---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türk Süper Lig Takımlarının Ev Sahibi Avantajı ve Deplasman Dezavantajının İstatistiksel Modellemesi"
description: "Futbol gibi rekabetçi sporlarda ev sahibi olmanın veya deplasmanda oynamanın maç sonuçlarını doğrudan etkileyen kritik faktörlerden biri olduğu uzun süredir bilinen bir olgudur. Bu alandaki çoğu çalışma ligler genelinde ev sahibi avantajını incelemiş olsa da, takım düzeyinde bu avantajı ele alan ara"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-super-lig-takimlarinin-ev-sahibi-avantaji-ve-deplasman-dezavantajinin-istatistiksel-modellemesi"
doi: "10.53434/gbesbd.1272670"
authors: ["Ümit Kuvvetli", "Özgül Vupa Çilengiroğlu"]
citation: "Kuvvetli, Ü., Çilengiroğlu, Ö. V. (2023). Statistical Modelling of Home Advantage and Away Disadvantage of Turkish Super League Teams. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 28(3), 206-214. https://doi.org/10.53434/gbesbd.1272670"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Eğitim Bilimleri"
evidenceCount: 13
tags: ["Futbol", "Ev sahibi avantajı", "Deplasman dezavantajı", "Türkiye Süper Ligi", "Genelleştirilmiş tahmin modeli", "Poisson regresyon"]
timestamp: "2026-08-19T09:02:58.537Z"
---

# Türk Süper Lig Takımlarının Ev Sahibi Avantajı ve Deplasman Dezavantajının İstatistiksel Modellemesi

Özgün başlık: Statistical Modelling of Home Advantage and Away Disadvantage of Turkish Super League Teams
DOI: https://doi.org/10.53434/gbesbd.1272670
Künye (APA 7): Kuvvetli, Ü., Çilengiroğlu, Ö. V. (2023). Statistical Modelling of Home Advantage and Away Disadvantage of Turkish Super League Teams. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 28(3), 206-214. https://doi.org/10.53434/gbesbd.1272670

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Eğitim Bilimleri

# Alan bağlamı

Futbol gibi rekabetçi sporlarda ev sahibi olmanın veya deplasmanda oynamanın maç sonuçlarını doğrudan etkileyen kritik faktörlerden biri olduğu uzun süredir bilinen bir olgudur. Bu alandaki çoğu çalışma ligler genelinde ev sahibi avantajını incelemiş olsa da, takım düzeyinde bu avantajı ele alan araştırmaların sayısı sınırlıdır. Özellikle Türk Süper Ligi özelinde, takım bazında ev sahibi avantajını açıklayıcı istatistiklerin ötesine geçerek istatistiksel modelleme kullanan ve deplasman dezavantajını da kapsayan çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, mevcut literatürdeki bu boşluğu doldurarak, bireysel takımlar için daha rafine ve güvenilir ev sahibi avantajı ve deplasman dezavantajı değerleri sunmayı amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Futbol, tüm dünyada ve Türkiye'de milyarlarca insan tarafından takip edilen, bahis, eğlence ve sağlık gibi birçok alanda etkileri olan en popüler spor dalıdır. Bu sporun başarısı ve takım performansı üzerinde birçok faktör etkili olmaktadır. Seyirciler, hakemler, hava ve saha koşulları gibi dışsal etkenlerin yanı sıra, ev sahibi veya deplasman olma durumu, maçın sonuçunu doğrudan etkileyen en kritik faktörlerden biridir. Literatürde bu duruma ilişkin çok sayıda çalışma bulunmakla birlikte, çoğu araştırma ligin genelinde ev sahibi avantajını ele almaktadır. Takım düzeyinde ve daha da önemlisi, deplasman dezavantajını da istatistiksel modelleme yöntemleriyle inceleyen çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. Mevcut çalışma, bu boşluğu doldurarak Türk Süper Ligi takımlarının performansını bireysel bazda daha derinlemesine analiz etme ihtiyacından doğmuştur.

Bu çalışma, Türk Süper Ligi'nde 2000/2001 ile 2021/2022 sezonları arasında en az üç sezon yer alan takımlar için ev sahibi avantajı (HA) ve deplasman dezavantajı (AD) değerlerini istatistiksel olarak modellemeyi amaçlamıştır. Araştırma, 20 sezonluk bir dönemi kapsayan 6.920 maçın verilerini, Türkiye Futbol Federasyonu'nun resmi web sitesinden elde etmiştir. Takım yeteneği gibi karıştırıcı etkileri kontrol altına almak amacıyla, Genelleştirilmiş Tahmin Denklemleri (GEE) ile Poisson regresyon modeli kullanılarak tekrarlayan ölçümler analizi uygulanmıştır. Bu istatistiksel yöntem, özellikle gol sayıları gibi ayrık veri türlerinde ve takım yeteneği ile maç yeri gibi değişkenlerin etkisini dikkate alarak daha güvenilir sonuçlar üretmek için tercih edilmiştir. HA ve AD değerleri, takımların kendi sahalarında attıkları ve yedikleri gol yüzdeleri üzerinden hesaplanmıştır.

