---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "ENERJİ ŞİRKETLERİNİN BIST’TE LİSTELENEN GETİRİLERİNİN SERMAYE VARLIKLARI FİYATLAMA MODELİ İLE ANALİZİ"
description: "Finansal piyasaların gelişmesiyle birlikte enerji sektörü de fiziksel üretimden finansal araçlara doğru yapısal bir dönüşüm geçirmiştir. Özellikle 2008 küresel finansal krizi ve sonrasındaki yeşil enerjiye geçiş süreci, enerji şirketlerinin hisse senedi getirilerini finansal modellemeler için önemli"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/enerji-sirketlerinin-bistte-listelenen-getirilerinin-sermaye-varliklari-fiyatlama-modeli-ile-analizi"
doi: "10.29106/fesa.1817109"
authors: ["Mukadder HORASAN"]
citation: "HORASAN, M. (2025). ANALYZING THE RETURNS OF ENERGY COMPANIES LISTED ON THE BIST WITH THE CAPITAL ASSET PRICING MODEL. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(4), 546-561. https://doi.org/10.29106/fesa.1817109"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 12
tags: ["BIST", "CAPM", "Enerji Şirketleri", "Yenilenebilir Enerji"]
timestamp: "2026-08-10T17:05:35.426Z"
---

# ENERJİ ŞİRKETLERİNİN BIST’TE LİSTELENEN GETİRİLERİNİN SERMAYE VARLIKLARI FİYATLAMA MODELİ İLE ANALİZİ

Özgün başlık: ANALYZING THE RETURNS OF ENERGY COMPANIES LISTED ON THE BIST WITH THE CAPITAL ASSET PRICING MODEL
DOI: https://doi.org/10.29106/fesa.1817109
Künye (APA 7): HORASAN, M. (2025). ANALYZING THE RETURNS OF ENERGY COMPANIES LISTED ON THE BIST WITH THE CAPITAL ASSET PRICING MODEL. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(4), 546-561. https://doi.org/10.29106/fesa.1817109

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Finansal piyasaların gelişmesiyle birlikte enerji sektörü de fiziksel üretimden finansal araçlara doğru yapısal bir dönüşüm geçirmiştir. Özellikle 2008 küresel finansal krizi ve sonrasındaki yeşil enerjiye geçiş süreci, enerji şirketlerinin hisse senedi getirilerini finansal modellemeler için önemli bir odak noktası haline getirmiştir. Gelişmekte olan piyasalar arasında yer alan Türkiye'de Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören yenilenebilir enerji şirketlerinin sistematik risklere ve makroekonomik faktörlere olan duyarlılıklarının doğru analiz edilmesi, hem portföy yöneticileri hem de yeşil yatırımları teşvik eden politika yapıcılar açısından kritik bir tartışma konusudur. Ancak literatürde bu getirilerin tek faktörlü veya çok faktörlü modellerle mi daha iyi açıklanacağı sorusu henüz kesin bir cevaba kavuşmamıştır.

# Akademik özet

Enerji sektöründeki küresel dönüşüm, özellikle 2008 finansal krizi sonrasında yenilenebilir enerji yatırımlarının artması ve yeşil finansman kanallarının gelişmesiyle yeni bir boyut kazanmıştır. Bu durum, enerji varlıklarının fiziksel birer ürün olmanın ötesinde finansal birer enstrümana dönüşmesini beraberinde getirerek finansal piyasalarla olan entegrasyonu güçlendirmiştir. Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda enerji yatırımlarının finansmanı ve bu alanda faaliyet gösteren şirketlerin hisse senedi performanslarının analizi stratejik bir önem taşımaktadır. Ancak literatürde, yenilenebilir enerji yatırımları bulunan şirketlerin hisse senedi getirilerinin piyasa duyarlılıkları ile sistematik risk faktörleri tarafından ne ölçüde açıklandığına ve risk-getiri dengesinin hangi varlık fiyatlama modeliyle daha etkin modellenebileceğine dair bir fikir birliği bulunmamaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, Borsa İstanbul'da (BIST) listelenen ve yenilenebilir enerji yatırımları bulunan on üç şirketin 2015-2024 dönemindeki aylık hisse senedi getirilerini incelemektir. Çalışmada, hisse senedi getirilerinin piyasa duyarlılığı ve ortak sektörel faktörlerle açıklanma düzeyini ölçmek amacıyla tek faktörlü Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma Modeli (CAPM) ile çok faktörlü Arbitraj Fiyatlandırma Teorisi (APT) çerçevesinde ampirik analizler gerçekleştirilmiştir. Analizlerde en küçük kareler yöntemi (OLS) kullanılmış olup, gelişmekte olan piyasalarda sıklıkla görülen değişen varyans ve ardışık bağımlılık sorunlarını gidermek için Newey-West sağlam standart hataları tercih edilmiştir. Veri seti, 2015-2019 dengesiz panel alt dönemi ile 2020-2022 ve 2022-2024 yıllarını kapsayan dengeli panel alt dönemleri üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

