---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Kendinden Uyarmalı Emir Akışı İçeren Portföy Tasfiye Oyunları"
description: "Finansal piyasalarda büyük portföylerin optimal şekilde tasfiye edilmesi, işlem maliyetlerinin ve piyasa etkisinin minimize edilmesini gerektiren kritik bir araştırma konusudur. Geleneksel modeller, anlık veya geçişli fiyat etkilerini dışsal piyasa dinamikleri altında ele alırken, büyük yatırımcılar"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/kendinden-uyarmali-emir-akisi-iceren-portfoy-tasfiye-oyunlari"
doi: "10.1111/mafi.12359"
authors: ["Guanxing Fu", "Ulrich Horst", "Xiaonyu Xia"]
citation: "Fu, G., Horst, U., Xia, X. (2022). Portfolio liquidation games with self‐exciting order flow. Mathematical Finance, 32(4), 1020-1065. https://doi.org/10.1111/mafi.12359"
publicationType: "theoretical-conceptual"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 9
tags: ["stokastik oyunlar", "ortalama alan oyunları", "portföy tasfiyesi", "tekil uç değer"]
timestamp: "2026-08-02T12:47:48.496Z"
---

# Kendinden Uyarmalı Emir Akışı İçeren Portföy Tasfiye Oyunları

Özgün başlık: Portfolio liquidation games with self‐exciting order flow
DOI: https://doi.org/10.1111/mafi.12359
Künye (APA 7): Fu, G., Horst, U., Xia, X. (2022). Portfolio liquidation games with self‐exciting order flow. Mathematical Finance, 32(4), 1020-1065. https://doi.org/10.1111/mafi.12359

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Finansal piyasalarda büyük portföylerin optimal şekilde tasfiye edilmesi, işlem maliyetlerinin ve piyasa etkisinin minimize edilmesini gerektiren kritik bir araştırma konusudur. Geleneksel modeller, anlık veya geçişli fiyat etkilerini dışsal piyasa dinamikleri altında ele alırken, büyük yatırımcıların kendi işlemlerinin gelecekteki emir akışları üzerinde yarattığı geri besleme mekanizmalarını genellikle göz ardı etmektedir. Bu makale, oyuncuların kendi işlemlerinin gelecekteki piyasa emri geliş oranlarını kendinden uyarmalı Hawkes süreçleri üzerinden endojen olarak etkilediği yeni bir oyun teorik çerçeve sunarak bu eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Araştırma, hem sonlu oyuncu sayısına sahip stokastik oyunları hem de bunlara karşılık gelen ortalama alan oyunlarını analiz ederek literatürdeki tartışmalara yeni bir boyut kazandırmaktadır.

# Akademik özet

Finansal piyasalarda büyük portföylerin tasfiyesi sürecinde ortaya çıkan piyasa etkisi, optimal işlem stratejilerinin belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Geleneksel literatür, anlık ve geçici fiyat etkilerini büyük ölçüde dışsal piyasa dinamikleri altında ele alırken, büyük yatırımcıların kendi işlemlerinin gelecekteki emir akışları üzerinde yarattığı sürü psikolojisi veya yırtıcı ticaret gibi geri besleme mekanizmalarını genellikle göz ardı etmiştir. Bu durum, piyasa mikroyapısının gerçekçi bir şekilde modellenmesini zorlaştırmaktadır. İncelenen bu problem doğrultusunda, oyuncuların kendi işlemlerinin gelecekteki piyasa emri geliş oranlarını kendinden uyarmalı Hawkes süreçleri üzerinden endojen olarak etkilediği yeni bir oyun teorik çerçeveye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu makale, söz konusu kuramsal eksikliği gidermek amacıyla hem sonlu oyuncu sayısına sahip stokastik oyunları hem de bunlara karşılık gelen ortalama alan oyunlarını derinlemesine analiz etmektedir.

Yazarlar, yatırımcıların gelecekteki piyasa dinamikleri üzerindeki kontrolünü modellemek amacıyla kendinden uyarmalı emir akışına izin veren özgün bir portföy tasfiyesi modeli kurgulamışlardır. Çalışmanın temel amacı, bu karmaşık geri besleme yapısı altında açık döngü Nash dengelerinin varlığını ve benzersizliğini analitik olarak ortaya koymaktır. Metodolojik olarak, tasfiye kısıtından kaynaklanan tekil uç koşulları çözebilmek adına stokastik maksimum prensibi kullanılmış ve denge stratejileri yeni bir çok boyutlu ileri-geri stokastik diferansiyel denklem (FBSDE) sistemiyle karakterize edilmiştir. Tekil sürücüye sahip bu denklemlerin küresel çözümlerini elde etmek amacıyla, literatürdeki tekil FBSDE'ler için geliştirilmiş sürdürme yöntemi daha yüksek boyutlu sistemlere genişletilmiştir. Bu matematiksel yaklaşım sayesinde, oyuncular arasındaki etkileşimin sınırını belirleyen zayıf etkileşim koşulları altında sistemin benzersiz bir çözüme sahip olduğu doğrulanmıştır.

