---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Anneler 'Sipariş Ver' Tuşuna Bastığında: Endonezya'da Çevrimiçi Yemek Alışverişinin Duygusal ve Rasyonel Etmenlerini Anlamak"
description: "Dijital dönüşüm, özellikle çevrimiçi yemek teslimatı sektöründe tüketici etkileşimlerini temelden değiştirmiştir. COVID-19 pandemisi sırasında mobilite kısıtlamaları nedeniyle bu platformlar, hizmetlere erişimi sürdürmede hayati bir rol üstlenmiştir. Endonezya'daki bu oldukça rekabetçi pazarda, müşt"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/anneler-siparis-ver-tusuna-bastiginda-endonezyada-cevrimici-yemek-alisverisinin-duygusal-ve-rasyonel-etmenlerini-anlamak"
doi: "10.52783/jisem.v10i49s.9957"
authors: ["Juniarty"]
citation: "Juniarty, (2025). When Mothers Click 'Order': Unpacking the Emotional and Rational Drivers Behind Online Food Shopping in Indonesia. Journal of Information Systems Engineering and Management, 10(49s), 734-750. https://doi.org/10.52783/jisem.v10i49s.9957"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 15
tags: ["deneyimsel pazarlama", "müşteri deneyimi", "tüketim değeri", "işlem maliyeti", "müşteri yölçuluğu"]
timestamp: "2026-07-26T16:45:48.209Z"
---

# Anneler 'Sipariş Ver' Tuşuna Bastığında: Endonezya'da Çevrimiçi Yemek Alışverişinin Duygusal ve Rasyonel Etmenlerini Anlamak

Özgün başlık: When Mothers Click 'Order': Unpacking the Emotional and Rational Drivers Behind Online Food Shopping in Indonesia
DOI: https://doi.org/10.52783/jisem.v10i49s.9957
Künye (APA 7): Juniarty, (2025). When Mothers Click 'Order': Unpacking the Emotional and Rational Drivers Behind Online Food Shopping in Indonesia. Journal of Information Systems Engineering and Management, 10(49s), 734-750. https://doi.org/10.52783/jisem.v10i49s.9957

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Dijital dönüşüm, özellikle çevrimiçi yemek teslimatı sektöründe tüketici etkileşimlerini temelden değiştirmiştir. COVID-19 pandemisi sırasında mobilite kısıtlamaları nedeniyle bu platformlar, hizmetlere erişimi sürdürmede hayati bir rol üstlenmiştir. Endonezya'daki bu oldukça rekabetçi pazarda, müşteri bağlılığını ve büyümesini sağlamak için olağanüstü müşteri deneyimleri sunmak kritik öneme sahiptir. Özellikle Y kuşağı annelerinin bu platformlara artan bağımlılığı, sadece temel memnuniyetin ötesinde, onların davranışsal itici güçlerini anlamayı zorunlu kılmaktadır.

# Akademik özet

Günümüz dijital çağında, özellikle çevrimiçi yemek teslimat sektöründeki tüketici etkileşimleri köklü bir dönüşüm geçirmiştir. COVID-19 pandemisi sırasında mobilite kısıtlamaları nedeniyle GoFood, GrabFood ve Shopee Food gibi platformlar temel hizmetlere erişimi sürdürmede kritik bir rol oynamıştır. Endonezya'daki bu rekabetçi pazarda müşteri bağlılığını ve büyümesini sağlamak için olağanüstü müşteri deneyimleri sunmak büyük önem taşımaktadır. Özellikle çok görevli profesyoneller ve bakıcılar olan Y kuşağı anneleri, zaman yönetimi ve aile ihtiyaçlarını karşılamak için bu dijital platformlara giderek daha fazla güvenmektedir; bu da temel memnuniyetin ötesinde davranışsal sürücüleri anlamayı zorunlu kılmaktadır.

