---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Çin'in Kırsal Bölgelerinde Eğitimde Fırsat Eşitliğinin Geliştirilmesi: Yapay Zeka Cihazlarının Öğretim Kalitesi ve Öğrenme Çıktıları Üzerindeki Sürdürülebilir Kalkınma Etkisi"
description: "Sürdürülebilir kırsal kalkınma sürecinde eğitim sektörü, sınırlı fiziki altyapı, yetersiz bütçeler ve nitelikli öğretmen eksikliği gibi yapısal krizlerle karşı karşıyadır. Gelişmiş kentler ile kırsal bölgeler arasındaki dijital ve pedagojik uçurum, küresel ölçekte eğitimde fırsat eşitliğini baltalam"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/cinin-kirsal-bolgelerinde-egitimde-firsat-esitliginin-gelistirilmesi-yapay-zeka-cihazlarinin-ogretim-kalitesi-ve-ogrenme-ciktilari-uzerindeki-surdurulebilir-kalkinma-etkisi"
doi: "10.3389/fpsyg.2025.1588047"
authors: ["Ronghui Chen", "Yuanyuan Wu", "Zhe Chen", "Peng Zhou"]
citation: "Chen, R., Wu, Y., Chen, Z., Zhou, P. (2025). Advancing educational equity in rural China: the impact of AI devices on teaching quality and learning outcomes for sustainable development. Frontiers in Psychology, 16, 1588047-1588047. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1588047"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 10
tags: ["sürdürülebilir", "yapay zeka destekli öğretim", "eğitimde fırsat eşitliği", "eğitim yatırımı", "sürdürülebilir eğitsel büyüme"]
timestamp: "2026-10-04T11:53:54.554Z"
---

# Çin'in Kırsal Bölgelerinde Eğitimde Fırsat Eşitliğinin Geliştirilmesi: Yapay Zeka Cihazlarının Öğretim Kalitesi ve Öğrenme Çıktıları Üzerindeki Sürdürülebilir Kalkınma Etkisi

Özgün başlık: Advancing educational equity in rural China: the impact of AI devices on teaching quality and learning outcomes for sustainable development
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1588047
Künye (APA 7): Chen, R., Wu, Y., Chen, Z., Zhou, P. (2025). Advancing educational equity in rural China: the impact of AI devices on teaching quality and learning outcomes for sustainable development. Frontiers in Psychology, 16, 1588047-1588047. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1588047

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

# Alan bağlamı

Sürdürülebilir kırsal kalkınma sürecinde eğitim sektörü, sınırlı fiziki altyapı, yetersiz bütçeler ve nitelikli öğretmen eksikliği gibi yapısal krizlerle karşı karşıyadır. Gelişmiş kentler ile kırsal bölgeler arasındaki dijital ve pedagojik uçurum, küresel ölçekte eğitimde fırsat eşitliğini baltalamaktadır. Yapay zeka ve karma gerçeklik gibi gelişmekte olan teknolojilerin kırsal eğitime entegrasyonu, bu uçurumu kapatmak için kritik bir çözüm olarak önerilmektedir. Ancak literatürde bu araçların hem öğretmenler tarafından sürdürülebilir biçimde kabulü hem de somut başarı çıktılarına etkisi ampirik olarak az incelenmiştir. Bu çalışma, karmaşık kabul teorilerini deneysel başarı analizleriyle birleştirerek bu boşluğu doldurmaya odaklanmaktadır.

# Akademik özet

Kırsal eğitimde sürdürülebilir kalkınma, yetersiz eğitim kaynakları, zayıf öğretmen kadroları, eski altyapı ve yetersiz bütçe gibi kronik engellerle karşı karşıyadır. Çin'deki hızlı kentleşme süreci, kentsel ve kırsal alanlar arasındaki sosyo-ekonomik uçurumu büyütürken, eğitimsel kaynakların dengesiz dağılımını da derinleştirmektedir. Geleneksel yaklaşımların bu açığı kapatmada yetersiz kalması, yapay zeka ve karma gerçeklik gibi yenilikçi teknolojilerin kırsal sınıflara entegrasyonunu önemli bir alternatif haline getirmiştir. Ancak, bu tür ileri teknolojilerin dezavantajlı bölgelerdeki öğretmenler tarafından nasıl kabul edileceği ve bu araçların akademik çıktılara doğrudan katkısı ampirik kanıtlar açısından tartışmalıdır. Bu araştırma, tam olarak bu alandaki eksikliği ele alarak teknolojinin kırsal eğitimde sürdürülebilir bir denge kurup kuramayacağını sörgülamaktadır.

