---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Dijital Çağda Öğretim Programı Okuryazarlığı: Öğretmen Adaylarının Yeterliklerini Dijital Okuryazarlık Aracılığıyla Geliştirme"
description: "Çağdaş eğitim bilimleri literatüründe, dijital teknolojilerin öğretim süreçlerine entegrasyonu ve öğretmen adaylarının bu teknolojileri pedagojik açıdan ne kadar yetkin kullandığı kritik bir tartışma konusudur. Öğretmenlerin dijital öğrenme ortamlarında etkili öğretim tasarlayabilmeleri için yalnızc"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/dijital-cagda-ogretim-programi-okuryazarligi-ogretmen-adaylarinin-yeterliklerini-dijital-okuryazarlik-araciligiyla-gelistirme"
doi: "10.17275/per.26.66.13.5"
authors: ["Serkan Aslan", "Üzeyir SÜĞÜMLÜ"]
citation: "Aslan, S., SÜĞÜMLÜ, Ü. (2026). Curriculum Literacy in the Digital Age: Enhancing Pre-Service Teachers' Competence through Digital Literacy. Participatory Educational Research, 13(5), 94-114. https://doi.org/10.17275/per.26.66.13.5"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 11
tags: ["Sınıf öğretimini geliştirme", "öğretmen mesleki gelişimi", "öğretme/öğrenme stratejileri", "uzaktan eğitim ve çevrim içi öğrenme", "pedagojik konular"]
timestamp: "2026-10-16T04:42:34.464Z"
---

# Dijital Çağda Öğretim Programı Okuryazarlığı: Öğretmen Adaylarının Yeterliklerini Dijital Okuryazarlık Aracılığıyla Geliştirme

Özgün başlık: Curriculum Literacy in the Digital Age: Enhancing Pre-Service Teachers' Competence through Digital Literacy
DOI: https://doi.org/10.17275/per.26.66.13.5
Künye (APA 7): Aslan, S., SÜĞÜMLÜ, Ü. (2026). Curriculum Literacy in the Digital Age: Enhancing Pre-Service Teachers' Competence through Digital Literacy. Participatory Educational Research, 13(5), 94-114. https://doi.org/10.17275/per.26.66.13.5

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

## Kısa cevap

**Öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlığı dijital ortamda öğretim tasarımı yeterliğini nasıl etkiler?**

Bu çalışmada 314 dördüncü sınıf öğretmen adayı ile yürütülen ilişkisel tarama sonuçunda, öğretim programı okuryazarlığının dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliklerini hem doğrudan hem de dijital okuryazarlık aracılığıyla anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır.

- Araştırma Türkiye'deki iki devlet üniversitesinde öğrenim gören 314 dördüncü sınıf öğretmen adayı üzerinde yürütülmüştür.
- Veriler yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analiz edilmiş ve robust maximum likelihood tahminleyicisi tercih edilmiştir.
- Öğretim programı okuryazarlığı, dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliğini doğrudan ve pozitif yönde yordamaktadır.

# Alan bağlamı

Çağdaş eğitim bilimleri literatüründe, dijital teknolojilerin öğretim süreçlerine entegrasyonu ve öğretmen adaylarının bu teknolojileri pedagojik açıdan ne kadar yetkin kullandığı kritik bir tartışma konusudur. Öğretmenlerin dijital öğrenme ortamlarında etkili öğretim tasarlayabilmeleri için yalnızca teknik araç kullanım becerilerine değil, aynı zamanda öğretim programının amaç ve kazanımlarını doğru kavrama yetisi olan program okuryazarlığına da sahip olmaları gerekmektedir. Ancak literatürde program okuryazarlığının ve dijital okuryazarlığın, öğretmen adaylarının dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterlikleri üzerindeki birleşik ve dolaylı etkilerini inceleyen görgül araştırmalar sınırlı sayıdadır.

