---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Bozdağ Orman İşletme Şefliğinde Arazi Kullanımı ve Örtüsü Değişiminin CA-Markov Tabanlı Mekânsal-Zamansal Modellemesi: Türkiye'de Orman Hukuku ve Yönetişimi Üzerine Yansımalar"
description: "Orman ekosistemleri, karbon tutma ve biyoçeşitlilik koruma gibi rolleriyle küresel çevre politikalarının merkezinde yer almaktadır. Ancak artan insan baskısı ve arazi kullanım değişiklikleri, orman peyzajlarında yapısal bozulmalara yol açmaktadır. Türkiye özelinde ormanların neredeyse tamamının devl"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/bozdag-orman-isletme-sefliginde-arazi-kullanimi-ve-ortusu-degisiminin-ca-markov-tabanli-meknsal-zamansal-modellemesi-turkiyede-orman-hukuku-ve-yonetisimi-uzerine-yansimalar"
doi: "10.3389/ffgc.2026.1864272"
authors: ["İlknur Cesur"]
citation: "Cesur, İ. (2026). CA–Markov-based spatio-temporal modeling of land use/cover change in Bozdağ Forestry Management Unit: implications for forest law and governance in Türkiye. . https://doi.org/10.3389/ffgc.2026.1864272"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 12
tags: ["CA-Markov", "orman yönetişimi", "CBS", "LULC", "uzaktan algılama", "Türkiye"]
timestamp: "2026-09-29T12:47:11.241Z"
---

# Bozdağ Orman İşletme Şefliğinde Arazi Kullanımı ve Örtüsü Değişiminin CA-Markov Tabanlı Mekânsal-Zamansal Modellemesi: Türkiye'de Orman Hukuku ve Yönetişimi Üzerine Yansımalar

Özgün başlık: CA–Markov-based spatio-temporal modeling of land use/cover change in Bozdağ Forestry Management Unit: implications for forest law and governance in Türkiye
DOI: https://doi.org/10.3389/ffgc.2026.1864272
Künye (APA 7): Cesur, İ. (2026). CA–Markov-based spatio-temporal modeling of land use/cover change in Bozdağ Forestry Management Unit: implications for forest law and governance in Türkiye. . https://doi.org/10.3389/ffgc.2026.1864272

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Orman ekosistemleri, karbon tutma ve biyoçeşitlilik koruma gibi rolleriyle küresel çevre politikalarının merkezinde yer almaktadır. Ancak artan insan baskısı ve arazi kullanım değişiklikleri, orman peyzajlarında yapısal bozulmalara yol açmaktadır. Türkiye özelinde ormanların neredeyse tamamının devlet mülkiyetinde olması, orman hukukunun ve yönetişim mekanizmalarının arazi dinamikleri üzerindeki etkisini kritik hale getirmektedir. Uzaktan algılama ve CBS teknolojileri, bu değişimlerin niceliksel analizine olanak tanısa da, yasal tanımlamaların ve yerel sosyo-ekonomik süreçlerin mekânsal modellere nasıl yansıdığı temel bir tartışma konusudur.

# Akademik özet

Orman ekosistemleri, karbon tutma ve iklim düzenleme gibi hayati işlevleri nedeniyle küresel çevre politikalarının merkezinde yer almaktadır. Ancak artan insan baskısı ve arazi kullanım değişiklikleri, orman peyzajlarında yapısal bozulmalara yol açmaktadır. Türkiye özelinde ormanların yüzde doksan dokuzunun devlet mülkiyetinde olması, orman hukukunun ve yönetişim mekanizmalarının arazi dinamikleri üzerindeki etkisini kritik hale getirmektedir. Mevcut literatürde uzaktan algılama verileriyle yapılan mekânsal analizler yaygın olsa da, yasal tanımlamaların ve yerel sosyo-ekonomik dinamiklerin bu değişimlere nasıl yansıdığı tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Çalışma, bu bağlamda hem teknolojik modellemeyi hem de yasal/yönetişim çerçevesini bir arada değerlendirerek alan yazındaki boşluğu doldurmaya odaklanmaktadır.