Bu çalışma, çevrimiçi yemek alışverişi deneyimi için deneyimsel pazarlama, işlem maliyeti, ipucu kullanımı, hizmet kalitesi ve tüketim değeri teorilerini bir araya getiren entegre bir çerçeve önermektedir. Araştırma, yemek uygulaması tasarımının ve sipariş karşılama hizmetinin (bilgi ve derecelendirme, sürücü tutumu ve duyusal değer gibi yeni unsurlar dahil) dört algılanan değeri (duyusal, ekonomik, sağlıklı, kültürel) nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu algılanan değerlerin, genel çevrimiçi yemek alışverişi deneyimini ve dolayısıyla uygulamanın tekrar ziyareti, satıcı ve sürücü tavsiyesi gibi davranışsal niyetleri nasıl şekillendirdiğini analiz etmektedir. Yöntem olarak, Jabodetabek'te GrabFood, GoFood veya Shopee Food kullanan evli Y kuşağı annelerinin (25-40 yaş arası) davranışsal niyetlerini analiz etmek için anket yöntemiyle nicel açıklayıcı bir tasarım kullanılmıştır ve 400 katılımcıdan veri toplanmıştır.

Yapılan analizler sonuçunda öne sürülen tüm hipotezler desteklenmiştir. Çevrimiçi yemek alışverişi deneyiminin, uygulamanın tekrar ziyaret edilme, satıcının ve sürücünün tavsiye edilme niyetlerini anlamlı bir şekilde öngördüğü tespit edilmiştir. Duyusal, ekonomik, sağlıklı ve kültürel değerlerin bu deneyimi olumlu yönde etkilediği, özellikle ekonomik ve kültürel değerlerin en güçlü yordayıcılar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, görsel estetiğin ve ürün çeşitliliğinin duyusal değeri güçlü bir şekilde etkilediği, ancak kullanıcıların beklentileri ile gerçek deneyimleri arasında algısal bir boşluk olabileceği de vurgulanmıştır. Bu bulgular, platform tasarımının ve hizmet sunumunun, tüketicilerin algıladığı değerler aracılığıyla genel deneyimlerini ve gelecekteki davranışsal eğilimlerini şekillendirdiğini göstermektedir.

Bu araştırma, deneyimsel pazarlama ve tüketim değeri teorilerini dijital yemek teslimatı alanına genişleterek literatüre önemli katkılar sunmaktadır. Çalışma, müşteri memnuniyetinin ötesinde, duygusal ve kültürel değerlerin önemini vurgulayarak çevrimiçi müşteri deneyiminin gelecekteki davranışsal niyetlerin güçlü bir göstergesi olarak hizmet edebileceğini desteklemektedir. Bulgular, platform yöneticileri için ekonomik ve kültürel değerlere öncelik verilmesi, görsel içerik standardizasyonu ve sürücü eğitimine yatırım yapılması gibi stratejik rehberlik sunmaktadır. Ayrıca, paylaşılan ekonomi ekosistemindeki güç dengesini sağlamak ve paydaşların refahını korumak için hükümet düzenlemelerinin gerekliliğine dikkat çekerek politika yapıcılar için de önemli çıkarımlar içermektedir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, deneyimsel pazarlama, işlem maliyeti, ipucu kullanımı, hizmet kalitesi ve tüketim değeri teorilerini birleştirerek çevrimiçi yemek alışverişi deneyimi için entegre bir çerçeve önermeyi ve dijital yölçuluk boyunca hem rasyonel hem de duygusal açıdan bütünsel bir tüketici deneyimi görüşü sunmayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırmada, Jabodetabek bölgesinde yaşayan evli ve çocuklu milenyum kuşağı annelerinin çevrimiçi yemek sipariş uygulamalarını kullanım davranışlarını açıklamak üzere açıklayıcı nicel bir araştırma tasarımı ve anket yöntemi benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Çevrimiçi yemek alışverişi deneyimi, tüketicilerin uygulamayı tekrar ziyaret etme, yemek satıcısını tavsiye etme ve teslimat sürücüsünü önerme niyetlerini istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde ve pozitif yönde etkilemektedir.
2. Duyusal, ekonomik, sağlıklı ve kültürel değerlerin tamamı çevrimiçi yemek alışverişi deneyimini pozitif etkilemekte olup, bunlar arasında ekonomik ve kültürel değerler en güçlü belirleyiciler olarak öne çıkmaktadır.
3. Yemek uygulaması tasarımı; duyusal, ekonomik, sağlıklı ve kültürel değerlerin tamamını pozitif yönde etkilemekte olup, en güçlü etkiyi görsel estetik ve ürün çeşitliliği üzerinden duyusal değer üzerinde göstermektedir.
4. Sipariş karşılama hizmet kalitesi (zamanında teslimat, sipariş doğruluğu ve teslimat koşulları), tüketicilerin algıladığı ekonomik değer üzerinde en güçlü etkiye sahipken, sağlıklı ve kültürel değerleri de pozitif etkiler.

