---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Avrupa'nın En Erken Aşölyen Teknolojisi: Barranc de la Boella Erken Pleyistosen Alanından Büyük Biçimlendirilmiş Aletlere İlişkin Yeni Bulgular"
description: "Alt Paleolitik dönemde Aşölyen (Mod 2) endüstrisinin Afrika dışına yayılımı ve Batı Avrupa'daki ilk ortaya çıkış zamanı arkeoloji dünyasında en çok tartışılan konulardan biridir. Afrika'da yaklaşık 1.75 milyon yıl önce başlayan bu teknolojik gelenek, Levant ve Güney Asya'da erken tarihlerde belgelen"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/avrupanin-en-erken-asolyen-teknolojisi-barranc-de-la-boella-erken-pleyistosen-alanindan-buyuk-bicimlendirilmis-aletlere-iliskin-yeni-bulgular"
doi: "10.3389/feart.2023.1188663"
authors: ["Andreu Ollé", "Diego Lombao", "Lena Asryan", "Paula García-Medrano", "Adrián Arroyo", "Juan Luis Fernández‐Marchena", "Görkem Cenk Yeşilova", "Isabel Cáceres", "Rosa Huguet", "Lucía López‐Polín", "Antonio Pineda", "Antonio García‐Tabernero"]
citation: "Ollé, A., Lombao, D., Asryan, L., García-Medrano, P., Arroyo, A., Fernández‐Marchena, J. L., Yeşilova, G. C., Cáceres, I., Huguet, R., López‐Polín, L., Pineda, A., García‐Tabernero, A., Fidalgo, D., Rosas, A., Saladié, P., Vallverdú, J. (2023). The earliest European Acheulean: new insights into the large shaped tools from the late Early Pleistocene site of Barranc de la Boella (Tarragona, Spain). Frontiers in Earth Science, 11. https://doi.org/10.3389/feart.2023.1188663"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 10
tags: ["Erken Aşölyen", "büyük biçimlendirilmiş alet", "üç yüzlü kazma", "erken Avrupalılar", "Barranc de la Boella"]
timestamp: "2026-08-06T15:23:13.115Z"
---

# Avrupa'nın En Erken Aşölyen Teknolojisi: Barranc de la Boella Erken Pleyistosen Alanından Büyük Biçimlendirilmiş Aletlere İlişkin Yeni Bulgular

Özgün başlık: The earliest European Acheulean: new insights into the large shaped tools from the late Early Pleistocene site of Barranc de la Boella (Tarragona, Spain)
DOI: https://doi.org/10.3389/feart.2023.1188663
Künye (APA 7): Ollé, A., Lombao, D., Asryan, L., García-Medrano, P., Arroyo, A., Fernández‐Marchena, J. L., Yeşilova, G. C., Cáceres, I., Huguet, R., López‐Polín, L., Pineda, A., García‐Tabernero, A., Fidalgo, D., Rosas, A., Saladié, P., Vallverdú, J. (2023). The earliest European Acheulean: new insights into the large shaped tools from the late Early Pleistocene site of Barranc de la Boella (Tarragona, Spain). Frontiers in Earth Science, 11. https://doi.org/10.3389/feart.2023.1188663

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

# Alan bağlamı

Alt Paleolitik dönemde Aşölyen (Mod 2) endüstrisinin Afrika dışına yayılımı ve Batı Avrupa'daki ilk ortaya çıkış zamanı arkeoloji dünyasında en çok tartışılan konulardan biridir. Afrika'da yaklaşık 1.75 milyon yıl önce başlayan bu teknolojik gelenek, Levant ve Güney Asya'da erken tarihlerde belgelenmişken, Batı Avrupa'da Brunhes-Matuyama sınırından (0.78 milyon yıl) öncesine ait izler uzun süre tartışmalı kalmıştır. İspanya'nın Tarragona kentinde yer alan Barranc de la Boella alanındaki Ünite II katmanı (0.99-0.78 milyon yıl), Avrupa'da Mod 1 Yontuk Çakıl teknolojisiyle eşzamanlı veya hemen sonrasında ortaya çıkan en erken Erken Aşölyen varlığını incelemek için eşsiz bir çökeller dizilimi ve zengin yontma taş iklimi sunmaktadır.