# Akademik özet

21. yüzyıl eğitim anlayışında, bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızlı gelişimi öğretmen yeterliklerinin yeniden tanımlanmasını zorunlu kılmıştır. Dijital öğrenme ortamlarında eğitim faaliyetlerinin niteliğini artırabilmek, öğretmenlerin hem öğretim programının hedef ve kazanımlarını doğru çözümleyebilme kapasitelerine hem de dijital araçları pedagojik amaçlara uygun şekilde işleyebilme becerilerine bağlıdır. Alan yazındaki mevcut tartışmalar, teknolojinin sınıfa entegrasyonunda teknik okuryazarlık kadar öğretim programı okuryazarlığının da hayati olduğunu vurgulamakta; ancak bu iki temel yeterliğin dijital öğretim tasarımı üzerindeki birleşik etkilerini inceleyen ampirik çalışmaların yetersizliğine dikkat çekmektedir.

Bu eksikliği gidermek amacıyla yürütülen araştırmada, öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlığı ile dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterlikleri arasındaki ilişkide dijital okuryazarlığın aracılık rolü incelenmiştir. Nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama deseniyle kurgulanan çalışmanın örneklemini, Türkiye'deki iki devlet üniversitesinin dördüncü sınıfında öğrenim gören 314 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler; Program Okuryazarlığı Ölçeği, Dijital Okuryazarlık Ölçeği ve Dijital Ortamlarda Öğretim Tasarlama Yeterlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin test edilmesinde, çoklu normal dağılım sapmalarını tolere eden Dayanıklı Maksimum Olabilirlik (MLR) kestiricisi ile Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) uygulanmış ve dolaylı etkiler 2.000 örneklemli bootstrap yöntemiyle sınanmıştır.

Araştırmadan elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının program okuryazarlıklarının hem dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliklerini hem de dijital okuryazarlık düzeylerini doğrudan ve anlamlı düzeyde pozitif etkilediğini göstermiştir. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları, dijital okuryazarlığın, program okuryazarlığı ile dijital öğretim tasarlama yeterliği arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolüne sahip olduğunu doğrulamıştır (beta = .261, %95 CI [.188, .355]). Kontrol değişkeni olarak modele dahil edilen cinsiyet ve akademik ortalamanın (GNO) dijital öğretim tasarlama yeterliği üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisi saptanmamıştır. Bu sonuçlar, program okuryazarlığının dijital ortamlarda pedagojik tasarım yapma becerisini hem doğrudan hem de dijital okuryazarlığı besleyerek dolaylı yoldan güçlendirdiğini kanıtlamaktadır.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümünde elde edilen veriler; TPACK, DigCompEdu ve Öğrenme Tasarımı modelleri çerçevesinde değerlendirilerek önceki literatürle harmanlanmıştır. Sonuçlar, öğretmen adaylarının dijital araçları yüzeysel bir teknik kullanımın ötesinde, müfredat hedefleriyle uyumlu ve pedagojik açıdan anlamlı biçimde bütünleştirebilmelerinin temelinde güçlü bir program okuryazarlığının yattığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, öğretmen yetiştirme programlarında program okuryazarlığı ile dijital okuryazarlık eğitimlerinin eş güdümlü ve bütünleşik bir yapıda kurgulanması gerektiğini göstererek literatür taraması ve eğitim politikaları açısından somut bir teorik-uygulamalı katkı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlık düzeyleri ile dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterlikleri arasındaki ilişkide dijital okuryazarlığın aracılık rolünü yapısal eşitlik modellemesi yöntemiyle incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlık düzeylerinin dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterlikleri üzerindeki doğrudan etkisinde dijital okuryazarlığın aracılık rolü nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama deseniyle incelenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlığı, dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliklerini doğrudan ve anlamlı düzeyde pozitif yönde yordamaktadır.
2. Öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlığı düzeyleri, dijital okuryazarlıklarını orta düzeyde ve anlamlı şekilde doğrudan etkilemektedir.
3. Dijital okuryazarlık, öğretim programı okuryazarlığı ile dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliği arasındaki ilişkide pozitif yönde anlamlı bir aracılık rolü üstlenmektedir.
4. Öğretmen adaylarının cinsiyet ve akademik not ortalaması değişkenleri dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliklerini anlamlı düzeyde yordamamaktadır.

