---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Sosyal Medya Bağımlılığı ve Problemli Sosyal Medya Kullanımı Araştırma Eğilimleri: Bibliyometrik Bir Analiz"
description: "Sosyal medyanın günlük yaşamdaki yaygınlaşması, bireylerin sosyal etkileşim biçimlerini kökten değiştirirken, aynı zamanda ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini de gündeme getirmiştir. Alanyazında habitual sosyal medya kullanımının bağımlılığa yol açabileceği, akademik performansı, sosyal davran"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/sosyal-medya-bagimliligi-ve-problemli-sosyal-medya-kullanimi-arastirma-egilimleri-bibliyometrik-bir-analiz"
doi: "10.3389/fpsyt.2022.1017506"
authors: ["Alfonso Pellegrino", "Alessandro Stasi", "Veera Bhatiasevi"]
citation: "Pellegrino, A., Stasi, A., Bhatiasevi, V. (2022). Research trends in social media addiction and problematic social media use: A bibliometric analysis. Frontiers in Psychiatry, 13, 1017506-1017506. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1017506"
publicationType: "bibliometric"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 10
tags: ["bibliyometrik analiz", "sosyal medya", "sosyal medya bağımlılığı", "problemli sosyal medya kullanımı", "araştırma eğilimleri"]
timestamp: "2026-09-21T07:16:52.610Z"
---

# Sosyal Medya Bağımlılığı ve Problemli Sosyal Medya Kullanımı Araştırma Eğilimleri: Bibliyometrik Bir Analiz

Özgün başlık: Research trends in social media addiction and problematic social media use: A bibliometric analysis
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1017506
Künye (APA 7): Pellegrino, A., Stasi, A., Bhatiasevi, V. (2022). Research trends in social media addiction and problematic social media use: A bibliometric analysis. Frontiers in Psychiatry, 13, 1017506-1017506. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1017506

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Sosyal medyanın günlük yaşamdaki yaygınlaşması, bireylerin sosyal etkileşim biçimlerini kökten değiştirirken, aynı zamanda ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini de gündeme getirmiştir. Alanyazında habitual sosyal medya kullanımının bağımlılığa yol açabileceği, akademik performansı, sosyal davranışları ve kişilerarası ilişkileri bozabileceği yönündeki endişeler artmaktadır. Bu durum, sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı alanlarındaki bilimsel birikimin sistematik bir şekilde değerlendirilmesini, ana eğilimlerin, coğrafi dağılımların ve entelektüel yapıların haritalandırılmasını zorunlu kılmaktadır.

# Akademik özet

Dijital teknolojilerin ve sosyal ağ sitelerinin insanların günlük yaşamlarındaki hızlı yaygınlaşması, küresel düzeyde ciddi bir ruh sağlığı tartışmasını beraberinde getirmistir. Sosyal medyanın anlık iletişim ve bilgi paylaşımı gibi yadsınamaz avantajlarına rağmen, aşırı ve kontrolsüz kullanımın anksiyete, depresyon, yalnızlık, uyku kalitesinde düşüş ve beden imajı memnuniyetsizliği gibi çeşitli psikososyal sorunlarla ilişkili olduğu saptanmıştır. Literatürde habitual kullanımın patolojik bir bağımlılığa dönüşmesi süreci ve bu sürecin ergenler ile genç yetişkinlerin akademik ve sosyal gelişimlerini nasıl baltaladığı sıklıkla tartışılmaktadır. Ancak, bu alandaki bilimsel üretimin ulaştığı hacmi, teorik eğilimleri ve metodolojik boşlukları makro düzeyde ortaya koyan kapsamlı değerlendirmelerin eksikliği, araştırmacıların bütünsel bir bakış açısı geliştirmesini zorlaştırmaktadır.

Bu boşluğu doldurmayı hedefleyen bu çalışma, 2013-2022 yılları arasında sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı konularında yayınlanmış akademik çalışmaları sistematik ve nicel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada yöntem olarak bibliyometrik analiz benimsenmiş olup, veriler Scopus veri tabanından 'social media addiction' ve 'problematic social media use' anahtar kelime dizgileri kullanılarak çekilmiştir. Yapılan filtrelemeler sonuçunda elde edilen 501 nitelikli yayın analize dahil edilmiştir. Elde edilen bibliyografik veriler, yayın hacmi, coğrafi dağılım, üretken yazarlar ve en çok atıf alan kaynaklar bazında performans analizine tabi tutulmuş, entelektüel yapıyı haritalandırmak için ise VOSviewer yazılımı aracılığıyla ortak atıf ve anahtar kelime eş-oluşum analizleri gerçekleştirilmiştir.