# Akademik özet

Erken Pleyistosen döneminde Avrupa insan yerleşimlerinin teknolojik yapısı, geleneksel olarak Mod 1 yontuk çakıl endüstrileriyle tanımlanmıştır. Ancak İspanya'nın kuzeydoğusundaki Barranc de la Boella alanında yürütülen kazılar, Erken Pleyistosen sonuna (0.99 - 0.78 milyon yıl önce) tarihlenen Ünite II katmanında belgelenen verilerle bu kabulü sörgülatmaktadır. Nehir-delta çökel ortamında yer alan ve Pit 1, La Mina ile El Forn lokasyonlarından oluşan sitede, homininlerin av kalıntılarını işleme faaliyetleri ile yontma taş üretimi arasındaki ilişkiler incelenmektedir. Çalışma, bölgedeki hominin davranışlarını ve teknolojik yetkinlikleri kavramak adına kapsamlı bir tartışma zemini sunmaktadır.

Araştırmanın temel amacını, Ünite II çökel biriminden elde edilen ve 28 adede ulaşan büyük biçimlendirilmiş aletler ile 100 mm'den büyük yassı taslakların tekno-tipolojik ve morfometrik açıdan analiz edilmesi oluşturmaktadır. Metodolojik olarak, nesnelerin 3D lazer taramaları gerçekleştirilmiş ve AGMT3-D yazılımı kullanılarak geometrik morfometrik analizler yürütülmüştür. Ayrıca yüksek ve düşük büyütmeli dijital ile taramalı elektron mikroskopisi (ESEM) kullanılarak alet yüzeylerindeki kullanım izleri ve olası kalıntılar taranmıştır. Hammadde seçimi, hacimsel indirgeme stratejileri, simetri dereceleri ve kenar açıları nicel ölçümlerle detaylandırılmıştır.

Elde edilen ampirik bulgular, koleksiyonun temel olarak mikaşist, kuvarsit, çert, granit, porfir ve kireçtaşı hammaddelerinden üretilmiş üç yüzlü kazmalar (picks), tek yüzlü ve iki yüzlü satırlar (choppers), nacak benzeri aletler (cleaver-like) ve bıçaklardan oluştuğunu göstermektedir. İki yüzlü satırların daha küçük boyutlu ve küresel çakıllardan üretildiği, üç yüzlü kazmaların ise daha uzun, hacimli ve trihedral kesite sahip olduğu morfometrik olarak kanıtlanmıştır. Özellikle Pit 1 lokasyonundaki bir mamut (Mammuthus meridionalis) leşinin soyulması alanında chert aletlerin yerinde (in situ) yontulduğu tespit edilirken, mikaşist kazma ve nacakların alana önceden biçimlendirilerek getirildiği anlaşılmıştır.

Tartışma ve sonuç bölümünde, Barranc de la Boella alet koleksiyonunun Avrupa'daki bilinen Orta Pleyistosen Aşölyen alanlarından belirgin biçimde farklılaştığı, buna karşılık İsrail'deki 'Ubeidiya (1.4 Ma) gibi Afrika dışındaki en erken Aşölyen alanlarıyla güçlü teknolojik paralellikler taşıdığı vurgulanmaktadır. Araştırmacılar, elde edilen bulguların Afrika'dan çıkan ve Kuzey Akdeniz kıyı yolunu izleyerek Batı Avrupa'ya ulaşan daha önce tanımlanmamış ilk Erken Aşölyen göç dalgasını temsil ettiğini öne sürmektedir. Bu durum, Avrupa'da Alt Paleolitik dönem teknolojik çeşitliliği ve insan yayılımı modellerinin yeniden yapılandırılmasına doğrudan katkı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Barranc de la Boella sitesinin Ünite II katmanından çıkarılan büyük biçimlendirilmiş yontma taş alet koleksiyonunu kapsamlı biçimde güncellemek ve bu bulguların Avrupa'daki en erken Aşölyen varlığı çerçevesindeki teknolojik ve davranışsal önemini değerlendirmektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada Barranc de la Boella Ünite II katmanından çıkarılan yontma taş topluluğunun tekno-tipolojik, geometrik morfometrik, hacimsel ve mikro aşınma analizleri bütüncül bir yaklaşımla yürütülmüştür.