Bu araştırmanın temel amacı, yapay zeka entegreli Karma Gerçeklik (MR) cihazlarının Çin'in kırsal bölgelerindeki okullarda öğretim kalitesi ve öğrenme çıktıları üzerindeki etkilerini ampirik olarak değerlendirmektir. Bu doğrultuda çalışma, hem 268 öğretmenin katıldığı anket verilerini hem de 4'ü kentte, 8'i kırda olmak üzere toplam 12 okulda yürütülen kontrollü öğretim deneylerini içeren çok yönlü bir nicel desen kullanmaktadır. Cihazların öğretmenler tarafından kabul edilme süreçlerini açıklamak amacıyla Teknoloji Hazırlık İndeksi (TRI), İnovasyon Yayılım Teorisi (IDT) ve Teknoloji Kabul Modeli (TAM) bir araya getirilerek kapsamlı bir teorik çerçeve kurulmuştur. Üç ay boyunca süren kontrol gruplu deneylerde, matematik ve tarih dersleri üzerinden yapay zeka destekli öğretim ile geleneksel öğretim yöntemleri akademik başarı sınavları yoluyla doğrudan karşılaştırılmıştır.

Araştırmanın hipotez testleri, öğretmenlerin yapay zeka destekli cihazları benimseme süreçlerinde iyimserlik, yenilikçilik ve göreli avantaj algılarının algılanan kullanışlılığı olumlu etkilediğini, güvensizlik ve rahatsızlık hislerinin ise benimsemeyi kısıtladığını ortaya koymuştur. Kontrollü deney sonuçleri ise yapay zeka destekli öğretimin öğrenci başarılarını anlamlı düzeyde artırdığını kanıtlamaktadır. Kentsel okullarda deney grubu öğrencileri standart gruba göre %10,27 oranında bir puan artışı sergilerken, kırsal okullardaki deney gruplarında bu artış %15,69 seviyesine ulaşmıştır. Özellikle ders bazlı analizlerde, bilginin ardışıklık ve yapılandırılmışlık düzeyinin yüksek olduğu fen bilimleri (matematik) alanında yapay zekanın sağladığı katkının, sosyal bilimler (tarih) alanına kıyasla çok daha belirgin olduğu tespit edilmiştir.

Elde edilen bulgular, sürdürülebilir kalkınma amaçlarından nitelikli eğitim ve eşitsizliklerin azaltılması hedefleriyle tam bir uyum içindedir. Çalışma, yapay zeka teknolojilerinin yalnızca gelişmiş kentsel alanlar için değil, asıl kaynak kısıtlılığı yaşayan kırsal bölgeler için dönüştürücü bir kaldıraç işlevi görebileceğini göstermektedir. Kırsal sınıflardaki başarı artışının kentsel sınıflardan daha yüksek olması, teknolojinin fırsat eşitliğini sağlama potansiyeline yönelik literatürdeki iyimser argümanları güçlendirmektedir. Ayrıca araştırma, salt teknolojik determinizmden kaçınarak öğretmenlerin teknolojiye hazır bulunuşluk düzeylerinin ve kurumsal teknik desteğin önemini vurgulayarak politika yapıcılar için kırsal eğitime yönelik yatırımların rasyonel sınırlarını ve stratejik yönünü belirlemektedir.

# Araştırmanın amacı

Yapay zeka destekli Karma Gerçeklik cihazlarının Çin'deki kırsal ve kentsel okullarda öğretim kalitesi ile öğrenme çıktıları üzerindeki etkilerini ampirik olarak incelemek ve öğretmenlerin bu teknolojileri benimseme davranışlarını analiz etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışma, Çin'deki kırsal ve kentsel okullarda yapay zeka entegreli karma gerçeklik cihazlarının öğretim kalitesi ve öğrenme çıktıları üzerindeki etkilerini incelemek üzere nicel anket ve kontrol gruplu deney yöntemlerini bütünleştiren ampirik bir yaklaşım sergilemektedir.