Eldeki analitik bulgular, kendinden uyarmalı emir akışının varlığında yatırımcıların çok daha agresif başlangıç stratejileri izlediklerini ve hatta denge durumunda sırayla uzun ve kısa pozisyonlar alarak dalgalı işlem stratejileri geliştirdiklerini göstermektedir. Bu dalgalanmalar, literatürdeki diğer modellerden farklı olarak bir sıcak patates etkisinden değil, oyuncuların kendi işlemlerinin gelecekteki emir akışları üzerindeki etkilerini önceden tahmin etmelerinden kaynaklanmaktadır. Zayıf etkileşim koşulu altında FBSDE sisteminin tekil çözümü doğrulanmış ve konveks olmayan maliyet yapılarına rağmen geçerli olan özgün bir doğrulama teoremi sunulmuştur. Bu teorem, tasfiye maliyetlerini denge maliyetleri ve gidiş-dönüş maliyetlerinin toplamı olarak ayrıştırarak gidiş-dönüş işlemlerinin denge durumunda her zaman maliyetli olduğunu kanıtlamaktadır. Son olarak, homojenlik varsayımı altında, sonlu oyunculu Nash dengelerinin oyuncu sayısı sonsuza giderken benzersiz ortalama alan dengesine yakınsadığı matematiksel olarak gösterilmiştir.

Çalışmanın finans literatüründeki önemi, Hawkes süreçleriyle kontrol edilen endojen emir akışını ilk kez çok oyunculu ve ortalama alan tasfiye oyunları bağlamında çözüme kavuşturmuş olmasından ileri gelmektedir. Geleneksel Almgren-Chriss ve Obizhaeva-Wang tabanlı modellerin doğrusal varsayımları aşılarak, piyasa mikroyapısının dinamik yapısı stokastik kontrol ve oyun teorisiyle başarılı bir şekilde birleştirilmiştir. Geliştirilen konvekslik gerektirmeyen stokastik maksimum prensibi, finansal matematik alanında uç kısıtları içeren diğer optimizasyon problemleri için de güçlü bir referans teşkil etmektedir. Bu analizler, Türk araştırmacılar ve finans mühendisleri için algoritmik ticaret sistemlerinin tasarımında, piyasa likiditesinin tıkandığı kriz dönemlerinde veya yüksek frekanslı işlemlerin yoğunlaştığı durumlarda optimal emir iletim stratejilerinin matematiksel olarak nasıl modellenmesi gerektiğine dair somut kuramsal temeller sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, büyük yatırımcıların işlemlerinin gelecekteki piyasa emri dinamikleri üzerindeki endojen geri besleme etkilerini kendinden uyarmalı Hawkes süreçleri aracılığıyla modelleyerek hem N-oyunculu hem de ortalama alan portföy tasfiye oyunlarında açık döngü Nash dengelerinin varlığını ve benzersizliğini matematiksel olarak kanıtlamaktır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışmada, hem sonlu oyunculu hem de ortalama alan portföy tasfiye oyunları, büyük yatırımcıların işlemlerinin gelecekteki piyasa emri akışı üzerindeki etkisini temsil eden kendinden uyarmalı Hawkes süreçleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Açık döngü Nash dengeleri, tekil uç koşullu yeni bir ortalama alan FBSDE sistemi aracılığıyla karakterize edilmiş ve zayıf etkileşim koşulları altında benzersizlik analizleri yürütülmüştür.

# Bulgular ve önermeler

1. Oyuncular, gelecekteki emir akışı üzerindeki etkilerini öngördükleri için başlangıçta daha agresif ticaret yaparlar ve dengede alternatif olarak uzun ve kısa pozisyonlar alabilirler.
2. Zayıf etkileşim koşulu altında, tekil sürücüye sahip yüksek boyutlu FBSDE sistemlerinin tüm zaman aralığında benzersiz küresel çözümlere sahip olduğu kanıtlanmıştır.
3. Yatırımcıların maliyet fonksiyonları üzerindeki homojenlik varsayımı altında, N-oyunculu oyundaki Nash dengeleri dizisi, oyuncu sayısı sonsuza giderken ortalama alan oyununun benzersiz dengesine yakınsar.
4. Klasik modellerin aksine, bu modelde oyuncuların optimizasyon problemleri konveks olmasa da, tasfiye kısıtlamasına dayanan yeni bir stokastik maksimum prensibi geliştirilerek dengenin varlığı doğrulanmıştır.