# Bulgular ve önermeler

1. Ünite II yontma taş topluluğunda çört malzeme küçük ve orta boy yonga üretimi için baskın olarak kullanılırken, şist ve kuvarsit büyük biçimlendirilmiş aletlerin yapımında tercih edilmiştir.
2. Geometrik morfometrik analizler, üç yüzlü kazmaların alan genelindeki en uzun, en kalın ve en yüksek hacimli alet grubunu oluşturduğunu ve belirgin bir biçimsel örüntü sergilediğini ortaya koymuştur.
3. Şist çakılların yarılmasıyla elde edilen büyük yongalar üzerinde nacak benzeri aletler ve bıçaklar üretilmiş, bu durum büyük yonga çıkarma teknolojisinin varlığını doğrulamıştır.
4. Alet yüzeylerinde tespit edilen mikroskobik aşınma ve vurgu izleri, büyük biçimlendirilmiş aletlerin mamut kasaplık işlemleri ve ağır darbeleme faaliyetlerinde doğrudan kullanıldığını göstermektedir.

# Yazarın tartışması

İncelenen yontma taş topluluğunda elde edilen veriler, Erken Pleyistosen döneminde Avrupa'da sanılandan daha karmaşık bir teknolojik çeşitliliğin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle çakıl aletler ile belirgin üç yüzlü nacak benzeri uçların varlığı, bu dönem insan topluluklarının ham madde seçimi ve işleme kapasitesini ortaya koymaktadır.

Yazarlar, büyük biçimlendirilmiş aletlerin imalatı ile yonga üretimi zincirlerinin mekansal ve zamansal olarak ayrıştığını vurgulamaktadır. Çakıl parçalama ve dev çekirdek indirme gibi yöntemlerle elde edilen büyük yongaların yerleşim dışından getirilmesi, erken insan gruplarının planlama ve mobilite stratejilerine işaret eder.

Tartışma bölümünde bu teknolojik yapı, Kuzey Akdeniz kıyı hattı boyunca gerçekleşmiş olabilecek erken bir Afrika dışı Aşölyen yayılımı ile ilişkilendirilmektedir. Levant'taki 'Ubeidiya ve Güney Avrupa'daki Notarchirico bulgularıyla kurulan paralellikler, yerel evrimden ziyade kültürel aktarım veya göç hipotezini güçlendirmektedir.

Sonuç olarak, Barranc de la Boella Ünite II topluluğu, klasik iki yüzlü el baltaları henüz tam gelişmemiş olsa da Erken Aşölyen teknolojik eşiğinin aşıldığını kanıtlamaktadır. İşlevsel çeşitlilik ve biçimlendirme örüntüleri, Avrupa'daki ilk insan yerleşimlerinin evrimsel dinamiklerini yeniden değerlendirmeyi gerektirmektedir.

# Yazarın sonucu

Barranc de la Boella Ünite II bulguları, Avrupa'da Brunhes-Matuyama sınırından önce, yaklaşık 1 milyon yıl önce Erken Aşölyen teknolojisinin varlığını kesin biçimde belgelemektedir. Tipik simetrik el baltaları bulunmasa da, üç yüzlü kazmalar, nacak benzeri formlar ve büyük yonga üretimi Erken Aşölyen teknolojik eşiğinin aşıldığını ve Afrika çıkışlı Akdeniz kıyı yayılım rotasını desteklediğini göstermektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, Avrupa arkeolojisinde Brunhes-Matuyama sınırından önce Aşölyen benzeri büyük biçimlendirilmiş aletlerin varlığını kanıtlayan en eski kronolojik ve tipolojik çıpa olarak işlev görmektedir. Erken Pleyistosen döneminde göç ve teknolojik gelişim tartışmalarına ampirik bir temel kazandırarak, Mod 1 ve Mod 2 endüstrileri arasındaki geçişin sanılandan daha karmaşık olduğunu gösterir. Alandaki üç farklı lokaliteden elde edilen verileri bir araya getirerek, erken hominin gruplarının teknolojik çeşitlilik ve çevresel adaptasyon kapasitesini ortaya koyar.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, ekibin 2014 yılında yayımladığı öncül bulguları ve Mosquera ve ark. (2016) tarafından ortaya atılan Erken Aşölyen tezini doğrudan genişletmektedir. Erken Avrupa Aşölyeni'ne yönelik şüpheci yaklaşımlara karşı, kazı alanlarını büyüterek elde edilen nicel ve nitel kanıtları sunar. Geleneksel olarak kabul edilen ve Aşölyen teknolojisinin Avrupa'da yalnızca Orta Pleyistosen döneminde başladığını savunan klasik görüşlerle kontrast oluşturur. Ayrıca Isaac, Leakey ve Tixier gibi araştırmacıların geliştirdiği geleneksel tipolojik sınıflamaları 3 boyutlu geometrik morfometri gibi modern tekniklerle yeniden değerlendirir.