Bu araştırma, Denizli Orman Bölge Müdürlüğü'ne bağlı Bozdağ Orman İşletme Şefliği'nde 2000, 2012 ve 2024 yıllarını kapsayan yirmi dört yıllık bir dönemde arazi kullanımı ve örtüsü (LULC) değişimlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yöntem olarak, geçmiş trendlere dayanarak gelecek projeksiyonları üreten CA-Markov modelleme yaklaşımı benimsenmiştir. Orman amenajman planlarından elde edilen sayısal vektör haritalar 25 metrelik mekânsal çözünürlüğe dönüştürülerek iğne yapraklı orman, geniş yapraklı orman, bozuk orman, tarım, yerleşim ve diğer alanlar olmak üzere altı ana sınıfta kategorize edilmiştir. Modelin geçerliliği, 2024 yılına ait gerçek veriler ile simülasyon sonuçlarının hücre bazlı karşılaştırılması ve benzerlik oranının hesaplanmasıyla doğrulanarak güvenilir bir tahmin zemini oluşturulmuştur.

Analiz sonuçları, 2000-2024 yılları arasında bölgedeki iğne yapraklı orman alanlarının yaklaşık yüzde 51,3'ten yüzde 59,4'e çıkarak belirgin bir genişleme gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle bozuk orman alanlarının rehabilite edilerek verimli orman yapısına dönüştürülmesi, bu artışın temel kaynağını oluşturmaktadır. 2024 yılına gelindiğinde, daha önce kayıtlarda yer almayan geniş yapraklı ormanların varlığı da rehabilitasyon çalışmalarının başarısı olarak kaydedilmiştir. CA-Markov simülasyonu, mevcut trendlerin sürmesi durumunda 2048 yılında iğne yapraklı ormanların toplam alanın yüzde 69,3'üne ulaşacağını öngörmektedir. Ancak tür çeşitliliği açısından geniş yapraklı ormanlarda bir azalma riski bulunduğu ve yerleşim alanlarındaki artışın düşük demografik baskı nedeniyle sınırlı kalacağı tahmin edilmektedir.

Elde edilen bulgular, Türkiye'deki katı koruma politikalarının ve devlet ormancılığı uygulamalarının orman varlığını artırmadaki etkinliğini ampirik olarak göstermektedir. Yazar, orman hukukundaki yasal tanımlamalar ile uzaktan algılama sonuçları arasındaki potansiyel uyumsuzluklara dikkat çekerek, modelleme çalışmalarına kurumsal ve yasal değişkenlerin dahil edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Literatürde yer alan diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında, bu çalışma yerel ölçekteki demografik düşüşün orman üzerindeki antropojenik baskıyı azalttığını ve sürdürülebilir yönetim için yasal/yönetişim odaklı yaklaşımların CBS analizleriyle bütünleştirilmesi gerektiğini kanıtlamaktadır. Sonuç olarak, bu tür modellerin orman amenajman planlarına entegrasyonu, ekosistem tabanlı yönetim stratejileri için stratejik bir öneri olarak sunulmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Türkiye'nin batısındaki Bozdağ Orman İşletme Şefliği'nde 2000, 2012 ve 2024 yıllarını kapsayan arazi kullanımı ve örtüsü (LULC) değişimlerini analiz etmeyi ve CA-Markov modellemesi kullanarak 2036 ve 2048 yılları için gelecek senaryoları öngörmeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu ampirik çalışmada, mekânsal-zamansal değişimleri incelemek ve gelecekteki eğilimleri öngörmek amacıyla Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre edilmiş Hücresel Otomat-Markov zinciri (CA-Markov) modelleme yaklaşımı kullanılmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. İğne yapraklı orman alanları 2000 yılında 5183.5 hektar iken 2012 yılında hafif bir düşüşle 5117.2 hektara gerilemiş, 2024 yılında ise önemli bir genişleme kaydederek 6004.9 hektara ulaşmıştır.
2. Bozuk orman alanları 2000 yılında 2237.8 hektar ile toplam alanın yüzde 22.1'ini oluştururken, rehabilitasyon ve iyileştirme çalışmaları sonuçunda 2024 yılında 1328.9 hektara gerilemiştir.
3. Daha önceki yıllarda alanda hiç bulunmayan yapraklı orman sınıfı, 2024 yılında yürütülen iyileştirme ve dönüştürme faaliyetleri neticesinde 209.2 hektar büyüklüğe ulaşmıştır.
4. CA-Markov model simülasyonu sonuçunda iğne yapraklı orman alanlarının 2036 yılında 6559.3 hektara ve 2048 yılında 6998.2 hektara yükseleceği öngörülmüştür.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Bozdağ Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde iğne yapraklı orman varlığının yıllar içerisinde kayda değer bir genişleme eğilimi gösterdiğini ve bozuk orman alanlarının azaldığını açıkça ortaya koymaktadır.

Yazar bu değişimin arkasındaki temel etkenin, Genel Müdürlük tarafından yürütülen başarılı rehabilitasyon ve ağaçlandırma çalışmaları ile birlikte kırsal nüfustaki azalmaya bağlı doğal gençleşme süreçleri olduğunu açıklamaktadır.

Tartışma bölümünde bu sonuçlar, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki benzer uzaktan algılama ve modelleme çalışmalarıyla karşılaştırılmış, orman alanlarının artış trendinin kurumsal koruma politikalarıyla uyumlu olduğu vurgulanmıştır.

Sonuç olarak, orman örtüsündeki bu olumlu artışın karbon tutulumu ve iklim düzenleme işlevlerine katkı sağlayacağı, ancak tekdüze orman yapılarının önlenmesi için tür çeşitliliğinin de planlamalara dahil edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

# Yazarın sonucu

Çalışmanın sonuçları, orman alanlarının nicel ve nitel olarak geliştiğini, yasal çerçevelerin ve ormancılık faaliyetlerinin arazi örtüsü değişiminde belirleyici bir rol oynadığını ve gelecekteki planlamalarda ekolojik çeşitliliğin gözetilmesi gerektiğini göstermektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bozdağ Orman İşletme Şefliği odağında sunulan bu çalışma, orman ekosistemlerinin zamansal değişimini sadece biyofiziksel bir süreç olarak değil, aynı zamanda yasal ve kurumsal bir çerçevede ele alarak literatürde özgün bir konum edinmektedir. Arazi kullanımı ve örtüsü değişimlerinin modellenmesinde CA-Markov yöntemini yerel ölçekte uygulayan araştırma, ormancılık faaliyetlerinin ve hukuksal düzenlemelerin mekansal sonuçlarını nicel verilerle ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, hem uzaktan algılama tekniklerinin ormancılık planlamasındaki etkinliğini göstermekte hem de sürdürülebilir orman yönetimi stratejileri için tahmine dayalı bir karar destek altlığı oluşturmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, literatürde daha önce Aksoy ve Kaptan (2021) veya Keleş ve ark. (2026) tarafından yürütülen LULC modelleme çalışmalarının metodolojik geleneğini sürdürürken, bu modellere orman hukuku ve yönetişimi perspektifini entegre ederek kapsamı genişletmektedir. Önceki çalışmalar genellikle tarım alanlarının azalması ve şehirleşme baskısına odaklanırken, bu araştırma orman içi rehabilite süreçlerinin ve 6831 sayılı Orman Kanunu gibi yasal metinlerin arazi sınıflandırması üzerindeki etkilerini tartışmaya açarak literatürdeki kuramsal bir boşluğu doldurmaktadır. Ayrıca, Türkiye'deki devlet ormancılığı modelinin koruma politikaları üzerindeki belirleyici rolünü ampirik olarak doğrulamaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması süreçlerinde bu çalışma, özellikle Akdeniz ve karasal iklim geçiş bölgelerindeki orman dinamiklerini anlamak isteyen araştırmacılar için güncel bir referans kaynağıdır. Arazi örtüsü değişimini etkileyen sosyo-ekonomik faktörleri demografik verilerle ilişkilendirmesi, model sonuçlarının sadece matematiksel bir çıktı değil, toplumsal bir yansıması olduğunu göstermektedir. Ayrıca, CA-Markov modelinin yerel orman işletme birimleri ölçeğinde yüzde 81.9 gibi yüksek bir benzerlik oranıyla çalışabileceğini kanıtlaması, benzer metodolojiyi kullanacak olan araştırmacılar için geçerlik ve güvenirlik standartları belirlemektedir. Çalışma, nicel artışın yanı sıra tür çeşitliliği gibi nitel unsurların da modellemeye dahil edilmesi gerektiğini hatırlatmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türkiye'de devlet eliyle yürütülen rehabilite çalışmaları orman örtüsünü niceliksel olarak artırmaktadır.** — Yazarın 2000-2024 yılları arasında iğne yapraklı orman alanlarında tespit ettiği artış, ağaçlandırma politikalarının başarısını desteklemek için kullanılabilir.
- **CA-Markov modeli yerel orman işletme birimi ölçeğinde yüksek doğrulukla tahmin yapabilmektedir.** — Çalışmada elde edilen yüzde 81.9'luk benzerlik oranı, yöntemin mikro ölçekli planlamalardaki güvenilirliğine kanıt olarak sunulabilir.
- **Yasal orman tanımları ile uzaktan algılama bulguları arasında sınıflandırma farkları oluşabilmektedir.** — Yazarın 6831 sayılı Kanun üzerinden yaptığı tartışma, teknik analizler ile resmi istatistikler arasındaki sapmaları açıklamak için referans gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Gelecekteki orman genişlemesi, tür çeşitliliği (yapraklı/iğne yapraklı dengesi) bakımından ekolojik direnci nasıl etkileyecektir?**
