---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma"
description: "Makroekonomi ve kamu politikaları literatüründe küreselleşme ve teknolojik dönüşüm süreçleriyle birlikte işsizlik kalıcı bir risk faktörü olarak öne çıkmaktadır. Hükümetler işsizlikle mücadelede geleneksel maliye ve para politikalarının yanı sıra girişimciliği destekleyen aktif istihdam politikaları"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma"
doi: "10.38004/sobad.1186270"
authors: ["Kadir Karagöz"]
citation: "Karagöz, K. (2022). IMPACT OF ENTREPRENEURSHIP ON EMPLOYMENT: AN ECONOMETRIC INVESTIGATION FOR TURKEY. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5(2), 249-263. https://doi.org/10.38004/sobad.1186270"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 10
tags: ["Girişimcilik", "istihdam", "işsizlik", "zaman serileri analizi", "Türkiye"]
timestamp: "2026-10-11T08:44:06.492Z"
---

# Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma

Özgün başlık: IMPACT OF ENTREPRENEURSHIP ON EMPLOYMENT: AN ECONOMETRIC INVESTIGATION FOR TURKEY
DOI: https://doi.org/10.38004/sobad.1186270
Künye (APA 7): Karagöz, K. (2022). IMPACT OF ENTREPRENEURSHIP ON EMPLOYMENT: AN ECONOMETRIC INVESTIGATION FOR TURKEY. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5(2), 249-263. https://doi.org/10.38004/sobad.1186270

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

## Kısa cevap

**Türkiye ekonomisinde girişimcilik faaliyetlerinin artması istihdam ve işsizlik oranlarını nasıl etkilemektedir?**

Bu çalışmada Ocak 2009 - Aralık 2019 dönemi aylık verileriyle yapılan ARDL analizine göre, Türkiye'de girişimcilik düzeyindeki %1'lik artış uzun dönemde istihdamı %0,69 oranında artırmaktadır; buna karşın girişimciliğin işsizlik üzerindeki azaltıcı etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.

- Uzun dönemde kurulan firma sayısındaki %1'lik artış istihdamı %0,69 artırmaktadır.
- Girişimciliğin kısa dönemde istihdam ve işsizlik üzerinde eş anlı veya gecikmeli doğrudan etkisi saptanmamıştır.
- İşsizlik üzerindeki etkisizlik, girişimcilik becerilerinin yetersizliği ve hatalı yatırım analizleriyle açıklanmaktadır.

# Alan bağlamı

Makroekonomi ve kamu politikaları literatüründe küreselleşme ve teknolojik dönüşüm süreçleriyle birlikte işsizlik kalıcı bir risk faktörü olarak öne çıkmaktadır. Hükümetler işsizlikle mücadelede geleneksel maliye ve para politikalarının yanı sıra girişimciliği destekleyen aktif istihdam politikalarına yönelmektedir. Ancak yeni kurulan firmaların istihdam yaratma kapasitesi ile işsizliği azaltma potansiyeli arasındaki ilişki teorik ve ampirik literatürde tartışmalıdır. Gelişmekte olan ekonomilerde girişimcilik faaliyetlerinin hem doğrudan hem de dolaylı etkilerinin ampirik araçlarla tespiti politika yapıcılar için kritik önem taşımaktadır.

# Akademik özet

Gelişmekte olan ekonomilerde işsizlikle mücadele ve istihdam olanaklarının artırılması, iktisat politikası yapıcılarının en temel hedefleri arasında yer almaktadır. Özellikle 1980 sonrası hız kazanan küreselleşme ve teknolojik ilerleme süreçleri, geleneksel emek-yoğun sektörlerde daralmaya yol açarak işsizliği yapısal bir sorun haline getirmiştir. Bu bağlamda hükümetler, özel sektöre sağlanan sübvansiyonlar, yatırım teşvikleri ve kendi işini kuranlara verilen destekler vasıtasıyla girişimcilik faaliyetlerini teşvik eden aktif politikalara öncelik vermektedir. Girişimciliğin yeni üretim alanları ve yenilikçi iş modelleri sunarak istihdama olumlu katkı yapması beklenmekle birlikte, ampirik literatürde girişimcilik artışının işsizlik üzerindeki etkilerine dair farklı bulgular mevcuttur. Türkiye ekonomisi de 1960'lardan bu yana yüksek işsizlik oranlarıyla mücadele eden ve güçlü girişimcilik potansiyeline rağmen istihdam yaratmada çeşitli engellerle karşılaşan bir yapı sergilemektedir.

Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Türkiye'de girişimcilik faaliyetlerinin istihdam ve işsizlik üzerindeki dinamik yansımalarını ekonometrik yöntemlerle ampirik olarak ortaya koymaktır. Araştırmada Ocak 2009 ile Aralık 2019 dönemine ait aylık veriler kullanılmış; Covid-19 pandemisinin getirdiği olağanüstü yapısal kırılmaların analizi saptırmaması adına 2019 sonrası dönem örnekleme dahil edilmemiştir. Girişimcilik göstergesi olarak, literatürdeki kendi hesabına çalışanlar değişkeninin ücretsiz aile işçilerini içerme kısıtını aşmak amacıyla TOBB tarafından yayınlanan yeni kurulan şirket sayıları tercih edilmiştir. İstihdam değişkeni TÜİK aylık istihdam sayılarıyla temsil edilirken, kontrol değişkeni olarak kapanan şirket sayıları modele eklenmiş ve tüm seriler TRAMO-SEATS yöntemiyle mevsimsellikten arındırılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkiler ARDL sınır testi yaklaşımı, FMOLS ve DOLS yöntemleri ile Granger nedensellik analizi çerçevesinde sınanmıştır.

Ekonometrik analizden elde edilen ampirik bulgular, Türkiye'de girişimcilik faaliyetlerindeki artışın uzun dönemde toplam istihdam üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve olumlu bir etki yarattığını göstermektedir. ARDL model tahminlerine göre girişimcilik seviyesindeki yüzde 1'lik artış uzun dönemde istihdamı yaklaşık yüzde 0,69 oranında artırırken, FMOLS ve DOLS tahminleri de bu olumlu etkiyi doğrulamaktadır. Buna karşın, girişimcilikteki artışın işsizlik seviyesi üzerinde uzun dönemde beklenen istatistiki olarak anlamlı azaltıcı etkiyi yaratmadığı tespit edilmiştir. Şirket kapanışlarının ise istihdam üzerinde beklenildiği üzere negatif etkisi bulunsa da kısa dönemde eşanlı veya gecikmeli anlamlı bir etki üretmediği görülmüştür. Ayrıca Hata Düzeltme Modeli katsayısı negatif ve anlamlı çıkmakla birlikte, uzun dönem dengesinden sapmaların oldukça yavaş bir hızla kapandığını ortaya koymaktadır.

Elde edilen ampirik sonuçlar, Türkiye'de girişimciliğin istihdam oluşturma kapasitesine sahip olduğunu ancak işsizliği doğrudan düşürmede tek başına yeterli olamadığını göstermektedir. Yazar, ortaya çıkan bu çelişkili durumu girişimcilik becerilerindeki yetersizlikler ve başarısız yatırım analizleri ile açıklamaktadır. Çalışma, Türkiye'de girişimciliği destekleyen politikaların sürdürülmesinin istihdam artışı açısından kritik bir politika aracı olduğunu teyit ederken, girişimcilerin pazar koşulları ve nitelikli iş planı hazırlama konusunda eğitilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu çerçevede araştırma, ulusal literatürdeki indicator kısıtlarını aşarak girişimcilik-istihdam ilişkisine yönelik sağlam ampirik kanıtlar sunmakta ve gelecekteki lisansüstü tez çalışmaları ile politika analizleri için yöntemsel ve kuramsal bir temel oluşturmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye ekonomisinde girişimcilik faaliyetlerindeki artışın istihdam ve işsizlik üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkilerini modern zaman serileri analizi yöntemleriyle ampirik olarak incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada Türkiye ekonomisinde girişimcilik faaliyetlerinin istihdam ve işsizlik üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkilerini ampirik olarak ortaya koymak amacıyla zaman serisi analizi yaklaşımı benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Türkiye ekonomisinde girişimcilik düzeyindeki artış uzun dönemde istihdam üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu bir etki yaratmaktadır.
2. Kısa dönemde girişimcilik düzeyi ve kapanan firma sayısının istihdam üzerinde eş anlı veya gecikmeli olarak istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır.
3. Girişimcilik ile işsizlik arasında uzun dönemde beklenen negatif yönlü ilişki istatistiksel olarak anlamlılık kazanmamaktadır.
4. Hata düzeltme terimi katsayısı negatif ve anlamlı olup uzun dönem dengesinden sapmaların bir sonraki dönemde yaklaşık %3 oranında düzeltildiğini göstermektedir.