Araştırma sonuçlarına göre, analize dahil edilen 34 takımdan 32'sinin istatistiksel olarak anlamlı bir ev sahibi avantajına sahip olduğu belirlenmiştir. Bu avantajın değerleri takımlar arasında %56,2 ile %81,8 arasında değişmektedir; Kocaelispor %81,8 ile en yüksek HA değerine sahip takım olarak öne çıkmıştır. Deplasman dezavantajı (AD) açısından yapılan değerlendirmelerde ise, 34 takımdan sadece 9'unun deplasman dezavantajına sahip olmadığı tespit edilmiştir. AD değerleri %46,7 ile %65,4 arasında değişiklik göstermekte olup, özellikle Fenerbahçe'nin deplasman dezavantajı bulunmadığı (p=0.071) ve hatta bir deplasman avantajına sahip olduğu sonuçuna ulaşılmıştır. Çalışma, ayrıca lig sıralamasını belirleyen esas faktörün takımların deplasman dezavantajı performansı olduğunu göstermiştir.

Bu çalışma, Türk Süper Ligi'nde takım düzeyinde ev sahibi avantajı ve deplasman dezavantajını Poisson regresyonu gibi gelişmiş istatistiksel modellerle incelemesi açısından literatüre önemli bir katkı sunmaktadır. Önceki araştırmaların çoğunun puan bazlı ve lig geneli analizlere odaklandığı göz önüne alındığında, bu çalışma takım yeteneği gibi faktörleri kontrol ederek daha rafine ve güvenilir sonuçlar sağlamaktadır. Bulgular, uluslararası literatürdeki (Fransa, İtalya, Portekiz, İspanya, Brezilya ve Yunanistan ligleri) benzer takım bazlı HA çalışmalarıyla paralellik göstermektedir. Ayrıca, Türkiye'deki yüksek futbol tutkusu ve geniş coğrafi alanın deplasman maçlarındaki zorlukları, ev sahibi avantajının neden yüksek olduğunu açıklayan faktörler olarak tartışılmıştır. Özellikle şampiyonluk yarışında olan takımların deplasman dezavantajının olmaması bulgusu, lig performansını anlamak için yeni bir bakış açısı sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Poisson regresyonunu kullanarak 2000/2001 ile 2021/2022 sezonları arasında en az üç sezon Türk Süper Ligi'nde yer almış her bir takım için ev sahibi avantajı (HA) ve deplasman dezavantajı (AD) değerlerini hesaplamayı amaçlamıştır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, Türk Süper Ligi'ndeki her bir takım için ev sahibi avantajı ve deplasman dezavantajını hesaplamak amacıyla, takım yeteneği ve sezon etkilerini kontrol eden Poisson regresyonu temelli ampirik bir modelleme yaklaşımı benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. İstatistiksel modelleme sonuçunda analize dahil edilen 34 takımdan 32'sinin %56,2 ile %81,8 arasında değişen oranlarda anlamlı bir ev sahibi avantajına sahip olduğu belirlenmiş, bu durumun lig genelinde yaygın bir fenomen olduğu kanıtlanmıştır.
2. Deplasman dezavantajı verileri incelendiğinde, takımların %46,7 ile %65,4 arasında değerler aldığı ve ligdeki 34 takımdan sadece 9'unun istatistiksel olarak anlamlı bir deplasman dezavantajı yaşamadığı tespit edilmiştir.
3. Çalışma, Türk Süper Ligi'ndeki nihai sıralamayı belirleyen temel faktörün takımların ev sahibi avantajından ziyade deplasman performanslarındaki dirençleri ve deplasman dezavantajını minimize etme becerileri olduğunu ortaya koymuştur.
4. Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş ve Trabzonspor gibi köklü takımların deplasman dezavantajının istatistiksel olarak anlamlı çıkmaması, bu kulüplerin ülke genelindeki yaygın taraftar desteğiyle açıklanmaktadır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Türk Süper Ligi'nde yer alan takımların neredeyse tamamının iç sahada belirgin bir üstünlük kurduğunu, ancak bu avantajın takımlar arasında homojen olmadığını göstermektedir. Poisson regresyonu sonuçları, ev sahibi avantajının %56 ile %81 gibi geniş bir yelpazede değiştiğini kanıtlayarak ligin rekabetçi yapısındaki iç saha baskısını belgelemektedir.

