---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "İş Tatmini ve Çalışan Ayrılmaları: Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı"
description: "Çalışanların işten ayrılması organizasyonlar için yüksek maliyetlere ve üretim süreçlerinde aksamalara yol açmaktadır. İnsan kaynakları yönetimi ve işgücü piyasası yazınında, iş tatmini ile çalışanların şirkette kalma eğilimleri arasındaki ilişki sıklıkla vurgulanmaktadır. Ancak bireysel düzeydeki i"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/is-tatmini-ve-calisan-ayrilmalari-firma-duzeyinde-bir-bakis-acisi"
doi: "10.1177/2397002216683885"
authors: ["Anders Frederiksen"]
citation: "Frederiksen, A. (2017). Job satisfaction and employee turnover: A firm-level perspective. German Journal of Human Resource Management: Zeitschrift für Personalforschung, 31(2), 132-161. https://doi.org/10.1177/2397002216683885"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 20
tags: ["işten ayrılma", "iş tatmini", "elde tutma", "personel kayıtları", "anket verileri"]
timestamp: "2026-07-26T16:28:37.312Z"
---

# İş Tatmini ve Çalışan Ayrılmaları: Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı

Özgün başlık: Job satisfaction and employee turnover: A firm-level perspective
DOI: https://doi.org/10.1177/2397002216683885
Künye (APA 7): Frederiksen, A. (2017). Job satisfaction and employee turnover: A firm-level perspective. German Journal of Human Resource Management: Zeitschrift für Personalforschung, 31(2), 132-161. https://doi.org/10.1177/2397002216683885

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Çalışanların işten ayrılması organizasyonlar için yüksek maliyetlere ve üretim süreçlerinde aksamalara yol açmaktadır. İnsan kaynakları yönetimi ve işgücü piyasası yazınında, iş tatmini ile çalışanların şirkette kalma eğilimleri arasındaki ilişki sıklıkla vurgulanmaktadır. Ancak bireysel düzeydeki iş tatmini verileri hanehalkı panellerinde yer almasına rağmen şirket yöneticilerinin erişimine kapalıdır. Bu durumun temel nedeni, çalışanların cevaplarının yöneticiler tarafından performans değerlendirmesinde kullanılacağı endişesiyle stratejik ve yanıltıcı yanıtlar vermesidir. Bu çalışma, firmaların personel kayıtları ile iş tatmini anket verilerini birleştirerek bireysel ve departman düzeyinde ayrılma tahminlerini nasıl yapabileceğini incelemektedir.

# Akademik özet

Çalışan devir hızı, organizasyonlar açısından yerleştirme maliyetleri, eğitim giderleri ve üretim süreçlerindeki kesintiler nedeniyle önemli ekonomik yükler getirmektedir. İnsan kaynakları analitiği yazınında, işletmelerin mevcut verileri kullanarak gelecekteki işten ayrılmaları tahmin etme kapasiteleri giderek önem kazanan bir alan olmuştur. Yazında demografik özellikler ile çalışanların iş tatmini düzeylerinin işten ayrılma eğilimleri üzerindeki güçlü etkileri sıklıkla belgelenmiştir. Ancak bu tür verilerin temsili hanehalkı anketlerinde yer almasına rağmen şirket yöneticilerinin operasyonel karar alma süreçlerinde bireysel düzeyde bulunmaması büyük bir kısıt oluşturmaktadır.

Bu kısıtın arkasındaki temel mekanizma, çalışanların yanıtlarının doğrudan yöneticiler tarafından bilindiği durumlarda stratejik ve savunmacı tutumlar sergilemesi ve gerçeği yansıtmayan yanıtlar vermesidir. Yazar, bu istihdam ilişkisini bir mahkumun ikilemi olarak modellemekte ve taraflar arasında işbirliğinin sağlanması için anket uygulama sürecinin dış bir danışmanlık şirketine devredilmesinin optimal bir taahhüt mekanizması oluşturduğunu kuramsal olarak incelemektedir. Ampirik analiz bölümünde ise 2004-2010 dönemine ait büyük bir İskandinav hizmet sağlayıcısının 17.847 benzersiz bireyi içeren idari personel kayıtları ile Nordic Çalışan Endeksi modeline dayanan yıllık iş tatmini anket verileri birleştirilerek kullanılmaktadır.