Araştırmanın ampirik bulguları, tek faktörlü CAPM modelinin genel açıklama gücünün oldukça sınırlı olduğunu, fakat bazı enerji hisselerinin piyasa oynaklığına karşı son derece yüksek bir duyarlılık sergilediğini ortaya koymaktadır. Özellikle Zorlu Enerji, SAY Yenilenebilir Enerji ve Pamukova Elektrik yüksek beta değerleriyle sistematik riske karşı en duyarlı şirketler olarak öne çıkarken, Odaş orta düzeyde, Aksa, Enerjisa ve Orge ise sınırda bir duyarlılık göstermiştir. Çok faktörlü APT modeli uygulandığında ise modelin açıklama gücünün belirgin şekilde arttığı ve temel bileşenler analiziyle elde edilen ortak sektör faktörünün her iki alt dönemde de hisse getirileri üzerinde baskın bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Bazı holding ve enerji şirketlerinde ise faktör etkilerinin zayıfladığı ve getirilerin daha çok firmaya özgü duyarlılıklar ve gelişmeler tarafından açıklandığı belirlenmiştir.

Elde edilen sonuçlar, Borsa İstanbul'daki yenilenebilir enerji şirketlerinin fiyatlanmasında tek bir piyasa faktörünün ötesinde sektörel ve firmaya özgü dinamiklerin birlikte yönetilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Çalışma, finansal modelleme ile sürdürülebilir enerji piyasaları arasındaki boşluğu doldurarak literatüre önemli bir katkı sunmakta ve alt dönem karşılaştırmaları aracılığıyla varlık fiyatlama dinamiklerindeki rejim kaymalarını görünür kılmaktadır. Özellikle ampirik bulguların önceki çalışmalarla ilişkilendirilmesi, gelişmekte olan ülkelerdeki enerji finansmanı kısıtlarının aşılmasında ve yeşil portföy yönetiminde risk çeşitlendirmesinin önemini doğrulamaktadır. Bu yönüyle araştırma, hem kurumsal yatırımcılar hem de yeşil finansman politikaları geliştiren karar alıcılar için ampirik düzeyde rehberlik edecek nitelikte ampirik kanıtlar sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, 2015-2024 döneminde Borsa İstanbul'da yenilenebilir enerji yatırımları bulunan on üç şirketin aylık logaritmik getirilerini tek faktörlü Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma Modeli (CAPM) ve çok faktörlü Arbitraj Fiyatlandırma Teorisi (APT) çerçevesinde inceleyerek piyasa ve sektör duyarlılıklarını ölçmektir.

# Yöntem ve tasarım

Nicel ampirik tasarım benimsenerek Borsa İstanbul'da işlem gören yenilenebilir enerji şirketlerinin hisse senedi getirileri tek faktörlü CAPM ve çok faktörlü APT ekonometrik modelleriyle analiz edilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma Modeli (CAPM) sonuçlarına göre tek faktörlü yapının genel açıklama gücü sınırlı kalmış, ancak Zorlu, SAY ve Pamukova hisseleri yüksek beta değerleri sergileyerek piyasa dalgalanmalarına karşı aşırı duyarlılık göstermiştir.
2. Çok faktörlü Arbitraj Fiyatlama Teorisi (APT) modeli tek faktörlü modele kıyasla getiri varyansını açıklama gücünü önemli ölçüde artırmış ve ortak sektör bileşeninin her iki alt dönemde de temel belirleyici olduğunu kanıtlamıştır.
3. Hisseler arasında belirgin bir duyarlılık ayrışması gözlenmiş; ODAŞ orta düzeyde duyarlılık sunarken Aksa, Enerjisa ve Orge sınırda piyasa duyarlılığı sergilemiş, holding yapıları ve bazı şirketler ise piyasa faktöründen bağımsız hareket etmiştir.
4. Alt dönem analizleri, 2020-2022 ve 2022-2024 periyotlarında sektör faktörünün hakimiyetini koruduğunu, fakat bazı şirketlerde firmaya özgü proje ve bilanço haberlerinin zamanla ortak faktör etkisinin önüne geçtiğini ortaya koymuştur.