Yazarlar, ev sahibi avantajındaki bu yüksek oranları Türkiye'deki yoğun futbol tutkusu ve seyirci desteğiyle ilişkilendirmektedir. Seyirci baskısının hakem kararları üzerindeki potansiyel etkisi ve takımların kendi sahalarındaki psikolojik aşinalıkları, dış saha takımlarının karşılaştığı zorlukların temel kaynağı olarak sunulmaktadır.

Literatürle yapılan karşılaştırmalarda, Türkiye'deki durumun Brezilya gibi futbolun toplumsal bir tutku olduğu ülkelerle benzerlik gösterdiği vurgulanmaktadır. Geniş coğrafi alan ve farklı iklim koşullarının yarattığı seyahat zorlukları, Avrupa'nın daha küçük yüzölçümlü ülkelerine kıyasla Türkiye'deki deplasman dezavantajını daha belirgin kılan yapısal unsurlardır.

Sonuç olarak, lig sıralamasındaki başarıyı belirleyen anahtar değişkenin iç saha galibiyetlerinden ziyade deplasman performansındaki kararlılık olduğu anlaşılmaktadır. Şampiyonluk yarışı veren takımların ortak özelliğinin deplasman dezavantajını istatistiksel olarak anlamlı olmayan seviyelere indirmesi, profesyonel kulüp yönetimi için stratejik bir hedef sunmaktadır.

