---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Endonezyalı Kadın Yatırımcıların Finansal Davranışları ile Yatırım Kararları Arasındaki İlişkide Finansal Okuryazarlığın Düzenleyici Rolü"
description: "Endonezya sermaye piyasalarında kadın yatırımcı katılımının son yıllarda hızla artmasına rağmen, bu yatırımcı grubunun aynı zamanda yasa dışı yatırım faaliyetleri ve dolandırıcılık vakalarında en çok mağduriyet yaşayan kesimi oluşturması literatürde ciddi bir sorunsal olarak ele alınmaktadır. Mevcut"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/endonezyali-kadin-yatirimcilarin-finansal-davranislari-ile-yatirim-kararlari-arasindaki-iliskide-finansal-okuryazarligin-duzenleyici-rolu"
doi: "10.61978/moneta.v2i4.438"
authors: ["Nurul Sani", "Veronika Santi Paramita"]
citation: "Sani, N., Paramita, V. S. (2024). The Role of Financial Literacy in Moderating the Relationship between Financial Behavior and Investment Decisions of Indonesian Women Investors. Moneta : Journal of Economics and Finance, 2(4), 171-188. https://doi.org/10.61978/moneta.v2i4.438"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 15
tags: ["Finansal Okuryazarlık", "Deneyimlenen Pişmanlık", "Sürü Psikolojisi", "Risk Toleransı", "Yatırım Kararları"]
timestamp: "2026-07-26T15:23:52.094Z"
---

# Endonezyalı Kadın Yatırımcıların Finansal Davranışları ile Yatırım Kararları Arasındaki İlişkide Finansal Okuryazarlığın Düzenleyici Rolü

Özgün başlık: The Role of Financial Literacy in Moderating the Relationship between Financial Behavior and Investment Decisions of Indonesian Women Investors
DOI: https://doi.org/10.61978/moneta.v2i4.438
Künye (APA 7): Sani, N., Paramita, V. S. (2024). The Role of Financial Literacy in Moderating the Relationship between Financial Behavior and Investment Decisions of Indonesian Women Investors. Moneta : Journal of Economics and Finance, 2(4), 171-188. https://doi.org/10.61978/moneta.v2i4.438

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Endonezya sermaye piyasalarında kadın yatırımcı katılımının son yıllarda hızla artmasına rağmen, bu yatırımcı grubunun aynı zamanda yasa dışı yatırım faaliyetleri ve dolandırıcılık vakalarında en çok mağduriyet yaşayan kesimi oluşturması literatürde ciddi bir sorunsal olarak ele alınmaktadır. Mevcut akademik tartışmalar, yatırımcıların karar alma süreçlerini etkileyen rasyonel olmayan psikolojik faktörlerin ve davranışsal sapmaların derinlemesine analiz edilmesini gerektirmektedir. Bu makale, kadın yatırımcıların finansal kararlarında deneyimlenen pişmanlık, sürü psikolojisi ve risk toleransının etkilerini incelerken, finansal okuryazarlığın bu etkileri nasıl dönüştürdüğünü sörgülayarak alandaki bilgi boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.

# Akademik özet

Endonezya sermaye piyasasında kadın yatırımcıların sayısında gözlemlenen belirgin artışa rağmen, bu grubun yasa dışı yatırım araçları ve dolandırıcılık vakalarında en büyük mağdur grubunu oluşturması ciddi bir paradoks yaratmaktadır. Finansal piyasaların karmaşık yapısı içerisinde bireylerin rasyonel kararlar vermesini engelleyen psikolojik faktörlerin ve davranışsal sapmaların incelenmesi, bu kırılganlığın nedenlerini anlamak bakımından kritik öneme sahiptir. Özellikle deneyimlenen pişmanlık, sürü psikolojisi ve risk toleransı gibi unsurlar, yatırımcıların karar alma süreçlerini doğrudan etkileyen temel dinamikler olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, kadın yatırımcıların maruz kaldığı bu risklerin azaltılmasında finansal okuryazarlığın ne denli stratejik bir tampon görevi gördüğünü ampirik bir düzlemde sörgülayarak piyasa güvenliğine dair kuramsal bir bakış açısı sunmaktadır.

