---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Dönüşümcü Liderliğin Yemen Devlet Okullarında Okul Kültürünü ve Öğretim Performansını Artırmadaki Rolü"
description: "Dönüşümcü liderlik, eğitim de dahil olmak üzere çeşitli sektörlerde olumlu örgütsel değişimi ve performansı tetikleyen kritik bir faktör olarak kabul edilmektedir. Vizyöner değişim temsilcisi olan dönüşümcü liderler, takipçilere ilham verir, paylaşılan bir vizyonu teşvik eder ve başkalarını kendi çı"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/donusumcu-liderligin-yemen-devlet-okullarinda-okul-kulturunu-ve-ogretim-performansini-artirmadaki-rolu"
doi: "10.3389/feduc.2024.1413607"
authors: ["Mohammed Alzoraiki", "Abd Rahman Ahmad", "Ali Ahmed Ateeq", "Marwan Milhem"]
citation: "Alzoraiki, M., Ahmad, A. R., Ateeq, A. A., Milhem, M. (2024). The role of transformational leadership in enhancing school culture and teaching performance in Yemeni public schools. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1413607"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 16
tags: ["dönüşümcü liderlik", "okul kültürü", "öğretim performansı", "Yemen", "eğitim"]
timestamp: "2026-10-01T07:00:13.323Z"
---

# Dönüşümcü Liderliğin Yemen Devlet Okullarında Okul Kültürünü ve Öğretim Performansını Artırmadaki Rolü

Özgün başlık: The role of transformational leadership in enhancing school culture and teaching performance in Yemeni public schools
DOI: https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1413607
Künye (APA 7): Alzoraiki, M., Ahmad, A. R., Ateeq, A. A., Milhem, M. (2024). The role of transformational leadership in enhancing school culture and teaching performance in Yemeni public schools. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1413607

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

# Alan bağlamı

Dönüşümcü liderlik, eğitim de dahil olmak üzere çeşitli sektörlerde olumlu örgütsel değişimi ve performansı tetikleyen kritik bir faktör olarak kabul edilmektedir. Vizyöner değişim temsilcisi olan dönüşümcü liderler, takipçilere ilham verir, paylaşılan bir vizyonu teşvik eder ve başkalarını kendi çıkarlarının ötesine geçerek örgütün daha büyük iyiliği için çalışmaya teşvik eder. Ancak, eğitimde dönüşümcü liderlik üzerine yapılan araştırmaların artmasına rağmen, özellikle Yemen gibi önemli sosyo-politik zorluklarla karşı karşıya olan gelişmekte olan ülkelerde okul liderlerinin bu liderlik yaklaşımını nasıl uyguladığını inceleyen çok az çalışma bulunmaktadır. Yemen, uzun süreli çatışma, ekonomik istikrarsızlık ve kırılgan bir eğitim sistemi ile mücadele eden bir ulus olarak, dönüşümcü liderliğin okul kültürü ve sürdürülebilir öğretim uygulamalarını şekillendirmedeki rolünü keşfetmek için benzersiz bir bağlam sunmaktadır.

# Akademik özet

Dönüşümcü liderlik, karakterize olduğu vizyöner değişim ajanları aracılığıyla, eğitim dahil olmak üzere çeşitli sektörlerde örgütsel performans için hayati bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Kapsamlı araştırmalara rağmen, Yemen gibi önemli sosyo-politik zorluklarla karşılaşan gelişmekte olan ülkelerdeki okul liderlerinin bu yaklaşımı nasıl uyguladığını anlamak, yeterince keşfedilmemiş bir alan olmaya devam etmektedir. Yemen'in uzun süreli çatışma ve ekonomik istikrarsızlıkla mücadele eden eğitim sistemi, dönüşümcü liderliğin okul kültürü ve öğretim uygulamalarını nasıl etkilediğini araştırmak için benzersiz bir bağlam sunmaktadır. Bu araştırma, Yemen devlet okullarındaki dönüşümcü liderliğin öğretim performansı üzerindeki etkisini ve bu ilişkide okul kültürünün aracı rolünü inceleyerek literatürdeki bu önemli boşluğu ele almaktadır. Liderlik stilleri, öğretim performansı ve okul kültürü arasındaki bağlantılara dair kapsamlı bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir.

