---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Sürdürülebilir Kent Planlaması ve Afet Risk Yönetimi: Kayseri Deneyimleri"
description: "Doğal afetlerin sıklığı ve yıkıcı etkilerinin küresel ölçekte artması, kentsel alanlarda risklerin bilimsel yöntemlerle analiz edilmesini ve proaktif kent planlaması ile adaptasyon politikalarının geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Geleneksel olarak kent planlaması ile afet risk yönetimi arasında"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/surdurulebilir-kent-planlamasi-ve-afet-risk-yonetimi-kayseri-deneyimleri"
doi: "10.65520/erciyesfen.1863734"
authors: ["Şevin Şahin", "Neşe Yılmaz Bakır"]
citation: "Şahin, Ş., Bakır, N. Y. (2026). Sustainable Urban Planning and Disaster Risk Management: Experiences from Kayseri. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 42(1). https://doi.org/10.65520/erciyesfen.1863734"
publicationType: "case-study"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 15
tags: ["Kent Planlama", "Doğal Afetler", "Haritalama", "Kayseri"]
timestamp: "2026-10-11T10:40:57.851Z"
---

# Sürdürülebilir Kent Planlaması ve Afet Risk Yönetimi: Kayseri Deneyimleri

Özgün başlık: Sustainable Urban Planning and Disaster Risk Management: Experiences from Kayseri
DOI: https://doi.org/10.65520/erciyesfen.1863734
Künye (APA 7): Şahin, Ş., Bakır, N. Y. (2026). Sustainable Urban Planning and Disaster Risk Management: Experiences from Kayseri. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 42(1). https://doi.org/10.65520/erciyesfen.1863734

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

## Kısa cevap

**Kayseri ilinde dogal afetlerin mekansal dagilimi ve kent planlama süreçleriyle ilişkisi nasıl incelenmistir?**

Bu çalışmada Kayseri kenti ozelinde dogal afet envanteri cikarilmis, ArcGIS ile riskli alanlar haritalandirilmis ve planlama donemlerindeki afet yaklaşimlari incelenmistir. Araştırma sonuçunda il genelinde 98 afete maruz bölge tespit edilmiş ve 1967-2017 yillari arasinda 2072 afet konutu insa edildigi belirlenmistir.

- Kayseri kenti kaya dusmesi afetleri acisindan ulke genelinde en yüksek risk tasiyan yerlesimler arasinda yer almaktadir.
- Besinci plan donemine kadar nazim imar planlarinda ayrintili afet hukumleri yer almazken, 2006 sonrasi planlarda jeolojik etutler zorunlu hale getirilmistir.
- Develi ve Sariz ilceleri farklı dogal afet turlerine en yüksek duzeyde maruz kalan bölgeler olarak haritalandirilmistir.

# Alan bağlamı

Doğal afetlerin sıklığı ve yıkıcı etkilerinin küresel ölçekte artması, kentsel alanlarda risklerin bilimsel yöntemlerle analiz edilmesini ve proaktif kent planlaması ile adaptasyon politikalarının geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Geleneksel olarak kent planlaması ile afet risk yönetimi arasındaki bağımsızlık eğilimi, entegre metodolojilerin eksikliğini ortaya çıkarmıştır. Bu durum, kentsel dayanıklılık ve sakınım planlaması gibi yaklaşımların önemini artırarak, fiziksel, ekonomik ve sosyal kentsel özelliklerin sistemik etkileşimini dikkate alan bütüncül planlama gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu çalışma, Kayseri gibi orta ölçekli bir Anadolu kentinde kentsel planlama ve afet risk ilişkisi çerçevesindeki engelleri derinlemesine analiz ederek ve potansiyel çözümleri belirleyerek bu alandaki mevcut boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.

# Akademik özet

Son yıllarda doğal afetlerin sıklığı ve etkilerindeki artış, kentsel alanlarda kapsamlı risk yönetimi stratejilerine duyulan ihtiyacı derinleştirmiştir. Geleneksel yaklaşımlar, kent planlaması ile afet riskini genellikle bağımsız konular olarak ele almış, bu da afetlere karşı dirençli kent sistemlerinin geliştirilmesinde bütüncül bir bakış açısı eksikliği yaratmıştır. Oysa, şehirlerin fiziksel, ekonomik ve sosyal özelliklerinin birbirini etkilediği sistemik bir anlayışla, kentsel dayanıklılık ve sakınım planlaması gibi entegre yaklaşımlar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, uluslararası ve ulusal düzeyde afet risk azaltma çabaları hız kazanırken, kent planlama perspektifinden bütünleşik pratik metodolojilerin eksikliği önemli bir araştırma sorununu oluşturmaktadır.