# Bulgular ve önermeler

1. Yapay zeka destekli öğretim teknolojilerinin kullanımı, kentsel ve kırsal okulların her ikisinde de öğretim kalitesini ve öğrenme çıktılarını geleneksel yöntemlere kıyasla anlamlı derecede artırmaktadır.
2. Kırsal okullarda yapay zeka entegreli karma gerçeklik cihazlarının kullanımıyla elde edilen akademik başarı artışı, kentsel okullara kıyasla daha belirgindir (kırsal okullarda %15.69, kentsel okullarda %10.27).
3. Öğretmenlerin teknoloji kabul davranışlarında iyimserlik, yenilikçilik ve görece avantaj algısı algılanan kullanışlılığı olumlu etkilerken; güvensizlik ve rahatsızlık algıları teknoloji kullanım süreçlerini olumsuz yönde sınırlandırmaktadır.
4. Yapay zeka destekli öğretimin akademik başarı üzerindeki olumlu katkısı, ardışıklık ve yapısal aşamalılık ihtiyacı yüksek olan fen bilimleri (matematik) dersinde, sosyal bilimler (tarih) dersine kıyasla daha yüksek bir verimlilik göstermektedir.
5. Öğretmenlerin yapay zeka teknolojilerine yönelik tutumlarının belirlenmesinde algılanan kullanışlılık en temel belirleyici unsur iken, algılanan kullanım kolaylığının tutum üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır.

# Yazarın tartışması

Çalışmada gerçekleştirilen kontrollü deneyler, yapay zeka destekli karma gerçeklik cihazlarının sınıf ortamında uygulanmasının hem kentsel hem de kırsal okullarda geleneksel eğitime kıyasla öğrenci başarısını ve öğretim kalitesini belirgin bir biçimde artırdığını ortaya koymaktadır. Bu bulgu, akıllı öğretim sistemlerinin eğitim süreçlerini optimize etmedeki ampirik gücünü doğrulamaktadır.

Bulgular üzerinde yapılan bölgesel karşılaştırmalar, yapay zeka destekli öğretimin kırsal okullardaki başarı artışını (%15.69), kentsel okullara (%10.27) göre daha fazla tetiklediğini göstermektedir. Yazarlar bu durumu, kaynak kısıtlılığı yaşayan kırsal bölgelerde akıllı teknolojilerin yarattığı kaldıraç etkisiyle ve dijital kaynak paylaşımının kırsal öğrenciler üzerindeki yüksek motivasyonel katkısıyla açıklamaktadır.

Eğitim teknolojilerinin sürdürülebilir kabulü boyutunda ise öğretmenlerin iyimserlik ve yenilikçilik gibi kişisel hazırlık düzeyleri ile teknolojinin sunduğu görece avantajların algılanan kullanışlılığı doğrudan artırdığı tespit edilmiştir. Buna karşın öğretmenlerin hissettiği güvensizlik ve rahatsızlık duyguları, sistemin algılanan kolaylığını ve kullanışlılığını baltalayan temel psikolojik engeller olarak öne çıkmaktadır.

Alan yazındaki diğer çalışmalarla ilişkilendirildiğinde, yapay zeka destekli öğretimin özellikle fen bilimleri gibi ardışık ve mantıksal aşamalılık içeren disiplinlerde daha yüksek performans artışı sağladığı görülmektedir. Bu durum, akıllı sistemlerin kişiselleştirilmiş öğrenme yolları ve anlık dönütler sunarak kırsal alandaki nitelikli öğretmen eksikliğini başarılı bir şekilde telafi edebileceğini göstermektedir.