# Yazarın tartışması

Elde edilen ampirik bulgular, Borsa İstanbul'da işlem gören yenilenebilir enerji şirketlerinin hisse senedi getirilerinin tek faktörlü CAPM modeliyle açıklanmasında belirgin sınırlılıklar olduğunu ve risk-getiri ilişkisinin homojen bir yapı sunmadığını göstermektedir.

Yazar bu durumu, yenilenebilir enerji sektörünün yüksek ilk yatırım maliyetleri, uzun geri dönüş süreleri ve mevzuata bağımlı yapısı nedeniyle piyasa genelinden ziyade sektöre ve firmaya özgü dinamiklerden etkilenmesiyle açıklamaktadır.

Tartışma bölümünde bu tespitler, Ji ve Zhang (2019) ile Zhang (2018) tarafından ifade edilen enerji finansmanı ve yeşil dönüşümün finansal piyasalarla bütünleşmesi literatürüyle ilişkilendirilerek, gelişmekte olan piyasalarda makro ve mikro risk faktörlerinin ayrıştırılmasının önemi vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak çalışma, yenilenebilir enerji hisse senetlerinde ortak sektör dalgaları ile firmaya özgü volatilite unsurlarının bir arada yönetilmesi gerektiğine dair güçlü kanıtlar sunmakta ve çok faktörlü varlık fiyatlama yaklaşımlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

# Yazarın sonucu

Yazar, Borsa İstanbul'da işlem gören yenilenebilir enerji şirketlerinin getiri yapısının tek faktörlü piyasa modelleriyle tam olarak açıklanamayacağını, makro sektörel dalgalanmalar ile firmaya özgü niteliklerin birlikte etkili olduğu iki katmanlı bir fiyatlama mekanizmasının varlığını vurgulamaktadır. Portföy yöneticileri ve yatırımcıların risk çeşitlendirmesinde hem sektör bazlı sistemik riskleri hem de mikro düzeydeki firma duyarlılıklarını eş zamanlı yönetmeleri gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, modern finans teorisinin temel taşları olan CAPM ve APT modellerini, gelişmekte olan bir piyasa örneği olarak Türkiye'nin yenilenebilir enerji sektörü özelinde test eden ampirik bir köprü işlevi görmektedir. Literatürde enerji sektörünün salt fiziksel bir üretim alanından ziyade finansal bir varlık grubuna dönüşümünü ele alan tartışmalara katkı sunan araştırma, standart piyasa endekslerinin bu özgün sektörün getiri dinamiklerini açıklamada yetersiz kaldığını belgelemesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Özellikle tek faktörlü modellerin sınırlılıklarını ortaya koyarak, enerji finansmanı çalışmalarında sektörel ve firmaya özgü ayrışmaların analiz edilmesi gerektiğini savunan bir pozisyon almaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, Sharpe (1964) ve Ross (1976) tarafından geliştirilen klasik varlık fiyatlama kurallarını, Ji ve Zhang (2019) ile Zhang (2018) gibi güncel enerji finansmanı literatürünün sunduğu yeşil dönüşüm çerçevesiyle harmanlamaktadır. Türkiye bağlamında Çetin (2020) ile Kök ve Nazlıoğlu (2022) gibi çalışmaların enerji tüketimi ve finansal gelişim arasındaki ilişkiye odaklanan yaklaşımını, 13 farklı enerji şirketinin hisse senedi performansını doğrudan varlık fiyatlama modelleriyle analiz ederek bir adım öteye taşımaktadır. Önceki çalışmaların aksine, bu çalışma 2015-2024 gibi uzun bir dönemi kapsayarak alt dönem analizleri yoluyla fiyatlama rejimlerindeki kaymaları da görünür kılmıştır.