Bu çalışma, Kayseri kenti özelinde afet riskini, kentsel planlama ve afet ilişkisindeki engelleri anlamayı ve olası çözümleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma metodolojisi kapsamında, Kayseri ili için heyelan, kaya düşmesi, sel/su baskını, çığ ve deprem olarak belirlenen doğal afetlere yönelik detaylı bir envanter hazırlanmıştır. Bu envanterden elde edilen noktasal afet verileri, ArcGIS coğrafi bilgi sistemi kullanılarak haritalanmış ve afete maruz bölgelerdeki yoğunluk eğilimleri görselleştirilmiştir. Ayrıca, Kayseri'nin çeşitli planlama dönemleri (1944 öncesi, 1944-1975, 1975-1986, 1986-2006, 2006-günümüz) titizlikle incelenerek, afetlerle ilgili yaklaşımlar, çalışmalar ve uygulanan politikalar arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Bu çok yönlü inceleme, kentin afet geçmişini ve planlama süreçlerinin gelişimini ortaya koymuştur.

Çalışmanın bulguları, Kayseri ilinde toplam 98 afete maruz bölge bulunduğunu ve bu afet türleri arasında kaya düşmelerinin Melikgazi, Kocasinan, Develi, İncesu, Yeşilhisar, Tomarza ve Talas ilçelerinde özellikle yaygın olduğunu göstermektedir. Sel ve su baskını olaylarının da İncesu ilçesinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Tarihsel planlama süreçleri incelendiğinde, V. Plan dönemine kadar afetlere yönelik detaylı bir hükme rastlanmazken, 1967-2017 yılları arasında yaşanan afetler sonrası toplam 2.072 afet konutu inşa edildiği belirlenmiştir. Ancak, 2006 yılından itibaren hazırlanan 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planı raporunda jeolojik ve jeoteknik etütler, acil toplanma alanları ve yol genişlikleri gibi afetlere yönelik spesifik hükümlerin ilk kez yer aldığı bulgulanmıştır.

Bu araştırma, Kayseri örneği üzerinden, afet ve planlama arasındaki karmaşık ilişkiyi bütüncül bir perspektifle analiz ederek, tek bir afete odaklanan veya statik değerlendirmelere dayanan önceki çalışmalardan ayrılmaktadır. Bulgular, afet risk azaltımının sürdürülebilir kentsel gelişme hedefleriyle entegre edilmesi gerektiğini ve entegre kamu politikalarına acil ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'deki planlama ve uygulama süreçlerindeki parçalanmışlık, koordinasyon eksikliği ve yetki karmaşasının bütüncül planlamayı güçleştirdiği tartışılmış, bu bağlamda uzamsal strateji planlarının ve afet eylem programlarının kritik rolü vurgulanmıştır. Çalışma, metropol alanlara odaklanan çoğu literatürün aksine, orta ölçekli bir Anadolu kentinin dinamiklerini inceleyerek, benzer sosyo-mekânsal özelliklere sahip diğer kentler için karşılaştırmalı analizlere ve kanıta dayalı politika önerilerine değerli ampirik katkılar sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Kayseri kenti özelinde afet riskini, kentsel planlama-afet ilişkisi kurgusu üzerindeki engelleri anlamayı ve olası çözümleri belirlemeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, Kayseri kenti ozelinde afet riskini, kentsel planlama ve afet ilişkisi kurgusu üzerindeki engelleri anlamayi ve olasi çözümleri belirlemeyi amaçlayan örnek olay incelemesi desenine dayanmaktadir.

# Bulgular ve önermeler

1. Kayseri ilinde heyelan, kaya dusmesi, sel veya su baskini, cig ve deprem turunde toplam 98 afet olayi tespit edilmiş olup, bu olaylarin en yoğun goruldugu ilce Develi'dir.
2. Kayseri ili kaya dusmesi afetleri acisindan ulke genelinde sıklık ve etkilenen afetzede yerlesim sayisi bakımından ilk sirada yer almakta ve bu tehlike Özellikle Melikgazi ile Kocasinan ilcelerinde yayginlik göstermektedir.
3. Planlama süreçlerinde besinci plan donemine kadar detayli bir afet hukumune rastlanmazken, 1967 ile 2017 yillari arasinda ilgili kurumlarca toplam 2072 afet konutu insa edilmiştir.
4. 2006 tarihinde onaylanan 1/25000 ölçekli Nazım Imar Planı raporunda ilk kez afetler ve afet bölgelerine ilişkin genel politikalar ile jeolojik-jeoteknik etut zorunlulugu gibi düzenlemelere yer verilmistir.