# Yazarın tartışması

Girişimcilik faaliyetlerindeki artışın uzun dönemde istihdam düzeyini artırdığı ampirik olarak kanıtlanmıştır; ARDL, FMOLS ve DOLS model tahminleri kurulan firma sayısı arttıkça toplam istihdamın da arttığını tutarlı biçimde ortaya koymaktadır.

Buna karşın girişimciliğin işsizlik üzerindeki azaltıcı etkisi uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır. Yazar bu çelişkili durumu girişimcilerin beceri düzeylerindeki zayıflıklar ve kuruluş aşamasındaki yetersiz yatırım analizleriyle açıklamaktadır.

Literatürde Özerkek ve Doğruel (2015) ile Apaydın (2018) tarafından yapılan çalışmalarda kendi hesabına çalışanlar girişimcilik göstergesi olarak kullanılırken, bu çalışmada tarımsal ücretsiz aile işçilerini hariç tutan kurulan firma sayısı tercih edilerek farklı ve dinamik bir perspektif sunulmuştur.

Sonuç olarak girişimciliği kolaylaştırıcı ve destekleyici politikaların sürdürülmesi istihdam artışı açısından kritik önem taşımaktadır; ancak yeni girişimcilerin pazar koşulları ve doğru yatırım analizi konusunda bilgilendirilmesi politikanın etkinliğini artıracaktır.

# Yazarın sonucu

Girişimcilik faaliyetlerinin teşvik edilmesi Türkiye'de istihdamı artırmada etkili bir politika aracıdır; ancak işsizlikle mücadelede beklenen etkinin tam olarak görülememesi girişimcilik becerilerinin zayıflığı ve yetersiz yatırım analizlerinden kaynaklanmaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, gelişmekte olan bir ülke ekonomisi olan Türkiye özelinde girişimcilik faaliyetlerinin istihdam ve işsizlik üzerindeki etkisini makroekonomik ve zaman serisi perspektifiyle ampirik olarak değerlendirmektedir. Literatürde girişimciliğin büyüme ve istihdam üzerindeki etkilerine dair var olan teorik ve ampirik tartışmalara Türkiye verileriyle katkı sunmaktadır. Özellikle kendi hesabına çalışanların yerine yeni kurulan şirket sayısını girişimcilik göstergesi olarak kullanarak veri kalitesi bakımından literatüre özgün bir metodolojik katkı sağlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Schumpeterci yenilikçi girişimcilik ile mülteci etkisi (refugee effect) olarak bilinen zorunlu girişimcilik teorik çerçevelerine dayanmaktadır. Literatürde Özerkek ve Doğruel (2015) ile Apaydın (2018) gibi Türkiye üzerine odaklanan önceki çalışmalardan metodolojik veri seçimi bakımından ayrılmaktadır. Önceki çalışmalar kendi hesabına çalışanları temel alırken, bu çalışma tarımsal ücretsiz aile işçilerinin yarattığı gizli işsizlik saptırmasını önlemek amacıyla TOBB tarafından yayımlanan kurulan firma sayılarını analiz merkezine yerleştirmiştir.