Literatür taramasına katkısı: Çalışmanın literatür taramasına en somut katkısı, Borsa İstanbul'da işlem gören yenilenebilir enerji şirketleri için sistematik risk (beta) ve model dışı getiri (alpha) katsayılarını içeren ayrıntılı bir ampirik veri seti sunmasıdır. CAPM modelinin düşük açıklama gücüne karşılık APT'nin sunduğu sektörel bileşen hakimiyetini kanıtlayarak, araştırmacıların tek boyutlu piyasa modelleri yerine çok faktörlü yapıları tercih etmesi gerektiğine dair metodolojik bir referans sağlamaktadır. Ayrıca, enerji hisselerinin piyasa duyarlılığının homojen olmadığını; bazı şirketlerin piyasa şoklarını büyütürken bazılarının tamamen bağımsız hareket ettiğini göstererek portföy çeşitlendirmesi literatürüne özgün bulgular eklemektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Gelişmekte olan piyasalarda tek faktörlü CAPM modeli enerji sektörü getirilerini açıklamakta yetersiz kalmaktadır.** — Yazarın çalışmasında bulguladığı CAPM modelinin sınırlı açıklama gücü ve APT'nin bu gücü artırdığı tespiti, çok faktörlü modellerin gerekliliğini savunmak için kullanılabilir.
- **Enerji şirketlerinin piyasa duyarlılığı homojen değildir ve sektörel şoklara verdikleri tepkiler büyük farklılıklar göstermektedir.** — Zorlu, SAY ve Pamukova'nın yüksek beta değerlerine karşın Alarko ve Koç'un düşük duyarlılık sergilemesi bulgusu, sektör içindeki ayrışmayı kanıtlamak için referans verilebilir.
- **Yüksek volatilite ve otokorelasyon riski taşıyan finansal zaman serilerinin analizinde Newey-West sağlam standart hataları tercih edilmelidir.** — Çalışmanın metodolojisinde kullanılan OLS+HAC yaklaşımı, benzer ampirik finans tezlerinde yöntem seçimi gerekçelendirilirken örnek gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Yeşil finansman araçlarını kullanan enerji şirketlerinin hisse senedi betaları, geleneksel borçlanma kullananlara göre daha mı düşüktür?**
  - Desen: Makalede betası hesaplanan 13 şirket, yeşil tahvil ihraç eden ve etmeyen olarak ikiye ayrılır. Farkların Farkı (DiD) yöntemiyle bu ihraçların CAPM betaları üzerindeki düşürücü etkisi analiz edilir. Örneklem büyüklüğü ihraç verilerine göre belirlenir.
  - Gerekçe: Makalenin literatür kısmındaki yeşil finansman kanallarının genişlemesi ve bunun sermaye maliyetini düşürme potansiyeli tartışmasından türetilmiştir.
- **Döviz kuru, enflasyon ve CDS primindeki aylık değişimler enerji şirketlerinin getirilerini hangi yönde etkilemektedir?**
  - Desen: Makaledeki APT modeline politika faizi, enflasyon ve CDS gibi dışsal göstergeler bağımsız değişken olarak eklenir. 2015-2024 verileriyle Newey-West sağlam standart hataları kullanılarak regresyon analizi yapılır.
  - Gerekçe: Yazarın sonuç bölümünde belirttiği dışsal makro göstergelerin doğrudan APT modeline eklenmesi ve ekonomik yorumun güçlendirilmesi önerisine dayanmaktadır.
- **Yenilenebilir enerji destekleme mekanizmalarındaki yasal değişiklik duyuruları, BIST enerji endeksinde istatistiksel olarak anlamlı bir aşırı getiri yaratmakta mıdır?**
  - Desen: Olay çalışması (Event Study) yöntemiyle, mevzuat değişiklik tarihlerini çevreleyen pencerelerde (örn. -5, +5 gün) makalede yer alan 13 şirketin anormal getirileri ve kümülatif anormal getirileri hesaplanır.
  - Gerekçe: Makalede vurgulanan enerji sektörünün mevzuata bağımlı yapısı ve firmaya özgü haber akışının getiri üzerindeki belirleyici etkisi tespitinden türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | 2 | This study examines the monthly returns of thirteen companies with renewable energy investments listed on the Borsa Istanbul during the 2015 – 2024 period. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | 2 | This study examines the monthly returns of thirteen companies with renewable energy investments listed on the Borsa Istanbul during the 2015 – 2024 period. |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | 2 | The findings reveal that the CAPM model has limited overall explanatory power, but some stocks exhibit high sensitivity to market volatility. |
| ev-s-3 | Abstract | 1 | 2 | The APT model, on the other hand, increased its explanatory power, demonstrating the dominance of the common sector component in both sub - periods. |
| ev-s-4 | Discussion | 13 | — | The first component, which captures the common sector effect, was found to be the determining factor in both sub - periods. |
| ev-s-5 | Conclusion | 14 | — | The overall picture points to a two - layered structure in the returns of companies with renewable energy investments on Borsa Istanbul. |
| ev-s-6 | Literature Review | 3 | — | Ji and Zhang (2019; p. 114) empirically demonstrate that financial development directly contributes to renewable energy expansion and the upgrading of the energy structure in emerg |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | 2 | The findings reveal that the CAPM model has limited overall explanatory power, but some stocks exhibit high sensitivity to market volatility. |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | 2 | The findings suggest that sector-based fluctuations in energy stocks and firm-based sentiment should be managed together |
| ev-l-3 | Conclusion | 14 | — | Future research suggests that by directly adding exogenous indicators such as policy rate, inflation, exchange rate, ind ustrial production and country risk premium to the APT, the |
| ev-l-4 | Introduction | 2 | — | Ordinary least squares estimation with Newey-West robust standard errors is used to address potential autocorrelation and heteroskedasticity. |
| ev-l-5 | Literature Review | 3 | — | The rapid expansion of green finance channels such as green bonds, sustainability-linked loans, and climate funds has accelerated the scaling |

