---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Dijital Zeka Destekli Çin Kömür Madeni Çalışanlarının Sürdürülebilir Güvenli Gelişimi İçin Yatırım Stratejileri"
description: "Kömür madenciliği, yüksek kaza riski ve ağır çalışma koşulları nedeniyle iş gücü kaybının ve operasyonel belirsizliklerin en yoğun yaşandığı sektörlerden biridir. Çin'in dijital dönüşüm hamleleri doğrultusunda kömür madenlerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için geleneksel insan odaklı yönetim"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dijital-zeka-destekli-cin-komur-madeni-calisanlarinin-surdurulebilir-guvenli-gelisimi-icin-yatirim-stratejileri"
doi: "10.3389/fpubh.2024.1464930"
authors: ["Yuan Yuan", "Yuan Yuan", "Gang Cheng", "Weicai Peng", "Xia Yang", "Yamin Du"]
citation: "Yuan, Y., Yuan, Y., Cheng, G., Peng, W., Yang, X., Du, Y. (2024). Investment strategies for sustainable safe development of Chinese coal mine employees driven by digital intelligence. . https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1464930"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 9
tags: ["dijital zeka", "gözetim", "ekip", "yönetim", "yatırım stratejisi", "sürdürülebilir kalkınma"]
timestamp: "2026-09-26T10:50:27.808Z"
---

# Dijital Zeka Destekli Çin Kömür Madeni Çalışanlarının Sürdürülebilir Güvenli Gelişimi İçin Yatırım Stratejileri

Özgün başlık: Investment strategies for sustainable safe development of Chinese coal mine employees driven by digital intelligence
DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1464930
Künye (APA 7): Yuan, Y., Yuan, Y., Cheng, G., Peng, W., Yang, X., Du, Y. (2024). Investment strategies for sustainable safe development of Chinese coal mine employees driven by digital intelligence. . https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1464930

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Kömür madenciliği, yüksek kaza riski ve ağır çalışma koşulları nedeniyle iş gücü kaybının ve operasyonel belirsizliklerin en yoğun yaşandığı sektörlerden biridir. Çin'in dijital dönüşüm hamleleri doğrultusunda kömür madenlerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için geleneksel insan odaklı yönetim biçimleri ile dijital akıllı denetim sistemleri arasında stratejik bir yatırım dengesi kurulması gerekmektedir. Literatüre bakıldığında, dijital zeka teknolojilerinin güvenlik yönetimindeki rolü sıklıkla ele alınmış olsa da bu donanımların insan sermayesiyle olan etkileşimi ve çalışan davranışları üzerindeki psikolojik dolayim mekanizmaları yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurarak dijital denetim ile geleneksel ekip yönetiminin çalışanların aktif ve pasif güvenlik davranışları üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir.

# Akademik özet

Kömür madenciliği sektörü, Çin'in birincil enerji arzında baskın bir konuma sahip olmasına karşın, derin madencilige geçiş süreçiyle birlikte artan kaza riskleri ve genç, eğitimli iş gücü kaybı gibi ciddi sürdürülebilirlik krizleriyle karşı karşıyadır. Sektördeki kazaların çok büyük bir bölümünün insan kaynaklı güvensiz davranışlardan kaynaklandığı gerçeği, güvenlik yönetiminde radikal dönüşümleri zorunlu kılmaktadır. Gelişen büyük veri ve yapay zeka teknolojileri, madenlerde gerçek zamanlı izleme ve erken uyarı sistemleri aracılığıyla yeni fırsatlar sunsa da işletmeler için dijital akıllı denetim donanımlarına yapılan yatırımların, geleneksel insan sermayesi odaklı ekip yönetimi yatırımlarına kıyasla ne derece etkin olduğu ve bu teknolojilerin çalışan psikolojisini nasıl dönüştürdüğü sorusu literatürde yeterince yanıt bulamamıştır.

