---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Mülteci Yerleşkelerinde Organize Sporun Çok Perspektifliliği: Sosyolojik Bulgular ve Pedagojik Değerlendirmeler"
description: "Mülteci yerleşkeleri, zorunlu göç hareketlerini yönetmek için kullanılan istisnai ve geçici mekanlar olarak tanımlanmaktadır. Bu alanlarda yürütülen spor faaliyetleri, Kalkınma ve Barış için Spor (SDP) hareketi tarafından genellikle iyileştirici ve güçlendirici bir araç olarak sunulsa da, akademik l"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/multeci-yerleskelerinde-organize-sporun-cok-perspektifliligi-sosyolojik-bulgular-ve-pedagojik-degerlendirmeler"
doi: "10.3389/fspor.2022.1016010"
authors: ["Enrico Michelini", "Laura Schreiner"]
citation: "Michelini, E., Schreiner, L. (2022). Multiperspectivity in organized sport in refugee sites: Sociological findings and pedagogical considerations. . https://doi.org/10.3389/fspor.2022.1016010"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 12
tags: ["mülteci yerleşkesi", "Kalkınma ve Barış için Spor", "çok perspektiflilik", "sistemler kuramı", "mülteci yerleşkelerinde spor"]
timestamp: "2026-10-07T07:34:43.157Z"
---

# Mülteci Yerleşkelerinde Organize Sporun Çok Perspektifliliği: Sosyolojik Bulgular ve Pedagojik Değerlendirmeler

Özgün başlık: Multiperspectivity in organized sport in refugee sites: Sociological findings and pedagogical considerations
DOI: https://doi.org/10.3389/fspor.2022.1016010
Künye (APA 7): Michelini, E., Schreiner, L. (2022). Multiperspectivity in organized sport in refugee sites: Sociological findings and pedagogical considerations. . https://doi.org/10.3389/fspor.2022.1016010

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

## Kısa cevap

**Mülteci kamplarindaki spor projelerinde paydaslarin farklı beklentileri programlarin pedagojik sonuçlarını nasıl etkiler?**

Bu çalışmada, Nijer ve Ürdün'deki mülteci yerleskelerinde yürütülen spor faaliyetlerinin, yöneticilerin kontrol ve sağlık odakli beklentileri ile mültecilerin kisisel motivasyonlari arasinda sikistigi ileri sürülmektedir.

- Sporun mülteci kamplarindaki anlami homojen degildir; sağlık, eğitim ve eglence mantiklari sürekli catisabilmektedir.
- Program tasarimlari genellikle Küresel Kuzey'deki donörlerin önceliklerine göre sekillenmekte, mültecilerin katılımi kisitlanmaktadir.
- Antrenörlerin cok perspektifli bir meta-yetkinlik geliştirmesi, mülteci ihtiyaclarina uygun spor uygulamalari için elzemdir.

# Alan bağlamı

Mülteci yerleşkeleri, zorunlu göç hareketlerini yönetmek için kullanılan istisnai ve geçici mekanlar olarak tanımlanmaktadır. Bu alanlarda yürütülen spor faaliyetleri, Kalkınma ve Barış için Spor (SDP) hareketi tarafından genellikle iyileştirici ve güçlendirici bir araç olarak sunulsa da, akademik literatürde bu etkinin abartıldığına dair eleştiriler artmaktadır. Makale, mülteci yerleşkelerindeki sporu homojen bir yapı olarak görmek yerine, farklı aktörlerin bakış açılarını kapsayan çok perspektiflilik kavramı üzerinden analiz ederek, bu alandaki sosyolojik ve pedagojik tartışmalara yeni bir boyut kazandırmayı amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Mülteci yerleşkeleri, günümüz dünyasında yerinden edilme hareketlerinin yönetilmesinde kullanılan temel araçlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu alanlarda yürütülen spor faaliyetleri, genellikle bireylerin iyileşmesi ve güçlendirilmesi amacıyla kurgulanan Kalkınma ve Barış için Spor projeleri kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak literatürde bu faaliyetlerin iddia edilen mucizevi etkilerine karşı eleştirel bir duruş gelişmektedir. Birçok sosyolog, sporun mülteci bağlamındaki potansiyelinin abartıldığını ve bu yaklaşımın hegemonik bir mirası sürdürdüğünü savunmaktadır. Makale, bu tartışmalı alana çok perspektiflilik kavramını dahil ederek, sporun mülteci kamplarındaki çok boyutlu yapısını sosyolojik ve pedagojik bir düzlemde yeniden tartışmaya açmaktadır.

