---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Mülteci Öğrencilerin Türk Eğitim Sistemine Uyumunda Eğitimde Kalite Olgusunun İncelenmesi"
description: "Gelişmekte olan ülkelerde kitlesel göç hareketleri, eğitim sistemlerinin yapısını ve niteliğini doğrudan etkileyen dinamiklerin başında gelmektedir. Zorunlu göçler sonuçunda farklı dil ve kültür altyapısına sahip çocukların ev sahibi ülkenin okullarına katılması, fırsat eşitliği, sosyal uyum ve kaps"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/multeci-ogrencilerin-turk-egitim-sistemine-uyumunda-egitimde-kalite-olgusunun-incelenmesi"
doi: "10.17556/erziefd.1298109"
authors: ["Neslihan Babayiğit", "İsmail Karsantık"]
citation: "Babayiğit, N., Karsantık, İ. (2024). Quality in Education: Integration of Refugee Students into the Turkish Education System. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 13-24. https://doi.org/10.17556/erziefd.1298109"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 11
tags: ["Mülteci öğrenciler", "uyum", "göç ve eğitim", "eğitim politikaları", "eğitimde kalite"]
timestamp: "2026-08-14T18:13:02.266Z"
---

# Mülteci Öğrencilerin Türk Eğitim Sistemine Uyumunda Eğitimde Kalite Olgusunun İncelenmesi

Özgün başlık: Quality in Education: Integration of Refugee Students into the Turkish Education System
DOI: https://doi.org/10.17556/erziefd.1298109
Künye (APA 7): Babayiğit, N., Karsantık, İ. (2024). Quality in Education: Integration of Refugee Students into the Turkish Education System. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 13-24. https://doi.org/10.17556/erziefd.1298109

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

# Alan bağlamı

Gelişmekte olan ülkelerde kitlesel göç hareketleri, eğitim sistemlerinin yapısını ve niteliğini doğrudan etkileyen dinamiklerin başında gelmektedir. Zorunlu göçler sonuçunda farklı dil ve kültür altyapısına sahip çocukların ev sahibi ülkenin okullarına katılması, fırsat eşitliği, sosyal uyum ve kapsayıcı eğitim bağlamında önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Türkiye özelinde yürütülen çalışmalarda, mülteci öğrencilerin eğitim sistemine entegrasyonunda karşılaşılan güçlüklerin ve derslerdeki niteliğin korunması süreçlerinin öğretmen ve okul yöneticisi görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi büyük bir gereklilik haline gelmiştir. Bu araştırma, yerel düzeyde ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan eğitimcilerin mülteci öğrencilerin akademik, sosyal ve kültürel uyum süreçlerine ilişkin deneyimlerini ve bu sürecin eğitim kalitesine etkilerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak alandaki ampirik ve uygulamalı tartışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.

# Akademik özet

Küresel düzeyde artan göç hareketleri, eğitim sistemlerinin yapısını ve toplumsal entegrasyon süreçlerini yeniden şekillendiren temel etkenlerden biri haline gelmiştir. Türkiye'de mülteci nüfusun eğitim sistemine dahil edilmesi sürecinde yaşanan akademik, sosyal ve kültürel uyum dinamikleri, okullardaki eğitim kalitesinin sürdürülebilirliği açısından stratejik bir önem taşımaktadır. Bu kapsamda, farklı kademelerde görev yapan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin mülteci öğrencilerin entegrasyon sürecinde karşılaştıkları güçlükleri ve bu durumun eğitim kalitesine yansımalarını nasıl algıladıklarının belirlenmesi, nitelikli eğitim politikalarının geliştirilmesi için kritik bir gerekliliktir.

Bu araştırma, Rize ilinde ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerinin mülteci öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonu ve bu sürecin eğitimde kaliteye etkilerine ilişkin görüşlerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Merriam'ın temel yorumlayıcı nitel araştırma desenine göre kurgulanan çalışmada, katılımcılar kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenmiş; 17 öğretmen ve 4 okul yöneticisi olmak üzere toplam 21 eğitimci araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler, uzman görüşleri ve pilot uygulama doğrultusunda geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüze toplanmış ve MAXQDA programı kullanılarak tümevarımsal içerik analiziyle çözümlenmiştir.