Elde edilen ampirik bulgular, yalnızca personel kayıtlarına dayanan temel modelin çalışanları doğru sınıflandırma oranının yüksek olduğunu, ancak işten ayrılacak kişileri öngörme gücünün sınırlı kaldığını göstermektedir. Personel kayıtları bireysel düzeydeki iş tatmini anket verileriyle desteklendiğinde, genel sınıflandırma oranı korunurken işten ayrılacak kişileri doğru tahmin etme başarısı belirgin biçimde artmaktadır. Aynı analiz departman düzeyindeki ortalama değerler ve standart sapmalarla yinelendiğinde, anonimliği koruyan bu yaklaşımın da temel modele kıyasla öngörü gücünü artırdığı, ancak bireysel düzeydeki verilerin en yüksek tahmin performansını sağladığı tespit edilmiştir.

Araştırma, şirketlerin geçmişe dönük ve betimsel insan kaynakları raporlamasından geleceğe dönük ve öngörücü analitik yaklaşımlara geçiş yapmasının yollarını somut örneklerle ortaya koymaktadır. Anket verilerinin harmanlanmasıyla elde edilen öngörü olasılıklarının yöneticiler için bir erken uyarı sistemi olarak kurgulanabileceği ve coğrafi haritalar üzerinden görselleştirilebileceği gösterilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, firma içi idari veriler ile çalışan anketi verilerinin birleştirilmesinin şirket belirsizliğini azalttığını, işten ayrılma maliyetlerini düşürdüğünü ve modern insan kaynakları analitiği literatürüne önemli ampirik katkılar sunduğunu kanıtlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, firmaların geleneksel personel kayıtlarını iş tatmini anket verileriyle birleştirerek çalışanların işten ayrılma eğilimlerini tahmin etme kapasitelerini değerlendirmek ve çalışan anonimliğini koruyan dış kaynak kullanımı mekanizmalarının etkinliğini incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu ampirik çalışmada, bir İskandinav hizmet sağlayıcısının 2004-2010 dönemine ait personel kayıtları ile yıllık iş tatmini anket verileri birleştirilmiş ve çalışanların işten ayrılma davranışlarını tahmin etmek amacıyla logit model tahminleri gerçekleştirilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Yalnızca personel kayıtlarına dayanan temel model, çalışanların işten ayrılıp ayrılmayacağını yüzde 91.51 oranında doğru sınıflandırmakta ve işten ayrılanları doğru tahmin etme oranı yüzde 29.13 seviyesinde gerçekleşmektedir.
2. Personel kayıtları bireysel düzeydeki iş tatmini anket verileriyle birleştirildiğinde, işten ayrılanları doğru tahmin etme oranı belirgin bir artış göstererek yüzde 39.26 seviyesine yükselmektedir.
3. Şirketler iş tatmini anketlerini dış danışmanlık firmaları aracılığıyla uygulayarak ve verileri departman ortalamaları şeklinde alarak çalışanların anonimliğini koruyabilmekte ve bu sayede ayrılma tahmin gücünü temel modele kıyasla artırabilmektedir.
4. Çalışanların gelecekte iki yıl daha şirkette çalışmak istemesi işten ayrılma olasılığını düşürürken, şirketin dış imajına ve genel yan haklara yüksek puan veren çalışanların işten ayrılma eğiliminin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

# Yazarın tartışması

Yazar, İskandinav hizmet sektöründeki geniş ölçekli personel kayıtları ve yıllık iş tatmini anket verilerini kullanarak şirketlerin çalışan devir hızını önceden öngörme kapasitelerini ampirik olarak değerlendirmiştir. Elde edilen bulgular, geleneksel personel verilerinin tek başına belirli bir sınıflandırma başarısı sunduğunu, ancak anket verileriyle zenginleştirildiğinde işten ayrılacak kişileri tespit etme gücünün önemli ölçüde arttığını göstermektedir.