# Yazarın tartışması

Çalışmada elde edilen temel bulgular, büyük yatırımcıların kendi işlemlerinin gelecekteki emir akışları üzerindeki kendinden uyarmalı geri besleme etkilerini önceden tahmin ettiklerini göstermektedir. Bu öngörü yeteneği sayesinde oyuncular, tasfiye sürecinin başlangıcında çok daha agresif bir ticaret stratejisi benimsemekte ve piyasa ataletinden faydalanmak üzere ardışık uzun ve kısa pozisyonlar alarak osilasyonlu ticaret kalıpları sergilemektedir.

Yazarlar, dengede gözlemlenen bu aşırı satım ve dalgalanma eğilimlerini piyasa emir akışının atalet yapısıyla açıklamaktadır. Geleneksel likidite sağlama modellerinden farklı olarak, bu modelde aşırı satım yapmanın getirdiği maliyetler, daha sonraki zaman dilimlerinde kısa pozisyonları kapatırken tetiklenen ek satış emir akışının sağladığı faydalarla dengelenmekte ve böylece osilasyon rasyonel bir strateji haline gelmektedir.

Mevcut finansal matematik literatüründe yer alan Obizhaeva-Wang geçici etki modelleriyle yapılan karşılaştırmalar, dışsal olarak belirlenen emir akışlarının aksine, bu çalışmadaki endojen geri besleme mekanizmasının dengede çok daha zengin ve gerçekçi fiyat dinamikleri ürettiğini ortaya koymaktadır. Literatürdeki diğer tasfiye oyunlarından farklı olarak, bu modelde güçlü etkileşim parametreleri altında güçlü salınımların ortaya çıkması daha doğal bir etkileşim yapısına işaret etmektedir.

Teorik düzeyde, çalışmanın sunduğu en önemli katkılardan biri, standart maksimum prensiplerinin aksine maliyet fonksiyonunun konveksliğini gerektirmeyen yeni bir doğrulama argümanının inşa edilmiş olmasıdır. Bu yaklaşım sayesinde, oyuncuların optimizasyon problemleri konveks olmadığında bile, tasfiye kısıtlamasının sağladığı sınır koşulları kullanılarak Nash dengelerinin varlığı ve benzersizliği matematiksel titizlikle ispatlanmıştır.

# Yazarın sonucu

Çalışma, büyük hacimli portföy tasfiyesi süreçlerinde yatırımcıların kendi işlemlerinin piyasa emir akışı üzerindeki kendinden uyarmalı geri besleme etkilerini hesaba katmalarının, klasik modellerde görülmeyen osilasyonlu ve kısa pozisyon içeren dinamik stratejileri rasyonel hale getirdiğini ortaya koymaktadır. Geliştirilen konveks olmayan maksimum prensibi ve FBSDE yakınsama analizi, tasfiye oyunlarında teorik bir dönüm noktası oluşturmaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, optimal işlem yürütme literatüründe piyasa dinamiklerini dışsal kabul eden geleneksel yaklaşımların ötesine geçerek, büyük yatırımcıların stratejik eylemlerinin piyasa likiditesini aktif olarak nasıl tetiklediğini açıklayan kuramsal bir köprü görevi görür. Kendinden uyarmalı emir akışlarını modele dahil ederek, piyasa etkisinin sadece pasif bir maliyet kalemi değil, aynı zamanda yatırımcı tarafından manipüle edilebilen dinamik bir geri besleme mekanizması olduğunu kanıtlar. Bu işlev, özellikle yüksek frekanslı işlemlerde gözlemlenen stratejik salınımların ve geçici kısa pozisyon alımlarının matematiksel rasyonalitesini kurarak, piyasa mikro yapısı teorisine derinlik kazandırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Almgren ve Chriss tarafından temelleri atılan doğrusal piyasa etkisi modelleri ile Obizhaeva ve Wang'ın geçici etki yaklaşımlarını birleştirerek genişletmektedir. Ancak, Alfonsi ve Blanc (2016) gibi önceki çalışmalar Hawkes süreçlerini dışsal bir faktör olarak ele alırken, bu çalışma emir akışı yoğunluklarını yatırımcı stratejilerine endojen olarak bağlayarak literatürde ayrışmaktadır. Ayrıca, yazarların önceki çalışmalarında (Fu vd., 2020) kullanılan ortalama alan oyunlarını, tasfiye kısıtlaması altında konveks olmayan optimizasyon problemlerini içerecek şekilde geliştirerek, matematiksel finans literatüründeki teknik sınırları daha ileriye taşımıştır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramaları açısından bu makale, portföy tasfiyesinde Nash dengesinin varlığı için maliyet fonksiyonunun konveks olması gerektiği yönündeki genel kanıyı sarsan bir katkı sunmaktadır. Yazarlar, tasfiye kısıtlamasının (X_T=0) tek başına çözümün benzersizliği için yeterli bir sınır koşulu oluşturabileceğini yeni bir maksimum prensibi ile göstermiştir. Bu durum, karmaşık finansal etkileşimlerin modellenmesinde standart varsayımların esnetilebileceğine dair güçlü bir kanıt sağlar. Ayrıca, sonlu oyuncu sayısından (N-oyuncu) sonsuz limit modeline (MFG) geçişin matematiksel ispatını sunarak, büyük ölçekli piyasa modellerinin teorik sağlamlığını doğrulamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Büyük yatırımcıların işlemleri piyasada 'sürü etkisi' veya 'avcı ticaret' davranışlarını tetikleyen endojen bir geri besleme döngüsü yaratır.** — Makalenin Hawkes süreçlerini kullanarak kurduğu endojen yoğunluk modeli, finansal piyasalardaki davranışsal geri besleme döngülerini matematiksel olarak açıklamak için kullanılır.
- **Optimal tasfiye stratejilerinde Nash dengesinin varlığı için maliyet fonksiyonunun konveks olması zorunlu bir ön koşul değildir.** — Makalede geliştirilen ve tasfiye kısıtlamasına dayanan yeni maksimum prensibi, optimizasyon teorisindeki klasik varsayımların sınırlarını tartışırken temel kanıt olarak sunulur.
- **Rasyonel yatırımcılar, piyasadaki emir akışı ataletinden yararlanmak amacıyla tasfiye süreci boyunca kısa ve uzun pozisyonlar arasında geçiş yapabilirler.** — Dengede gözlemlenen osilasyonlu ticaret kalıpları, gerçek piyasa verilerindeki aşırı oynaklığı ve ters yönlü işlemleri açıklamak için kuramsal dayanak olarak kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Makalede önerilen Hawkes süreci parametreleri (alfa ve beta), gelişen piyasalardaki büyük hacimli tasfiye işlemleri sırasında nasıl bir değişim sergilemektedir?**
  - Desen: BİST hisse senedi piyasasından alınan milisaniyelik emir defteri verileri kullanılarak, büyük hacimli satışlar sırasındaki çocuk emir yoğunluğu tahmin edilecektir. Veri seti, işlem hacmi yüksek en az 50 hisseyi kapsamalı ve parametreler en yüksek olabilirlik kestirimi (MLE) yöntemiyle belirlenmelidir.
  - Gerekçe: Makale, alfa ve beta parametrelerinin stratejik etkileşimdeki kritik rolünü teorik olarak vurgulamaktadır; bu öneri bu katsayıların gerçek piyasa verilerindeki karşılığını sörgülamaktadır.
- **Oyuncuların riskten kaçınma katsayılarının (lambda) homojen olmadığı bir senaryoda, ortalama alan oyununun Nash dengesi kararlılığını korumakta mıdır?**
  - Desen: Makaledeki homojenlik varsayımı gevşetilerek, oyuncuların farklı lambda değerlerine sahip olduğu bir ajan tabanlı simülasyon ortamı kurulacaktır. Dengeye yakınsama süreçleri Monte Carlo simülasyonları ile analiz edilecek, örneklem büyüklüğü istatistiksel anlamlılık için varyans analiziyle belirlenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin 4. bölümündeki yakınsama analizi homojenlik varsayımına dayanmaktadır; yazar bu kısıtlamanın gevşetilmesi durumundaki etkileri gelecek araştırma alanı olarak bırakmıştır.
- **Kendinden uyarmalı emir akışı modelleri, kripto para borsalarındaki yüksek oynaklık ve osilasyonlu ticaret hacimlerini açıklamakta ne derece başarılıdır?**
  - Desen: Binance veya benzeri bir borsadan alınan yüksek frekanslı ticaret verileri üzerinden makalenin FBSDE tabanlı osilasyon öngörüleri test edilecektir. Algoritmik işlemler ile manuel işlemler arasındaki kendinden uyarılma farkları karşılaştırmalı regresyon analizi ile incelenecektir.
  - Gerekçe: Makale, osilasyonlu stratejilerin piyasa ataletinden yararlanan rasyonel bir tercih olduğunu iddia etmektedir; bu durumun yüksek frekanslı kripto piyasalarındaki geçerliliği test edilmelidir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | We assume that players’ trading activities have an impact on the dynamics of future market order arrivals thereby generating an additional transient price impact. |
| ev-s-1 | Introduction | 1 | — | We characterize open-loop Nash equilibria in both games in terms of a novel mean-field FBSDE system with unknown terminal condition. |
| ev-s-2 | Introduction | 2 | — | Anticipating their impact on future order arrivals, the players typically trade more aggressively initially and may alternately take long and short positions. |
| ev-s-3 | Introduction | 3 | — | Our maximum principle does not require convexity of the cost function as it is usually the case; see e.g. [39, Theorem 6.4.6]. |
| ev-s-4 | Introduction | 3 | — | Finally, we prove that under an additional homogeneity assumption on the players' cost function the sequence of Nash equilibria in the N -player game |
| ev-l-1 | Introduction | 2 | — | Our key conceptual contribution is to allow for an additional feedback of the large investors’ trading activities on future market dynamics. |
| ev-l-2 | Introduction | 2 | — | Anticipating their impact on future order arrivals, the players typically trade more aggressively initially and may alternately take long and short positions. |
| ev-l-3 | Introduction | 3 | — | Instead, we establish a novel maximum principle that strongly relies on the liquidation constraint. Our idea is to decompose trading costs into a sum |
| ev-l-4 | Introduction | 3 | — | under an additional homogeneity assumption on the players’ cost function the sequence of Nash equilibria in the N -player game converges in a suitable sense |

# İlgili kavramlar

- [Rekreasyonel Faaliyetlerle İlişkili Ormanlık Alanlardaki Temiz ve Sürdürülebilir Çevre Sorunları: Litvanya ve Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/rekreasyonel-faaliyetlerle-iliskili-ormanlik-alanlardaki-temiz-ve-surdurulebilir-cevre-sorunlari-litvanya-ve-turkiye-ornegi.md)
- [Çin'in Eyalet Düzeyindeki Bölgelerinde Küresel Değer Zinciri Eklemlenmesi, Dijital Ekonomi ve Yeşil Yenilikçilik Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinin-eyalet-duzeyindeki-bolgelerinde-kuresel-deger-zinciri-eklemlenmesi-dijital-ekonomi-ve-yesil-yenilikcilik-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)
- [Tarihsel Perspektifte Türkiye-Rusya İlişkileri: Desenler, Değişim ve Karşıtlık](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/tarihsel-perspektifte-turkiye-rusya-iliskileri-desenler-degisim-ve-karsitlik.md)
- [SEÇİLMİŞ MAKROEKONOMİK GÖSTERGELERİN KAYIT DIŞI EKONOMİ ÜZERİNE ETKİSİ: BALKAN ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/secilmis-makroekonomik-gostergelerin-kayit-disi-ekonomi-uzerine-etkisi-balkan-ulkeleri-ve-turkiye-ornegi.md)
- [Elektrikli Araç Tüketici Davranışlarının İncelenmesi: Dijital İnovasyon, Çevresel Kaygı, Algılanan Değer ve Sosyal Etkinin Satın Alma Niyetine Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/elektrikli-arac-tuketici-davranislarinin-incelenmesi-dijital-inovasyon-cevresel-kaygi-algilanan-deger-ve-sosyal-etkinin-satin-alma-niyetine-etkisi.md)
- [Sezgilerle Çelişen Sahte Bilimin Zihnin İletişim Değerlendirme Mekanizmaları Aracılığıyla Yayılımı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/sezgilerle-celisen-sahte-bilimin-zihnin-iletisim-degerlendirme-mekanizmalari-araciligiyla-yayilimi.md)
- [Yükselen E-7 Ülkelerinde Yenilenebilir Enerji, İnsani Gelişme ve Teknolojik İnovasyonun Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi Bağlamında Yeniden Değerlendirilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/yukselen-e-7-ulkelerinde-yenilenebilir-enerji-insani-gelisme-ve-teknolojik-inovasyonun-cevresel-kuznets-egrisi-hipotezi-baglaminda-yeniden-degerlendirilmesi.md)
- [Güney Afrika Kamu Kurumunda Evden Çalışan Personel İçin Bir Esenlik Çerçevesinin Geliştirilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/guney-afrika-kamu-kurumunda-evden-calisan-personel-icin-bir-esenlik-cercevesinin-gelistirilmesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-02T12:47:48.496Z
- Kanıt sayısı: 9
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/kendinden-uyarmali-emir-akisi-iceren-portfoy-tasfiye-oyunlari