Bu çalışmanın temel amacı, dijital gözetim teknolojileri ile geleneksel ekip yönetiminin çalışanların aktif ve pasif güvenlik davranışları üzerindeki etkililiğini nicel olarak karşılaştırmak ve maden işletmeleri için optimal yatırım stratejileri sunmaktır. Bu amaçla araştırma, Çin'in Doğu bölgesindeki yüksek düzeyde dijitalleşmiş Huaihei, Huaibei, Wanbei ve Xinji enerji gruplarında çalışan on hat madencilerinden Likert ölçeği kullanılarak toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Toplamda dağıtılan 360 anketten elde edilen ve geçerlilik-güvenilirlik analizlerinden geçen 296 anket formu üzerinde yapısal eşitlik modellemesi (SEM) uygulanmıştır. Model kapsamında durumsal terfi ve durumsal önleme odakları aracı değişkenler olarak tanımlanarak yönetim yaklaşımlarının davranışsal çıktılar üzerindeki doğrudan ve dolaylı mekanizmaları çözümlenmiştir.

Yapısal eşitlik modelinin analiz sonuçları, dijital akıllı denetim yönetiminin madencilerin aktif güvenlik davranışlarını teşvik etmede geleneksel ekip gösterim yönetimine kıyasla toplam fayda değerinde 4,292 kat daha yüksek bir etkililige sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çarpıcı fark, dijital denetim sistemlerinin hem durumsal terfi odağını hem de durumsal önleme odağını eş zamanlı olarak tetikleyebilen çift aracı mekanizmasından kaynaklanmaktadır. Oysa geleneksel ekip gösterim yönetimi yalnızca durumsal terfi odağı üzerinden sınırlı bir etki yaratabilmektedir. Alt göstergeler düzeyinde yapılan hiyerarşik analizde ise potansiyel risklerin erken uyarısı, tam zamanlı risk tahmini ve karar desteği gibi dijital işlevlerin, çalışanların güvenlik davranışlarını en güçlü şekilde etkileyen unsurlar olduğu saptanmıştır.

Çalışma, dijital akıllı gözetim sistemlerinin madencilerin aktif güvenlik davranışlarını artırmada oynadığı kritik rolü kanıtlayarak literatürdeki insan-makine etkileşimi tartışmalarına kuramsal ve pratik katkılar sunmaktadır. Elde edilen bulgular, maden işletmelerinin ve politika yapıcıların yatırım kararlarında gerçek zamanlı, kesintisiz ve tam kapsamlı dijital denetim mekanizmalarına öncelik vermesi gerektiğine işaret etmektedir. Ancak sistemin pasif güvenlik davranışları üzerinde anlamlı bir etki yaratamamasi ve bazı çalışanların kameralardan kaçma eğilimi göstermesi, dijitalleşmenin tek başına yeterli olmadığını, eğitim ve farkındalık programlarıyla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Bu yönüyle araştırma, sürdürülebilir iş güvenliği yönetimi için teknolojik yatırımların sosyo-psikolojik uyum stratejileriyle bütünleştirilmesini öneren öncü bir rehber niteliğindedir.

# Araştırmanın amacı

Çalışmanın temel amacı, kömür madeni işletmelerinde dijital akıllı denetim yönetimi ile geleneksel ekip gösterim yönetiminin, çalışanların aktif ve pasif güvenlik davranışları üzerindeki etkililiğini 'düzenleme-durum-davranış' kuramsal çerçevesinde karşılaştırmak ve sürdürülebilir iş güvenliği için en rasyonel yatırım stratejilerini nicel olarak belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, kömür madenciliği işletmelerinde dijital akıllı izleme sistemleri ile geleneksel insan odaklı ekip yönetiminin güvenlik davranışları üzerindeki etkilerini 'düzenleme-durum-davranış' (regulation-situation-behavior) teorik çerçevesine dayanan bir yapısal eşitlik modeli (SEM) ile analiz etmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Akıllı denetim yönetimi yatırımı, kömür madencilerinde hem durumsal terfi odağını hem de durumsal önleme odağını eş zamanlı olarak tetikleyerek çift yönlü bir aracı etki yaratmaktadır.
2. Geleneksel ekip gösterim yönetimi, madencilerin aktif güvenlik davranışlarını teşvik etmede akıllı denetime göre çok daha sınırlı kalmakta ve yalnızca durumsal terfi odağı üzerinden etki edebilmektedir.
3. Genel fayda değeri açısından değerlendirildiğinde, akıllı denetim yönetimine yapılan yatırımların oluşturduğu toplam güvenlik etki düzeyi, geleneksel ekip gösterim yönetimine kıyasla 4,292 kat daha fazladır.
4. Madenciler akıllı denetim sistemlerinde gerçek zamanlı geri bildirime, sürekli izlemeye ve potansiyel risklerin erken uyarı mekanizmalarına çok yüksek düzeyde önem atfetmektedir.

# Yazarın tartışması

Yapılan yapısal eşitlik modellemesi analizleri, kömür madenlerinde dijital zeka destekli akıllı denetim yönetiminin, çalışanların proaktif güvenlik davranışları üzerinde geleneksel ekip liderliği uygulamalarına kıyasla 4,292 kat daha yüksek bir toplam etki değerine sahip olduğunu çok net bir şekilde göstermektedir.

Yazarlar bu çarpıcı farkı, akıllı denetim sistemlerinin madenciler üzerinde hem durumsal terfi odağını hem de durumsal önleme odağını eş zamanlı olarak tetikleyebilme kapasitesine bağlamaktadır. Geleneksel ekip gösterim yönetimi ise çalışanlarda yalnızca terfi odağını harekete geçirebilmekte, riskleri önleme yönündeki durumsal farkındalığı yeterince besleyememektedir.

Elde edilen bulgular, iş güvenliği literatüründeki klasik liderlik ve 'durumsal odak' kuramlarıyla paralellik taşımakla birlikte, dijital teknolojilerin insan-makine etkileşimi bağlamında nasıl bir katalizör işlevi gördüğünü de kanıtlamaktadır. Bu durum, dijitalleşmenin madencilik sektöründeki sürdürülebilirlik hedeflerine doğrudan katkı sunduğunu göstermektedir.

Sonuç olarak, kömür madenciliği firmalarının sınırlı sermayelerini geleneksel insan kaynakları eğitim modelleri yerine, gerçek zamanlı izleme, erken uyarı ve yapay zekâ destekli tahmin sistemleri gibi dijital altyapılara yönlendirmeleri güvenlik performansını maksimize edecektir.

# Yazarın sonucu

Araştırma, kömür madenciliği işletmelerinde sürdürülebilir iş güvenliğini sağlamak için geleneksel insan odaklı liderlik modellerinden ziyade gerçek zamanlı, kesintisiz ve tam kapsamlı dijital akıllı denetim sistemlerine yatırım yapılmasının kaynak verimliliği açısından çok daha rasyonel olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak sistemin tam etkililiği için madencilerin bu dijital araçları sabote etme eğilimlerinin önüne geçecek eğitim ve farkındalık programları da eş zamanlı planlanmalıdır.

