---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Instagram Üzerinde Ünlüler ve Etkileyicilerin Ergenlere Yönelik Yiyecek ve İçecek Pazarlamasının Analizi"
description: "Dijital medyanın küresel ölçekte yaygınlaşması, gıda ve içecek endüstrisinin geleneksel reklamciliktan uzaklaşarak Instagram gibi sosyal medya platformlarına yönelmesine zemin hazırlamıştır. Özellikle ergenler gibi dijital mecraları yoğun kullanan gruplar, ünlülerin ve sosyete etkileyicilerinin (inf"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/instagram-uzerinde-unluler-ve-etkileyicilerin-ergenlere-yonelik-yiyecek-ve-icecek-pazarlamasinin-analizi"
doi: "10.1017/s1368980025101006"
authors: ["Rida Khan", "Afifa Tanweer", "L Suzanne Suggs"]
citation: "Khan, R., Tanweer, A., Suggs, L. S. (2025). Analysing celebrity and influencer marketing of food and beverages to adolescents on Instagram. Public Health Nutrition, 28(1). https://doi.org/10.1017/s1368980025101006"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 17
tags: ["Ergenler", "Instagram", "Yiyecek", "Reklam", "Pazarlama", "Sosyal Medya", "Dijital"]
timestamp: "2026-07-26T16:12:46.201Z"
---

# Instagram Üzerinde Ünlüler ve Etkileyicilerin Ergenlere Yönelik Yiyecek ve İçecek Pazarlamasının Analizi

Özgün başlık: Analysing celebrity and influencer marketing of food and beverages to adolescents on Instagram
DOI: https://doi.org/10.1017/s1368980025101006
Künye (APA 7): Khan, R., Tanweer, A., Suggs, L. S. (2025). Analysing celebrity and influencer marketing of food and beverages to adolescents on Instagram. Public Health Nutrition, 28(1). https://doi.org/10.1017/s1368980025101006

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Dijital medyanın küresel ölçekte yaygınlaşması, gıda ve içecek endüstrisinin geleneksel reklamciliktan uzaklaşarak Instagram gibi sosyal medya platformlarına yönelmesine zemin hazırlamıştır. Özellikle ergenler gibi dijital mecraları yoğun kullanan gruplar, ünlülerin ve sosyete etkileyicilerinin (influencer) gizli ya da açık pazarlama mesajlarina doğrudan maruz kalmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü gibi kuruluşlar, ergenlerin obezite riskini artıran bu tür sağlıksız ürün tanitimlarinin denetlenmesi gerektiğini vurgularken, akademik alanda dijital gıda pazarlamasının kapsamını ve ikna edici tekniklerini inceleyen araştırmalara duyulan ihtiyaç sürekli artmaktadır.

# Akademik özet

Dijital medyanın küresel ölçekte genci ve yaşlıyi kusatan yapısı, geleneksel medya kanallarının yerini sosyal medya platformlarına birakmasina neden olmuştur. Özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin akıllı telefon ve sosyal medya uygulamalarını günlük hayatın merkezine koyması, gıda ve içecek endüstrisi için maliyetsiz ve geniş erişimi olan bir pazarlama alanı yaratmaktadır. Dünya genelinde milyarlari aşan sosyal medya kullanıcı sayısı, bu mecraların şirketler için stratejik birer reklam aracına dönüştüğünü gorturmektedir. Ancak birçok ülkede dijital pazarlamaya yönelik yasal düzenlemelerin yetersiz kalması veya ergenleri kapsamaması, bu alandaki denetimsizlik tartışmalarını beraberinde getirmektedir.