Bu bağlamda yazar, çalışanların anketlerde dürüst yanıtlar vermesini sağlamak ile işverenlerin bireysel düzeyde bilgi elde etme isteği arasındaki gerilimi bir mahkûm ikilemi çerçevesinde ele almaktadır. Şirketlerin anket uygulamasını dış danışmanlık firmalarına devretmesi, çalışanların anonimliğini koruyarak stratejik manipülasyonu azaltan ve doğru veri akışını mümkün kılanoptimal bir kuramsal mekanizma olarak açıklanmaktadır.

Elde edilen ekonometrik sonuçlar, önceki literatürde yer alan Clark (2001) gibi çalışmaların bulgularıyla uyumlu biçimde ücret ve iş yükü memnuniyetinin ayrılma eğilimlerini düşürdüğünü doğrulamaktadır. Buna ek olarak yazar, şirket imajı ve dış markalaşma çabalarının beklenmedik biçimde işten ayrılma eğilimini artırabileceğini saptayarak literatürdeki mevcut tartışmalara yeni ampirik kanıtlar kazandırmıştır.

Sonuç olarak yazar, şirketlerin geriye dönük betimsel raporlamadan ileriye dönük öngörücü analitiğe geçiş yapmasının önemini vurgulamaktadır. İş tatmini verilerinin departman veya bireysel düzeyde modellenmesi, yöneticilerin erken uyarı sistemleri kurmasını ve insan kaynakları süreçlerinde maliyet etkin planlamalar gerçekleştirmesini sağlayarak yönetsel karar alma süreçlerine doğrudan katkı sunmaktadır.