# Literatürdeki işlevi

Bu araştırma, endüstriyel iş sağlığı ve güvenliği literatüründe dijital zeka (digital intelligence) donanımları ile insan sermayesi arasındaki yatırım önceliklerini nicel olarak karşılaştıran öncü çalışmalardan biridir. Geleneksel olarak insan odaklı denetim mekanizmalarına veya sadece teknolojik altyapıya odaklanan tek boyutlu araştırmaların ötesine geçerek, insan-makine etkileşiminin psikolojik ve davranışsal boyutlarını ampirik bir düzleme taşımaktadır. Durumsal odak teorisini (situational focus theory) dijitalleşen ağır sanayi iş ortamına uygulayarak, teknolojinin doğrudan değil, çalışanların psikolojik odaklanma mekanizmaları (terfi ve önleme odakları) aracılığıyla güvenli davranışları nasıl şekillendirdiğini formüle etmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, geleneksel liderlik stilleri ve ekip bazlı rol modelliğin iş güvenliği üzerindeki etkilerini inceleyen klasik literatürü temel alarak kendini konumlandırmaktadır. Ancak geleneksel insan odaklı liderlik modellerinin aksine, akıllı denetim sistemlerinin yarattığı kesintisiz izleme ve anlık geri bildirim mekanizmalarının çok daha güçlü bir davranışsal etkiye sahip olduğunu ortaya koyarak önceki literatürü geliştirmektedir. Geleneksel ekip yönetiminin yalnızca durumsal terfi odağını tetikleyebildiğini, buna karşın akıllı izleme teknolojilerinin hem terfi hem de önleme odağını aynı anda harekete geçirebildiğini göstererek kuramsal bir genişleme sağlamaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapan araştırmacılar için bu çalışma, dijital dönüşümün iş güvenliği yönetimindeki rolünü değerlendirmek adına çok boyutlu bir sentez sunmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki emek-yoğun ve tehlikeli iş kollarında sınırlı finansal kaynakların nasıl tahsis edilmesi gerektiğine dair nicel bir rehberlik sağlamaktadır. Yapısal eşitlik modellemesi (SEM) kullanılarak elde edilen katsayılar sayesinde, akıllı teknolojilerin geleneksel insan yönetimine kıyasla 4.292 kat daha etkin olduğunun gösterilmesi, literatürdeki 'teknoloji-insan dengesi' tartışmalarına somut ve sayısal bir katkı sunmaktadır. Ayrıca dijital sistemlere yönelik çalışan sabotajları ve direnç mekanizmaları gibi kritik sınırlılıkları tartışarak literatürde dengeli bir bakış açısı oluşturmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Dijital denetim sistemlerinin toplam güvenlik yönetimi etkililiği geleneksel liderlik yöntemlerine göre çok daha yüksektir.** — Bu çalışmada elde edilen akıllı denetim sistemlerinin 4.292 kat daha yüksek güvenlik faydası ürettiği bulgusu, teknoloji yatırımlarının iş gücü güvenliği üzerindeki üstünlüğünü kanıtlamak amacıyla literatür taramasında kullanılabilir.
- **İş güvenliği davranışlarının şekillenmesinde durumsal terfi ve durumsal önleme odakları eş zamanlı aracı rol oynamaktadır.** — Yazarın 'düzenleme-durum-davranış' kuramsal modelindeki çift yönlü aracı etki bulgusu, tezlerin kuramsal çerçeve bölümlerinde insan-makine eşleşmesi mekanizmalarını açıklamak amacıyla temel dayanak olarak entegre edilebilir.
- **Çalışanlar, dijital izleme sistemlerinin gözetim alanlarından kaçmak amacıyla zaman zaman sabote edici davranışlara yönelebilmektedir.** — Tezlerin tartışma bölümlerinde, teknolojik denetim araçlarının tek başına yeterli olmadığı, çalışanların direnç ve engelleme psikolojilerinin de hesaba katılması gerektiği yönündeki iddiaları desteklemek için bu ampirik bulgudan yararlanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kömür madenlerinde çalışanların akıllı izleme sistemlerini engelleme veya sabote etme davranışlarının arkasındaki psikolojik ve durumsal faktörler nelerdir?**
  - Desen: Çalışan direnç faktörlerini derinlemesine anlamak amacıyla nitel bir araştırma tasarımı benimsenecektir. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna ulaşılana kadar belirlenecek olup, akıllı madencilik dönüşümü yaşayan işletmelerde görevli en az 25 madenci ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir. Elde edilen veriler tematik analiz yaklaşımıyla çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Yazarın bulgularında belirttiği, bazı madencilerin ihlalleri gizlemek için akıllı izleme donanımlarını kasten engellediği ve sistemlerin sınırlarını suistimal ettiğine dair ampirik tespitten türetilmiştir.