Bu çalışma, söz konusu dijital ortamda ünlülerin ve sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarındaki gıda pazarlaması dinamiklerini çözünür hale getirmek amacıyla içerik analizi yöntemiyle tasarlanmıştır. Araştırmacı ekip, Dünya Sağlık Örgütü'nün Avrupa Bölge Ofisi tarafından geliştirilen CLICK İzleme Çerçevesi ve Besin Profili Modeli'ni rehber edinmistir. Örneklem seçiminde HypeAuditor veri analitiği platformu kullanılmış, gerçek takipçi sayısı ve etkileşim metriklerine göre en üst sıralarda yer alan hesaplar taranmıştır. Ocak 2021 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında yayınlanan yiyecek ve içecek odaklı gönderiler, coder eğitimi ve Cohen'in kappa katsayısıyla sağlanan güvenilirlik testlerinin ardından titizlikle kodlanmıştır.

Elde edilen bulgular, tanıtılan ürünlerin büyük bir bölümünün sağlık açısından risk oluşturan kategorilerde yer aldığını ve Dünya Sağlık Örgütü ölçütlerine göre ergenlere pazarlanmasinin uygun bulunmadığını ortaya koymaktadır. Gazlı icecekler, aromali sular, enerji icecekleri ve hazır gıdalar en sık karşılaşılan ürün gruplarını oluşturmaktadır. Paylaşımlarda markanın etiketlenmesi ve logo kullanımı gibi yönetim stratejileri ezici bir çoğunlukla uygulanırken; tat, enerji, spor etkinlikleriyle bağlantı kurma ve yeni ürün tanıtımı gibi ikna edici çağrı biçimlerinin tüketicilerin bilişsel savunmalarını zayıflattığı gözlemlenmiştir.

Sonuç bölümünde elde edilen veriler, önceki akademik çalışmalarla ve küresel literatürdeki bulgularla ilişkilendirilmiştir. Ünlülerin yaptığı tanitimlarin çoğu zaman ücretli ortaklık olarak belirtilmemesinin tüketiciler üzerinde akran tavsiyesi algısı yarattığı ve bu durumun ergenleri sağlıksız beslenme alışkanlıklarına yönelttiği vurgulanmıştır. Araştırma, dijital ortamlardaki ortaklıkların net bir şekilde açıklanması gerektiğini, ebeveynlerin ve ergenlerin ikna edici pazarlama teknikleri konusunda eğitilmesinin önemli olduğunu savunarak ileride gerçek zamanlı maruz kalma ölçümleri yapılması yönünde çağrıda bulunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırma, Instagram üzerinde ünlüler ve sosyal medya etkileyicileri tarafından ergenlere pazarlanan yiyecek ve içeceklerin besin kalitesini değerlendirmeyi, kullanılan pazarlama teknikleri ile ikna edici çağrıları analiz etmeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, Instagram platformundaki ünlülerin ve sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarında yer alan yiyecek ve içecek pazarlamasını incelemek üzere Dünya Sağlık Örgütü'nün CLICK İzleme Çerçevesi ve Besin Profili Modeli kullanılarak yürütülen nicel içerik analizi çalışmasıdır.

# Bulgular ve önermeler

1. Tanıtımı yapılan yiyecek ve icecekler arasında en yüksek oranı yüzde yirmi sekiz buçuk ile gazlı icecekler ve aromali sular oluşturmaktadır.
2. İncelenen ürünlerin büyük bir kısmı, Dünya Sağlık Örgütü Besin Profili Modeli ölçütlerine göre ergenlere reklami yapılmasına izin verilmeyen ürünler kapsamındadır.
3. Gonderilerde en sık kullanılan pazarlama teknikleri arasında yüzde doksan dokuzla markanın etiketlenmesi ve yüzde doksan dordun üzerinde marka logosunun yer alması bulunmaktadır.
4. Ünlülerin ve etkileyicilerin ergenleri ikna etmek için başvurduğu en yaygın üç çağrı türü sırasıyla tat, spor veya eğlence etkinliklerine bağlantı kurma ve enerji sağlama olarak belirlenmiştir.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Instagram üzerinde yiyecek ve içecek tanıtımı yapan ünlülerin ve sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarında sağlıksız ürünlere geniş yer verdiğini ve bu durumun ergen tüketiciler için önemli bir maruz kalma alanı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Paylaşımların yarısında ücretli ortaklık belirtisi bulunmaması, reklamların doğal tavsiye gibi algilanmasina yol açarak ergenlerin bilişsel savunmalarını zayıflatmaktadır.

Yazarlar bu durumun etkilerini açıklarken, geniş takipçi kitlelerine sahip ünlülerin gıda endustrisiyle kurduğu ortaklıkların tüketim eğilimlerini doğrudan tetiklediğini belirtmektedir. Özellikle gazlı icecekler ve enerji icecekleri gibi yüksek şeker ve kafein içeren ürünlerin sporcular ve eğlence dünyasının unlulerI tarafından tanitilmasi, bu ürünlerin tüketimini normalstiren güçlü bir etki yaratmaktadır.

Daha önce Meksika ve Filipinler'de marka sayfaları üzerine yapılan benzer çalışmalarla karşılaştırıldığında, dijital ortamlardaki gıda pazarlamasının sınır asim oranlarının oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Ancak bu çalışma, doğrudan kurumsal sayfalar yerine üçüncü taraf pazarlamacı konumundaki ünlülerin ve etkileyicilerin hesaplarına odaklanarak sosyal medyadaki farklı bir pazarlama dinamiğini görünür kılmıştır.

Sonuç olarak, dijital medyadaki gıda pazarlamasının denetlenmesine yönelik yasal düzenlemelerin yetersizliği, ergenlerin sağlıksız beslenme davranışlarına yönlendirilme riskini artırmaktadır. Platformların sorumluluk alması, ücretli tanitimlarin net bir şekilde etiketlenmesi ve gençlerin bu pazarlama tekniklerine karşı eğitilmesi uzun vadeli halk sağlığı yükünün hafifletilmesi açısından hayati önem taşımaktadır.

# Yazarın sonucu

Araştırmanın sonuçları, Instagram'da ünlüler ve sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan yiyecek ve içecek pazarlamasının büyük ölçüde sağlıksız ürünler içerdiğini ve ergenlerin bu tür gizli reklamlara yoğun şekilde maruz kaldığını göstermektedir. Bu durum, ergenlerin sağlıklı beslenme alışkanlıklarını olumsuz etkileyebileceği için ücretli tanitimlarin daha sıkı denetlenmesini ve ebeveynlerin bu ikna edici teknikler konusunda bilinclendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu akademik çalışma, dijital platformlarda hızla yaygınlaşan ticari iletişim faaliyetlerinin ergenlerin beslenme tercihleri üzerindeki etkisini inceleyen literatürde köşe taşı niteliğinde ampirik bir işlev görmektedir. Geleneksel kitle iletişim araçları yerine Instagram gibi sosyal medya ağlarına kayan pazarlama stratejilerinin, ünlüler ve dijital etkileyiciler aracılığıyla nasıl işlediğini somut verilerle ortaya koymaktadır. Özellikle Dünya Sağlık Örgütü besin profili modellerini dijital içeriklere uyarlayarak, tanıtımı yapılan ürünlerin sağlık standartlarına uygunluğunu ölçen kapsamlı bir metodolojik çerçeve sunmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Mevcut çalışma, daha önce Meksika ve Filipinler gibi farklı coğrafyalarda gerçekleştirilen marka sayfasi odaklı dijital pazarlama araştırmalarının kapsamını genişletmekte ve doğrudan üçüncü taraf pazarlamacı konumundaki bireysel hesaplara odaklanmaktadır. Kuramsal temellerini Sosyal Bilişsel Teori ve sembolik etkileşim olgularindan alarak, genç kitlenin hayran olduğu figuslerin davranışlarını taklit etme eğilimini önceki bulgularla tutarlı bir şekilde ele almaktadır. Ayrıca, ücretli ortaklıkların belirtilmemesinin yarattığı bilişsel savunmasızlık durumunu önceki deneysel sonuçlarla doğrudan ilişkilendirmektedir.