Araştırmanın temel amacı, finansal davranış değişkenleri ile yatırım kararları arasındaki ilişkide finansal okuryazarlığın düzenleyici etkisini nicel veriler ışığında analiz etmektir. Bu doğrultuda, Endonezya'da aktif olarak sermaye piyasasında işlem yapan 100 kadın yatırımcıdan yargısal örnekleme yöntemiyle toplanan veriler birincil kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışmada hipotezlerin test edilmesi amacıyla Düzenlenmiş Regresyon Analizi (MRA) tercih edilerek, değişkenler arasındaki doğrusal ve etkileşimli ilişkiler IBM SPSS yazılımı aracılığıyla çözümlenmiştir. Anket yoluyla elde edilen verilerin güvenilirliği ve geçerliliği Cronbach Alpha katsayıları ve faktör yükleri üzerinden doğrulanmış, ardından varsayım testleri yapılarak modelin istatistiksel sağlamlığı garanti altına alınmıştır; bu metodolojik yaklaşım bulguların genellenebilirliğini desteklemektedir.

Analiz sonuçları, deneyimlenen pişmanlık, sürü psikolojisi ve risk toleransının kadın yatırımcıların kararları üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle geçmişteki kayıplardan ders çıkarma eğilimi olarak tanımlanan deneyimlenen pişmanlık, yatırımcıları gelecekte daha stratejik adımlar atmaya teşvik etmektedir. Bununla birlikte, başkalarının kararlarını takip etme eğilimi olan sürü davranışının da bireylerin özgüvenini artırarak piyasaya katılımı kolaylaştırdığı saptanmıştır. En kritik bulgu ise finansal okuryazarlığın, her üç bağımsız değişken ile yatırım kararı arasındaki ilişkiyi anlamlı düzeyde kuvvetlendirdiğidir; bu durum, yüksek bilgi düzeyinin psikolojik yanlılıkları rasyonel birer avantaja dönüştürebildiğini ve yatırımcıların maruz kaldığı belirsizlik duygusunu yönetmede kritik rol oynadığını göstermektedir.

Elde edilen veriler literatürdeki davranışsal finans kuramlarını destekler nitelikte olup, finansal okuryazarlığın yalnızca teknik bir bilgi seti değil, aynı zamanda duygusal tepkileri yöneten bir mekanizma olduğunu kanıtlamaktadır. Çalışma, kadın yatırımcıların piyasadaki konumlarını güçlendirmek için OJK gibi kurumların yürüttüğü BUNDAKU gibi finansal eğitim programlarının önemini vurgulayarak literatüre pratik bir katkı sunmaktadır. Literatür taraması açısından bakıldığında, araştırma kadın yatırımcıların demografik ve psikolojik profillerini birleştiren kapsamlı bir çerçeve sunmakta ve gelecekteki çalışmalar için yatırım motivasyonu gibi ek değişkenlerin dahil edilmesine yönelik somut bir zemin hazırlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, finansal eğitimlerin piyasa etkinliğini artıran temel bir unsur olduğunu yeniden teyit ederek politika yapıcılara önemli bir rehberlik sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Endonezyalı kadın yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyen deneyimlenen pişmanlık, sürü davranışı ve risk toleransı gibi psikolojik unsurlar arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide finansal okuryazarlığın sahip olduğu düzenleyici rolü ampirik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, psikolojik faktörlerin yatırım kararları üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla nicel bir araştırma tasarımı benimsemiş ve değişkenler arasındaki etkileşimi analiz etmek için Düzenleyici Regresyon Analizi (MRA) yöntemini kullanmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. Deneyimlenen pişmanlık, Endonezyalı kadın yatırımcıların geçmişteki finansal kayıplarından ders alarak gelecekte daha rasyonel ve stratejik kararlar vermelerini teşvik etmekte, böylece yatırım kararları üzerinde pozitif ve anlamlı bir etki yaratmaktadır.
2. Sürü davranışı, belirsiz piyasa koşullarında kadın yatırımcıların diğer piyasa aktörlerini takip ederek kendilerini güvende hissetmelerini sağlamakta ve bu sosyal etkileşim süreci yatırım kararlarının şekillenmesinde itici bir güç oluşturmaktadır.
3. Risk toleransı düzeyi yüksek olan kadın yatırımcılar, getiri potansiyeli yüksek ancak riskli varlıklara yönelme konusunda daha cesur davranmakta ve bu eğilim rasyonel veri kullanımıyla birleştiğinde yatırım kalitesini artırmaktadır.
4. Finansal okuryazarlık, yatırımcıların maruz kaldığı sürü psikolojisi ve geçmiş pişmanlıkların etkisini düzenleyerek bu psikolojik unsurların daha bilinçli ve stratejik yatırım modellerine dönüşmesine yardımcı olan temel bir değişkendir.