Araştırma bulguları, mülteci öğrencilerin eğitim sürecinde karşılaştığı en temel ve belirleyici engelin dil eksikliği olduğunu ortaya koymaktadır. Dil yetersizliğinin öğrencilerin akademik başarılarını olumsuz etkilemesinin yanı sıra, kendilerini sınıftan soyutlamalarına ve sosyal uyum sorunları yaşamalarına yol açtığı saptanmıştır. Buna karşın, Türkçe yeterliliğine sahip veya Türkiye'de doğup büyüyen öğrencilerin ders katılımında öne çıktıkları ve akranlarıyla nitelikli ilişkiler geliştirdikleri görülmüştür. Ayrıca öğretmenler, mülteci velilerle yaşanan iletişim sorunlarının temelinde de dil eksikliğinin bulunduğunu vurgulayarak ailelere yönelik dil kurslarının gerekliliğini ifade etmişlerdir.

Elde edilen sonuçlar, mülteci öğrencilerin eğitim sistemine uyumunda ve eğitim kalitesinin korunmasında kapsayıcı dil politikalarının ve veli eğitiminin merkezi bir role sahip olduğunu göstermektedir. Araştırma, mülteci çocukların entegrasyonunun sadece sınıftaki fiziksel varlıklarıyla değil, dil yetkinliği ve sosyo-kültürel uyum mekanizmalarıyla desteklendiğinde nitelikli eğitime katkı sunabileceğini doğrulamaktadır. Literatür taramaları açısından bu çalışma, yerel ölçekte elde edilen ampirik nitel verilerle bölgesel farklılıkların ve öğretmen deneyimlerinin kapsayıcı eğitim politikalarına nasıl girdi sağlayabileceğini göstermesi bakımından önemli bir referans kaynağıdır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Rize ilinde ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerinin, mülteci öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonu ve bu sürecin eğitim kalitesine etkileri hakkındaki görüşlerini incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, mülteci öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonunu ve bu sürecin eğitim kalitesine etkilerini öğretmen ve yönetici görüşlerine dayanarak inceleyen nitel araştırma deseninde temel yorumlayıcı (basic interpretive) bir nitel araştırmadır.

# Bulgular ve önermeler

1. Eğitimciler, mülteci öğrencilerin öğrenim sürecinde karşılaştıkları en temel sorunun Türkçe dil eksikliği olduğunu belirterek bu durumun akademik başarıyı düşürdüğünü ve öğrencileri sınıfta soyutladığını vurgulamaktadır.
2. Sınıf içindeki istenmeyen öğrenci davranışları eğitimsel ve sosyal boyutlarda ele alınmakta, ailelerin sosyo-kültürel düzeyi ile ilgisi istenmeyen davranışların devamlılığı üzerinde belirleyici olmaktadır.
3. Ders materyallerine erişimde mülteci ailelerin ekonomik yetersizlikleri nedeniyle kısıtlılıklar yaşanmakta, öğretmenler ve okul yönetimleri bu sorunu kendi imkânları ve esnafla iletişim kurarak çözmeye çalışmaktadır.
4. Mülteci öğrencilerin Türkiye'de geçirdikleri süre ve geliş yaşları akademik ile kültürel entegrasyon düzeylerini doğrudan etkilemekte, erken yaşta gelen öğrenciler daha yüksek uyum ve ders katılımı göstermektedir.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, mülteci öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonunda karşılaşılan en büyük engelin dil eksikliği olduğunu açıkça göstermektedir. Dil yetersizliği, öğrencilerin dersleri anlamasını ve derse aktif katılım sağlamasını kısıtlamakta, akademik başarısızlığın yanı sıra sınıftan soyutlanmalarına ve sosyal uyum problemleri yaşamalarına neden olmaktadır.

Yazarlar, mülteci öğrencilerin okul ortamında sergiledikleri tutum ve davranışların ailelerin sosyo-kültürel yapısı, ekonomik durumları ve Türkiye'ye geliş zamanlarıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtmektedir. Erken yaşta Türkiye'ye gelen ve Türkçe dil yeterliliği kazanan öğrencilerin uyum düzeylerinin daha yüksek olduğu, buna karşın yeni gelen öğrencilerin iletişim kısıtlılığı nedeniyle derse uyum sağlamakta zorlandığı ifade edilmektedir.