Literatür taramasına katkısı: İncelenen araştırma, literatür taraması yapan araştırmacılara dijital gıda pazarlamasının kapsamını ve ölçeğini değerlendirmede güçlü ampirik kanıtlar sağlamaktadır. Özellikle tanıtımı yapılan ürünlerin yüzde doksanina yakın kısmının ergenlere pazarlanmasi yasaklanan kategorilerde yer aldığını gösteren bulguları sayesinde, mevcut yasal boşlukların ve denetim eksikliklerinin eleştirel bir sentezine zemin hazırlamaktadır. Araştırmacılara, sosyal medyadaki gizli reklam mekanizmalarını ve etkileyici pazarlamasının halk sağlığı üzerindeki uzun vadeli yükünü ele alırken başvurabilecekleri sağlam bir metodolojik temel sunmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Instagram üzerinde tanıtımı yapılan yiyecek ve içeceklerin büyük bölümü sağlık standartlarına aykiridir** — Ergenlere yönelik sosyal medya reklamlarının içeriğini ve besin kalitesi dağılımını tartışırken temel ampirik kanıt olarak kullanılmaktadır.
- **Ünlülerin paylaşımlarında marka etiketleme ve logo kullanımı yaygın tekniklerdir** — Dijital pazarlamada görsel sembollerin ve marka aidiyetinin tüketici üzerindeki bilişsel etkilerini açıklamak için başvurulmaktadır.
- **Ücretli ortaklıkların belirtilmemesi reklamların doğal tavsiye gibi algilanmasina yol açar** — Gizli pazarlama uygulamalarının tüketici algısı üzerindeki risklerini değerlendiren bölümde eleştirel bir argüman olarak konumlandırılmaktadır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Instagram'da ünlü sporcular tarafından yapılan enerji icecegi tanıtımları ergenlerin bu ürünleri tuketme niyetini doğrudan etkiler mi?**
  - Desen: Evren, büyükşehirlerdeki lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analiziyle belirlenecek olup, nicel tarama deseniyle yüz yüze anket uygulanarak veriler toplanacak ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile test edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede enerji iceceklerinin ve sporcu tanitimlarinin yüksek oranda yer aldığı bulgusundan ve bu tür paylaşımların tüketim eğilimlerini tetiklediği yönündeki yazar çıkarımından türetilmiştir.
- **Sosyal medya etkileyicilerinin gıda tanitimlarinda kullandıkları tat ve eğlence çağrıleri, ürünlerin sağlık profili durumuyla istatistiksel olarak nasıl ilişkilidir?**
  - Desen: Örneklem, son bir yıl içinde en çok takip edilen gıda içerikli paylaşım yapan elli etkileyicinin gonderilerinden oluşmaktadır. Veriler WHO Besin Profili Modeli kodlama rehberiyle toplanacak ve kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler ki-kare bağımlılık testi ile analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin en sık kullanılan ikna çağrılarının tat ve fun olduğunu belirten içerik analizi bulgularından ve ürünlerin büyük bölümünün sağlıksız olduğu sonuçundan yola çıkılmıştır.
- **Ebeveynlerin sosyal medyadaki gizli pazarlama teknikleri hakkındaki eğitim düzeyi, ergenlerin bu reklamlara karşı bilişsel savunmalarını güçlendirir mi?**
  - Desen: Örneklem, veri doygunluğu ilkesi gözetilerek seçilecek olan ergen ve ebeveyn çiftlerinden oluşacak olup, nitel yarı yapılandırılmış görüşmelerle veriler toplanacak ve tematik analiz yöntemiyle yorumlanacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların sonuç bölümünde ebeveynlerin ve gençlerin sosyal medyadaki ikna teknikleri konusunda eğitilmesi gerektiğine dair gelecek araştırma çağrısından türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-1 | Abstract | 1 | — | Objective: To assess the nutritional quality of foods and beverages (F&B) advertised to adolescents and analyse marketing techniques and persuasive appeals used by celebrities and  |
| ev-2 | Results | 5 | — | According to the WHO NPM 2023, 89 · 2 % of products were not permitted to be advertised/marketed to adolescents, while 8 · 7% were permitted. |
| ev-3 | Conclusion | 10 | — | Policies mandating the clear disclosure for paid promotions in the user-generated content on social media are urgently needed to reduce adolescent ’ s exposure to covert F&B market |
| ev-s-1 | Methods | 2 | — | A content analysis study was conducted based on the WHO Regional Office for Europe CLICK Monitoring Framework |
| ev-s-2 | Results | 7 | — | Soft drinks, bottled waters and other drinks 98 28 . 5 |
| ev-s-2-2 | Results | 1 | — | Carbonated beverages and flavored waters (28 · 5 %), energy drinks (20 · 6%) and ready-made foods (15 · 4 %) were most frequently advertised |
| ev-s-3 | Results | 5 | — | According to the WHO NPM 2023 , 89 · 2 % of products were not permitted to be advertised / marketed to adolescents |
| ev-s-3-2 | Results | 1 | — | with the majority (89 · 2%)of products not permitted for advertisement to adolescents, according to WHO. |
| ev-s-4 | Results | 8 | — | Brand tagged in post 316 96 · 9 |
| ev-s-4-2 | Results | 1 | — | Common marketing techniques included tagging brand (96 · 9 %) and using brand logo (94 · 2 %). |
| ev-s-5 | Results | 8 | — | Taste 68 20 · 9 |
| ev-s-5-2 | Results | 1 | — | The most frequently used persuasive appeals were taste (20 · 9 %), energy (10 · 7 %), link to sports events (10 · 7 %), new product (9 · 5 %) and fun (7 · 4 %). |
| ev-s-6 | Discussion | 9 | — | This aligns with findings from a previous research in Mexico that analysed posts on brand pages . |
| ev-s-7 | Conclusion | 10 | — | This study provides evidence of the widespread presence of persuasive marketing of unhealthy F&B on Instagram |
| ev-s-7-2 | Conclusion | 1 | — | This highlights the need for stricter regulation of user-generated content and for users and parents to be better educated about persuasive techniques used on social media to make  |
| ev-o-2 | Abstract | 1 | — | To assess the nutritional quality of foods and beverages (F&B) advertised to adolescents and analyse marketing techniques and persuasive appeals used by celebrities and influencers |
| ev-l-1 | Discussion | 9 | — | Previous studies suggest that not mentioning the paid endorsement results in the content appearing as a peer recommendation rather than an advertisement |