Analiz bulguları, alandaki bilimsel üretimin 2013'ten itibaren çok yavaş başladığını, ancak özellikle 2018 yılından sonra ivme kazanarak 2021 yılında 195 yayınla zirveye ulaştığını göstermektedir. Coğrafi açıdan en üretken ülkelerin sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Türkiye olduğu saptanmış ve bu üç ülkenin toplam üretimin yüzde kırk yedisini oluşturduğu belirlenmiştir. Yazar bazında M. D. Griffiths, C. Y. Lin ve A. H. Pakpour en üretken ve en çok atıf alan isimler olarak öne çıkmaktadır. Entelektüel yapı analizi, alanyazının 'Ruh Sağlığı ve Dijital Medya Bağımlılığı' ile 'Sosyal Medya Etkileri ve Siberpsikoloji' şeklinde iki ana tematik küme etrafında şekillendiğini doğrulamaktadır. Ayrıca, incelenen ampirik çalışmaların büyük çoğunluğunun kesitsel yöntemlere dayandığı ve örneklem olarak 19-25 yaş arası üniversite öğrencilerine odaklandığı saptanmıştır.

Ende edilen sonuçlar, sosyal medya bağımlılığı literatürünün metodolojik ve coğrafi açılardan belirli sınırlılıklar içinde sıkıştığını tartışmaya açmaktadır. Özellikle küresel sosyal medya kullanım oranlarının çok yüksek olduğu Asya ve Güney Amerika gibi bölgelerin literatürde yeterince temsil edilmemesi önemli bir boşluk olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, araştırmaların ağırlıklı olarak Facebook ve Instagram platformları ile sınırlı kalması, TikTok ve YouTube gibi güncel mecraların etkilerinin göz ardı edilmesine yol açmaktadır. Çalışma, gelecekteki araştırmaların boylamsal tasarımlara yönelmesi, algoritmik sistemlerin bağımlılık yapıcı mekanizmalarını incelemesi ve daha yaşlı yaş gruplarını kapsamasını önermektedir. Bu yönüyle çalışma, araştırmacılara ve politika yapıcılara alandaki bilimsel birikimin gelişim yönünü gösteren ve gelecekteki ampirik çalışmalar için somut bir yol haritası sunan değerli bir referans kaynağı teşkil etmektedir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, 2013-2022 yılları arasında sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı alanında küresel düzeyde üretilen akademik yayınları bibliyometrik yöntemlerle analiz ederek araştırma eğilimlerini, öne çıkan yazarları, coğrafi dağılımı ve entelektüel yapıyı ortaya koymaktır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, 2013-2022 yılları arasında sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı alanında yayınlanan akademik çalışmaları performans analizi ve bilim haritalama teknikleri kullanılarak inceleyen nicel bir bibliyometrik analiz yaklaşımı benimsemiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Sosyal medya bağımlılığı alanındaki akademik yayın üretimi 2013-2021 yılları arasında katlanarak artmış ve 2021 yılında 195 yayın ile zirve noktasına ulaşmıştır.
2. Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Türkiye, alandaki toplam akademik üretimin yüzde 47'sini gerçekleştirerek en verimli üç ülke olarak öne çıkmıştır.
3. Alandaki en çok atıf alan yayınlar arasında Andreassen ve arkadaşlarının çalışması 405 atıf ile ilk sırada yer alırken, en üretken yazarlar MD Griffiths, CY Lin ve AH Pakpour olmuştur.
4. Anahtar kelime eş-oluşum analizine göre 'sosyal medya bağımlılığı' 178 frekans ile en sık tekrarlanan kavram olurken, bunu 'problemli sosyal medya kullanımı' ve 'internet bağımlılığı' takip etmiştir.