# Yazarın tartışması

Araştırma, Endonezyalı kadın yatırımcıların geçmişte yaşadıkları yatırım kayıplarından kaynaklanan pişmanlık duygusunun, gelecekte daha ihtiyatlı ve bilinçli kararlar almalarını sağlayan bir katalizör işlevi gördüğünü kanıtlamaktadır. Yazara göre bu pozitif etki, bireyin finansal hatalarını birer öğrenme fırsatına dönüştürme eğilimiyle yakından ilişkilidir.

Sürü davranışının yatırım kararları üzerindeki olumlu etkisi, kadınların piyasa karmaşıklığı karşısında daha deneyimli yatırımcıların adımlarını takip ederek risk algılarını minimize etme stratejisi gütmelerinden kaynaklanmaktadır. Bu durum, sosyal etkileşimin kadınların yatırım motivasyonunu artıran psikolojik bir destek mekanizması olduğunu göstermektedir.

Finansal okuryazarlığın düzenleyici rolü, yatırımcıların duygusal ve sosyal önyargılarını rasyonel bir çerçeveye oturtmalarına imkân tanıyan en önemli bulgu olarak öne çıkmaktadır. Yazar, yüksek okuryazarlık düzeyine sahip kadınların piyasa sinyallerini daha etkin süzdüğünü ve sürü psikolojisini stratejik bir avantaja çevirebildiğini iddia etmektedir.

Çalışma bulguları, literatürdeki davranışsal finans çalışmalarıyla geniş ölçüde örtüşmekte olup özellikle risk toleransı ve pişmanlık arasındaki ilişkinin kadın yatırımcılar özelindeki dinamiklerini netleştirmektedir. Sonuç olarak finansal eğitimin, kadınların piyasa katılımını ve karar kalitesini artırmada vazgeçilmez bir araç olduğu sonuçuna varılmaktadır.

