayvan koruma kanunu, Avrupa standartları ile önemli ölçüde uyumludur ancak uygulama boşlukları içermektedir.** — Yazarın saptadığı yuzde 77'lik uyum skoru, Türkiye'nin yasal altyapısının yeterliliğini savunmak için kullanılabilir.
- **Türk yargısı, apartman yönetim planlarını uluslararası hayvan refahı sözleşmelerinden üstün tutma eğilimindedir.** — Yargıtay kararlarının yuzde 67'sinin hayvan aleyhine sonuçlandığını gösteren istatistik, yargısal direnci açıklamak için referans verilebilir.
- **Avrupa Sözleşmesi, hayvanları sadece bir mülkiyet nesnesi değil, biyolojik gereksinimleri olan canlılar olarak tanımlar.** — Hayvanın hukuki statüsünün mülkiyetten canlılığa evrilişini teorik olarak temellendirmek için bu tanımdan yararlanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **7527 sayılı Kanun değişikliği sonrasında belediyelerin hayvan bakımevi kapasiteleri ve bütçe tahsisleri uluslararası standartlarla ne ölçüde örtüşmektedir?**
  - Desen: Karma yöntem tasarımı; Türkiye'deki farklı ölçekteki 30 belediyenin 2024 öncesi ve sonrası bakımevi verileri nicel olarak karşılaştırılacak, barınak yöneticileriyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir. Örneklem büyüklüğü istatistiksel anlamlılık için güç analiziyle belirlenecektir.
  - Gerekçe: Makalede belirtilen 'hayvan barınakları konusundaki yetersizlikler' bulgusundan yola çıkarak, 2024 yılındaki en son yasal güncellemelerin bu sorunu çözüp çözmediği sörgülanmalıdır.
- **Apartman yönetim planlarında yer alan 'hayvan besleme yasağı' maddelerinin iptali istemiyle açılan davalarda yerel mahkemelerin gerekçeli kararlarında Avrupa Sözleşmesi'nin etkisi nedir?**
  - Desen: Nitel içerik analizi; son beş yıla ait 100 adet ilk derece mahkemesi kararı, makaledeki Yargıtay analizi şablonuna göre incelenecektir. Veri doygunluğuna ulaşılana kadar kararlar tematik olarak kodlanacaktır.
  - Gerekçe: Yazarın saptadığı 'yargı kararlarının yuzde 67'sinin hayvan aleyhine olması' ve 'yönetim planlarının üstün tutulması' durumu, yerel mahkeme düzeyinde derinlemesine incelenmeyi beklemektedir.
- **Pet-shop sahiplerine yönelik düzenlenen eğitim sertifika programlarının içeriği, Avrupa Sözleşmesi'nin 14. maddesinde öngörülen bilgi düzeyini karşılamakta mıdır?**
  - Desen: Karşılaştırmalı içerik analizi ve anket; mevcut eğitim müfredatları ile ECPPA standartları karşılaştırılacak, eğitim almış 200 işletmeciye bilgi düzeylerini ölçen geçerliği kanıtlanmış bir test uygulanacaktır.