# Yazarın tartışması

Elde edilen bulgular, milenyum kuşağı annelerin çevrimiçi yemek teslimat uygulamalarındaki alışveriş deneyimlerinin, onların davranışsal niyetlerini doğrudan şekillendirdiğini göstermektedir. Özellikle uygulamanın tekrar ziyaret edilmesi, restoranın ve kuryenin tavsiye edilmesi gibi niyetlerin en önemli belirleyicisi genel alışveriş deneyimidir.

Yazar bu durumu, annelerin karar alma süreçlerinde hem rasyonel hem de duygusal dinamikleri bir arada yürütmesiyle açıklamaktadır. Fiyatlandırma ve promosyon gibi ekonomik faktörler rasyonel beklentileri karşılarken, yemek seçimlerinin kültürel ve ailevi bağları yansıtması duygusal boyutu desteklemekte ve deneyimi zenginleştirmektedir.

Bu sonuçlar literatürdeki Schmitt tarafından ortaya atılan deneyimsel pazarlama kuramı ve tüketim değerleri teorisi ile uyumluluk göstermektedir. Geleneksel memnuniyet ölçütlerinin ötesine geçerek, tüketici deneyiminin çok boyutlu yapısının ve özellikle kültürel değerlerin dijital platformlardaki sadakat süreçlerindeki kritik rolü doğrulanmıştır.

Sonuç olarak, çevrimiçi yemek platformlarının başarısı yalnızca ara yüz tasarımıyla sınırlı kalmayıp, kurye davranışı ve sipariş teslimat doğruluğu gibi fiziksel temas noktalarını da içeren bütünsel bir ekosistem yönetimini zorunlu kılmaktadır. Bu durum, paylaşım ekonomisi içindeki tüm paydaşların iş birliği yapmasının önemini vurgular.