# Yazarın sonucu

Türk Süper Ligi'nde ev sahibi avantajı evrensel bir gerçeklik olsa da şampiyonluk yarışını ve sıralamayı asıl belirleyen unsur takımların deplasman dezavantajıyla başa çıkma kapasiteleridir. Türkiye'deki yüksek futbol tutkusu, coğrafi mesafeler ve iklimsel farklılıklar, iç saha üstünlüğünü artıran ve deplasman performansını zorlaştıran temel yapısal faktörler olarak değerlendirilmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, spor bilimleri literatüründe ev sahibi avantajını (HA) sadece lig geneli üzerinden değil, takım düzeyinde ve yetenek değişkenini kontrol ederek analiz eden sınırlı sayıdaki araştırmadan biri olarak işlev görmektedir. Mevcut literatürün büyük bir kısmının puan bazlı hesaplamalara dayanması ve takımların gol atma/yeme kapasitelerini göz ardı etmesi nedeniyle oluşan metodolojik boşluğu, Poisson regresyonu ve Genelleştirilmiş Tahmin Denklemleri (GEE) kullanarak doldurmaktadır. Özellikle 22 yıllık geniş bir veri setini (2000-2022) kapsaması, bulguların zamansal dalgalanmalardan arındırılmış ve istatistiksel gücü yüksek bir temel üzerine inşa edilmesini sağlamıştır. Çalışma, takım bazlı analizlerde sadece HA'yı değil, aynı zamanda literatürde daha az incelenen deplasman dezavantajını (AD) da merkeze alarak çok boyutlu bir performans değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, Pollard (1986) tarafından ortaya konulan klasik ev sahibi avantajı kavramını, Goumas (2017) tarafından geliştirilen gol oranlı modelleme yaklaşımıyla birleştirerek Türkiye örneğine uyarlamaktadır. Önceki çalışmaların aksine, takımların iç saha başarısının sadece kendi gücünden mi yoksa rakibin zayıflığından mı kaynaklandığını ayrıştırmak için 'takım yeteneği' (final lig sıralaması) parametresini modele dahil ederek literatürdeki tartışmaları daha rafine bir düzeye taşımıştır. Bulgular, Pollard ve Gomez (2009) ile Armatas ve Pollard (2014) gibi araştırmacıların farklı Avrupa ligleri için saptadığı HA oranlarıyla paralellik göstermekle birlikte, Türkiye'deki futbol tutkusu ve coğrafi faktörlerin bu avantajı daha belirgin kıldığını ortaya koyarak uluslararası karşılaştırmalara veri sağlamaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması açısından bu çalışma, şampiyonluk yarışı ve lig sıralaması için asıl belirleyici olanın ev sahibi avantajı değil, deplasman dezavantajını yönetme kapasitesi olduğunu kanıtlayarak yeni bir perspektif sunmaktadır. Analiz edilen 34 takımdan 32'sinin iç sahada benzer avantajlara sahip olduğunun gösterilmesi, rekabetçi farkın dış sahadaki dirençle oluştuğuna dair güçlü bir argüman üretmektedir. Ayrıca, Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş gibi takımların deplasman dezavantajı yaşamamasını ülke genelindeki taraftar yayılımına bağlayarak, psikososyal faktörlerin istatistiksel sonuçlar üzerindeki etkisini literatüre not düşmektedir. Bu yönüyle çalışma, sadece istatistiksel bir modelleme değil, aynı zamanda Türkiye futbolunun sosyo-kültürel yapısını da içeren bütüncül bir değerlendirme sunarak ilgili akademik derlemelere önemli bir katkı sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türk Süper Ligi'nde ev sahibi avantajı %56,2 ile %81,8 arasında değişen ve neredeyse tüm takımları etkileyen evrensel bir olgudur.** — Makalenin 22 yıllık veri setine dayanan bulguları, Türkiye'deki iç saha üstünlüğünün istatistiksel olarak ne kadar yaygın ve baskın olduğunu göstermek için kullanılır.
- **Ev sahibi avantajı analizlerinde puan bazlı hesaplamalar, takımların gerçek gol performansını yansıtmadığı için yanıltıcı sonuçlar verebilir.** — Geleneksel yöntemlerin metodolojik zayıflıklarını vurgulamak ve gol bazlı Poisson modellemesinin üstünlüğünü savunmak için makaledeki argümanlar referans alınır.
- **Ligdeki başarı ve sıralamayı belirleyen temel unsur iç saha galibiyetlerinden ziyade deplasman performansındaki dezavantajı minimize etmektir.** — Şampiyonluk yarışı veren büyük kulüplerin deplasman dezavantajı yaşamadığına dair bulgu, lig başarısının stratejik belirleyicilerini tartışırken kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **2010 sonrası inşa edilen yeni stadyumlar, ilgili takımların Poisson modeliyle hesaplanan ev sahibi avantajı değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artışa neden olmuş mudur?**
  - Desen: Stadyumu yenilenen 10-15 takımın, eski ve yeni stadyumdaki en az dörder sezonluk gol verileri toplanmalıdır. Analiz, Poisson regresyonu kullanılarak stadyum geçişi öncesi ve sonrası HA değerlerinin karşılaştırılması şeklinde kurgulanmalıdır.
  - Gerekçe: Yazarlar, stadyum yenilemenin HA üzerindeki etkisini gelecek çalışmalar için bir öneri olarak sunmuşlardır. Bu öneri, makaledeki takım bazlı HA hesaplama yöntemiyle doğrudan test edilebilir.
- **Deplasman takımlarının katettiği coğrafi mesafe ve iki şehir arasındaki sıcaklık farkı, Poisson modelindeki deplasman dezavantajı (AD) katsayısını anlamlı şekilde tahmin etmekte midir?**
  - Desen: 2000-2022 arası tüm eşleşmelerin seyahat mesafeleri ve maç günü sıcaklık verileri veri setine eklenmelidir. Çok düzeyli regresyon modeliyle, mesafe ve iklimin AD üzerindeki etkisi takım yeteneği kontrol edilerek ölçülmelidir.
  - Gerekçe: Yazarlar, Türkiye'nin geniş coğrafyası ve iklim çeşitliliğini, Avrupa'ya kıyasla daha yüksek olan HA/AD oranlarının olası bir nedeni olarak tartışma bölümünde vurgulamışlardır.
- **Ev sahibi ve deplasman takımlarına verilen sarı/kırmızı kart sayıları ile Poisson modeliyle hesaplanan HA değerleri arasında nasıl bir korelasyon vardır?**
  - Desen: İncelenen makalenin veri setine disiplin cezaları (kartlar) eklenmelidir. Hakem kararlarının ev sahibi avantajı içindeki payını belirlemek için yapısal eşitlik modellemesi veya mediasyon analizi uygulanmalıdır.
  - Gerekçe: Makalede hakemlerin seyirci baskısı altında kalması HA'yı etkileyen bir faktör olarak belirtilmiştir; Goumas'ın disiplin yaptırımları üzerine çalışmasına yapılan atıf bu önerinin temelini oluşturur.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-001 | Abstract | 1 | — | Keywords: Football, Home a dvantage, Away d isadvantage, Tur kish Super League, Generalized estimated Model, Poisson r egression Öz Tƺŵ ƐƉŽƌ ĚaůůaƌŦ ŝĕŝŶ Ğǀ ƐaŚŝbŝ ŽůŵaŶŦŶ (HA) vey |
| ev-o-002 | Abstract | 1 | — | In this study, the HA and away disadvantage (AD) values were calculated , using Poisson regression, for each team played at least 3 seasons |
| ev-s-003 | Method | 4 | — | In the study, since the number of goals scored in pairs is discrete, the Poisson regression (Karlis & Ntzoufras, 2003) model was used. |
| ev-s-004 | Abstract | 1 | — | According to the results of the study, 32 of the 34 teams included in the analysis were found to have a home advantage |
| ev-s-005 | Abstract | 1 | — | Evaluations using AD determined that AD values ranged between 46.7% and 65.4% and only 9 teams did not have an away disadvantage |
| ev-s-006 | Conclusion | 8 | — | The high pass ion for football in Turkey, as in Brazil, can be considered as one of the main reasons why teams have a high home advantage. |
| ev-s-007 | Discussion | 7 | — | It can be thought that the ma in reason for the differences between the HA and AD for the same teams is the game tactics applied in the match. |
| ev-l-001 | Abstract | 1 | — | 32 of the 34 teams included in the analysis were found to have a home advantage that statistically varied between 56.2% and 81.8%. |
| ev-l-002 | Introduction | 2 | — | Point - based "home advantage" calcula- tions do not take into accou nt the main objective of a football team, i.e. |
| ev-l-003 | Results | 7 | — | Parallel to use of larger amount of data, this situation increases the reliability of the finding that these teams, Fenerbahçe, Ga- latasaray, Beşiktas, Trabzonspor and İstanbul Ba |
| ev-l-004 | Conclusion | 8 | — | Determining the weight of the factors affecting the home advantage or the away disadvantage on a team basis, the effect of referees, s pectators and the stadium renewal on the home |
| ev-l-005 | Discussion | 7 | — | the large geographical size of the countries introduces challenging travel conditions for away teams. Furthermore, the diverse climatic characteristics across the countries |
| ev-l-006 | Abstract | 1 | — | However, the results of the study indicated that the main factor determining the ranking in the league is the away disadvantage of the teams. |