Bu çalışma, dönüşümcü liderliğin okul kültürünü nasıl geliştirdiğini ve bunun da sürdürülebilir öğretimi nasıl artırdığını inceleyerek, Yemen devlet okullarındaki boşluğu doldurmayı amaçlamıştır. Özellikle dönüşümcü liderlik ile öğretim performansı arasındaki ilişkide okul kültürünün aracı etkisini araştırmıştır. Araştırma, Yemen'in Sana'a şehrindeki devlet okulu öğretmenlerinden oluşan 375 kişilik tabakalı rastgele bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Veriler, birincil veri toplama yöntemi olarak yapılandırılmış anketler aracılığıyla toplanmış ve Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) kullanılarak SmartPLS 3 yazılımıyla analiz edilmiştir. Bu nicel yöntem, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkileşimleri değerlendirmek için uygun görülmüştür, böylece hipotezler istatistiksel olarak test edilebilmiştir.

Çalışmanın bulguları, dönüşümcü liderliğin okul kültürü üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu (β = 0.378; p = 0.000) göstermiştir, bu da liderlerin okul ortamını biçimlendirmedeki kritik rolünü teyit etmektedir. Okul kültürünün de öğretim performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu (β = 0.440; p = 0.000) belirlenmiştir; bu da olumlu bir okul ortamının öğretmenlerin etkililiğini artırdığına işaret etmektedir. Ayrıca, dönüşümcü liderliğin öğretim performansı üzerinde doğrudan ve anlamlı bir pozitif etkisi olduğu (β = 0.177; p = 0.004) tespit edilmiştir. En önemlisi, okul kültürünün dönüşümcü liderlik ile öğretim performansı arasındaki ilişkide tam aracılık görevi gördüğü (β = 0.167; p = 0.000) kanıtlanmıştır. Bu sonuçlar, dönüşümcü liderliğin öğretmen performansı üzerindeki etkisinin, okul kültürünü güçlendirme mekanizması aracılığıyla gerçekleştiğini ortaya koymaktadır.

Bu çalışma, dönüşümcü liderlik, okul kültürü ve öğretim performansı arasındaki ilişkiler ağındaki önemli bir boşluğu doldurarak eğitim liderliği literatürüne değerli katkılar sağlamaktadır. Yemen gibi çatışma bölgelerindeki eğitim sistemine özgü bulgular sunarak, küresel olarak benzer zorluklarla karşılaşan bölgeler için uygulanabilir stratejilerin geliştirilmesine ışık tutmaktadır. Araştırma, okul liderleri ve politika yapıcılar için, olumlu bir okul kültürü oluşturmanın ve sürdürmenin öğretim mükemmeliyetini sağlamadaki merkezi rolüne dair önemli bilgiler sunar. Bulgular, eğitim politikalarının ve liderlik programlarının geliştirilmesinde okul kültürünü merkeze almanın gerekliliğini vurgulayarak, öğretmen performansını artırma ve nihayetinde öğrenci çıktılarını iyileştirme potansiyeline sahip somut yollar önermektedir. Özellikle çatışma ortamlarında dirençli bir eğitim sistemi oluşturma çabalarına pratik ve teorik bir çerçeve sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Yemen devlet okullarındaki dönüşümcü liderlerin, sürdürülebilir öğretimi geliştiren olumlu bir okul kültürü oluşturma biçimini araştırmayı ve dönüşümcü liderlik ile sürdürülebilir öğretim arasındaki ilişkide okul kültürünün aracı rolünü inceleyerek literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Araştırma, nicel görgül desende kurgulanmış olup, dönüşümcü liderlik ile öğretim performansı arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri, okul kültürünün aracı rolü bağlamında kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) kullanarak inceleyen nedensel-karşılaştırmalı bir alan çalışmasıdır.

# Bulgular ve önermeler

1. Dönüşümcü liderlik yaklaşımının, Yemen devlet okullarındaki okul kültürü üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir doğrudan etkisi bulunmaktadır (beta = 0.378; p = 0.000).
2. Okul kültürünün, Yemen'deki devlet okulu öğretmenlerinin öğretim performansı üzerinde doğrudan, pozitif ve güçlü bir istatistiksel etkisi mevcuttur (beta = 0.440; p = 0.000).
3. Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışları, öğretmenlerin öğretim performansını doğrudan ve pozitif yönde etkilemektedir (beta = 0.177; p = 0.004).
4. Okul kültürü, dönüşümcü liderlik ile öğretmenlerin öğretim performansı arasındaki ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir aracı rol üstlenmektedir (beta = 0.167; p = 0.000).