  - Desen: Makalenin yapraklı ormanların azalacağı öngörüsünden yola çıkarak, farklı ağaçlandırma senaryoları (karışık vs. saf meşcere) CBS üzerinde simüle edilmelidir. Veri seti olarak mevcut meşcere haritaları kullanılmalı ve analizler Shannon çeşitlilik indeksiyle desteklenmelidir. Örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analiziyle belirlenmelidir.
  - Gerekçe: Yazarın 2036 ve 2048 projeksiyonlarında yapraklı ormanların azalacağına ve orman yapısının tekdüzeliğe yöneleceğine dair saptaması bu araştırmanın temel gerekçesidir.
- **Acıpayam örneğindeki nüfus azalması ile doğal orman gençleşme alanlarının lokasyonu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon var mıdır?**
  - Desen: TÜİK nüfus verileri ile makaledeki OH (Diğer) ve AG (Tarım) alanlarından ormana dönüşen pikseller üst üste bindirilmelidir. Regresyon analiziyle nüfus kaybının orman yayılımı üzerindeki etkisi ölçülmelidir. Çalışma alanı veri doygunluğuna ulaşana kadar tüm köy yerleşimlerini kapsamalıdır.
  - Gerekçe: Yazarın Acıpayam nüfusundaki yüzde 6.3'lük azalmayı düşük antropojenik baskı ve orman artışının nedeni olarak göstermesi bu önerinin kaynağıdır.
- **6831 Sayılı Kanun'un 1(k) maddesi uyarınca kapsam dışı bırakılan alanların gerçek arazi örtüsü değişim hızı nedir?**
  - Desen: Yasal orman sınırları ile Landsat tabanlı LULC haritaları karşılaştırılmalıdır. Yasal olarak orman sayılmayan ancak fiilen ağaçlık olan alanlar belirlenmeli, bu alanların 20 yıllık değişim hızı Markov zinciriyle analiz edilmelidir. Veriler kadastro kayıtlarıyla doğrulanmalıdır.
  - Gerekçe: Makalede vurgulanan yasal tanımlar ile uzaktan algılama sınıfları arasındaki uyumsuzluk ve yasal istisnaların veri üzerindeki etkisi bu araştırmanın temelini oluşturmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 2 | — | This study aims to analyze LULC changes over 24 years (2000, 2012, and 2024) in the Bozdağ Forest Management Unit in western Türkiye. |
| ev-s-1 | Introduction | 2 | — | This study aims to analyze LULC changes over 24 years (2000, 2012, and 2024) in the Bozdağ Forest Management Unit in western Türkiye. |
| ev-s-2 | Results | 1 | — | Results: Coniferous forests decreased from 5183.5 hectares (51.3%) in 2000 to 5117.2 hectares (50.6%) in 2012, but have since markedly expanded to 6004.9 hect - ares (59.4%) in 202 |
| ev-s-3 | Results | 4 | — | The reduction in DF areas from 2237.8 hectares (22.1%) to 1328.9 hectares (13.2%) during the same timeframe indicates a significant relationship |
| ev-s-4 | Results | 4 | — | A significant obser - vation is that, although BF forests were absent in both 2000 and 2012, they encompassed 209.2 hectares (2.1%) in 2024 ( Table 2 ; Figure 4 ). |
| ev-s-5 | Results | 5 | — | The area of CF is projected to expand from 6004.9 hectares (59.4%) in 2024 to 6559.3 hectares (64.9%) in 2036 and further to 6998.2 hectares (69.3%) in 2048. |
| ev-s-6 | Discussion | 7 | — | The findings of this study are consistent with the literature. Aksoy and Kaptan (2021) , in studies conducted in Bartın province, predicted that forest |
| ev-s-7 | Conclusion | 10 | — | The results indicate a notable increase in forest cover within the study area. The expansion of CF areas and the reduction of DF areas sig |
| ev-l-2 | Discussion | 7 | — | Cesur 10.3389/ffgc.2026.1864272 Frontiers in Forests and Global Change 07 frontiersin.org areas and the reduction of DF areas signify enhancements in both the structure and functio |
| ev-l-3 | Discussion | 9 | — | In Türkiye, the definition of forest areas under the Forest Law No. 6831 can lead to discrepancies between land cover classes obtained through remote sensing data and legal classif |
| ev-l-4 | Discussion | 9 | — | The 81.9% similarity rate in this study falls within the accepted range in the literature |
| ev-l-5 | Results | 5 | — | The population of Acıpayam district decreased from 58,687 in 2007 to 54,994 in 2024, representing a decline of approximately 6.3% |

# İlgili kavramlar

- [Endonezya'da Ekonomik Büyüme İçin Kadınlar ve Girişimcilik: Liderlik, Emilim Kapasitesi ve Girişimcilik Yetkinliklerinin Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/endonezyada-ekonomik-buyume-icin-kadinlar-ve-girisimcilik-liderlik-emilim-kapasitesi-ve-girisimcilik-yetkinliklerinin-rolu.md)
- [Domateste Oksin Yanit Faktorlerinin (ARF) Biyotik ve Abiyotik Stres Tepkilerinde Oksin Etkisinin Potansiyel Aracıları Olarak Rolu](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/domateste-oksin-yanit-faktorlerinin-arf-biyotik-ve-abiyotik-stres-tepkilerinde-oksin-etkisinin-potansiyel-aracilari-olarak-rolu.md)
- [Türkiye'deki Bireylerin Çevrimiçi Alışveriş Benimseme Belirleyicileri: Bölgesel Farklılıklar Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyedeki-bireylerin-cevrimici-alisveris-benimseme-belirleyicileri-bolgesel-farkliliklar-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)
- [Türkiye'de Katılım ve Konvansiyonel Bankacılığın Etkinliği: Stokastik Sınır Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyede-katilim-ve-konvansiyonel-bankaciligin-etkinligi-stokastik-sinir-yaklasimi.md)
- [Üretim Sektöründe Yeşil Dönüşümcü Liderlik ve Çalışanların Çevreye Yönelik Örgütsel Vatandaşlık Davranışı: Sosyal Bilgi İşleme Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/uretim-sektorunde-yesil-donusumcu-liderlik-ve-calisanlarin-cevreye-yonelik-orgutsel-vatandaslik-davranisi-sosyal-bilgi-isleme-perspektifi.md)
- [İnsan Hakları ve Çatışma Kesişiminde Su: Filistin Örneği Üzerine Bir Durum Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/insan-haklari-ve-catisma-kesisiminde-su-filistin-ornegi-uzerine-bir-durum-calismasi.md)
- [Finansal Okuryazarlık, Zihinsel Bütçeleme ve Öz Kontrolün Finansal Refah Üzerindeki Etkisi: Yatırım Kararı Vermenin Aracılık Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/finansal-okuryazarlik-zihinsel-butceleme-ve-oz-kontrolun-finansal-refah-uzerindeki-etkisi-yatirim-karari-vermenin-aracilik-rolu.md)
- [Algoritmik Etki ve Medya Meşruiyeti: Sosyal Medyanın Haber Üretimi Üzerindeki Etkisine Dair Sistematik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/algoritmik-etki-ve-medya-mesruiyeti-sosyal-medyanin-haber-uretimi-uzerindeki-etkisine-dair-sistematik-bir-inceleme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-29T12:47:11.241Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/bozdag-orman-isletme-sefliginde-arazi-kullanimi-ve-ortusu-degisiminin-ca-markov-tabanli-meknsal-zamansal-modellemesi-turkiyede-orman-hukuku-ve-yonetisimi-uzerine-yansimalar