# Yazarın sonucu

Endonezyalı kadın yatırımcıların kararlarında deneyimlenen pişmanlık, sürü davranışı ve risk toleransı temel belirleyicilerdir. Finansal okuryazarlık ise bu faktörlerin etkisini optimize eden ve yatırımcıların geçmiş hatalardan stratejik dersler çıkarmasını sağlayan kritik bir düzenleyicidir. Kadınların finansal piyasalardaki başarısı, sadece davranışsal eğilimlerine değil, bu eğilimleri bilgiyle ne ölçüde yönetebildiklerine bağlıdır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, finans literatüründeki rasyonel ekonomik insan varsayımının ötesine geçerek yatırımcı kararlarını şekillendiren psikolojik ve sosyal dinamikleri merkezine almaktadır. Özellikle gelişmekte olan piyasalarda kadın yatırımcıların hem artan pazar paylarını hem de finansal dolandırıcılıklara karşı savunmasızlıklarını rasyonel bir temele oturtmaya çalışmaktadır. Makale, deneyimlenen pişmanlık ve sürü psikolojisi gibi genellikle negatif atfedilen davranışsal sapmaların, finansal okuryazarlık düzeyiyle birleştiğinde nasıl yapıcı ve kararlı yatırım stratejilerine dönüşebileceğini ampirik verilerle ortaya koyarak alan yazındaki teorik tartışmalara yeni bir boyut kazandırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Fachrudin ve Fachrudin (2016) ile Fitriyani ve Anwar (2022) gibi araştırmacıların daha önce ele aldığı finansal okuryazarlık ve yatırım davranışı ilişkisini, Endonezyalı kadın yatırımcılar özelinde daraltarak derinleştirmektedir. Önceki çalışmaların bazılarında risk toleransının veya pişmanlık duygusunun kararlar üzerindeki etkisinin belirsiz kalmasına karşılık bu çalışma, finansal okuryazarlığın düzenleyici etkisini bir 'dengeleyici mekanizma' olarak modelleyerek literatürdeki çelişkili bulgulara açıklık getirmektedir. Ayrıca sadece bireysel psikolojiye değil, aynı zamanda sürü davranışı gibi sosyal etkileşimlerin kadın yatırımcılar üzerindeki belirleyici gücüne odaklanarak sosyal ve bilişsel faktörlerin sentezini yapmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Bu makale, literatür taraması yapacak araştırmacılar için davranışsal finansın cinsiyet temelli analizinde güncel ve somut bir çerçeve sunmaktadır. Yatırım kararlarının sadece teknik analiz veya getiri beklentisiyle değil, geçmiş deneyimlerden alınan dersler ve sosyal çevreden gelen sinyallerle nasıl optimize edildiğini göstermektedir. Özellikle finansal okuryazarlığın bir bilgi seti olmanın ötesinde, psikolojik sapmaların zararlı etkilerini filtreleyen bir süzgeç işlevi gördüğüne dair kanıtlar sunması, finansal eğitim programlarının tasarımı ve bireysel yatırımcı korunması konularında yapılacak incelemeler için kuramsal bir dayanak oluşturmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Yatırım kararları rasyonel faktörlerden ziyade davranışsal önyargılardan etkilenmektedir.** — Makalenin davranışsal finans teorisine dayanan giriş ve literatür bölümleri, yatırımın neden tamamen rasyonel olmadığını açıklamak için kullanılabilir.
- **Finansal okuryazarlık davranışsal sapmaların olumsuz etkilerini kontrol altına almaktadır.** — Finansal okuryazarlığın moderatör etkisini gösteren bulgular, eğitimin finansal istikrardaki önemini vurgulayan bölümlerde kanıt olarak sunulabilir.
- **Geçmişte yaşanan pişmanlık duygusu gelecekteki yatırım performansını artırabilir.** — Pişmanlığın pozitif bir motivasyon aracı olduğu yönündeki aykırı ancak doğrulanmış bulgu, deneyime dayalı öğrenme tartışmalarında referans verilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Endonezyalı erkek ve kadın yatırımcılar arasında deneyimlenen pişmanlık ve sürü psikolojisinin yatırım kararlarına etkisi bakımından anlamlı bir fark var mıdır?**
  - Desen: Makale yazarının sonuç bölümündeki çağrısına uygun olarak, hem erkek hem de kadın yatırımcılardan oluşan, her iki grup için de en az 100 katılımcının yer aldığı bir örneklem üzerinde nicel bir araştırma tasarlanmalıdır. Veriler anket yoluyla toplanmalı ve iki grup arasındaki katsayı farklarını ölçmek için Çoklu Grup Analizi (Multi-Group Analysis) uygulanmalıdır.
  - Gerekçe: Yazar sonuç bölümünde örneklemin erkek yatırımcıları veya farklı ülkeleri kapsayacak şekilde genişletilmesini açıkça önermiştir.
- **Yatırım motivasyonu, finansal okuryazarlığın yatırım kararları üzerindeki etkisinde aracı bir rol oynamakta mıdır?**
  - Desen: Kesitsel bir araştırma deseniyle, sermaye piyasasında aktif yatırımcılar üzerinde anket uygulanmalıdır. Makalede önerilen 'yatırım motivasyonu' değişkeni modele eklenerek, finansal okuryazarlık ile yatırım kararı arasındaki dolaylı yollar Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile analiz edilmelidir.