# Yazarın tartışması

Çalışmanın ampirik bulguları, dönüşümcü liderliğin hem okul kültürü hem de öğretmenlerin öğretim performansı üzerinde doğrudan ve anlamlı pozitif etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra yapısal eşitlik modellemesi sonuçları, okul kültürünün dönüşümcü liderlik ile öğretim performansı arasındaki dolaylı ilişkiyi istatistiksel olarak anlamlı biçimde kolaylaştırdığını göstermektedir.

Yazarlar, bu bulguları Yemen'in içinde bulunduğu sosyo-politik kriz ve çatışma ortamı bağlamında değerlendirmektedir. Süregiden zorluklara rağmen okul liderlerinin vizyöner ve motive edici yaklaşımlarının, okul toplumunda paylaşılan değerler ile güven ortamı kurgulayarak öğretmenlerin sınıf içi performanslarına olumlu yansıdığı ifade edilmektedir.

Tartışma bölümünde elde edilen sonuçlar geniş literatürle ilişkilendirilmektedir. Özellikle okul kültürünün yenilikçilik, insan ilişkileri ve sosyal adalet boyutlarının öğretmen doyumu ile öğrenci başarısını artırdığı vurgulanırken; liderliğin dolaylı etkilerinin Ansari ve Asad (2024) ile La Salle-Finley ve diğerlerinin (2024) çalışmalarıyla uyumlu olduğu gösterilmiştir.

Sonuç olarak, eğitim yöneticilerinin ve politika yapıcıların sadece idari süreçlere değil, okul kültürünü dönüştürecek nitelikteki dönüşümcü liderlik becerilerini geliştirmeye odaklanmaları gerektiği vurgulanmaktadır. Savaş ve kriz koşullarındaki eğitim sistemlerinde sürdürülebilir öğretim kalitesi ancak güçlü bir okul kültürü ve liderlik desteğiyle sağlanabilir.