  - Gerekçe: Makalede 'bilgilendirme ve eğitim programları' başlığında tespit edilen yetersizlikler ve yasal eksiklikler bu önerinin temel dayanağıdır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 1 | — | In this study, by examining the compatibility of Turkish legislation with the European convention on animal welfare through quantitative analysis and case law, the purpose is to fi |
| ev-s-1 | Methods | 1 | — | The study employs a mixed-method approach encompassing quantitative legislative evaluation, case law review, and a strategic SWOT analysis. |
| ev-s-2 | Results | 1 | — | The findings reveal that Turkish legislation is generally 77% compliant with the Convention, indicating a level of compliance that is sufficient |
| ev-s-3 | Results | 1 | — | While full compliance is observed in areas such as the keeping of animals and surgical operations on animals, significant shortcomings persist |
| ev-s-4 | Results | 1 | — | The case law analysis highlights a critical gap between international norms and judicial practice; only 3.6% of the examined decisions directly |
| ev-s-5 | Results | 1 | — | the majority of adverse outcomes arose from conflicts related to keeping animals in communal living areas. |
| ev-s-6 | 1 Introduction | 2 | — | Through this amendment, animals were removed from the tradi-tional classification of property under Turkish law and were legally recognized as living beings requiring protection (  |
| ev-s-7 | 5 Conclusions | 13 | — | Due to the absence of a provision on this matter in the international convention, the Turkish Court of Cassation primarily accepts apartment |
| ev-l-1 | Results | 1 | — | The findings reveal that Turkish legislation is generally 77% compliant with the Convention, indicating a level of compliance that is sufficient but could be improved. |
| ev-l-2 | Results | 1 | — | While full compliance is observed in areas such as the keeping of animals and surgical operations on animals, significant shortcomings persist in areas such as animal sanctuaries |
| ev-l-3 | Results | 1 | — | The case law analysis highlights a critical gap between international norms and judicial practice; only 3.6% of the examined decisions directly reference the Convention. |
| ev-l-4 | Results | 1 | — | majority of adverse outcomes arose from conflicts related to keeping animals in communal living areas. |
| ev-l-6 | The history and significance of the convention | 3 | — | The Convention reflects a shift away from viewing companion animals solely as objects of ownership and toward recognizing them as living beings with biological and behavioral requi |

# İlgili kavramlar

- [Derviş Mehmed Efendi ve 1755 Tarihli Rusya Sefâretnâmesi'nin Diplomatik ve Tarihsel Analizi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/dervis-mehmed-efendi-ve-1755-tarihli-rusya-sefretnmesinin-diplomatik-ve-tarihsel-analizi.md)
- [Çin'in Kırsal Bölgelerindeki Öğretmen Tükenmişliğinin Çözümlenmesi: İş Talepleri, Kaynaklar ve Alan Dışı Öğretim Zorluklarının Ağ Analizi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/cinin-kirsal-bolgelerindeki-ogretmen-tukenmisliginin-cozumlenmesi-is-talepleri-kaynaklar-ve-alan-disi-ogretim-zorluklarinin-ag-analizi.md)
- [Akkoyunlu Devleti'nin Askeri Teşkilatı: İnsan Kaynağı ve Savaş Düzeni Açısından Bir Değerlendirme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/akkoyunlu-devletinin-askeri-teskilati-insan-kaynagi-ve-savas-duzeni-acisindan-bir-degerlendirme.md)
- [1926 ve 2001 Türk Medenî Kanunlarının Hazırlık Süreçlerindeki Tartışmalar ve Hukuki Gelişim Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/1926-ve-2001-turk-meden-kanunlarinin-hazirlik-sureclerindeki-tartismalar-ve-hukuki-gelisim-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan Yazılı Soru Önergelerinde Okul Müdürleri Üzerine Politik Söylemler](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turkiye-buyuk-millet-meclisine-sunulan-yazili-soru-onergelerinde-okul-mudurleri-uzerine-politik-soylemler.md)
- [İstanbul Gürcü Katolik Manastırı'nın Gürcistan-Avrupa İlişkilerindeki Tarihsel ve Kültürel Rolü](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/istanbul-gurcu-katolik-manastirinin-gurcistan-avrupa-iliskilerindeki-tarihsel-ve-kulturel-rolu.md)
- [Mülteci Yerleşkelerinde Organize Sporun Çok Perspektifliliği: Sosyolojik Bulgular ve Pedagojik Değerlendirmeler](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/multeci-yerleskelerinde-organize-sporun-cok-perspektifliligi-sosyolojik-bulgular-ve-pedagojik-degerlendirmeler.md)
- [Parçacık Fiziği Öğrenme Kazanımları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/parcacik-fizigi-ogrenme-kazanimlari.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-14T09:44:48.293Z
- Kanıt sayısı: 13
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/avrupa-hayvan-refahi-standartlarinin-turk-hayvan-koruma-mevzuati-ve-yargi-kararlarindaki-uygulanabilirligi-uzerine-bir-inceleme