# İlgili kavramlar

- [Dönüşümcü Liderliğin Yemen Devlet Okullarında Okul Kültürünü ve Öğretim Performansını Artırmadaki Rolü](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/donusumcu-liderligin-yemen-devlet-okullarinda-okul-kulturunu-ve-ogretim-performansini-artirmadaki-rolu.md)
- [Sözel Olmayan Zekâ Testi Üçüncü Versiyonunun (TONI-3) Türk Ortaokul Öğrencilerindeki Psikometrik Özellikleri](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/sozel-olmayan-zek-testi-ucuncu-versiyonunun-toni-3-turk-ortaokul-ogrencilerindeki-psikometrik-ozellikleri.md)
- [Erken Cumhuriyet Döneminde Spor: Bir Devletin İdeolojik Aygıtı Olarak Türk Spor Kurumu Dergisi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/erken-cumhuriyet-doneminde-spor-bir-devletin-ideolojik-aygiti-olarak-turk-spor-kurumu-dergisi.md)
- [Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-egitim-sisteminde-sekulerlesme.md)
- [Kanıta Dayalı Sınıf Yönetimi Ölçeğinin Klasik Test ve Madde Tepki Kuramlarına Göre Geçerlik ve Güvenirlik Kanıtları](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/kanita-dayali-sinif-yonetimi-olceginin-klasik-test-ve-madde-tepki-kuramlarina-gore-gecerlik-ve-guvenirlik-kanitlari.md)
- [Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/orgutsel-uygulama-olarak-donusturucu-egitim-liderligi-okullarda-ogretmen-ozerkligini-ve-mesleki-kulturu-yeniden-yapilandirmada-uygulama-kurami-perspektifi.md)
- [Isitme Engelli ve Normal Isiten Basketbol ve Voleybölçularin Tekrarli Aktif Sicrama Performanslarindaki Cok Boyutlu Farklıliklar: Yükseklik, Kuvvet ve Ivme](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/isitme-engelli-ve-normal-isiten-basketbol-ve-voleybolcularin-tekrarli-aktif-sicrama-performanslarindaki-cok-boyutlu-farkliliklar-yukseklik-kuvvet-ve-ivme.md)
- [COVID-19 Pandemisinin Yükseköğretimde Çevrimiçi Öğrenme Üzerine Etkisi: Bibliyometrik Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/covid-19-pandemisinin-yuksekogretimde-cevrimici-ogrenme-uzerine-etkisi-bibliyometrik-bir-analiz.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-19T09:02:58.537Z
- Kanıt sayısı: 13
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/egitim-bilimleri/turk-super-lig-takimlarinin-ev-sahibi-avantaji-ve-deplasman-dezavantajinin-istatistiksel-modellemesi