# Yazarın sonucu

Çatışma ortamının getirdiği kısıtlamalara rağmen, Yemen devlet okullarında okul kültürü dönüşümcü liderlik ile öğretim performansı arasında kritik bir aracı rol oynamaktadır. Okul yöneticilerinin idealize etki, ilham verici motivasyon, entelektüel uyarım ve bireysel destek boyutlarını geliştirmeleri; eğitim politikası yapıcılarının ise kriz koşullarında okul kültürünü sürdürülebilir kılacak liderlik programlarını desteklemeleri gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, eğitim yönetimi literatüründe dönüşümcü liderliğin kurumsal çıktılar üzerindeki etkisini, özellikle Yemen gibi yüksek sosyo-politik risk taşıyan ve çatışma ortamındaki bir coğrafyada ampirik verilerle temellendirme işlevi görür. Literatürde genellikle istikrarlı ekonomilerde incelenen liderlik modellerini, kırılgan devlet yapılarındaki kamu okullarına taşıyarak kuramsal modellerin evrenselliğini test eder. Okul yöneticilerinin vizyöner davranışlarının sadece idari bir süreç olmadığını, aynı zamanda kurumun kültürel dokusunu dönüştürerek öğretmen performansını dolaylı yoldan nasıl iyileştirdiğini yapısal eşitlik modellemesiyle ortaya koyarak alan yazındaki eksik parçaları tamamlar.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Burns ve Bass tarafından temelleri atılan dönüşümcü liderlik teorisini merkeze alarak, bu kuramsal altyapıyı Sweeting ve Haupt (2024) tarafından vurgulanan iş kültürü dinamikleriyle sentezler. Önceki araştırmaların büyük oranda liderliğin doğrudan etkilerine odaklanmasına karşın, bu araştırma Hammad ve diğerlerinin (2024) önerdiği aracılık modellerini benimseyerek okul kültürünü bir köprü değişken olarak konumlandırır. Yemen özelinde daha önce yapılan sınırlı sayıdaki çalışmayı, sosyal adalet ve insani ilişkiler gibi kültürel alt boyutları sisteme dahil ederek genişletir ve kriz bölgelerindeki eğitim kurumlarının ayakta kalma stratejilerini akademik bir zemine oturtur.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramaları için bu makale, okul kültürünün çok boyutlu yapısının (sosyal adalet, yenilikçilik ve insani ilişkiler) öğretim performansı üzerindeki belirleyici gücüne dair güncel ve güçlü bir kanıt sunmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde eğitim kalitesini artırmak için sadece fiziksel kaynakların yeterli olmadığını, liderlik temelli kültürel dönüşümün gerekliliğini vurgular. Araştırma, dönüşümcü liderliğin dört temel bileşeninin (idealize etki, ilham verici motivasyon, entelektüel uyarım ve bireysel ilgi) bir bütün olarak okul iklimini nasıl profesyonelleştirdiğini göstererek, gelecek çalışmalara metodolojik bir rehberlik ve kuramsal bir karşılaştırma noktası sağlar.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Okul kültürü, liderlik stili ile çalışan performansı arasında kritik bir aracı değişim mekanizması işlevi görür.** — Makalenin PLS-SEM analizi sonuçları, dönüşümcü liderliğin performansa olan etkisinin okul kültürü üzerinden geçtiğini kanıtlamak için kullanılabilir.
- **Kriz ve çatışma ortamlarındaki eğitim kurumlarında, liderlik pedagojik odağı korumak için hayati önemdedir.** — Yemen örneğindeki bulgular, zorlu sosyo-politik koşullarda bile okul müdürlerinin öğretmen motivasyonunu nasıl sağladığını açıklarken referans verilebilir.
- **Dönüşümcü liderliğin alt boyutları olan idealize etki ve entelektüel uyarım, örgütsel yenilikçiliği tetikler.** — Makaledeki teorik tanımlamalar ve ampirik bulgular, liderlik alt boyutlarının kurumsal kültürle bağını kurmak için kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Dönüşümcü ve etkileşimci liderlik stillerinden hangisi öğretmenlerin psikolojik dayanıklılığı ve okul kültürü üzerinde daha belirleyicidir?**
  - Desen: Yemen'in farklı vilayetlerindeki devlet ve özel okullardan toplanacak verilerle çok gruplu analiz (MGA-SEM) yapılması önerilir. Örneklem büyüklüğü G*Power analiziyle belirlenmeli ve her iki liderlik stili anketler aracılığıyla ölçülmelidir.
  - Gerekçe: Makalenin 8. bölümünde belirtilen, çalışmanın sadece dönüşümcü liderliğe odaklanmış olması ve diğer stillerin (transactional, laissez-faire) dışlanmış olması kısıtlılığından türetilmiştir.
- **Okul kültürünün 'sosyal adalet' alt boyutu, Yemen'deki kadın öğretmenlerin kurumsal bağlılıklarını nasıl şekillendirmektedir?**
  - Desen: Nitel bir yaklaşım benimsenerek, makalede tanımlanan sosyal adalet göstergeleri üzerinden odak grup görüşmeleri yapılmalıdır. Veri doygunluğuna ulaşana kadar örneklem genişletilmeli ve içerik analizi uygulanmalıdır.
  - Gerekçe: Makalenin 2.2.1 bölümünde Yemen bağlamında sosyal adaletin (cinsiyet ve fırsat eşitliği) önemi vurgulanmış ancak bu durum nitel derinlikle incelenmemiştir.
- **Milli Eğitim Bakanlığı destekli liderlik gelişim programları, okul müdürlerinin kültürel yönetim becerilerini 12 aylık bir sürede ne yönde değiştirmektedir?**
  - Desen: Ön-test ve son-test kontrol gruplu bir deneysel desen kurgulanmalıdır. Eğitim alan müdürlerin okullarındaki kültürel değişim, makalede kullanılan ölçekle zaman serisi analizi yapılarak takip edilmelidir.
  - Gerekçe: Yazarların 6. sonuç bölümünde vurguladığı, politika yapıcıların kapsamlı liderlik programlarına öncelik vermesi gerektiği çağrısından türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | KEYWORDS transformational leadership, school culture, teaching performance, Yemen, education |
| ev-o-2 | Introduction | 2 | — | This study aims to bridge the gap by exploring how transformational leaders in Yemeni public schools develop a positive school culture that enhances sustainable teaching. |
| ev-s-2 | 4.4 Testing the hypotheses | 6 | — | According to Table 3 , there is a significant path from transformational leadership (TFL) to school culture (SC; β = 0.378; p = 0.000). |
| ev-s-3 | 4.4 Testing the hypotheses | 6 | — | There is also a significant path from school culture (SC) to teaching performance (Teach. P) with ( β = 0440; p = 0.000). |
| ev-s-4 | 4.4 Testing the hypotheses | 6 | — | Likewise, the path coefficient from transformational leadership (TFL) to teaching performance (Teach. P) is ( β = 0.177; p = 0.004). |
| ev-s-5 | 4.4 Testing the hypotheses | 6 | — | There is a statistically significant indirect path from transformational leadership to teaching performance via school culture ( β = 0.167; p = 0.000). |
| ev-s-6 | 5.2 School culture has a significant positive effect on teaching performance | 7 | — | The findings indicated that the impact of school culture on school achievement encompasses all three school culture aspects (innovation, human relationships, and social justice). |
| ev-s-7 | 5.3 Transformational leadership has a significant positive effect on teaching performance | 7 | — | This finding supports the premise that the practice of principals is measurable despite its indirect effect on the achievement of students. |
| ev-s-8 | 6 Conclusion | 8 | — | This study concludes that, within the constraints of the ongoing conflict in Yemen, school culture plays a crucial role in mediating between transformational leadership and teachin |
| ev-s-10 | 3.3 Data collection | 6 | — | The data was analyzed using SPSS version 24 for descriptive, factor, reliability, and correlation analyses. Additionally, partial least squares structural equation modeling (PLS-SE |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | This study examined the mediating effect of school culture on the relationship between transformational leadership and teaching performance in Yemeni public schools. |
| ev-l-3 | Abstract | 1 | — | The results showed that transformational leadership and a positive school culture significantly predicted better teaching performance. Furthermore, school culture mediated the posi |
| ev-l-4 | 5.3 Transformational leadership has a significant positive effect on teaching performance | 7 | — | This finding supports the premise that the practice of principals is measurable despite its indirect effect on the achievement of students. |
| ev-l-5 | 8 Limitations and future studies | 9 | — | The first is the study’s focus on the transformational leadership style alone, although there are other styles, including transactional and “ laissez- faire ” leadership. |
| ev-l-6 | 2.2.1 Social justice | 4 | — | Therefore, in several low-income countries, including Yemen, the pursuit of equality and social justice underlies calls for change across the country for equality and equity |
| ev-l-7 | 6 Conclusion | 8 | — | Given the challenging circumstances in Yemen, the Ministry of Education should prioritize developing and implementing comprehensive leadership programs. These initiatives are essen |