# Yazarın tartışması

Bibliyometrik bulgular, sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı konularındaki akademik ilginin son on yılda ivme kazanarak özellikle 2018 yılından itibaren büyük bir ivmeyle büyüdüğünü göstermektedir. Bu durum, mobil teknolojilerin yaygınlaşması ve sosyal ağların günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle açıklanmaktadır.

Yazarlar, yayınların coğrafi dağılımındaki dengesizliğe dikkat çekerek en yüksek sosyal medya kullanıcı sayısına sahip olan Asya ülkelerinin akademik üretimde henüz ön sıralarda yer almadığını belirtmektedir. Bu tablonun temel nedeni, bu bölgelerde sosyal medyanın ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine yönelik farkındalık ve araştırma altyapısının henüz yeterli düzeye ulaşmamış olmasıdır.

Tartışma bölümünde, mevcut literatürün ağırlıklı olarak 19-25 yaş arası lisans öğrencilerine, Facebook ve Instagram platformlarına ve kesitsel nicel tasarımlara sıkıştığı tespiti yapılmaktadır. Yazarlar, bu durumun nedensellik ilişkilerini açıklamada yetersiz kaldığını ve genel nüfusa genelleme yapmayı zorlaştırdığını dile getirmektedir.

Sonuç olarak, gelecekteki araştırmaların DSM-5 temelli tanı araçlarının geliştirilmesine, öneri algoritmalarının alışkanlık oluşturmadaki rolüne ve gençlerin yanı sıra yaşlı nüfusu da içeren farklı yaş gruplarına odaklanması gerektiği ifade edilmektedir.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, sosyal medya bağımlılığı araştırmalarının çoğunlukla Batılı ülkelerde, kesitsel yöntemlerle ve üniversite öğrencileri üzerinde yürütüldüğünü, gelecekte Doğu Asya ve Güney Amerika gibi bölgelerde, farklı yaş gruplarını kapsayan boylamsal ve algoritmik odaklı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, 2013-2022 yılları arasında sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı konularında üretilen akademik çalışmaları sistematik ve kantitatif bir çerçevede haritalandıran makro düzeyde bir fener görevi görmektedir. Alanyazındaki yayınların tarihsel gelişimini, coğrafi dağılımını, en verimli yayınevlerini ve en üretken yazarları sınıflandırarak araştırmacılara alanın genel bir portresini sunar. Çalışma, iki farklı entelektüel kümenin (dijital medya bağımlılığı/psikiyatri odaklı klinik yaklaşım ile siber-psikoloji/kullanıcı iyi oluşu odaklı davranışsal yaklaşım) sınırlarını çizerek, literatürdeki kavramsal ayrışmayı netleştirmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Önceki bibliyometrik ve sistematik derleme çalışmaları genellikle tek bir sosyal medya platformuna (yalnızca Facebook veya Instagram gibi) ya da ekran başında gerçekleştirilen tekil bir etkinliğe (yalnızca dijital oyun veya mesajlaşma gibi) odaklanmıştır. Bu çalışma ise tüm sosyal medya ağlarını ve tüm ekran süresi faaliyetlerini analiz kapsamına dahil ederek daha bütüncül ve genişletilmiş bir perspektif sunmaktadır. Geçmiş çalışmalarda sıklıkla ele alınan 'Facebook depresyonu', 'gelişmeleri kaçırma korkusu' (FOMO) ve 'sosyal karşılaştırma eğilimi' (SCO) gibi kavramların alanyazında nasıl bir ağ oluşturduğunu somut verilerle ortaya koyarak önceki birikimi ileriye taşımaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, Scopus veri tabanından süzülen 501 nitelikli yayını VOSviewer yazılımı kullanarak citation, co-citation ve anahtar kelime eş-oluşum analizine tabi tutmuş ve literatürdeki metodolojik tıkanıklıkları gün yüzüne çıkarmıştır. Mevcut araştırmaların çok büyük bir kısmının 19-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencilerine sıkıştığını, ampirik çalışmaların neredeyse tamamının kesitsel nicel tasarımlarla yürütüldüğünü ve nedensellik bağlamının zayıf kaldığını ortaya koyarak gelecekteki derleme ve birincil araştırmalar için kritik bir metodolojik yol haritası sunmuştur.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Sosyal medya bağımlılığı literatürünün metodolojik kısıtlılıkları ve örneklem tekdüzeliği.** — Araştırmacı, kendi tez çalışmasında mevcut literatürün ağırlıklı olarak kesitsel çalışmalara dayandığını ve 19-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencilerine sıkıştığını bu çalışmanın bibliyometrik bulgularıyla kanıtlayabilir.
- **Sosyal medya bağımlılığı yayınlarının küresel coğrafi dağılımındaki asimetrik yapı.** — Kullanıcı sayısının çok yüksek olduğu Asya ülkelerinin aksine, akademik üretimin yüzde 47 gibi ezici bir oranla ABD, İngiltere ve Türkiye'de yoğunlaştığını tartışmak için bu makalenin coğrafi haritalama verilerine başvurulabilir.