# Yazarın sonucu

Yapay zeka destekli karma gerçeklik teknolojilerinin Çin'in kırsal bölgelerinde konumlanan okullara entegrasyonu, kentsel ve kırsal bölgeler arasındaki eğitim kalitesi makasını daraltarak sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ve eğitimde fırsat eşitliğine hizmet etmektedir. Kırsal okullarda elde edilen yüksek başarı artışı, bu bölgelere yönelik teknoloji yatırımlarının artırılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, eğitim teknolojileri literatüründe kuramsal kabul modelleri ile somut akademik başarı çıktılarını birleştiren ampirik bir köprü görevi görmektedir. Yapay zeka ve karma gerçeklik teknolojilerinin sadece teknik potansiyelini değil, aynı zamanda kentsel ve kırsal okullar arasındaki performans farklarını nicel verilerle ortaya koyarak eğitimde fırsat eşitliği tartışmalarına deneysel bir zemin kazandırmaktadır. Literatürde sıklıkla genel politika çerçeveleriyle ele alınan sürdürülebilir kalkınma hedeflerini, sınıf içi uygulamalar ve öğrenci puanları düzeyine indirgeyerek kanıt temelli bir yaklaşım sunmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Davis'in Teknoloji Kabul Modeli ve Rogers'ın Yeniliklerin Yayılımı Kuramı üzerine inşa edilmiş olsa da, bu modellerin basitlik sınırlarını Parasuraman'ın Teknoloji Hazırbulunuşluk İndeksi ile entegre ederek aşmaktadır. Önceki çalışmaların aksine, teknolojinin kabulünü sadece sistem özelliklerine değil, öğretmenlerin iyimserlik ve güvensizlik gibi psikolojik hazırlık düzeylerine de dayandırmaktadır. Xue ve arkadaşlarının kırsal canlandırma için önerdiği politika çerçevesine, yapay zeka araçlarının matematik ve tarih derslerindeki farklılaşan verimlilik oranlarını ekleyerek literatürdeki disiplinler arası boşluğu doldurmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Makale, kırsal eğitimde yapay zeka kullanımının kentsel bölgelere kıyasla daha yüksek bir başarı artışı sağladığını kanıtlayarak literatüre özgün bir 'kaldıraç etkisi' bulgusu kazandırmaktadır. Kırsal bölgelerdeki %15.69'luk artış ile kentsel bölgelerdeki %10.27'lik artış arasındaki fark, kaynak kısıtlılığı yaşayan bölgelerde teknolojinin telafi edici gücünü göstermesi bakımından kritiktir. Ayrıca, teknoloji kabulünde algılanan kullanım kolaylığının tutum üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını, asıl belirleyicinin algılanan kullanışlılık ve güven olduğunu ortaya koyarak öğretmen eğitimi programları için yeni bir perspektif sunmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Yapay zeka teknolojileri, kırsal ve kentsel bölgeler arasındaki eğitim kalitesi uçurumunu daraltmak için stratejik bir kaldıraç etkisine sahiptir.** — Makalenin kırsal okullarda kentsel okullardan daha fazla başarı artışı (%15.69 vs %10.27) sağladığına dair ampirik bulgusu, teknoloji yatırımlarının fırsat eşitliğindeki rolünü desteklemek için kullanılır.
- **Öğretmenlerin teknoloji benimseme süreçlerinde kişisel güvensizlik ve rahatsızlık duyguları, sistemin algılanan kullanışlılığını olumsuz yönde etkileyen temel engellerdir.** — TRI ve TAM entegrasyonu sonuçunda elde edilen hipotez testleri (H3 ve H4), teknoloji kabulünün sadece teknik özelliklerle değil, kullanıcı psikolojisiyle sınırlı olduğunu kanıtlamak için referans verilir.
- **Yapay zeka destekli öğretim araçları, mantıksal ardışıklık içeren fen bilimleri derslerinde sosyal bilimlere kıyasla daha yüksek verimlilik sunmaktadır.** — Matematik (%14.14 artış) ve tarih (%10.48 artış) dersleri arasındaki performans farkı, yapay zekanın disipliner yapıya göre değişen etkinliğini tartışmak için kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Yapay zeka sistemlerine yönelik veri güvenliği kaygıları, kırsal bölge öğretmenlerinin teknolojiyi uzun vadeli kullanım niyetlerini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nitel ağırlıklı bir keşifsel çalışma kapsamında, 15-20 kırsal öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak veri doygunluğuna ulaşılacak ve ardından bu kaygılar içerik analiziyle temalandırılacaktır.
  - Gerekçe: Makalede 'Insecurity' (Güvensizlik) faktörünün algılanan kullanışlılığı negatif etkilediği (H4) tespit edilmiş, ancak bu güvensizliğin spesifik nedenleri (veri sızıntısı korkusu vb.) detaylandırılmamıştır.
- **Fizik ve Dil Bilgisi derslerinde yapay zeka destekli öğretimin akademik başarı üzerindeki etkisi, derslerin yapısal (mantıksal vs. yorumsal) farklılıklarına göre nasıl değişmektedir?**
  - Desen: İki ayrı okulda yürütülecek 2x2 faktöriyel deneysel desen kullanılacak; örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecek ve son test puanları ANOVA analizi ile karşılaştırılacaktır.
  - Gerekçe: Makale, yapay zekanın matematik derslerinde tarih derslerine göre daha yüksek verimlilik sağladığını (Bölüm 5.2) saptamış, bu durumun disiplinler arası genellenebilirliği için daha fazla kanıt çağrısında bulunmuştur.
- **Yapılandırılmış teknik destek ve yapay zeka okuryazarlığı eğitimi, kırsal öğretmenlerin 'Discomfort' (Rahatsızlık) algısını azaltarak teknolojiyi benimseme oranlarını artırır mı?**
  - Desen: Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen uygulanacak; deney grubuna 8 haftalık teknik destek eğitimi verilecek ve değişimler Teknoloji Hazırbulunuşluk İndeksi üzerinden ölçülecektir.
  - Gerekçe: Tartışma bölümünde (6.3) yazarların belirttiği öğretmen eğitimi eksikliği ve ampirik bulgulardaki 'Discomfort' engeli (H3), bu müdahale araştırmasının temel gerekçesini oluşturmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study investigates the impact of AI-assisted teaching on teaching quality and learning outcomes in rural schools in China, aiming to promote educational equity and sustainable |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | Through questionnaire surveys of 268 teachers and controlled experiments in 12 schools (4 urban, 8 rural), we assess whether AI-integrated Mixed Reality (MR) devices can |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | Results indicate that AI-assisted teaching significantly improves teaching quality and learning outcomes, particularly in natural science courses, with rural schools showing greate |
| ev-s-3 | Results | 8 | — | The results indicate that optimism, innovation, and comparative advantage exhibit a positive relationship with PU. Therefore, supports H1, H2, and H5. |
| ev-s-4 | Results | 9 | — | The average score for improving mathematics courses in urban schools is 9.10, while the average score for improving mathematics courses in rural schools is 14.14. |
| ev-s-5 | Results | 8 | — | There is no significant relationship between perceived ease of use and attitude (p > 0.05), and H8 is not supported. |
| ev-s-6 | Results | 9 | — | consistent with Alhasan et al. findings on IoT in smart classrooms (r = 0.58 for PU-Intention) (Alhasan et al., 2023). |
| ev-s-7 | Results | 9 | — | This approach parallels content validation in related studies, such as Rui et al. (2023), who adapted TAM for Chinese university professors’ AI adoption |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | Results indicate that AI-assisted teaching significantly improves teaching quality and learning outcomes, particularly in natural science courses, with rural schools showing greate |
| ev-l-3 | Introduction | 3 | — | The pursuit of educational equity is a cornerstone of the global agenda for sustainable development, forming the very foundation upon which a just and prosperous future is built. |