# Yazarın sonucu

Çalışma, çevrimiçi yemek sipariş platformlarında müşteri deneyimini iyileştirmek için tüketim öncesi, tüketim anı ve tüketim sonrası aşamaları kapsayan bütünsel bir hizmet kalitesi yaklaşımının önemini ortaya koymaktadır. Özellikle kolektif toplumlarda yemeğin sadece beslenme değil, kültürel kimlik ve duygusal bağın bir yansıması olduğu göz önüne alındığında, ekonomik ve kültürel değerlerin önceliklendirilmesi gerekmektedir. Platform yöneticileri ile restoran ortaklarının yerel kültürel unsurları entegre etmesi ve kurye eğitimlerine yatırım yapması önerilir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, dijital platform ekonomisinde tüketici davranışlarını incelerken geleneksel müşteri memnuniyeti odaklı yaklaşımların ötesine geçmekte ve deneyimsel pazarlama kuramı ile tüketim değeri teorisini bütünleştiren özgün bir analitik çerçeve işlevi görmektedir. Özellikle Y kuşağı annelerin Jabodetabek bölgesindeki deneyimlerini ele alarak, dijital hizmet arayüzleri ile fiziksel teslimat süreçlerinin kesiştiği noktada çok boyutlu bir tüketici yölçuluğu haritası sunmaktadır. Çevrimiçi platformların sunduğu dijital deneyimin, kullanıcıların uygulama tekrar ziyaret oranları ve tavsiye eğilimleri üzerindeki etkisini yapısal eşitlik modellemesiyle ortaya koyarak alan yazındaki ampirik boşluğu doldurmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Önceki araştırmalar genellikle müşteri memnuniyeti veya tekil hizmet kalitesi boyutlarına odaklanırken, bu çalışma Schmitt (1999) tarafından geliştirilen deneyimsel pazarlama kuramını ve Sheth ve arkadaşları (1991) tarafından formüle edilen tüketim değerleri teorisini dijital gıda tedarik ekosistemine uyarlamaktadır. Araştırma; Gounaris ve diğerlerinin (2010a) çevrimiçi davranışsal niyet bileşenlerini, uygulama tekrarı, restoran tavsiyesi ve kurye tavsiyesi olarak genişleterek önceki akademik birikimi derinleştirmektedir. Ayrıca, Wolfram ve Gilly (2003) ile Zeithaml ve diğerlerinin (2002) elektronik hizmet kalitesi modellerini fiziksel teslimat unsurları ve kurye tutumu gibi yerel ekosistem dinamikleriyle harmanlayarak öncül yazılımdan farklı bir bütüncül bakış açısı sunmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramasına sağlanan en temel katkı, çevrimiçi yemek alışverişinde rasyonel maliyet unsurları ile duygusal ve kültürel değerlerin eş zamanlı olarak incelenebileceği hiyerarşik yapısal modelin doğrulanmasıdır. Çalışma, ekonomik değerin yanı sıra kültürel değerin de tüketici deneyimi üzerindeki güçlü belirleyici rolünü kanıtlayarak, özellikle kolektif toplumlardaki dijital tüketim alışerişlerine dair yeni bir perspektif kazandırmaktadır. Ayrıca, platform yöneticileri, restoran ortakları ve teslimat kuryelerinden oluşan paylaşım ekonomisi ekosisteminin ortak değer yaratma mekanizmasını ampirik verilerle destekleyerek kavramsal alana stratejik bir derinlik eklemektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Çevrimiçi yemek alışverişi deneyimi, müşteri sadakati ve tavsiye niyetlerinin doğrudan belirleyicisidir.** — Yazarın genişlettiği davranışsal niyet çerçevesinin literatürdeki yerini tartışmak amacıyla kullanılabilir.
- **Ekonomik ve kültürel değerler, dijital tüketim deneyiminin en güçlü onculerindendir.** — Tüketim değeri teorisinin dijital platformlar bağlamındaki çok boyutlu yapısını kuramsal modelde temellendirmek için başvurulabilir.
- **Uygulama tasarımı ve siparis karşılama hizmet kalitesi tüketici algısını doğrudan şekillendirir.** — Dijital arayüz kalitesi ile fiziksel teslimat performansının ortak etkilerini yorumlamak üzere karşılaştırma yapmada yararlanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Çevrimiçi yemek platformlarında sunulan yerel kültürel öğeler, Y kuşağı annelerin uygulama tekrar ziyaret niyetini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nicel araştırma deseni çerçevesinde, güç analiziyle belirlenen minimum 400 evli kadın katılımcıya cevirimici anket uygulanacak ve veriler kısmi en küçük kareler yapı-sal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) ile analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede kültürel değerin ekonomik değerle birlikte müşteri deneyiminin en güçlü belirleyicilerinden biri olarak öne çıkmasından ve yazarın yerel kültürel öğelerin entegre edilmesine yönelik gelecek araştırma önerisinden türetilmiştir.
- **Yemek teslimat uygulamalarındaki görsel estetik ve ürün çeşitliliği, kullanıcıların duyusal değer algısını ve siparis sıklığını hangi düzeyde yordamaktadır?**