# Yazarın tartışması

Kayseri kenti ozelinde gerceklestirilen bu araştırma, farklı dogal afet turlerinin mekansal dagilimini ve kentsel gelisme dinamikleriyle ilişkisini ArcGIS tabanlı haritalama yöntemleriyle ortaya koymaktadir. Elde edilen bulgular, il genelinde kaya dusmesi ve sel gibi risklerin belirli ilcelerde yoğunlastigini ve düzenli kent kimligi ile afet acikligi arasinda celiskiler bulundugunu göstermektedir.

Yazarlar, kent planlama ve afet yönetimi arasindaki ilişkinin gecmis planlama donemlerinde yeterince ele alinmadigini, ancak 2006 yilindan itibaren hazirlanan nazim imar planlarinda jeolojik etut zorunluluklari ve sakinim kararlarinin yer almaya basladigini açıklamaktadir. Bu süreçte uretilen afet konutlari ve yasal düzenlemeler, yerel yönetimlerin afetlere uyum sağlama cabalarini somutlastirmaktadir.

Tartisma bolumunde ulusal ve uluslararasi literatürle kurulan ilişkiler çerçevesinde, afet risk azaltma çalışmalarının cogu zaman muhendislik çözümleri ve yapi denetimi duzeyinde kaldigi, sehir planlama perspektifinden butuncul metodolojilerin eksik oldugu vurgulanmaktadir. Mevcut planlama sistemindeki kurumlar arasi yetki daginikligi ve koordinasyon eksikligi, sakinim planlamasinin etkinliğini sınırlayan temel faktorler olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak yazarlar, stratejik plan kademelenmesinin guclendirilmesi, entegre afet haritalari ve eylem programlarinin oluşturulmasi gerektigini belirtmektedir. Kentsel genislemenin riskli alanlardan uzaklastirilmasi ve toplumsal katılımin sağlanmasi, orta ölçekli Anadolu kentlerinde dayanikli yapilar insa etmek için kritik bir zorunluluk olarak ortaya konulmaktadir.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, planlama süreçlerinin riskli alanlarda kentsel genislemenin sınırlandirilmasi, gecici konut programlarinin değerlendirilmesi, tehlike odakli planlama politikalarinin geliştirilmesi ve topluluklarin afet planlamasina dahil edilmesi yonunde iyilestirilmesi gerektigini sonuç bolumunde vurgulamaktadir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, sehir planlama disiplini ile afet yönetimi arasindaki kopuklugu gidermeye yonelik kuramsal ve pratik bir çerçeve sunmaktadir. Özellikle orta ölçekli Anadolu kentlerinde afet risklerinin mekansal planlama süreçlerine entegrasyonu konusundaki eksiklikleri, Kayseri ozelinde tarihsel bir perspektifle analiz etmektedir. Literatürde genellikle muhendislik odakli ele alinan afet yönetimini, 1944 Oelsner-Aru planindan gunumuze kadar olan imar süreçleriyle ilişkilendirerek planlama odakli bir yaklaşima dönüşturmektedir. Makale, sakinim planlamasinin (mitigation planning) sadece yapi denetimi degil, ayni zamanda arazi kullanim kararlari ve kentsel makroform yönetimi oldugunu kanıtlarla ortaya koyan onemli bir kaynak islevi gormektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Metin, Nelson ve French (2002) tarafindan ortaya konulan plan kalitesinin afet zararlarini azaltmadaki etkisi ile Balamir (2007) tarafindan geliştirilen sakinim planlamasi kavramsal altyapisini temel almaktadir. Uluslararasi literatürde UNISDR terminolojisi ve ISDR stratejileri ile kurulan bağlantilar, Turkiye'deki yerel planlama hiyerarsisiyle (1/100.000, 1/25.000 ve 1/1.000) sentezlenmektedir. Önceki çalışmalarin genellikle tekil afet turlerine odaklanmasina karsin, bu çalışma Kayseri'deki kaya dusmesi, sel ve deprem gibi coklu tehlikeleri ArcGIS tabanlı Density Estimation yöntemiyle bir arada değerlendirerek metodolojik bir genisleme sağlamaktadir.