Elde edilen sonuçlar literatürdeki mevcut araştırmalarla karşılaştırıldığında, dil engelinin aşılması için yürütülen Türkçe öğretimi projelerinin ve Halk Eğitimi Merkezleri aracılığıyla ailelere sunulacak dil kurslarının kritik önemi teyit edilmektedir. Ayrıca mülteci öğrencilerin Arapça derslerinde gösterdikleri yüksek katılım, literatürde vurgulanan kendi ana dillerindeki başarı eğilimiyle tam bir paralellik göstermektedir.

Sonuç olarak yazar tartışması, mülteci eğitiminde kalitenin artırılmasının yalnızca okulla sınırlı kalmayıp ailelerin de sürece dahil edildiği bütüncül kapsayıcı politikalarla mümkün olacağını vurgulamaktadır. Öğretmenlerin bireysel özverileriyle yürütülen materyal ve iletişim desteğinin, sistemli yönlendirme, öğretmen seminerleri ve aile dil eğitimleriyle desteklenmesi entegrasyon sürecini hızlandıracaktır.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, Türkiye'deki mülteci öğrencilerin eğitiminde karşılaşılan en temel engelin Türkçe dil yetersizliği olduğu sonuçuna varmıştır. Dil engeli öğrencilerin akademik başarılarını, derse katılımlarını ve arkadaşlık ilişkilerini olumsuz etkilerken, velilerin de Türkçe bilmemesi okul-aile iletişimini zorlaştırmaktadır. Eğitimde kalitenin korunması ve artırılması için öğrencilere ve ailelerine yönelik kapsamlı dil eğitimi kurslarının açılması, entegrasyon politikalarının kararlılıkla sürdürülmesi gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, mülteci öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonu konusunu eğitimde kalite boyutunu merkeze alarak ele almaktadır. Literatürde mülteci eğitimi genellikle sadece uyum sorunları veya nicel istatistikler üzerinden tartışılırken, bu çalışma Rize özelinde ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan öğretmen ve yöneticilerin deneyimleri üzerinden eğitimsel çıktılara ve sınıf içi süreçlerin kalitesine odaklanmaktadır. Böylece mülteci göçünün eğitim sisteminin sürdürülebilir kalitesi üzerindeki etkilerini bütüncül bir bakış açısıyla ortaya koyarak literatürde kapsayıcı eğitim uygulamalarının kalitatif boyutunun derinlemesine analiz edilmesine katkı sunar.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, mülteci öğrencilerle ilgili akademik başarı, dil engeli ve sosyal kabul konularında yapılmış önceki araştırmaları desteklemekte ve derinleştirmektedir. Önceki çalışmaların sıklıkla vurguladığı devamsızlık, dil engeli ve altyapı yetersizliği gibi bulguları doğrulamakla kalmayıp, mülteci ailelerin sosyo-ekonomik düzeyleri ile okul içi disiplin ve istenmeyen davranış kalıpları arasındaki nedensel ilişkileri tartışarak literatüre eklektik bir perspektif kazandırmaktadır. Ayrıca, dil engelinin sadece öğrenciler için değil, veliler düzeyinde de kurumsal entegrasyonun önündeki en büyük yapısal engel olduğunu önceki çalışmalara paralel şekilde ortaya koymaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Bir literatür taraması bağlamında bu makale, yerel düzeyde uygulanan eğitim politikalarının sahadaki yansımalarını ampirik verilerle sentezlemek için değerli bir kaynak sunmaktadır. Özellikle, bölgesel düzeyde ve farklı okul türlerini içeren heterojen katılımcı grubu sayesinde, entegrasyon süreçlerinin kademeler arasındaki farklılıklarını karşılaştırmalı olarak incelemek isteyen derleme yazarlarına zengin bir veri tabanı sağlamaktadır. Eğitimde kalite standardının korunması, öğretmenlerin ek yükleri ve malzeme yetersizliklerine yerel çözümler bulma pratikleri gibi konularda sunduğu kavramsallaştırmalar, makaleyi mülteci eğitimi literatüründe politika-uygulama boşluğunu gösteren kritik bir sentez noktası haline getirmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Mülteci öğrencilerin akademik başarılarının önündeki en büyük yapısal ve pedagojik engel, Türkçe dil yeterliliklerinin yetersiz olmasıdır.** — Bu iddia, mülteci eğitimi alanındaki tezlerde dil bariyerinin akademik ve sosyal çıktıları nasıl baltaladığını ampirik olarak göstermek amacıyla bu çalışmanın öğretmen görüşlerine dayalı bulgularıyla desteklenebilir.
- **Mülteci entegrasyonu sürecinde velilerin dil öğrenimi, öğrencilerin okul başarısını ve sosyal uyumunu doğrudan artıran kritik bir katalizördür.** — Eğitim politikaları ve aile katılımı modellerinde, mülteci ailelerin dil eğitimine alınmasının öğrenci başarısı üzerindeki çarpan etkisini kuramsallaştırmak amacıyla bu çalışmanın önerileri referans gösterilebilir.
- **Mülteci ailelerin dil yetersizlikleri, ev sahibi topluluklarla ve okul yönetimiyle sağlıklı sosyal köprüler kurmalarını ve toplumsal kabul süreçlerini engellemektedir.** — Bu makaledeki bulgular, göçmen ailelerin sosyal uyum ve entegrasyon süreçlerindeki dil engelinin toplumsal yalıtıma yol açtığı yönündeki tartışmaları ampirik olarak temellendirmek ve tartışmak için kullanılacaktır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Halk Eğitimi Merkezleri bünyesinde mülteci velilere verilen Türkçe kursları, çocuklarının okul uyumu ve sosyal ilişkileri üzerinde nasıl bir değişim yaratmaktadır?**