# İlgili kavramlar

- [Üretim Sektöründe Yeşil Dönüşümcü Liderlik ve Çalışanların Çevreye Yönelik Örgütsel Vatandaşlık Davranışı: Sosyal Bilgi İşleme Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/uretim-sektorunde-yesil-donusumcu-liderlik-ve-calisanlarin-cevreye-yonelik-orgutsel-vatandaslik-davranisi-sosyal-bilgi-isleme-perspektifi.md)
- [İnsan Hakları ve Çatışma Kesişiminde Su: Filistin Örneği Üzerine Bir Durum Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/insan-haklari-ve-catisma-kesisiminde-su-filistin-ornegi-uzerine-bir-durum-calismasi.md)
- [Finansal Okuryazarlık, Zihinsel Bütçeleme ve Öz Kontrolün Finansal Refah Üzerindeki Etkisi: Yatırım Kararı Vermenin Aracılık Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/finansal-okuryazarlik-zihinsel-butceleme-ve-oz-kontrolun-finansal-refah-uzerindeki-etkisi-yatirim-karari-vermenin-aracilik-rolu.md)
- [Algoritmik Etki ve Medya Meşruiyeti: Sosyal Medyanın Haber Üretimi Üzerindeki Etkisine Dair Sistematik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/algoritmik-etki-ve-medya-mesruiyeti-sosyal-medyanin-haber-uretimi-uzerindeki-etkisine-dair-sistematik-bir-inceleme.md)
- [Sosyal Medya Bağımlılığı ve Problemli Sosyal Medya Kullanımı Araştırma Eğilimleri: Bibliyometrik Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/sosyal-medya-bagimliligi-ve-problemli-sosyal-medya-kullanimi-arastirma-egilimleri-bibliyometrik-bir-analiz.md)
- [Toksik Liderlik ile Örgütsel Performans Arasındaki İlişki: Hemşire Sessizliğinin Aracılık Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/toksik-liderlik-ile-orgutsel-performans-arasindaki-iliski-hemsire-sessizliginin-aracilik-etkisi.md)
- [Rekreasyonel Faaliyetlerle İlişkili Ormanlık Alanlardaki Temiz ve Sürdürülebilir Çevre Sorunları: Litvanya ve Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/rekreasyonel-faaliyetlerle-iliskili-ormanlik-alanlardaki-temiz-ve-surdurulebilir-cevre-sorunlari-litvanya-ve-turkiye-ornegi.md)
- [Çin'in Eyalet Düzeyindeki Bölgelerinde Küresel Değer Zinciri Eklemlenmesi, Dijital Ekonomi ve Yeşil Yenilikçilik Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinin-eyalet-duzeyindeki-bolgelerinde-kuresel-deger-zinciri-eklemlenmesi-dijital-ekonomi-ve-yesil-yenilikcilik-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-10T17:05:35.426Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/enerji-sirketlerinin-bistte-listelenen-getirilerinin-sermaye-varliklari-fiyatlama-modeli-ile-analizi