# Yazarın tartışması

Araştırmanın ilk bulgusu, öğretmen adaylarının öğretim programı okuryazarlık düzeylerinin dijital ortamlarda öğretim tasarlama yeterliklerini doğrudan ve güçlü biçimde yordadığını ortaya koymaktadır. Bu sonuç, program hedeflerini doğru yorumlayan adayların dijital araçları daha işlevsel kullanabildiğini göstermektedir.

Yazarlar bu durumu, Stenhouse ve Marsh gibi kuramcıların program bilgisinin öğretim ortamı tasarımı üzerindeki merkezi rolüne ilişkin görüşleriyle temellendirmekte, program kazanımlarını kavrayan adayların dijital materyal seçiminde daha başarılı olduğunu belirtmektedir.

İkinci olarak, öğretim programı okuryazarlığının dijital okuryazarlığı doğrudan etkilediği belirlenmiş ve bu durum Shively ile Palilonis'in dijital okuryazarlık stratejilerinin öğretim programlarını hazırlamadaki işlevselliğine yönelik vurgularıyla tutarlılık göstermiştir.

Son olarak, dijital okuryazarlığın iki temel değişken arasındaki ilişkide aracı rol üstlendiği saptanmış; bu sonuç TPACK ve DigCompEdu çerçeveleriyle ilişkilendirilerek öğretmen eğitiminde teknoloji ve program bilgisinin eş zamanlı verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