# İlgili kavramlar

- [Tıp Eğitiminde Sanal Simülasyon Deneyleri: Teknoloji Kabulü, Öğrenme Çıktıları ve Motivasyonel Etkiler](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/tip-egitiminde-sanal-simulasyon-deneyleri-teknoloji-kabulu-ogrenme-ciktilari-ve-motivasyonel-etkiler.md)
- [Kızıldeniz'de Ticari Taşımacılığa Yönelik Husi Saldırılarının Çevresel Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kizildenizde-ticari-tasimaciliga-yonelik-husi-saldirilarinin-cevresel-etkileri.md)
- [Dönüşümcü Liderliğin Yemen Devlet Okullarında Okul Kültürünü ve Öğretim Performansını Artırmadaki Rolü](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/donusumcu-liderligin-yemen-devlet-okullarinda-okul-kulturunu-ve-ogretim-performansini-artirmadaki-rolu.md)
- [Sözel Olmayan Zekâ Testi Üçüncü Versiyonunun (TONI-3) Türk Ortaokul Öğrencilerindeki Psikometrik Özellikleri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/sozel-olmayan-zek-testi-ucuncu-versiyonunun-toni-3-turk-ortaokul-ogrencilerindeki-psikometrik-ozellikleri.md)
- [Erken Cumhuriyet Döneminde Spor: Bir Devletin İdeolojik Aygıtı Olarak Türk Spor Kurumu Dergisi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/erken-cumhuriyet-doneminde-spor-bir-devletin-ideolojik-aygiti-olarak-turk-spor-kurumu-dergisi.md)
- [Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-egitim-sisteminde-sekulerlesme.md)
- [Kanıta Dayalı Sınıf Yönetimi Ölçeğinin Klasik Test ve Madde Tepki Kuramlarına Göre Geçerlik ve Güvenirlik Kanıtları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kanita-dayali-sinif-yonetimi-olceginin-klasik-test-ve-madde-tepki-kuramlarina-gore-gecerlik-ve-guvenirlik-kanitlari.md)
- [Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/orgutsel-uygulama-olarak-donusturucu-egitim-liderligi-okullarda-ogretmen-ozerkligini-ve-mesleki-kulturu-yeniden-yapilandirmada-uygulama-kurami-perspektifi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-04T11:53:54.554Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/cinin-kirsal-bolgelerinde-egitimde-firsat-esitliginin-gelistirilmesi-yapay-zeka-cihazlarinin-ogretim-kalitesi-ve-ogrenme-ciktilari-uzerindeki-surdurulebilir-kalkinma-etkisi