Literatür taramasına katkısı: Makale, insan evrimi ve Paleolitik arkeoloji literatür taramalarına, erken homininlerin nehir-delta ekosistemlerindeki davranışsal esnekliği ve planlama yeteneğine dair eşsiz veriler sunarak katkıda bulunur. Büyük şist aletlerin yerleşim dışı alanlarda üretilip getirilmesiyle karakterize olan bölünmüş operasyonel zincir modelini sunarak hominin mobilitesi tartışmalarına derinlik kazandırır. Taphonomik, jeoarkeolojik ve paleomanyetik verileri yontma taş teknolojisi analiziyle bütünleştirerek, tek düze teknolojik evrim modellerini kıran çok boyutlu bir bakış açısı sağlar.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Avrupa'da Brunhes-Matuyama sınırından önce Erken Aşölyen teknolojisinin varlığı ampirik olarak kanıtlanmıştır.** — Bu iddia, Barranc de la Boella Ünite II katmanında bulunan ve yaklaşık 1 milyon yıla tarihlenen üç yüzlü kazmalar ve nacak benzeri aletler aracılığıyla desteklenebilir.
- **Erken Aşölyen homininleri, ham madde özelliklerine ve alet işlevlerine göre farklı operasyonel zincirler planlama becerisine sahiptir.** — Çörtün küçük yongalar, şist ve kuvarsit gibi kayaçların ise büyük biçimlendirilmiş aletler için seçilmesi, bilişsel esnekliği ve planlama kapasitesini teorize etmek için kullanılabilir.
- **Batı Avrupa'daki ilk Aşölyen varlığı, yerel bir teknolojik evrimden ziyade Afrika çıkışlı bir yayılımın sonuçudur.** — Barranc de la Boella'daki alet topluluğunun Levant'taki 'Ubeidiya gibi erken Aşölyen alanlarıyla gösterdiği teknolojik benzerlikler, göç modellerini tartışırken referans gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Anadolu'daki erken Aşölyen alanlarından elde edilen büyük biçimlendirilmiş aletlerin simetri ve hacim özellikleri Barranc de la Boella bulgularıyla ne ölçüde benzeşmektedir?**
  - Desen: Seçilen üç farklı erken Paleolitik yerleşiminden elde edilecek en az 50 adet büyük biçimlendirilmiş alet (kazma ve el baltası) 3D tarayıcı ile taranacak, AGMT3-D yazılımı kullanılarak semi-landmark grid analizi ve temel bileşenler analizi (PCA) ile morfometrik karşılaştırma yapılacaktır. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna göre belirlenecektir.
  - Gerekçe: Makalede Barranc de la Boella büyük aletlerinin şekil varyasyonlarını ve simetri derecelerini belirlemek amacıyla başarıyla uygulanan 3D geometrik morfometrik analiz yaklaşımından esinlenilmiştir.
- **Şist ve kuvarsit çakıllardan üretilen unifasiyal ve bifasiyal kazmaların mamut gibi büyük memeli karkasları üzerindeki kesme ve sıyırma etkinliği mikroskopik düzeyde nasıl izler bırakmaktadır?**
  - Desen: Deneysel arkeoloji tasarımı çerçevesinde, şist ve kuvarsit ham maddelerinden yeniden üretilen 15 adet deneysel kazma ve balta kullanılarak karkas işleme simülasyonu gerçekleştirilecektir. Kullanım öncesi ve sonrası oluşan aşınma izleri, dijital ve metalurjik mikroskoplar altında incelenerek aşınma örüntüleri haritalandırılacaktır.
  - Gerekçe: Barranc de la Boella Pit 1 alanındaki mamut kasaplık etkinliği ve makalede bahsedilen büyük biçimlendirilmiş aletler üzerindeki öncül mikroskopik aşınma izleri analizinden türetilmiştir.
- **Farklı jeolojik kaynaklardan elde edilen metamorfik ve sedimanter kayaçların taşınma mesafeleri ile büyük aletlerin biçimlendirme yoğunluğu arasında nasıl bir korelasyon vardır?**
  - Desen: Yerel alüvyon yatakları ve birincil jeolojik kaynaklardan sistematik kayaç örnekleri toplanarak petrografik analiz yapılacaktır. Buluntu topluluğundaki şist, kuvarsit ve çört aletlerin ham madde kaynaklarına olan uzaklıkları ile üzerlerindeki kabuk (korteks) miktarı ve yontma derecesi regresyon analiziyle modellenecektir.
  - Gerekçe: Makalede tartışılan, büyük biçimlendirilmiş şist aletlerin yerleşim dışı alanlarda üretilip taşındığına (mekansal-zamansal bölünmüş zincir) dair teknolojik ve lojistik bulgulardan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The aim of this paper is to present a comprehensive update of the collection of large shaped tools and to assess its signi fi cance in the framework of the earliest occurrence of t |
| ev-o-3 | 1 Introduction | 2 | — | These include the advent of the so-called large cutting tools (LCT), which involve large blank production, progress in raw material management, shape standardization, and distincti |
| ev-s-1 | 3 Materials and methods | 6 | — | Table 1 compiles aggregate data on assemblage composition by raw materials, technological groups, and localities. |
| ev-s-2 | 4.3 Morphometrical analysis | 21 | — | PC1 represented the transition from wider and thick shapes on positive values to elongated and thinner tools on negative ones. |
| ev-s-3 | 5 Discussion | 23 | — | Overall, these pieces represent the biggest and most elongated tools at Barranc de la Boella. |
| ev-s-4 | 5 Discussion | 23 | — | It is important to note that at Barranc de la Boella, there is a spatiotemporal fragmented reduction sequence for the whole set of large shaped tools. |
| ev-s-5 | 6 Conclusion | 25 | — | Barranc de la Boella is revealed as a key site in this sense, as it provides the oldest known presence of large shaped tools attributable to the Acheulean |
| ev-s-6 | 6 Conclusion | 25 | — | In this context, we hypothesize that Barranc de la Boella could re fl ect a previously unknown dispersal of the Early Acheulean leaving Africa by 1.4 Ma |
| ev-l-1 | Introduction | 2 | — | The results of this study revealed a technological assemblage unique in the known late Early Pleistocene archeological record from Europe, different from the rest of ancient Acheul |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | Large shaped tools appear in the three localities explored in the Unit II of Barranc de la Boella, including choppers (unifacial and bifacial) and standard Acheulean forms |