# İlgili kavramlar

- [Sözel Olmayan Zekâ Testi Üçüncü Versiyonunun (TONI-3) Türk Ortaokul Öğrencilerindeki Psikometrik Özellikleri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/sozel-olmayan-zek-testi-ucuncu-versiyonunun-toni-3-turk-ortaokul-ogrencilerindeki-psikometrik-ozellikleri.md)
- [Erken Cumhuriyet Döneminde Spor: Bir Devletin İdeolojik Aygıtı Olarak Türk Spor Kurumu Dergisi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/erken-cumhuriyet-doneminde-spor-bir-devletin-ideolojik-aygiti-olarak-turk-spor-kurumu-dergisi.md)
- [Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-egitim-sisteminde-sekulerlesme.md)
- [Kanıta Dayalı Sınıf Yönetimi Ölçeğinin Klasik Test ve Madde Tepki Kuramlarına Göre Geçerlik ve Güvenirlik Kanıtları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kanita-dayali-sinif-yonetimi-olceginin-klasik-test-ve-madde-tepki-kuramlarina-gore-gecerlik-ve-guvenirlik-kanitlari.md)
- [Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/orgutsel-uygulama-olarak-donusturucu-egitim-liderligi-okullarda-ogretmen-ozerkligini-ve-mesleki-kulturu-yeniden-yapilandirmada-uygulama-kurami-perspektifi.md)
- [Isitme Engelli ve Normal Isiten Basketbol ve Voleybölçularin Tekrarli Aktif Sicrama Performanslarindaki Cok Boyutlu Farklıliklar: Yükseklik, Kuvvet ve Ivme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/isitme-engelli-ve-normal-isiten-basketbol-ve-voleybolcularin-tekrarli-aktif-sicrama-performanslarindaki-cok-boyutlu-farkliliklar-yukseklik-kuvvet-ve-ivme.md)
- [COVID-19 Pandemisinin Yükseköğretimde Çevrimiçi Öğrenme Üzerine Etkisi: Bibliyometrik Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/covid-19-pandemisinin-yuksekogretimde-cevrimici-ogrenme-uzerine-etkisi-bibliyometrik-bir-analiz.md)
- [Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Afrika Ülkelerinden Türkiye'ye Yapılan Yardımlar](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kahramanmaras-depremleri-sonrasi-afrika-ulkelerinden-turkiyeye-yapilan-yardimlar.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-01T07:00:13.323Z
- Kanıt sayısı: 16
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/donusumcu-liderligin-yemen-devlet-okullarinda-okul-kulturunu-ve-ogretim-performansini-artirmadaki-rolu