  - Desen: Yakınsak paralel karma desen kullanılacaktır. Nicel boyutta velilerin dil gelişim düzeyleri ölçeklendirilecek ve çocuklarının akran ilişkileri sosyal kabul ölçekleriyle ölçülecektir. Nitel boyutta ise veri doygunluğuna ulaşana kadar (yaklaşık 15 veli ve öğretmenle) yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılacaktır. Nicel veriler t-testi ile, nitel veriler ise içerik analiziyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde, ailelerin Türkçe öğrenmesinin öğrencilerin okul başarısını ve sosyal entegrasyonunu artıracağı, bu nedenle ailelere yönelik dil eğitimi kurslarının açılması gerektiği yönündeki açık çağrısına dayanmaktadır.
- **Türkiye'de doğan veya erken yaşta göç eden mülteci öğrenciler ile okul çağında göç eden öğrencilerin ders katılımı ve akademik benlik algıları arasında nasıl bir farklılık bulunmaktadır?**
  - Desen: Çoklu durum çalışması deseni uygulanacaktır. Erken ve geç yaşta göç etmiş mülteci öğrencilerden oluşan iki ayrı odak grupta (veri doygunluğuna ulaşana kadar, tahmini 12'şer öğrenci ve sınıf öğretmenleri) gözlem ve yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir. Elde edilen veriler betimsel analiz ve karşılaştırmalı durum analizi yaklaşımlarıyla çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin tartışma kısmında, Türkiye'ye küçük yaşta gelen veya burada doğan öğrencilerin dil yeterliliği kazanarak ders katılımında öne çıktığı, geç yaşta gelenlerin ise kendilerini soyutladığı yönündeki ampirik bulgusundan türetilmiştir.
- **İlkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okul yöneticilerinin mülteci eğitiminde karşılaştıkları kurumsal ve mevzuatsal sorunlar kademeler arasında nasıl farklılaşmaktadır?**
  - Desen: Temel yorumlayıcı nitel araştırma deseni benimsenecektir. Üç farklı okul kademesinden amaçlı örnekleme ile seçilen ve veri doygunluğu kriterini sağlayan (tahmini 18 okul yöneticisi) katılımcılarla derinlemesine görüşmeler yapılacaktır. Veriler MAXQDA programı kullanılarak tümevarımsal içerik analiziyle kodlanacak ve kademeler arası matris analizleriyle sunulacaktır.
  - Gerekçe: Makalenin bulgularında mülteci öğrencilerin uyum durumlarının ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde farklılaştığının ve okul yöneticilerinin mevzuat boşlukları ile kayıt/devamsızlık takibinde yaşadıkları sistemsel zorlukların vurgulanmasına dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study was designed as basic interpretive qualitative study and aimed to uncover the opinions of teachers about the impact of the integration of refugee students in primary, se |
| ev-o-3 | Introduction | 2 | — | The present study aimed to examine the quality of education in terms of variou s dimensions in the integration of refugee students to the Turkish education system. |
| ev-s-1 | Research Design | 2 | — | Due to integration of refugee students into the Turkish education system was investigated within the scope of quality in education, qualitative research method was preferred in thi |
| ev-s-3 | Data Analysis | 3 | — | More specifically, content analysis was preferred in wh ich themes were reached by using the data, coded under the categories, and the findings were interpreted (Cohen, Manion & Mo |
| ev-s-4 | Abstract | 1 | — | The findings revealed that the teachers consider the lack of language skills as the biggest problem that refugee students faced in the education. |
| ev-s-5 | Conclusion, Discussion, and Recommendations | 8 | — | In the current study, the theme of undesirable behaviors was divided into two sub - themes as the educational dimension and the social dimension. |
| ev-s-6 | Conclusion, Discussion, and Recommendations | 10 | — | In general, it is evident that the main problem of refugee students in our country is language deficiency. There is a consensus that language deficiency negatively affects school s |
| ev-l-1 | Research Design | 2 | — | Basically, as an interpretive qualitative study, the study focused on teachers' perspectives on the academic, social, and cultural states of and difficulties encountered by refugee |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | The findings revealed that the teachers consider the lack of language skills as the biggest problem that refugee students faced in the education. |
| ev-l-3 | Conclusion, Discussion, and Recommendations | 8 | — | The perpetuation of language problems makes it very difficult for refugee families who have to leave their own countries to establish a social bridge with the society they live in |
| ev-l-4 | Abstract | 1 | — | The teachers stated that language - learning of families would increase the success of students and that language - learning courses could be provided for families. |