Literatür taramasına katkısı: Bu makale, literatür taraması yapan araştırmacılara gelişmekte olan ülkelerde girişimcilik politikalarının doğrudan işsizliği çözmede tek başına yeterli olamayacağını gösteren ampirik kanıtlar sunmaktadır. Uzun dönemde girişimciliğin istihdamı artırdığı ancak işsizlik oranını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşürmediği bulgusu, ampirik literatürdeki 'çelişkili bulgular' tartışmasına katkı vermektedir. Araştırmacılar için kamu desteklerinin sadece nicel firma kuruluşuna değil, nitelikli yatırım analizine ve girişimci becerilerinin geliştirilmesine odaklanması gerektiğini vurgulayan teorik bir dayanak sağlar.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Girişimcilik faaliyetlerindeki artış uzun dönemde istihdam üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu bir etki yaratmaktadır.** — Türkiye ekonomisinde girişimcilik desteğinin istihdam hacmini genişlettiğini teorik ve ampirik olarak desteklemek amacıyla kullanılabilir.
- **Girişimcilik ölçütü olarak kendi hesabına çalışanlar yerine kurulan şirket sayısının kullanılması ücretsiz aile işçilerinin getirdiği saptırmayı engeller.** — Girişimcilik araştırmalarında değişken seçimi ve veri kalitesi metodolojisi kurgulanırken referans gösterilebilir.
- **Girişimcilik artışının işsizlik üzerinde beklenen azaltıcı etkiyi yaratmaması girişimcilik becerilerinin zayıflığı ve yetersiz yatırım analizleriyle açıklanmaktadır.** — Girişimcilik politikalarının nitel boyutunu ve pazar araştırmalarının önemini tartışırken kaynak olarak sunulabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Türkiye'de Düzey-2 bölgeleri ölçeğinde yeni kurulan firma yoğunluğu genç işsizlik oranlarını uzun dönemde nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Türkiye'deki 26 Düzey-2 bölgesine ait 2010-2023 dönemi yıllık verileri kullanılacaktır. Evren tüm bölgeleri kapsamakta olup veri toplama TÜİK ve TOBB veri tabanlarından ikincil verilerle yapılacaktır. Çalışmada panel ARDL ve mekânsal ekonometrik analiz teknikleri uygulanacaktır.
  - Gerekçe: Makalede vurgulanan yeni firmaların bölgesel düzeyde istihdam yaratma potansiyelinin farklılaşabileceği yönündeki Fritsch (2008) yaklaşımından ve ulusal düzeydeki işsizlik etkisizliği bulgusundan türetilmiştir.
- **Yeni kurulan işletme sahiplerinin kuruluş öncesi yatırım analizi ve pazar araştırması düzeyleri firmanın ilk üç yıldaki istihdam koruma kapasitesini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Yeni kurulan 50 KOBİ yöneticisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılacaktır. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna ulaşıldığında belirlenecek olup nitel veriler içerik analizi ve tematik kodlama yöntemleriyle NVivo programında çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde girişimciliğin işsizliği azaltamama nedeni olarak gösterilen girişimci becerilerinin zayıflığı ve başarısız yatırım analizi hipotezinden türetilmiştir.
- **Şirket tasfiyeleri sonrasında işsiz kalan bireylerin zorunlu girişimciliğe yönelme veya işgücünden çekilme kararlarını etkileyen faktörler nelerdir?**
  - Desen: Tasfiye edilen şirketlerin eski çalışanlarından oluşan 300 kişilik bir gruptan anket yoluyla veri toplanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile belirlenecektir. Elde edilen veriler lojistik regresyon ve yapusal eşitlik modeli ile analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede kapanan firmaların işsizlik üzerindeki şaşırtıcı azaltıcı etkisini açıklamak için ortaya atılan işgücünden çekilme ve zorunlu girişimcilik argümanından türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | 4436 | In this study, reflections of the increase in entrepreneurship on employment and unemployment are empirically investigated for t he case of T ü rk i y e . |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | 4436 | According to the empirical findings obtained from the analysis carried out using modern time series analysis tools, while the increase in entrepreneurial activities in T ü rk i y e |
| ev-s-3 | 3.2. Findings | 10 | — | A 1% increase in the level of entrepreneurship increases employment by 0.69%. |
| ev-s-4 | 3.2. Findings | 10 | — | According to the findings, the level of entrepreneurship and the number of closed firms do not have a simultaneous or delayed effect on employment in the short run. |
| ev-s-6 | 5. CONCLUSION | 12 | — | This seemingly contradictory result can be explained partly by the weakness of entrepreneurial skills and partly by unsuccessfully a nd inadequately fulfilled investment analyses. |
| ev-s-7 | 1. ENTREPRENEURSHIP – EMPLOYMENT RELATIONSHIP: THEORY AND EMPIRICAL LITERATURE | 5 | — | In one of the few studies, Özerkek and Doğruel (2015) investigated the mutual relationship between self-employment and unemployment using the data from the period 1970 – 2013 |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | 4436 | According to the empirical findings obtained from the analysis carried out using modern time series analysis tools, while the increase in entrepreneurial activities in T ü rk i y e |
| ev-l-2 | 2.1. Data, Model and Method | 5 | — | Data, Model and Method In the analysis in which the effect of entrepreneu rship on employment was investigated in the case of T ü rk i y e , monthly data for the period of January  |
| ev-l-3 | 3.2. Findings | 10 | — | Accordingly, as expected, there is a positive relationship between entrepreneurship and employment in the long run. A 1% increase in the level of entrepreneurship increases employm |
| ev-l-4 | 5. CONCLUSION | 12 | — | This seemingly contradictory result can be explained partly by the weakness of entrepreneurial skills and partly by unsuccessfully a nd inadequately fulfilled investment analyses. |