# Yazarın sonucu

Bu çalışma, firmaların personel kayıtlarını iş tatmini anket verileriyle birleştirerek geleceğe dönük ve öngörücü bir insan kaynakları analitiği yaklaşımı benimseyebileceğini, dış danışmanlık aracılığıyla sağlanan anonimliğin doğru veri akışını desteklediğini ve işten ayrılma tahminindeki iyileşmelerin önemli maliyet tasarrufları sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, insan kaynakları literatüründe uzun süredir tartışılan çalışan devir hızı ile iş tatmini arasındaki ampirik kopukluğu köprüleyen kritik bir işlev görmektedir. Önceki araştırmalar hanehalkı panelleri üzerinden bireysel iş tatmininin ayrılma üzerindeki etkilerini gösterirken, şirket yöneticilerinin bireysel verilere erişememesi yönetsel kullanımı kısıtlamaktaydı. Bu makale, firma düzeyindeki geniş personel kayıtları ile anket verilerini birleştirerek kuramsal çıkarımları doğrudan kurumsal karar alma süreçlerine taşımakta ve insan kaynakları analitiği alanına yeni bir ampirik derinlik kazandırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazar, çalışmasını Clark (2001) ve Griffeth vd. (2000) tarafından ortaya konulan iş tatmini ve çalışan sirkülasyonu temelli öncül çalışmalarla doğrudan ilişkilendirmektedir. Bireylerin anket sorularına stratejik ve yanıltıcı yanıtlar verme eğilimi, Argyris (1994) tarafından incelenen savunmacı stratejiler bağlamında ele alınmıştır. Ayrıca paydaşlar arasındaki bilgi asimetrisi ve stratejik manipülasyon riski, klasik oyun kuramı ve mahkûm ikilemi çerçevesinde modellenerek Gibbons (1992) ve Campbell (2006) gibi literatürdeki temel ekonomik teşvik yaklaşımlarıyla bütüncül bir bağ kurmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramasına en temel katkı, şirketlerin iş tatmini verilerini toplarken karşılaştığı anonimlik ikilemini çözmek için dış danışmanlık firmaları aracılığıyla uygulanan devir mekanizmasının etkinliğini kanıtlamasıdır. Çalışma, geleneksel personel kayıtlarının tek başına sunduğu betimsel bakış açısının ötesine geçerek, anket verilerinin hem departman hem de bireysel düzeyde entegrasyonunun işten ayrılma tahmin gücünü nasıl artırdığını net bir şekilde ortaya koymakta ve geleceğe dönük öngörücü analitik yaklaşımlarına öncülük etmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Çalışanların iş tatmini düzeyleri ile işten ayrılma eğilimleri arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır.** — Literatür taraması bölümünde iş tatmininin şirket içi sirkülasyonu açıklamadaki kuramsal önemini desteklemek amacıyla kullanılabilir.
- **Çalışan anketlerinde anonimligin korunması dış danışmanlık firmaları aracılığıyla sağlanabilir.** — Kavramsal çerçeve bölümünde, veri toplama süreçindeki güvenilirlik ve stratejik yanıt sorunlarını çözen mekanizmaları açıklamak için başvurulabilir.
- **Personel kayıtları ve anket verilerinin birleştirilmesi tahmin gücünü artırmaktadır.** — Yöntem bölümünde, geleneksel idari kayıtların anket verileriyle zenginleştirilmesinin analitik kapasiteye katkısını göstermek için referans gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Hizmet sektöründeki kurumlarda personelin iş tatmini anket sonuçları işten ayrılma olasılığını doğrudan yordamakta mıdır?**
  - Desen: Evren, büyük ölçekli bir hizmet şirketinin beyaz yakalı çalışanlarından oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analiziyle belirlenecektir. Veriler personel idari kayıtları ve yıllık anketler aracılığıyla toplanacak, lojistik regresyon analiziyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin personel kayıtları ile anket verilerini birleştirerek gerçekleştirdiği ampirik tahmin modelinden ve bireysel düzeydeki tatmin ölçeğinin ayrılma üzerindeki belirleyiciliginden türetilmiştir.
- **Anket uygulamasının dış danışmanlık firmalarına devredilmesi çalışanların doğru yanıt verme eğilimini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Çalışma, farklı sektörlerde faaliyet gösteren ve iç veya dış kaynaklı anket kullanan firmaların çalışanları üzerinde tasarlanacaktır. Örneklem sayısı veri doygunluğu ve güç analizi dikkate alınarak oluşturulacak, yarı yapılandırılmış görüşmelerle veri toplanıp betimsel olarak analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede ele alınan çalışanların stratejik yanıtlama eğilimi ve dış danışmanlık aracılığıyla anonimligin korunması gerektiğine dair kuramsal tartışmalara dayanmaktadır.
- **Departman ölçeklerinin küçük olması anket verilerinin yönetsel kararlarda kullanılmasını hangi ölçüde sınırlamaktadır?**
  - Desen: Araştırma, farklı departman büyüklüklerine sahip kurumsal bir yapıdaki çalışan verilerini kapsayacaktır. Örneklem seçimi güç analizi ile sınırlandırılacak, departman bazlı ortalama ve standart sapma değerleri üzerinden karşılaştırmalı nicel analizler gerçekleştirilecektir.