- **Yapay zeka tabanlı anlık risk bildirim ve erken uyarı sistemleri, çalışanların durumsal önleme odaklarını uzun vadede nasıl dönüştürmektedir?**
  - Desen: Zaman içindeki değişimi gözlemlemek amacıyla boylamsal (longitudinal) bir araştırma tasarımı uygulanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi (power analysis) yöntemiyle belirlenecek ve akıllı gözetim sistemlerinin yeni kurulduğu bir maden işletmesindeki en az 150 işçiden 6 aylık aralıklarla 3 dalga halinde veri toplanacaktır. Veriler AMOS ile boylamsal SEM (latent growth curve modeling) kullanılarak analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Çalışmada akıllı denetim alt boyutları arasında en yüksek etkiye sahip olan 'erken uyarı' ve 'risk tahmini' değişkenlerinin zaman içerisindeki sürdürülebilir etkilerinin araştırılması ihtiyacından türetilmiştir.
- **Kömür madencilerinin eğitim düzeyleri ile akıllı denetim sistemlerini işlevsel olarak benimseme ve kurallara proaktif uyum sağlama düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?**
  - Desen: Nicel ve ilişkisel bir tarama deseni kullanılacaktır. Güç analizi sonuçuna göre belirlenecek olan en az 300 maden işçisinden anket yöntemiyle veri toplanacaktır. Eğitim düzeyi grupları arasındaki farklar ANOVA ve çoklu regresyon analizleri kullanılarak SPSS ortamında test edilecektir.
  - Gerekçe: Çalışmanın betimsel bulgularında örneklemin yalnızca %20.27'sinin yükseköğretim mezunu olduğu ve düşük eğitim düzeyinin geleneksel ve dijital güvenlik kavrayışını doğrudan etkilediği yönündeki tespitten türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The findings indicate that, in terms of overall utility value, investment in Intelligent surveillance management generates a total utility value that is 4.292 times higher than tha |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The findings indicate that, in terms of overall utility value, investment in Intelligent surveillance management generates a total utility value that is 4.292 times higher than tha |
| ev-s-3 | Research hypothesis test results | 10 | — | Conversely, team demonstration management can solely affect miners' active safety behavior through one mediating variable, namely situational promotion focus. |
| ev-s-4 | Results analysis | 11 | — | Specifically, the utility value of intelligent surveillance management in promoting miners' active safety behavior is 4.292 times higher than that of team demonstration management. |
| ev-s-5 | Discussion | 12 | — | Innovatively, the research compares intelligent surveillance with traditional team demonstration management, finding that the former has a more comprehensive positive impact on min |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | Investment in Intelligent surveillance management generates a total utility value that is 4.292 times higher than that of investment in team demonstration management. |
| ev-l-3 | Abstract | 1 | — | Specifically, it influences miners’ safety behavior through the dual effects of situational promotion focus and situational prevention focus, whereas team demonstration management  |
| ev-l-4 | Sample collection and data collation | 5 | — | only 20.27% of coal workers hold higher education qualifications. The primary educational group comprises 40.54% with high school and vocational education |
| ev-l-5 | Results analysis | 12 | — | Specifically, when these workers violate safety regulations, such as removing safety protection equipment, they intentionally avoid or block the intelligent monitoring equipment to |

# İlgili kavramlar

- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)
- [Çin'de Turizm Hareketliliğinin Turizm Ekonomik Büyümesine Katkısı: Mekansal Panel Veri ve LMDI Ayrıştırma Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinde-turizm-hareketliliginin-turizm-ekonomik-buyumesine-katkisi-mekansal-panel-veri-ve-lmdi-ayristirma-analizi.md)
- [ABD Para Politikasının Uluslararası Aktarımında Sermaye Akımlarının Rolü: Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/abd-para-politikasinin-uluslararasi-aktariminda-sermaye-akimlarinin-rolu-turkiye-ornegi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-26T10:50:27.808Z
- Kanıt sayısı: 9
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dijital-zeka-destekli-cin-komur-madeni-calisanlarinin-surdurulebilir-guvenli-gelisimi-icin-yatirim-stratejileri