# İlgili kavramlar

- [Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-egitim-sisteminde-sekulerlesme.md)
- [Kanıta Dayalı Sınıf Yönetimi Ölçeğinin Klasik Test ve Madde Tepki Kuramlarına Göre Geçerlik ve Güvenirlik Kanıtları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kanita-dayali-sinif-yonetimi-olceginin-klasik-test-ve-madde-tepki-kuramlarina-gore-gecerlik-ve-guvenirlik-kanitlari.md)
- [Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/orgutsel-uygulama-olarak-donusturucu-egitim-liderligi-okullarda-ogretmen-ozerkligini-ve-mesleki-kulturu-yeniden-yapilandirmada-uygulama-kurami-perspektifi.md)
- [Isitme Engelli ve Normal Isiten Basketbol ve Voleybölçularin Tekrarli Aktif Sicrama Performanslarindaki Cok Boyutlu Farklıliklar: Yükseklik, Kuvvet ve Ivme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/isitme-engelli-ve-normal-isiten-basketbol-ve-voleybolcularin-tekrarli-aktif-sicrama-performanslarindaki-cok-boyutlu-farkliliklar-yukseklik-kuvvet-ve-ivme.md)
- [COVID-19 Pandemisinin Yükseköğretimde Çevrimiçi Öğrenme Üzerine Etkisi: Bibliyometrik Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/covid-19-pandemisinin-yuksekogretimde-cevrimici-ogrenme-uzerine-etkisi-bibliyometrik-bir-analiz.md)
- [Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Afrika Ülkelerinden Türkiye'ye Yapılan Yardımlar](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kahramanmaras-depremleri-sonrasi-afrika-ulkelerinden-turkiyeye-yapilan-yardimlar.md)
- [Çin'de Kırsal Öğretmenlerin Meslekte Kalma Faktörleri ve İlişki Yolları Üzerine Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/cinde-kirsal-ogretmenlerin-meslekte-kalma-faktorleri-ve-iliski-yollari-uzerine-arastirma.md)
- [Üniversite Yönetişiminin Eğitim Hizmet Kalitesine Etkisi: Etiyopya Kamu Üniversitelerinden Bulgular](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/universite-yonetisiminin-egitim-hizmet-kalitesine-etkisi-etiyopya-kamu-universitelerinden-bulgular.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-06T15:23:13.115Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/avrupanin-en-erken-asolyen-teknolojisi-barranc-de-la-boella-erken-pleyistosen-alanindan-buyuk-bicimlendirilmis-aletlere-iliskin-yeni-bulgular