Çalışmanın temel amacı, çok perspektiflilik yaklaşımının mülteci yerleşkelerindeki spor faaliyetlerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda yazarlar, Nijer (Niamey) ve Ürdün (Za'atari) mülteci kamplarında gerçekleştirilen iki ayrı etnografik vaka incelemesine dayanmaktadır. Metodolojik olarak katılımcı gözlem, mülakatlar ve belge analizi gibi nitel yöntemler kullanılarak veri toplanmıştır. Nijer'deki acil geçiş mekanizması ile Ürdün'deki yerleşik kamp yapısı, farklı zamansal ve mekansal dinamikleri temsil ederek karşılaştırmalı bir analiz sunmaktadır. Yazarlar, Luhmann'ın sistem kuramı aracılığıyla toplum, organizasyon ve etkileşim düzeylerini analiz ederek mülteci kamplarındaki spora dair kapsamlı bir model geliştirmeyi hedeflemiştir.

Bulgular, mülteci yerleşkelerindeki sporun homojen bir yapıdan ziyade farklı sistemik mantıkların (spor, eğitim, sağlık ve güç) kesişim noktasında yer aldığını göstermektedir. Nijer ve Ürdün'deki örneklerde sporun sadece boş zaman etkinliği değil, aynı zamanda disiplin, güçlendirme ve medikal bakım gibi çeşitli amaçlara hizmet ettiği belirlenmiştir. Örneğin, Za'atari kampında kız çocuklarına yönelik Tekvando eğitiminin özgüven inşası olarak kurgulandığı, ETM Niamey'de ise futbolun hayatta kalma ve geleceğe dair bir umut aracı olarak görüldüğü saptanmıştır. Ancak bu çok perspektifliliğin, yöneticilerin kurumsal hedefleri ile mültecilerin bireysel ihtiyaçları arasında zaman zaman çatışmalara veya beklenti uyuşmazlıklarına yol açabildiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak çalışma, çok perspektifliliğin mülteci kamplarındaki spor faaliyetlerinin planlanması, organizasyonu ve izlenmesi için kilit bir meta-yetkinlik olduğunu savunmaktadır. Yazarlar, antrenörlerin ve yöneticilerin bu perspektifleri bilinçli bir şekilde yönetmeleri gerektiğini vurgulayarak özgün bir Venn diyagramı önermektedir. Literatürde yer alan SDP'nin post-kolonyal eleştirilerine ek olarak, mültecilerin kendi spor faaliyetlerini yönetebileceği bir öz-organizasyon modeline geçilmesinin güçlendirme süreci için elzem olduğu çıkarımına varılmıştır. Bu çalışma, sporun mülteci bağlamındaki kullanım sınırlarını gerçekçi bir zemine oturtmakta ve araştırmacılara mülteci ajansının öncelenmesi gerektiği konusunda somut bir çerçeve sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, mülteci yerleşkelerindeki spor faaliyetlerinde çok perspektifliliğin nasıl bir etkiye sahip olduğunu iki farklı etnografik vaka üzerinden araştırmayı ve bu perspektiflerin pedagojik süreçlere nasıl entegre edilebileceğine dair somut öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışma, Niklas Luhmann'in sistem teorisinden yararlanarak mülteci yerleskelerindeki spor faaliyetlerinin cok perspektifli yapisini analiz eden nitel bir etnografik yaklaşim benimsemistir. Araştırmacilar, sosyal insaci bir çerçevede sporun homojen bir fenomen olmadigini, aksine uygulamacilarin ve katılımcıların farklı beklentileriyle sekillenen bir sosyal yapi oldugunu ileri sürmektedir.