- **Gelişmekte olan bölgelerde ve az temsil edilen coğrafyalarda sosyal medya bağımlılığı araştırması yapmanın gerekliliği.** — Tez yazarı, kendi yerel çalışmasının literatürdeki coğrafi boşluğu doldurma yönündeki özgün değerini, makaledeki az temsil edilen bölgelere yönelik küresel araştırma çağrısıyla temellendirebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **TikTok ve Instagram Reels platformlarının etkileşim odaklı sıralama algoritmaları, genç yetişkinlerde boylamsal süreçte problemli sosyal medya kullanımını nasıl tetiklemektedir?**
  - Desen: Türkiye'deki farklı üniversitelerden seçilen 18-24 yaş arası gençlerle yürütülecek boylamsal bir panel çalışmasıdır. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecektir. Katılımcıların ekran süreleri ve standartlaştırılmış anket verileri altı ay boyunca üç dalga halinde toplanacak, analizde Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) kullanılacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların, mevcut literatürün kesitsel tasarımlara sıkıştığı ve algoritmaların (engagement-based ranking) bağımlılık süreçlerindeki etkisinin araştırılması gerektiği yönündeki gelecek araştırma çağrısından türetilmiştir.
- **50 yaş ve üzeri bireylerde Facebook ve WhatsApp bağımlılığının düzeyi, genç yetişkinlerle karşılaştırıldığında yaşam memnuniyetini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılan 50 yaş üzeri 400 katılımcıyı kapsayan ilişkisel bir araştırma tasarımıdır. Örneklem genişliği istatistiksel güç analizi gereksinimlerine göre doğrulanacaktır. Veriler Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak toplanacak ve regresyon analizleriyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Makalede sunulan, mevcut literatürün neredeyse tamamen 19-25 yaş arası lisans öğrencilerine odaklanmış olması ve yaşlı nüfusun ihmal edilmiş olması yönündeki metodolojik kısıtlılıktan hareketle tasarlanmıştır.
- **DSM-5 İnternet Oyun Oynama Bozukluğu kriterlerinden uyarlanan ölçekler, klinik popülasyonda problemli sosyal medya kullanımını ne ölçüde doğru sınıflandırmaktadır?**
  - Desen: Psikiyatri kliniklerine başvuran hastalar ile sağlıklı kontrollerden oluşan arındırılmış bir örneklem grubunda yürütülecek tanısal geçerlilik araştırmasıdır. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ve alıcı işletim karakteristiği (ROC) analizi gereksinimlerine göre belirlenecektir. DSM-5 uyarlamalı tanısal görüşmeler gerçekleştirilerek ROC analizleri yapılacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların gelecek araştırma önerilerinde ısrarla belirttiği, literatürdeki tarama araçlarının ve klinik tanı kriterlerinin (screening instruments/diagnostic criteria) yetersizliği ve standardizasyon eksikliği problemine odaklanır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-01 | Abstract | 1 | — | Bibliometric analysis was conducted on 501 articles t hat were extracted from the Scopus database using the keywords social media addiction and problematic social media use. |
| ev-s-01 | Abstract | 1 | — | Bibliometric analysis was conducted on 501 articles t hat were extracted from the Scopus database using the keywords social media addiction and problematic social media use. |
| ev-s-02 | Volume, growth trajectory, and geographic distribution of the literature | 5 | — | As shown in Figure 2 , publication rates started very slowly in 2013 but really took off in 2018, after which publications dramatically increased each year until a Frontiersin Psyc |
| ev-s-03 | Abstract | 1 | — | The bibliometric analysis presented i n this paper shows that the US, the UK, and Turkey accounted for 47% of the publicati ons in this field. |
| ev-s-04 | Most influential source title in the field of social media addiction and its problematic use | 8 | — | Andreassen has received the most citations among the 10 most significant papers on social media addiction, with 405 |
| ev-s-05 | Keyword co-occurrence analysis | 9 | — | The results indicate that “social media addiction” is the most frequent keyword (178 occurrences), followed by “problematic social media use” (74 occurrences), “internet addiction” |
| ev-s-06 | Research directions for future studies | 12 | — | Validated DSM-V-based instruments could shed light on the factors behind social media use disorder. |
| ev-l-01 | Introduction | 2 | — | The present study was conducted to review the extant literature in the domain of social media and analyze global research productivity during 2013–2022. |
| ev-l-02 | Introduction | 1 | — | The bibliometric analysis presented i n this paper shows that the US, the UK, and Turkey accounted for 47% of the publicati ons in this field. |
| ev-l-03 | Research directions for future studies | 13 | — | the authors suggest encouraging more studies on internet and social media addiction in underrepresented regions with high social media penetration rates such as Southeast Asia and  |

# İlgili kavramlar

- [Toksik Liderlik ile Örgütsel Performans Arasındaki İlişki: Hemşire Sessizliğinin Aracılık Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/toksik-liderlik-ile-orgutsel-performans-arasindaki-iliski-hemsire-sessizliginin-aracilik-etkisi.md)
- [Rekreasyonel Faaliyetlerle İlişkili Ormanlık Alanlardaki Temiz ve Sürdürülebilir Çevre Sorunları: Litvanya ve Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/rekreasyonel-faaliyetlerle-iliskili-ormanlik-alanlardaki-temiz-ve-surdurulebilir-cevre-sorunlari-litvanya-ve-turkiye-ornegi.md)
- [Çin'in Eyalet Düzeyindeki Bölgelerinde Küresel Değer Zinciri Eklemlenmesi, Dijital Ekonomi ve Yeşil Yenilikçilik Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinin-eyalet-duzeyindeki-bolgelerinde-kuresel-deger-zinciri-eklemlenmesi-dijital-ekonomi-ve-yesil-yenilikcilik-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)
- [Tarihsel Perspektifte Türkiye-Rusya İlişkileri: Desenler, Değişim ve Karşıtlık](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/tarihsel-perspektifte-turkiye-rusya-iliskileri-desenler-degisim-ve-karsitlik.md)
- [SEÇİLMİŞ MAKROEKONOMİK GÖSTERGELERİN KAYIT DIŞI EKONOMİ ÜZERİNE ETKİSİ: BALKAN ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/secilmis-makroekonomik-gostergelerin-kayit-disi-ekonomi-uzerine-etkisi-balkan-ulkeleri-ve-turkiye-ornegi.md)
- [Elektrikli Araç Tüketici Davranışlarının İncelenmesi: Dijital İnovasyon, Çevresel Kaygı, Algılanan Değer ve Sosyal Etkinin Satın Alma Niyetine Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/elektrikli-arac-tuketici-davranislarinin-incelenmesi-dijital-inovasyon-cevresel-kaygi-algilanan-deger-ve-sosyal-etkinin-satin-alma-niyetine-etkisi.md)
- [Sezgilerle Çelişen Sahte Bilimin Zihnin İletişim Değerlendirme Mekanizmaları Aracılığıyla Yayılımı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/sezgilerle-celisen-sahte-bilimin-zihnin-iletisim-degerlendirme-mekanizmalari-araciligiyla-yayilimi.md)
- [Yükselen E-7 Ülkelerinde Yenilenebilir Enerji, İnsani Gelişme ve Teknolojik İnovasyonun Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi Bağlamında Yeniden Değerlendirilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/yukselen-e-7-ulkelerinde-yenilenebilir-enerji-insani-gelisme-ve-teknolojik-inovasyonun-cevresel-kuznets-egrisi-hipotezi-baglaminda-yeniden-degerlendirilmesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-21T07:16:52.610Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/sosyal-medya-bagimliligi-ve-problemli-sosyal-medya-kullanimi-arastirma-egilimleri-bibliyometrik-bir-analiz