  - Desen: Açıklayıcı nicel desen kullanılarak, ampirik örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ve PLS-SEM gereksinimlerine göre en az 350 aktif kullanıcıdan oluşturulan anket verileriyle SmartPLS üzerinden test edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede yemek uygulaması tasarımının duyusal değer üzerindeki güçlü etkisinin vurgulanması ve beklenti-gerçeklik arasındaki görsel tutarsızlıkların ele alınması çağrısından türetilmiştir.
- **Teslimat kuryesinin tutumu ve zamanında teslimat performansı, tüketicilerin restoran ve sürücü önerme niyetini doğrudan nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Kesitsel tarama modeli benimsenerek, en az beş kez cevirimici yemek siparisi veren tüketicilerden toplanan veriler hiyerarik yapısal eşitlik analiziyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde platform, restoran ve kurye ekosisteminin ortak değer yarattığına ve kurye eğitimlerinin önemine dikkat çeken bulgudan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | ABSTRACT | 1 | — | Keywords: experiential marketing, customer experience, consumption value, transaction cost, customer journey. |
| ev-o-2 | Objectives | 1 | — | This study proposes an integrated framework for online food shopping experience by combining experiential marketing, transaction cost, cue utilization, service quality, and consump |
| ev-o-3 | Methods | 1 | — | This study used a quantitative explanatory design with a survey method to analyze the behavioral intentions of married millennial mothers (aged 25 – 40) in Jabodetabek who use Grab |
| ev-o-3-2 | OBJECTIVES | 1 | — | It offers a holistic view of consumer experience — both r ational and emotional — across the digital journey. |
| ev-o-4 | Results | 1 | — | All hypotheses were supported. Online food shopping experience significantly predicts behavioral intentions to revisit the app, and to recommend both the merchant and the driver. |
| ev-o-5 | Results | 1 | — | Sensory, economic, healthy, and cultural values positively influence this exp erience, with economic and cultural values being the strongest predictors. |
| ev-o-6 | DISCUSSION | 11 | — | The study contributes to the literature by extending experiential marketing theory (Schmitt, 1999) and consumption value theory (Woodruff, 1997) into the digital food delivery doma |
| ev-o-7 | Conclusions | 1 | — | This study offers strategic guidance for improving customer experience, emphasizing a holistic approach to service quality spanning pre-consumption, consumption, and post-consumpti |
| ev-s-1 | Methods | 1 | — | This study used a quantitative explanatory design with a survey method to analyze the behavioral intentions of married millennial mothers |
| ev-s-2 | DISCUSSION | 11 | — | The findings reveal that online food shopping experience acts as a key predictor of three behavioral intentions: revisiting the app, recommending the food merchant, and recommendin |
| ev-s-3 | DISCUSSION | 12 | — | The findings of this study empirically support the applicability of experiential marketing theory (Schmitt, 1999) within the online food delivery industry |
| ev-s-4 | Conclusions | 1 | — | For instance, economic and cultural values must be prioritized, a s food is not merely sustenance but a reflection of cultural identity and emotional attachment. |
| ev-s-4-2 | Conclusions | 1 | — | This study offers strategic guidance for improving customer experience, emphasizing a holistic approach to service quality spanning pre-consumption, consumption, and post-consumpti |
| ev-s-5 | HYPOTHESIS | 4 | — | Food Application Design positively affects (a) sensory value, (b) economic value, (c) healthy value, and (d) cultural value |
| ev-s-5-2 | HYPOTHESIS | 4 | — | Food application design positively affects (a) sensory value, (b) economic value, (c) healthy value, and (d) cultural value. |

# İlgili kavramlar

- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)
- [Çin'de Turizm Hareketliliğinin Turizm Ekonomik Büyümesine Katkısı: Mekansal Panel Veri ve LMDI Ayrıştırma Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinde-turizm-hareketliliginin-turizm-ekonomik-buyumesine-katkisi-mekansal-panel-veri-ve-lmdi-ayristirma-analizi.md)
- [ABD Para Politikasının Uluslararası Aktarımında Sermaye Akımlarının Rolü: Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/abd-para-politikasinin-uluslararasi-aktariminda-sermaye-akimlarinin-rolu-turkiye-ornegi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T16:45:48.209Z
- Kanıt sayısı: 15
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/anneler-siparis-ver-tusuna-bastiginda-endonezyada-cevrimici-yemek-alisverisinin-duygusal-ve-rasyonel-etmenlerini-anlamak