# İlgili kavramlar

- [Sözel Olmayan Zekâ Testi Üçüncü Versiyonunun (TONI-3) Türk Ortaokul Öğrencilerindeki Psikometrik Özellikleri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/sozel-olmayan-zek-testi-ucuncu-versiyonunun-toni-3-turk-ortaokul-ogrencilerindeki-psikometrik-ozellikleri.md)
- [Erken Cumhuriyet Döneminde Spor: Bir Devletin İdeolojik Aygıtı Olarak Türk Spor Kurumu Dergisi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/erken-cumhuriyet-doneminde-spor-bir-devletin-ideolojik-aygiti-olarak-turk-spor-kurumu-dergisi.md)
- [Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-egitim-sisteminde-sekulerlesme.md)
- [Kanıta Dayalı Sınıf Yönetimi Ölçeğinin Klasik Test ve Madde Tepki Kuramlarına Göre Geçerlik ve Güvenirlik Kanıtları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kanita-dayali-sinif-yonetimi-olceginin-klasik-test-ve-madde-tepki-kuramlarina-gore-gecerlik-ve-guvenirlik-kanitlari.md)
- [Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/orgutsel-uygulama-olarak-donusturucu-egitim-liderligi-okullarda-ogretmen-ozerkligini-ve-mesleki-kulturu-yeniden-yapilandirmada-uygulama-kurami-perspektifi.md)
- [Isitme Engelli ve Normal Isiten Basketbol ve Voleybölçularin Tekrarli Aktif Sicrama Performanslarindaki Cok Boyutlu Farklıliklar: Yükseklik, Kuvvet ve Ivme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/isitme-engelli-ve-normal-isiten-basketbol-ve-voleybolcularin-tekrarli-aktif-sicrama-performanslarindaki-cok-boyutlu-farkliliklar-yukseklik-kuvvet-ve-ivme.md)
- [COVID-19 Pandemisinin Yükseköğretimde Çevrimiçi Öğrenme Üzerine Etkisi: Bibliyometrik Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/covid-19-pandemisinin-yuksekogretimde-cevrimici-ogrenme-uzerine-etkisi-bibliyometrik-bir-analiz.md)
- [Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Afrika Ülkelerinden Türkiye'ye Yapılan Yardımlar](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kahramanmaras-depremleri-sonrasi-afrika-ulkelerinden-turkiyeye-yapilan-yardimlar.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-14T18:13:02.266Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/multeci-ogrencilerin-turk-egitim-sistemine-uyumunda-egitimde-kalite-olgusunun-incelenmesi