  - Gerekçe: Makalede küçük departmanlarda anonimligin korunması amacıyla uygulanan grup büyüklüğü sınırlamalarindan ve departman ortalamalarının kullanım koşullarından türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-cl-1 | Abstract | 1 | — | In this paper, I study how companies can use their personnel data and information from job satisfaction surveys to predict employee quits. |
| ev-cl-2 | INTRODUCTION | 4 | — | In the empirical part of the paper , I use detailed firm -level data from a large Scandinavian service provi der (2004- 2010) . |
| ev-cl-3 | INTRODUCTION | 5 | — | However, when the survey information is used at the i ndividual level , the ability to correctly classify employees is 92.61 per cent , but the ability to correctly predict quits g |
| ev-s-1 | THE COMPANY AND DATA | 4 | — | In the empirical part of the paper , I use detailed firm -level data from a large Scandinavian service provi der (2004- 2010) . |
| ev-s-2 | DISCUSSION | 15 | — | The first model building on personnel records correctly classif ies 91.51 per cent of the individuals when the threshold is set to 0.5. |
| ev-s-3 | DISCUSSION | 16 | — | The proportion of correctly classified individuals is 92.61 and the positive predictive value is as high as 39.26 per cent. |
| ev-s-3-2 | DISCUSSION | 16 | — | T hat is, among the individuals classified as quitters , 39.26 per cent actually quit the job. |
| ev-s-4 | INTRODUCTION | 3 | — | This approach preserves the employees’ anonymity, and managers/employers will never see the original data based on individual answers. |
| ev-s-4-2 | THE COMPANY AND DATA | 10 | — | Clearly, by delegating the survey implementation to an external consulting company, the firm commits strongly to maintaining the employees anonymity |
| ev-s-5 | ESTIMATION RESULTS | 13 | — | Those employees giving high scores to the question “I would like to be working in the company in two years’ time” have relatively low quit propensities. |
| ev-s-5-2 | ESTIMATION RESULTS | 13 | — | Those employees giving high scores to the question I would like to be working in the company in two years time have relatively low quit propensities. |
| ev-s-6 | ESTIMATION RESULTS | 13 | — | 13 When comparing these v ariables with the study by Clark (2001) , it becomes clear that the identified drivers for quits touch upon the same dimensions , but they are not perfect |
| ev-s-7 | CONCLUSION | 20 | — | The results and examples show how companies can reduce uncertainty, and how they can move from being descriptive to becoming predictive. |
| ev-o-2 | Abstract | 1 | — | In this paper, I study how companies can use their personnel data and information from job satisfaction surveys to predict employee quits. |
| ev-l-1 | INTRODUCTION | 2 | — | Researchers have also stressed the close link between employee job satisfaction and firms ability to retain employees. |
| ev-l-2 | THE COMPANY AND DATA | 3 | — | One way to do this is simply to have an external consulting compan y conduct the job satisfaction survey . |
| ev-l-3 | DISCUSSION | 5 | — | However, when the survey information is used at the i ndividual level , the ability to correctly classify employees is 92.61 per cent , but the ability to correctly predict quits g |
| ev-l-4 | ESTIMATION RESULTS | 12 | — | In line with Card et al. (2012), it is established that employees with relatively higher wages residuals are less likely to quit. |
| ev-l-5 | INTRODUCTION | 2 | — | The main reason job satisfaction data or, more generally, survey data at the individual level are unavailable to managers is that employees are likely to respond strategically, if  |
| ev-l-6 | THE COMPANY AND DATA | 10 | — | Hence, for the company to respect the anonymity of the employees, the delegation has to be supplemented with the additional policy that the company onl y receives survey informat i |

# İlgili kavramlar

- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)
- [Çin'de Turizm Hareketliliğinin Turizm Ekonomik Büyümesine Katkısı: Mekansal Panel Veri ve LMDI Ayrıştırma Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinde-turizm-hareketliliginin-turizm-ekonomik-buyumesine-katkisi-mekansal-panel-veri-ve-lmdi-ayristirma-analizi.md)
- [ABD Para Politikasının Uluslararası Aktarımında Sermaye Akımlarının Rolü: Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/abd-para-politikasinin-uluslararasi-aktariminda-sermaye-akimlarinin-rolu-turkiye-ornegi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T16:28:37.312Z
- Kanıt sayısı: 20
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/is-tatmini-ve-calisan-ayrilmalari-firma-duzeyinde-bir-bakis-acisi