  - Gerekçe: Yazarın sonuç kısmında gelecekteki araştırmalar için önerdiği 'yatırım motivasyonu' değişkeninin modele dahil edilmesi ihtiyacından türetilmiştir.
- **OJK tarafından yürütülen BUNDAKU gibi finansal okuryazarlık programları, kadınların geçmiş finansal hatalarını algılama biçimlerini nasıl dönüştürmektedir?**
  - Desen: Nitel bir fenomonolojik desen kullanılmalıdır. Bu eğitim programlarına katılmış kadın yatırımcılarla derinlemesine mülakatlar yapılmalıdır. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna ulaşana kadar artırılmalıdır. Görüşmeler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenerek eğitim öncesi ve sonrası 'deneyimlenen pişmanlık' algısındaki değişimler haritalandırılmalıdır.
  - Gerekçe: Makalede bahsi geçen kadınlara yönelik özel finansal okuryazarlık programlarının (BUNDAKU) yatırım tercihlerini gerçekten nasıl iyileştirdiğini anlama ihtiyacından kaynaklanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | INTRODUCTION | 3 | — | The purpose of this study is to analyse the role of financial literacy in moderating the relationship between financial behaviour and investment decisions of women |
| ev-o-2 | ABSTRACT | 1 | — | One hundred respondents were selected using the judgmental sampling technique. To analyse the data, Moderated Regression Analysis was used (MRA) |
| ev-o-3 | ABSTRACT | 1 | — | research results show that experienced regret, herding behaviour, and risk tolerance positively influence investment decisions |
| ev-o-4 | RESULT AND DISCUSSION | 14 | — | Female investors with high financial literacy can filter relevant information from herding behaviour, utilize market signals more effectively, and make more rational investment dec |
| ev-o-5 | CONCLUSIONS | 15 | — | financial literacy plays a moderating role in the relationship between Experienced Regret, Herding Behaviour, and Risk Tolerance in investment decisions |
| ev-s-1 | ABSTRACT | 1 | — | This study employs a quantitative methodology with a cohort of Indonesian women invest ors who fit specific requirements. |
| ev-s-2 | ABSTRACT | 1 | — | One hundred respondents were selected using the judgmental sampling technique. To analyse the data, Moderated Regression Analysis was used (MRA). |
| ev-s-3 | ABSTRACT | 1 | — | The research results show that experienced regret, herding behaviour, and risk tolerance positively influence investment decisions. |
| ev-s-4 | ABSTRACT | 1 | — | financial literacy has been proven to moderate the relationship between experienced regret, herding behaviour, and risk tolerance on investment decisions |
| ev-s-5 | RESULT AND DISCUSSION | 13 | — | This is in line with research conducted by (Pranyoto et al., 2020), (Budiman et al., 2021)), (Putra et al., 2016)), and (Edison, 2023) |
| ev-l-1 | RESULT AND DISCUSSION | 12 | — | Exp erienced regret can trigger women to pay more attention to their decision - making processes, learn from past mistakes, and adopt a more informed and strategic approach in choo |
| ev-l-2 | RESULT AND DISCUSSION | 13 | — | This positive influence occurs because herding gives women additional confidence when making investment decisions, especially if they lack in - depth information or understanding |
| ev-l-3 | RESULT AND DISCUSSION | 12 | — | Financial Literacy is capable of moderate the relationship between Experienced Regret, Herding Behaviour and Risk Tolerance with Inventory Decisions |
| ev-l-4 | CONCLUSIONS | 15 | — | So, for future researchers, it is recommended that the sample be expanded to include male investors or even investors from various co untries to test whether the results obtained a |
| ev-l-5 | INTRODUCTION | 3 | — | Factors such as economic pressure, urgent needs, and the responsibilit y of managing family finances are often the main reasons women get trapped in this situation ; increasing fin |

# İlgili kavramlar

- [Öğretmenlerde Mesleki Adanmışlığın Tükenmişliği Azaltıcı Etkisi: İşe Adanmışlık ve Psikolojik Sermayenin Aracılık Rolleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ogretmenlerde-mesleki-adanmisligin-tukenmisligi-azaltici-etkisi-ise-adanmislik-ve-psikolojik-sermayenin-aracilik-rolleri.md)
- [LightGBM Algoritması Kullanılarak TEFAS Üzerindeki Yatırım Fonu Fiyatlarının Tahmin Edilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/lightgbm-algoritmasi-kullanilarak-tefas-uzerindeki-yatirim-fonu-fiyatlarinin-tahmin-edilmesi.md)
- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T15:23:52.094Z
- Kanıt sayısı: 15
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/endonezyali-kadin-yatirimcilarin-finansal-davranislari-ile-yatirim-kararlari-arasindaki-iliskide-finansal-okuryazarligin-duzenleyici-rolu