# İlgili kavramlar

- [Tenis Kulübü Yönetişimi: Güney Avrupa Kulüplerinin Uluslararası Karşılaştırması](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/tenis-kulubu-yonetisimi-guney-avrupa-kuluplerinin-uluslararasi-karsilastirmasi.md)
- [COVID-19 Pandemisinde İş-Aile Çatışması ve Kadın Çalışanların Esenliği Arasındaki İlişkide Doğurganlık Niyetinin Düzenleyici Aracılık Rolü: Çin Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-pandemisinde-is-aile-catismasi-ve-kadin-calisanlarin-esenligi-arasindaki-iliskide-dogurganlik-niyetinin-duzenleyici-aracilik-rolu-cin-ornegi.md)
- [Öğretmenlerde Mesleki Adanmışlığın Tükenmişliği Azaltıcı Etkisi: İşe Adanmışlık ve Psikolojik Sermayenin Aracılık Rolleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ogretmenlerde-mesleki-adanmisligin-tukenmisligi-azaltici-etkisi-ise-adanmislik-ve-psikolojik-sermayenin-aracilik-rolleri.md)
- [LightGBM Algoritması Kullanılarak TEFAS Üzerindeki Yatırım Fonu Fiyatlarının Tahmin Edilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/lightgbm-algoritmasi-kullanilarak-tefas-uzerindeki-yatirim-fonu-fiyatlarinin-tahmin-edilmesi.md)
- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T16:12:46.201Z
- Kanıt sayısı: 17
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/instagram-uzerinde-unluler-ve-etkileyicilerin-ergenlere-yonelik-yiyecek-ve-icecek-pazarlamasinin-analizi