# Bulgular ve önermeler

1. Mülteci yerleskelerindeki spor faaliyetleri; sporun özündeki rekabet mantiginin yani sira eğitim (özellikle toplumsal cinsiyet esitligi ve disiplin) ve sağlık (biyo-psiko-sosyal iyilesme) mantiklarinin ic ice gectigi hibrit bir yapi sergilemektedir.
2. Spor programlarinin tasariminda ve uygulamasinda güc dengesi belirgin sekilde Küresel Kuzey kökenli donörlerin ve yerleske yöneticilerinin önceliklerine kaymakta, mültecilerin bu projeler üzerindeki etkisi kisitli kalmaktadir.
3. Antrenörler, genellikle rekabetci spor geleneginden gelmelerine ragmen, mülteci sitesi bağlaminda sporu bir kontrol, disiplin sağlama ve bos zamani değerlendirme aracı olarak kullanma egilimi göstermektedir.
4. Sporun mültecileri iyilestirme ve güclendirme potansiyeli program düzeyinde aşırı abartilmakta, bu durum gercek uygulamalar ile mültecilerin bireysel ihtiyaclari arasinda uyumsuzluga yol acabilmektedir.

# Yazarın tartışması

Araştırma, mülteci yerleskelerindeki sporun tek bir amac yerine; sağlık, eğitim ve eglence gibi farklı sistemik mantiklarin etkisinde sekillendigini göstermektedir. Bu cok seslilik, sporun mülteciler için sadece bir vakit gecirme aracı degil, ayni zamanda disiplin ve kontrol mekanizmasi olarak da islev görmesine neden olmaktadir.

Yazarlar bu durumu, organizasyonlarin ve antrenörlerin spora yükledikleri yüksek beklentiler ile mültecilerin icinde bulundugu 'esiklik' (liminality) durumu arasindaki gerilimle açıklamaktadir. Yerleske yönetimleri sporu kurumsal hedefler için kullanirken, mülteciler için spor profesyonel bir kariyer hayali ya da basit bir kais mekanizmasi olabilmektedir.

Tartisma bölümünde literatürle kurulan ilişkide, 'Kalkinma ve Baris için Spor' (SDP) hareketinin spora atfettigi iyilestirici gücün sahadaki gercekliklerle her zaman örtüsmedigi vurgulanmaktadir. Mevcut yapinin Küresel Kuzey merkezli donör önceliklerine dayandigi ve mülteci özneiligini ikincil plana attigi tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, cok perspektifliligin farkinda olan bir pedagojik yaklaşimin geliştirilmesi önerilmektedir. Antrenörlerin bu meta-yetkinliği kazanmalari, sporun mülteciler tarafindan öz-yönetimle yürütülmesine olanak taniyan bir güclendirme modeline geçiş yapilmasi için kritik bir ön kosul olarak sunulmaktadir.

# Yazarın sonucu

Mülteci yerleskelerindeki spor faaliyetleri, cok farklı sistemik ve organizasyonel mantiklarin kesisim noktasinda yer alan karmasik ve kaygan bir alandir. Sporun gercek anlamda güclendirici bir etki yaratabilmesi için, antrenörlerin cok perspektifliligi bir meta-yetkinlik olarak benimsemeleri, kendi pedagojik hedeflerini mültecilerin öznel ihtiyaclariyla uyumlandirmalari ve sporun yönetimini kademeli olarak mültecilerin kendisine devretmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde spor, mültecilerin halihazirda dislanmis olan statülerini yeniden üreten bir kontrol mekanizmasina dönüsme riski tasir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, Kalkınma ve Barış için Spor (SDP) literatüründe sıkça karşılaşılan, sporun mülteciler üzerindeki mutlak iyileştirici ve rehabilite edici etkilerine dair tek boyutlu ve inanç temelli söylemleri ampirik ve kuramsal düzeyde sörgülamaktadır. Sosyal bilimler literatüründe sporun homojen bir yapı olmadığı tezini mülteci kampları gibi istisnai alanlara taşıyarak, sistemler kuramı ve çok perspektiflilik çerçevesinde yeniden yapılandırmaktadır. Çalışma, mülteci kampı yönetimlerinin, sivil toplum kuruluşlarının ve bizzat mültecilerin spora yüklediği farklı ve bazen de birbiriyle çelişen işlevleri (boş zaman değerlendirme, disipline etme, toplumsal cinsiyet eşitliği sağlama, travma rehabilitasyonu) ortaya koyarak literatürdeki tek sesliliği kırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazarlar, Paulo Freire'nin ezilenlerin pedagojisi yaklaşımından ilham alan eleştirel pedagoji literatürünü ve Giorgio Agamben'in istisna hali kavramsallaştırmasını temel almaktadır. Önceki çalışmaların mülteci kamplarını yalnızca birer edilgen yardım alanı veya mutlak travma mekanı olarak görmesini eleştirerek, mültecilerin kendi failliklerini spor aracılığıyla nasıl yeniden ürettiklerini göstermektedir. Ayrıca, Küresel Kuzey kökenli donörlerin öncelikleriyle şekillenen sömürgecilik sonrası güç dengesizliği eleştirilerini, Luhmann'ın sistemler kuramıyla entegre ederek önceki çalışmalardan kuramsal açıdan ayrışmakta ve daha az yüklü ancak daha işlevsel bir pedagojik diyalektik sunmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Bu çalışma, mülteci çalışmalarında sporun rolünü araştıran literatür taramalarına metodolojik ve kavramsal bir düzenleme sunmaktadır. Özellikle iki farklı coğrafyada (Nijer ve Ürdün) gerçekleştirilen bağımsız etnografik verilerin karşılaştırmalı analizi, yerel dinamiklerin ve zamansal boyutların spor programlarının başarısındaki önemini ortaya koymaktadır. Literatür taramalarına katkısı, mültecilerin seslerinin ve öznel ihtiyaçlarının kurumsal donör öncelikleri karşısında nasıl konumlandırılması gerektiğine dair analitik bir model önermesidir. Bu sayede, gelecekteki derleme çalışmalarına sadece ne işe yarar sorusunu değil, kimin perspektifinden ne anlama gelir sorusunu sorma metodolojisini kazandırmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Kalkınma ve Barış için Spor (SDP) projelerinde donör öncelikleri hedef kitle katılımını kısıtlamaktadır.** — Bu çalışma, Küresel Kuzey kökenli fon sağlayıcıların mülteci kamplarındaki spor programlarının tasarımında baskın olduğunu ve mültecilerin karar alma süreçlerinde söz sahibi olamadığını kanıtlamak amacıyla kullanılacaktır.
- **Spor, homojen bir fenomen olmayıp sosyal olarak inşa edilen çok perspektifli bir yapıdır.** — Kuramsal çerçevede sporun tek bir amaçla sınırlandırılamayacağı, katılımcı ve uygulayıcıların rollerine göre farklı anlamlar kazanacağı savını temellendirmek için bu çalışmanın çok perspektiflilik modeli referans gösterilecektir.
- **Mülteci yerleşkelerindeki spor projelerinin tasarımı ve yürütülmesinde çok perspektiflilik bir meta-yetkinliktir.** — Tartışma bölümünde, mülteci kamplarında görev yapan antrenörlerin sadece teknik becerilere değil, mültecilerin öznel konumlarını ve kurumsal beklentileri dengeleyebilecek pedagojik yansıtma becerilerine ihtiyaç duyduğunu savunmak için kullanılacaktır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Zaatari mülteci kampında görev yapan mülteci antrenörlerin pedagojik hedefleri ile kurumsal donörlerin beklentileri arasındaki uyum veya çelişkiler nelerdir?**
  - Desen: Nitel araştırma deseninde tasarlanacak bu çalışmada, Zaatari kampında aktif antrenörlük yapan ve amaçlı örneklemle belirlenen mülteci antrenörlerle (veri doygunluğuna ulaşılana kadar yaklaşık 15-20 kişi) derinlemesine müşterek mülakatlar ve odak grup görüşmeleri gerçekleştirilecektir. Elde edilen veriler sistematik içerik analizi ile değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Yazarların makalede belirttiği, antrenörlerin donör odaklı program hedefleri ile kendi geçmiş kulüp sosyalleşmelerinden kaynaklanan rekabetçi spor anlayışları arasında sıkışabileceği argümanından türetilmiştir.
- **Taekwondo eğitimine katılan sığınmacı genç kızların kendi güvenlik, özgüven ve sosyal uyum algıları ile ailelerinin ve kamp yöneticilerinin beklentileri nasıl örtüşmektedir?**
  - Desen: Katılımcı eylem araştırması tasarımıyla yürütülecek çalışmada, korunaklı bir spor alanında 3 aylık Taekwondo programına katılan sığınmacı kız çocukları, aileleri ve program koordinatörlerinden oluşan çoklu odak grupları oluşturulacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi yerine veri doygunluğu ilkesiyle belirlenecektir. Görüşme verileri tematik analize tabi tutulacaktır.
  - Gerekçe: Zaatari kampındaki kız çocuklarına yönelik Taekwondo programının kızları güçlendirme, kendini savunma ve sosyal beceriler kazandırma amaçlı kullanıldığına dair saha gözlemlerinden esinlenilmiştir.
- **Spor faaliyetlerinin yönetim ve organizasyon sorumluluğunun kademeli olarak mültecilerin kendisine devredilmesi, programların sürdürülebilirliği ve katılımcı memnuniyeti üzerinde nasıl bir etki yaratmaktadır?**
  - Desen: Boylamsal ve karma yöntemli tasarlanacak bu araştırmada, bir mülteci yerleşkesinde spor aktivitelerinin yönetimi 6 aylık süreyle mülteci komitelerine devredilecektir. Süreç öncesi ve sonrası katılımcı memnuniyeti ve katılım oranları izlenecek; mülteci liderlerle aylık periyotlarla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların sonuç bölümünde vurguladığı, sporun gerçek anlamda güçlendirici olabilmesi için yönetimin kademeli olarak mültecilere devredilmesi gerektiği ve en büyük engelin mülteci yetkinliği değil kurumsal süreçler olduğu tespitinden türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | Against this b ackground, we explore the question “How does multiperspectivity influence s port in refugee sites?” based on two case studies. |
| ev-s-1 | Introduction | 2 | — | sport is not a homogeneous phenomenon perceived and experienced in the same way by all actors. Instead, sport is a social construct that is largely co-created by the perspectives o |
| ev-s-2 | Results - Society | 6 | — | The educational logic is evident with reference to the aim of not only teaching sport but also of different soft and social skills through sport. Sport is implemented as a physical |
| ev-s-3 | Introduction | 2 | — | many SDP projects are characterized by “donor-driven priorities” ( 24 ) and the target groups themselves have very little to no influence on project design ( 25 , 26 ). |
| ev-s-4 | Results - Society | 6 | — | the same sport is primarily practiced by male youth, with the aim of teaching them (self-) respect and discipline rather than simply being a form of martial arts. |
| ev-s-5 | Context—case studies | 3 | — | the potential of sport is clearly overestimated in both sites and several objectives are evidently being pursued through sport. In view of this, we first describe our socio-pedagog |
| ev-s-6 | Theoretical framework | 4 | — | refugee sites are spaces of exception defined by (blurred) boundaries and (supposed) temporariness. They can be used to destroy or to save lives and for many other goals in between |
| ev-s-7 | Introduction | 2 | — | nearly all literature reviews ( 8 – 12 ) agree that the available research is subject to several limitations ( 5 , 13 – 15 ): most of it hinges primarily on case studies |
| ev-s-8 | Conclusion and discussion | 9 | — | Empowering refugees by encouraging self-organization in sport is an often quoted but in practice often disregarded, ambitious and meaningful goal. In line with Giulianotti and Arms |
| ev-l-1 | Introduction | 1 | — | Against this b ackground, we explore the question “How does multiperspectivity influence s port in refugee sites?” based on two case studies. |
| ev-l-2 | Introduction | 2 | — | This imbalance of power tends to favor actors from the Global North ( 22 , 23 ), which essentially means that many SDP projects are characterized by “donor-driven priorities” |
| ev-l-3 | Introduction | 2 | — | Strongly inspired by social constructivism, the basic idea behind multiperspectivity applied to sport is that sport as such does not exist. Hence, sport is not a homogeneous phenom |

# İlgili kavramlar

- [Parçacık Fiziği Öğrenme Kazanımları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/parcacik-fizigi-ogrenme-kazanimlari.md)
- [Çin'in Kırsal Bölgelerinde Eğitimde Fırsat Eşitliğinin Geliştirilmesi: Yapay Zeka Cihazlarının Öğretim Kalitesi ve Öğrenme Çıktıları Üzerindeki Sürdürülebilir Kalkınma Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/cinin-kirsal-bolgelerinde-egitimde-firsat-esitliginin-gelistirilmesi-yapay-zeka-cihazlarinin-ogretim-kalitesi-ve-ogrenme-ciktilari-uzerindeki-surdurulebilir-kalkinma-etkisi.md)
- [Tıp Eğitiminde Sanal Simülasyon Deneyleri: Teknoloji Kabulü, Öğrenme Çıktıları ve Motivasyonel Etkiler](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/tip-egitiminde-sanal-simulasyon-deneyleri-teknoloji-kabulu-ogrenme-ciktilari-ve-motivasyonel-etkiler.md)
- [Kızıldeniz'de Ticari Taşımacılığa Yönelik Husi Saldırılarının Çevresel Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kizildenizde-ticari-tasimaciliga-yonelik-husi-saldirilarinin-cevresel-etkileri.md)
- [Dönüşümcü Liderliğin Yemen Devlet Okullarında Okul Kültürünü ve Öğretim Performansını Artırmadaki Rolü](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/donusumcu-liderligin-yemen-devlet-okullarinda-okul-kulturunu-ve-ogretim-performansini-artirmadaki-rolu.md)
- [Sözel Olmayan Zekâ Testi Üçüncü Versiyonunun (TONI-3) Türk Ortaokul Öğrencilerindeki Psikometrik Özellikleri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/sozel-olmayan-zek-testi-ucuncu-versiyonunun-toni-3-turk-ortaokul-ogrencilerindeki-psikometrik-ozellikleri.md)
- [Erken Cumhuriyet Döneminde Spor: Bir Devletin İdeolojik Aygıtı Olarak Türk Spor Kurumu Dergisi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/erken-cumhuriyet-doneminde-spor-bir-devletin-ideolojik-aygiti-olarak-turk-spor-kurumu-dergisi.md)
- [Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-egitim-sisteminde-sekulerlesme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-07T07:34:43.157Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/multeci-yerleskelerinde-organize-sporun-cok-perspektifliligi-sosyolojik-bulgular-ve-pedagojik-degerlendirmeler