# İlgili kavramlar

- [Sürdürülebilir Kent Planlaması ve Afet Risk Yönetimi: Kayseri Deneyimleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/surdurulebilir-kent-planlamasi-ve-afet-risk-yonetimi-kayseri-deneyimleri.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)
- [Çin'de Turizm Hareketliliğinin Turizm Ekonomik Büyümesine Katkısı: Mekansal Panel Veri ve LMDI Ayrıştırma Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinde-turizm-hareketliliginin-turizm-ekonomik-buyumesine-katkisi-mekansal-panel-veri-ve-lmdi-ayristirma-analizi.md)
- [Devletin Medya Aygıtı: Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Tarafından Üretilen Kültürel Hegemonya](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/devletin-medya-aygiti-turkiye-radyo-ve-televizyon-kurumu-tarafindan-uretilen-kulturel-hegemonya.md)
- [Çevrimiçi Alışverişte Mükemmeliyetçilik ve Karar Erteleme: Kaçırma Korkusu ile Yukarı Doğru Sosyal Karşılaştırmanın Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cevrimici-alisveriste-mukemmeliyetcilik-ve-karar-erteleme-kacirma-korkusu-ile-yukari-dogru-sosyal-karsilastirmanin-etkisi.md)
- [Türkiye Enflasyon Dinamiklerinin İthalat Fiyat Endeksli Phillips Eğrisi Varyantlarına Dayalı Bir Değerlendirmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiye-enflasyon-dinamiklerinin-ithalat-fiyat-endeksli-phillips-egrisi-varyantlarina-dayali-bir-degerlendirmesi.md)
- [Marka Güveninin Medikal Turizme Yönelik Algıya Etkisinde Sosyal Medya Pazarlama Aktivitelerinin Aracılık Rolünün Belirlenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/marka-guveninin-medikal-turizme-yonelik-algiya-etkisinde-sosyal-medya-pazarlama-aktivitelerinin-aracilik-rolunun-belirlenmesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-11T08:44:06.492Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma