---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Parasosyal Etkileşimin Gücü: Z Kuşağı Etkileyici Pazarlamasında Benzeşebilirlik, Güven ve Etik Etkileşim"
description: "Dijital pazarlama ve tüketici davranışı alanında, geleneksel reklamcılık modelleri özellikle dijital yerli olarak kabul edilen Z Kuşağı tüketiciler nezdinde etkisini yitirmektedir. Kısa biçimli video platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte markalar, geleneksel tanıtım stratejilerinden uzaklaşarak"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/parasosyal-etkilesimin-gucu-z-kusagi-etkileyici-pazarlamasinda-benzesebilirlik-guven-ve-etik-etkilesim"
doi: "10.61978/communica.v2i4.783"
authors: ["Putri Ayu Lestari", "Nafa Aqla Islami"]
citation: "Lestari, P. A., Islami, N. A. (2024). The Power of Parasocial Interaction: Relatability, Trust, and Ethical Engagement in Gen Z Influencer Marketing. Communica : Journal of Communication, 2(4), 259-270. https://doi.org/10.61978/communica.v2i4.783"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 17
tags: ["Etkileyici Pazarlaması", "Parasosyal Etkileşim", "Z Kuşağı", "Kısa Biçimli Video", "Güven", "Benzeşebilirlik", "Tüketici Davranışı"]
timestamp: "2026-07-26T15:37:20.186Z"
---

# Parasosyal Etkileşimin Gücü: Z Kuşağı Etkileyici Pazarlamasında Benzeşebilirlik, Güven ve Etik Etkileşim

Özgün başlık: The Power of Parasocial Interaction: Relatability, Trust, and Ethical Engagement in Gen Z Influencer Marketing
DOI: https://doi.org/10.61978/communica.v2i4.783
Künye (APA 7): Lestari, P. A., Islami, N. A. (2024). The Power of Parasocial Interaction: Relatability, Trust, and Ethical Engagement in Gen Z Influencer Marketing. Communica : Journal of Communication, 2(4), 259-270. https://doi.org/10.61978/communica.v2i4.783

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Dijital pazarlama ve tüketici davranışı alanında, geleneksel reklamcılık modelleri özellikle dijital yerli olarak kabul edilen Z Kuşağı tüketiciler nezdinde etkisini yitirmektedir. Kısa biçimli video platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte markalar, geleneksel tanıtım stratejilerinden uzaklaşarak sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla kurulan bağlara yönelmektedir. Bu bağlamda, etkileyicilerin güvenilirliği ve tüketiciyle kurdukları parasosyal etkileşim mekanizmaları, satın alma niyetini şekillendiren kritik unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Alan yazın, bu unsurların bireysel etkilerini incelemiş olsaም da, parasosyal etkileşimin aracı rolünü entegre bir yaklaşımla ele alan ampirik çalışmalara ihtiyaç duyulan bir tartışma eksenine sahiptir.

# Akademik özet

Dijital pazarlama ekosisteminin dönüşüm sürecinde, geleneksel reklamcılık yaklaşımlarının yerini sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yürütülen stratejik iletişim biçimleri almaktadır. Özellikle dijital yerliler olarak tanımlanan Z Kuşağı, geleneksel ticari mesajlardan ziyade otantik, kimlik temelli ve paylaşılan değerleri yansıtan içeriklere yönelmektedir. Bu demografik grubun kısa biçimli video platformlarında geçirdiği sürenin artması, markaların hedef kitleyle etkileşim kurma biçimlerini kökten değiştirmektedir. Alan yazında, tüketicilerin dikkat sürelerinin kısalması ve anında tatmin eğilimleri, pazarlamacılara anlatı temelli ve görsel açıdan zengin stratejiler tasarlama zorunluluğu getirmektedir. Bu bağlamda, bireylerin ekran arkasındaki figürlerle kurdukları psikolojik bağlar, marka sadakati ve tüketici tutumlarının anlaşılmasında merkezi bir araştırma alanı oluşturmaktadır.

Bu araştırmada, etkileyici benzeşebilirliği ve güven sinyallerinin Z Kuşağı tüketicilerin satın alma niyetleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla nicel kesitsel bir tarama deseni benimsenmiştir. Veri toplama aşamasında, TikTok, Instagram Reels ve YouTube Shorts platformlarını aktif olarak kullanan endonezyalı kentsel Z Kuşağı bireylerinden çevrim içi anket aracılığıyla veri elde edilmiştir. Örneklem büyüklüğü ve katılımcıların platform etkileşimleri, belirli tarama aşamaları ve tutarlılık kontrolleri ile doğrulanmıştır. Değişkenler arası karmaşık ilişkileri ve gizil yapıları test etmek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizleri ile Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Modelin uyum istatistikleri ve yol katsayıları, tasarlanan kavramsal çerçevenin istatistiksel olarak uygunluğunu doğrulamak için ayrıntılı biçimde işlenmiştir.

Elde edilen ampirik bulgular, etkileyici benzeşebilirliği ve güven sinyallerinin satın alma niyeti üzerinde güçlü ve anlamlı yordayıcı ilişkilere sahip olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizleri, bu değişkenlerin toplam varyansın kayda değer bir kısmını açıkladığını göstermiştir. Yapısal Eşitlik Modellemesi sonuçları ise parasosyal etkileşimin, bağımsız değişkenler ile satın alma niyeti arasında istatistiksel olarak anlamlı bir aracı rol üstlendiğini kanıtlamıştır. Özellikle duygusal yakınlık kuran ve etkileşimli içerikler sunan etkileyicilerin, izleyicilerde daha yüksek düzeyde parasosyal bağ oluşturduğu belirlenmiştir. Bu durum, tüketicilerin algıladığı samimiyetin ve güvenin, ürün tavsiyelerini uygulama eğilimini doğrudan desteklediğini göstermektedir.

Araştırma sonuçları, topluluk odaklı ve kolektivist yönelime sahip tüketici profillerinde duygusal hikâye anlatımının önemini önceki literatür bulgularıyla uyumlu biçimde doğrulamaktadır. Yazarlar, aşırı ticarileşme ve samimiyetsizlik algısının Z Kuşağı tüketicilerde güven erozyonuna ve etkileyici yörgünluğuna yol açabileceğini vurgulamaktadır. Bu çerçevede, markaların uzun vadeli sadakat oluşturabilmesi için şeffaflık, etik ilkeler ve platforma özgü uyarlanabilir stratejiler benimsemesi gerektiği belirtilmektedir. Çalışma, teorik düzeyde parasosyal etkileşimin aracı rolünü netleştirirken, uygulamacılara etik ve sürdürülebilir kampanyalar tasarlamaları konusunda somut bir rehber sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırmanın amacı, etkileyici benzeşebilirliği ve güven sinyallerinin Z Kuşağı tüketicilerin satın alma niyetleri üzerindeki etkisini incelemek ve bu süreçte parasosyal etkileşimin aracı mekanizma olarak rolünü ampirik olarak test etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırmada, Z Kuşağı tüketicilerin kısa biçimli video platformlarındaki satın alma niyetlerini belirlemek amacıyla yapılandırılmış anket formları ve nicel kesitsel tarama deseni tercih edilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Çoklu regresyon analizleri sonuçunda, etkileyici benzeşebilirliği ile trust signals değişkenlerinin Z Kuşağı tüketicilerin satın alma niyetindeki toplam varyansin yüzde 39unu açıkladığı tespit edilmiştir.
2. Yapısal eşitlik modellemesi bulguları, parasosyal etkileşimin tüketici özellikleri ile satın alma niyetleri arasında güçlü ve istatistiksel açıdan anlamlı bir aracı rol üstlendiğini doğrulamaktadır.
3. Endonezyalı Z Kuşağı kullanıcılarının kolektivist yönelimleri ve yerel özgünlük beklentileri, Batılı toplumlardan farklı olarak duygusal hikaye anlatımına duyulan güveni ve parasosyal bağları güçlendirmektedir.
4. Soru-cevap oturumları ve canlı yayınlar gibi iki yönlü etkileşim araçları, karşılıklılık illüzyonunu besleyerek parasosyal etkileşim bağını ve buna bağlı olarak marka sadakatini kalıcı hale getirmektedir.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, kısa biçimli video platformlarında içerik üreten kişilerin sergilediği benzeşebilirlik ve güven sinyallerinin, genç tüketicilerin satın alma niyetleri üzerinde kayda değer bir etkiye sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Yazarlar bu durumu, dijital platformlarda hızla tüketilen içeriklerin bireyler üzerinde kurduğu duygusal köprü ve parasosyal etkileşim dinamiğiyle açıklamakta, bu mekanizmanın geleneksel ticari mesajlardan çok daha ikna edici olduğunu belirtmektedir.

Elde edilen sonuçlar, önceki literatürde yer alan kolektivist kültür ve otantiklik odaklı tüketici eğilimleriyle paralellik göstermekte, özellikle Güneydoğu Asya pazarında yerel bağların ve samimiyetin önemini uluslararası çalışmalarla desteklemektedir.

Sonuç olarak, artan ticari aşırılıklar karşısında tüketicilerin şeffaflık arayışına dikkat çekilmekte, markaların sürdürülebilir başarı yakalayabilmesi için etik değerlere dayalı iş birlikleri kurması gerektiği net bir biçimde savunulmaktadır.

# Yazarın sonucu

Çalışmanın sonuçunda, parasosyal etkileşimin Z Kuşağı pazarlamasında kritik bir psikolojik mekanizma olduğu, şeffaflık ve etik değer uyumuyla desteklenen içeriklerin uzun vadeli marka sadakati ve satın alma niyeti ürettiği vurgulanmaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, dijital pazarlama yazınında influencer marketing ve tüketici davranışı ekseninde şekillenen tartışmalara odaklanmaktadır. Özellikle geleneksel reklam modellerinin dijital yerliler üzerindeki etkisini yitirdiği bir dönemde, parasosyal etkileşimin aracı rolünü ampirik olarak inceleyerek alana ampirik bir derinlik kazandırmaktadır. Metin, bireysel değişkenlerin ötesine geçerek platform ekosistemleri ile psikolojik bağlar arasındaki köprüyü kurmakta ve literatürdeki teorik boşluğu doldurmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Önceki araştırmalar influencer güvenilirliği, benzeşebilirlik ve parasosyal etkileşim kavramlarını genellikle birbirinden bağımsız veya ikili ilişkiler bağlamında ele almıştır. Bu çalışma ise söz konusu bileşenleri entegre bir yapıda birleştirerek yapısal eşitlik modellemesiyle test etmiştir. Elde edilen bulgular, Batı merkezli literatürün aksine kolektivist kültürel yapıların Güneydoğu Asya pazarındaki yansımalarını ortaya koyarak mevcut kuramsal birikimi genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu makale, kısa biçimli video platformlarının tüketici psikolojisi üzerindeki etkisini haritalandıran güçlü bir metodolojik ve kavramsal referanstır. Çalışma, özellikle samimiyet ve şeffaflık unsurlarının marka sadakati ile satın alma niyeti üzerindeki dolaylı etkilerini göstererek, araştırmacıların kendi hipotez modellerini kurmasında analitik bir zemin sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Parasosyal etkileşim, influencer özellikleri ile satın alma niyeti arasında kritik bir aracı rol oynamaktadır.** — Kısa biçimli video platformlarında genç tüketicilerin marka tercihlerini açıklarken aracı değişken modellemesini temellendirmek amacıyla kullanılır.
- **Z Kuşağı tüketicilerin satın alma niyetinde benzeşebilirlik ve güven sinyalleri önemli bir varyans açıklamaktadır.** — Dijital pazarlama ve tüketici davranışı teorik çerçevesinde otantiklik ve güvenin belirleyiciliğini kanıtlamak için referans gösterilir.
- **Kolektivist kültürel yönelimler, duygusal hikaye anlatımına duyulan güveni ve parasosyal bağları güçlendirmektedir.** — Araştırma bulgularını kültürel bağlamda tartışırken yerel pazarların dinamiklerini uluslararası literatürle mukayese etmek için kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Instagram Reels, TikTok ve YouTube Shorts platformlarında üretilen samimi içerikler Z Kuşağının marka sadakatini hangi ölçüde farklılaştırmaktadır?**
  - Desen: Evrenini aktif genç sosyal medya kullanıcılarının oluşturduğu çalışmada, örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenen katılımcılardan oluşacak ve veriler çevrimiçi anket formuyla toplanıp çoklu grup yapısal eşitlik modellemesiyle analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin farklı platformlardaki etkileşim varyasyonlarına yönelik gelecek araştırma çağrısından ve çoklu platform karşılaştırma yaklaşımından türetilmiştir.
- **Influencer pazarlamasında yapılan sponsorluk açıklamalarının şeffaflık derecesi, Z Kuşağı tüketicilerin güven sinyallerini ve satın alma niyetini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Kentsel alanda yaşayan genç tüketicileri kapsayan nicel desende, veri doygunluğu ve örneklem gücü hesaplamalarına dayalı katılımcılardan anket yöntemiyle elde edilen veriler regresyon analizi ile incelenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin tartışma kısmında vurgulanan otantiklik kaygıları, etik şeffaflık gereksinimleri ve ticari aşırılık eleştirilerinden doğrudan türetilmiştir.
- **İki yönlü etkileşim araçları olarak soru-cevap oturumları ve canlı yayınların kullanımı, tüketici katılımını ve parasosyal bağları hangi mekanizmayla güçlendirmektedir?**
  - Desen: Nitel derinlemesine görüşmeler ve nicel anketlerin birlikte kullanıldığı karma desende, örneklem hacmi veri doygunluğu kriterine göre belirlenerek yol analizi teknikleriyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde yer verilen interaktif içeriklerin karşılıklılık illüzyonunu beslediği yönündeki bulgulardan ve önerilerden türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | ABSTRACT | 1 | — | The Power of Parasocial Interaction: Relatability, Trust, and Ethical Engagement in Gen Z Influencer Marketing |
| ev-o-2 | ABSTRACT | 1 | — | The aim of this study is to examine the extent to which influencer relatability and trust influence purchase intention, with PSI serving as a mediating mechanism. |
| ev-o-3 | ABSTRACT | 1 | — | Using survey data from 400 Indonesian urban Gen Z users active on Instagram Reels, TikTok, and YouTube Shorts, we conducted SEM analyses to validate the mediation effect of PSI. |
| ev-s-1 | METHOD | 3 | — | This study employed a quantitative cross-sectional survey design to investigate the influence of influencer relatability and trust signals on Generation Z’s purchase intentions |
| ev-s-2 | RESULT AND DISCUSSION | 5 | — | The adjusted R2 value of 0.39 indicates that these variab les collectively explain 39% of the variance in purchase intention, a moderate - to - strong effect size. |
| ev-s-3 | RESULT AND DISCUSSION | 6 | — | SEM analysis confirmed Parasocial Interaction (PSI) as a statistically significant mediator between influencer traits and consumer purchase intention. |
| ev-s-4 | RESULT AND DISCUSSION | 6 | — | The strength of PSI’s mediation aligns with Indonesian Gen Z’s collectivist orientation, which favors emotional storytelling and relatability |
| ev-s-4-2 | RESULT AND DISCUSSION | 6 | — | The strength of PSI's mediation aligns with Indonesian Gen Z's collectivist orientation, which favors emotional storytelling and relatability. |
| ev-s-5 | RESULT AND DISCUSSION | 7 | — | Interactive tools such as Q&A sessions, live streams, and polls enable bidirectional communication and foster real-time emotional involvement |
| ev-s-5-2 | RESULT AND DISCUSSION | 7 | — | Interactive tools such as Q&A sessions, live streams, and polls enable bidirectional communication and foster real-time emotional involvement. |
| ev-s-6 | INTRODUCTION | 2 | — | Prior studies indicate that authenticity and relatability enhance Gen Z’s engagement more effectively than traditional advertising methods |
| ev-s-7 | METHOD | 4 | — | Questions were adapted from validated scales in the influencer marketing literature (Agnihotri et al., 2023; Lou & Kim, 2019), ensuring conceptual robustness. |
| ev-s-8 | CONCLUSION | 8 | — | CONCLUSION This study underscores the central role of parasocial interaction (PSI) in enhancing the effectiveness of influencer marketing strategies targeting Generation Z, particu |
| ev-s-8-2 | CONCLUSION | 8 | — | This study underscores the central role of parasocial interaction (PSI) in enhancing the effectiveness of influencer marketing strategies targeting Generation Z |
| ev-l-1 | METHOD | 4 | — | The study also examined platform-specific variations in engagement and PSI, comparing responses across Instagram, TikTok, and YouTube. |
| ev-l-2 | RESULT AND DISCUSSION | 7 | — | Transparent disclosure of partnerships, unfiltered content, and consistency in personal values are crucial fo r maintaining credibility. |
| ev-l-3 | RESULT AND DISCUSSION | 7 | — | Such engagements not only humanize influencers but also deepen brand loyalty through communal validation. Moreover, as interactions accumulate |

# İlgili kavramlar

- [Öğretmenlerde Mesleki Adanmışlığın Tükenmişliği Azaltıcı Etkisi: İşe Adanmışlık ve Psikolojik Sermayenin Aracılık Rolleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ogretmenlerde-mesleki-adanmisligin-tukenmisligi-azaltici-etkisi-ise-adanmislik-ve-psikolojik-sermayenin-aracilik-rolleri.md)
- [LightGBM Algoritması Kullanılarak TEFAS Üzerindeki Yatırım Fonu Fiyatlarının Tahmin Edilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/lightgbm-algoritmasi-kullanilarak-tefas-uzerindeki-yatirim-fonu-fiyatlarinin-tahmin-edilmesi.md)
- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T15:37:20.186Z
- Kanıt sayısı: 17
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/parasosyal-etkilesimin-gucu-z-kusagi-etkileyici-pazarlamasinda-benzesebilirlik-guven-ve-etik-etkilesim