# Yazarın sonucu

Sonuç olarak bu araştırma, öğretmen adaylarının dijital ortamlarda pedagojik açıdan nitelikli öğretim tasarlayabilmesi için öğretim programı okuryazarlığı ile dijital okuryazarlığın bütünleşik biçimde desteklenmesi gerektiğini ampirik olarak ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, öğretmen adaylarının pedagojik hazırlık süreçlerinde kuramsal program bilgisi ile teknolojik uygulama becerileri arasındaki köprüyü ampirik bir zemine oturtma işlevi görmektedir. Literatürde dijital beceriler genellikle teknik araç kullanımına indirgenirken, bu araştırma program okuryazarlığının dijital tasarım yeterliği üzerindeki temel belirleyici rolünü vurgulayarak kavramsal bir derinlik sunmaktadır. Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPACK) ve DigCompEdu gibi uluslararası çerçevelerin Türkiye özelindeki öğretmen adayı örnekleminde nasıl işlediğini yapısal eşitlik modellemesiyle ortaya koyarak, öğretmen eğitiminin dijital dönüşümündeki eksik bir halkayı tamamlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, Stenhouse ve Marsh tarafından temelleri atılan programın öğretim ortamını tasarlamadaki merkezi rolü düşüncesini, modern dijital öğrenme ekosistemine entegre ederek önceki çalışmaların kapsamını genişletmektedir. Mishra ve Koehler tarafından geliştirilen TPACK modelini kuramsal bir dayanak olarak kullanmakta ve Bolat ile Aslan'ın önceki program okuryazarlığı tanımlamalarını dijital pedagoji bağlamında yeniden yorumlamaktadır. Önceki çalışmaların aksine, dijital okuryazarlığı sadece bağımsız bir değişken olarak değil, program bilgisinin tasarıma dönüşme sürecindeki kritik bir aracı mekanizma olarak ele alması bakımından literatürdeki geleneksel yaklaşımlardan farklılaşmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, öğretmen eğitimi literatürüne dijital ortamlarda öğretim tasarımı yeterliğinin yordanmasında program okuryazarlığının doğrudan etkisini kanıtlayarak özgün bir katkı sağlamaktadır. Özellikle dördüncü sınıf öğretmen adaylarının mezuniyet öncesindeki yetkinliklerini analiz etmesi, eğitim fakültelerinin müfredat geliştirme süreçleri için veriye dayalı bir temel oluşturmaktadır. Dijital okuryazarlığın anlamlı aracılık rolünü saptaması, literatürdeki teknoloji ve pedagoji tartışmalarına bütünleşik bir bakış açısı kazandırmıştır. Bu bulgular, gelecekteki araştırmaların sadece dijital becerilere değil, bu becerilerin hangi pedagojik temeller üzerinde yükseldiğine odaklanması gerektiğini göstermektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Dijital çağda öğretmenlerin program okuryazarlığı, teknoloji entegrasyonu için temel bir mesleki yeterliktir.** — Makalenin giriş kısmındaki 21. yüzyıl becerileri ve öğretmen yeterliklerine dair yapılan vurgular, tezin problemini tanımlamak için kullanılır.
- **Dijital okuryazarlık, program bilgisi ile öğretim tasarımı becerisi arasında köprü kuran aracı bir değişkendir.** — Araştırmanın yapısal modeli, tezin kavramsal modelinde değişkenler arasındaki dolaylı ilişkileri temellendirmek için referans alınır.
- **Öğretmen adaylarının program kazanımlarını anlama düzeyi, dijital materyal seçimindeki isabetliliği artırmaktadır.** — Tezin bulguları ile makaledeki program okuryazarlığı ve dijital tasarım arasındaki güçlü korelasyon bulgusu karşılaştırmalı olarak sunulur.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Öğretmen adayları öğretim programı kazanımlarını dijital bir ders planına dönüştürürken hangi bilişsel ve pedagojik süreçleri işletmektedir?**
  - Desen: Bu çalışma için nitel bir durum çalışması deseni uygundur. Katılımcıların hazırladığı dijital materyaller doküman analiziyle incelenmeli ve tasarım kararlarının arkasındaki gerekçeler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla ortaya konmalıdır. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna ulaşılana kadar artırılmalıdır.
  - Gerekçe: Makalenin bulguları program okuryazarlığının tasarımı etkilediğini göstermektedir (Aslan & Süğümlü, 2026); ancak bu etkinin uygulama aşamasında 'nasıl' gerçekleştiğine dair derinlemesine bir açıklama için nitel veriye ihtiyaç duyulmaktadır.
- **Öğretim programı okuryazarlığı ile dijital okuryazarlığın birlikte verildiği bir eğitim programı, adayların tasarım yeterliklerini tekil eğitimlere göre anlamlı düzeyde artırır mı?**
  - Desen: Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel bir desen önerilmektedir. Deney grubuna program ve dijital okuryazarlığı birleştiren 10 haftalık bir müdahale programı uygulanmalı, kontrol grubu mevcut müfredata devam etmelidir. Farklılıklar ANCOVA analizi ile test edilmelidir.
  - Gerekçe: Yazarlar, öğretmen eğitiminde bu iki okuryazarlığın 'koordineli bir şekilde' entegre edilmesi gerektiğini önermektedir (Aslan & Süğümlü, 2026). Bu önerinin sınanması için deneysel bir çalışma gereklidir.
- **Öğretmen adaylarının mezuniyet aşamasındaki program okuryazarlığı düzeyleri, mesleklerinin ilk yılında sınıftaki dijital öğretim pratiklerini ne derecede yordamaktadır?**
  - Desen: Aynı grubun mezuniyet öncesi ve mesleğin ilk yılı sonundaki verilerinin karşılaştırıldığı boylamsal bir izleme çalışması tasarlanmalıdır. Veriler anketler ve sınıf içi gözlem formları aracılığıyla toplanmalı, değişim regresyon analizi ile incelenmelidir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde, program okuryazarlığının gerçek sınıf ortamlarındaki boylamsal etkisinin araştırılması bir gelecek çalışma çağrısı olarak sunulmuştur (Aslan & Süğümlü, 2026).

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | Curriculum literacy is a core professional competence that enables pre - service teachers to interpret curricula accurately and translate curricular objectives into effective instr |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | This study examined the mediating role of digital literacy in the relationship between pre - service teachers’ curriculum literacy and their competence in designing instruction in  |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | The findings showed that curriculum literacy significantly predicted competence in designing instruction in digital environments and digital literacy. |
| ev-s-3 | Findings | 12 | 105 | CL → DL .585 .064 9.167 .473 .684 .000 |
| ev-s-4 | Abstract | 1 | — | Digital literacy also sig nificantly mediated the relationship between curriculum literacy and digital instructional design competence (β = .261, 95% CI [.188, .355]). |
| ev-s-5 | Abstract | 1 | — | Gender and GPA did not significantly predict digital instructional design competence. |
| ev-s-6 | Discussion | 12 | 105 | Stenhouse (1975) states that the curriculum is decisive in designing a qualified teaching environment. |
| ev-s-7 | Conclusion | 15 | 108 | This study provides empirical evidence that pre - service teachers’ curriculum literacy significantly enhances their ability to design instruction in digital environments, both dir |
| ev-l-1 | Conclusion | 15 | 108 | curriculum literacy significantly enhances their ability to design instruction in digital environments, both directly and indirectly through its influence on digital literacy. |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | Digital literacy also sig nificantly mediated the relationship between curriculum literacy and digital instructional design competence (β = .261, 95% CI [.188, .355]). |
| ev-l-3 | Discussion | 14 | 107 | Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) model (Mishra & Koehler, 2006), which emphasises the need for teachers to integrate three knowledge components—pedagogical, cont |

# İlgili kavramlar

- [Okul İkliminin Öğretmenlerin İş Doyumuna Etkisi: Öğretmen Öz Yeterliğinin Aracı Rolü](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/okul-ikliminin-ogretmenlerin-is-doyumuna-etkisi-ogretmen-oz-yeterliginin-araci-rolu.md)
- [İnsan Öğrenimi İçin Üretken Yapay Zekânın Sunduğu Vaatler ve Karşılaşılan Zorluklar: Bir Perspektif Analizi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/insan-ogrenimi-icin-uretken-yapay-zeknin-sundugu-vaatler-ve-karsilasilan-zorluklar-bir-perspektif-analizi.md)
- [Çin'in Kırsal Bölgelerindeki Öğretmen Tükenmişliğinin Çözümlenmesi: İş Talepleri, Kaynaklar ve Alan Dışı Öğretim Zorluklarının Ağ Analizi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/cinin-kirsal-bolgelerindeki-ogretmen-tukenmisliginin-cozumlenmesi-is-talepleri-kaynaklar-ve-alan-disi-ogretim-zorluklarinin-ag-analizi.md)
- [Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan Yazılı Soru Önergelerinde Okul Müdürleri Üzerine Politik Söylemler](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turkiye-buyuk-millet-meclisine-sunulan-yazili-soru-onergelerinde-okul-mudurleri-uzerine-politik-soylemler.md)
- [Üretken Yapay Zekanın Eğitim Reformunu Güçlendirmesi: Mevcut Durum, Sorunlar ve Gelecek Beklentileri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/uretken-yapay-zekanin-egitim-reformunu-guclendirmesi-mevcut-durum-sorunlar-ve-gelecek-beklentileri.md)
- [Mülteci Yerleşkelerinde Organize Sporun Çok Perspektifliliği: Sosyolojik Bulgular ve Pedagojik Değerlendirmeler](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/multeci-yerleskelerinde-organize-sporun-cok-perspektifliligi-sosyolojik-bulgular-ve-pedagojik-degerlendirmeler.md)
- [Açık Üniversite Hareketi: Mega Üniversitelerin Karşılaştırmalı Bir Vaka Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/acik-universite-hareketi-mega-universitelerin-karsilastirmali-bir-vaka-calismasi.md)
- [Parçacık Fiziği Öğrenme Kazanımları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/parcacik-fizigi-ogrenme-kazanimlari.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-16T04:42:34.464Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/dijital-cagda-ogretim-programi-okuryazarligi-ogretmen-adaylarinin-yeterliklerini-dijital-okuryazarlik-araciligiyla-gelistirme