Literatür taramasına katkısı: Çalışmanın literatür taramalarina en buyuk katkısi, 1960-2017 yillari arasini kapsayan 57 yillik bir afet envanterini ve bu süreçte uretilen 2.072 afet konutunun verisini sunmasidir. Kayseri'nin Turkiye genelinde kaya dusmesi afetleri acisindan ilk sirada yer aldigina dair somut veriler, bölgesel risk analizleri için kritik bir veri seti sağlamaktadir. Ayrıca, imar planlarinda afet hukumlerinin ilk kez 2006 yilinda yer almaya basladigina dair tarihsel tespitiyle, Turkiye'deki planlama mevzuatinin gelişimini donemsel bazda kanıtlarla belgelemektedir. Bu veriler, benzer sosyo-mekansal özelliklere sahip diğer Anadolu kentleri için karşılaştırmali bir model oluşturmaktadir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Kent planlamasi ve afet risk yönetimi geleneksel olarak birbirinden bagimsiz tartisilmaktadir.** — Yazarin Giris bolumunde sundugu literatür ozetiyle, planlama ile afet yönetimi arasindaki entegrasyon eksikligi vurgulanabilir.
- **Kayseri ili kaya dusmesi olaylari acisindan ulusal ölçekte en yüksek riske sahip illerden biridir.** — Kayseri'nin kaya dusmesi frekansi ve etkilenen yerlesim sayisi bakimindan Turkiye'deki birincil konumu bu veriyle desteklenebilir.
- **Noktasal afet verileri CBS üzerinde yoğunluk analizi yöntemiyle sürekli yuzeylere dönüşturulebilir.** — Afet envanter verilerinin Density Estimation (DE) yöntemiyle haritalandirilmasi süreçi metodolojik örnek olarak sunulabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **2006 sonrasi nazim imar planlarindaki jeolojik etut zorunlulugu, Melikgazi'deki kaya dusmesi riskli alanlardaki yapi yoğunlugunu nasıl etkilemistir?**
  - Desen: Makaledeki 2006 plan verileri baz alinarak, 2006 oncesi ve sonrasi imar izinleri ArcGIS ortaminda cakistirilacak; veri doygunlugu sağlanana kadar riskli alanlardaki yeni insaat ruhsatlari mekansal regresyon analizi ile incelenecektir.
  - Gerekçe: Yazarin 2006 planiyla gelen jeolojik etut zorunluluguna dair bulgusu, bu kuralin sahadaki etkinliğinin sörgülanmasini gerekli kilmaktadir.
- **Kayseri'de insa edilen 2.072 afet konutunun lokasyon kararlari, kentin dogal esikleri ve surdurulebilir buyume akslari ile ne derece uyumludur?**
  - Desen: 1967-2017 donemine ait 2.072 konutun koordinatlari, kentin tarihsel buyume haritalari üzerine islenecek; yer secim kriterleri nitel gorusmeler ve CBS tabanlı yerlesim uygunluk analiziyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalede sunulan toplam afet konutu verisi, bu konutlarin kentin makroformu üzerindeki uzun vadeli etkisinin analiz edilmesine olanak sağlar.
- **Kayseri orneginde yerel yönetimler ve AFAD arasindaki koordinasyon mekanizmalari, sakinim planlamasi kararlarinin uygulanabilirligini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Belediye ve AFAD yetkilileriyle yari yapilandirilmis gorusmeler yapilacak; 2006 sonrasi imar kararlarinda kurum goruslerinin uygulanma orani dokuman analiziyle saptanacaktir.
  - Gerekçe: Yazarin tartisma bolumunde belirttigi 'kurumlar arasinda koordinasyonun iyilesmesi' gerekliligi, bu nitel araştırmanın temel cikis noktasidir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-001 | Abstract | 1 | — | Keywords: Urban Planning, Natural Disasters, Mapping, Kayseri |
| ev-o-002 | 1. Introduction | 3 | — | This study aims to understand the obstacles in the urban planning-disaster relationship framework and to identify possible solutions regarding disaster risk in the city of Kayseri. |
| ev-s-001 | 1. Introduction | 1 | — | This study aims to understand the disaster risk, urban planning - disaster preparedness obstacles in Kayse ri, and to identify potential solutions. |
| ev-s-002 | 3. Results | 1 | — | The prepared disaster inventory shows that there is a total of 98 disaster - prone areas in the province. |
| ev-s-003 | 3.1. Rockfall | 7 | — | Kayseri is evaluated within the scope of rockfall disasters; it ranks first in the country in terms of frequency and number of affected disaster victims—settlements. |
| ev-s-004 | Abstract | 1 | — | a total of 2,072 disaster housing units were constructed following disasters between 1967 and 2017. |
| ev-s-005 | 3.5. The Interplay between Urban Planning and Disasters in Kayseri | 12 | — | Decisions regarding disasters and disaster areas were first mentioned in the 1/25000 scale Master Plan report dated 14.07.2006 |
| ev-s-006 | 1. Introduction | 2 | — | (2016) stated, these studies have not presented an integrated practical m ethodology from an urban planning perspective. |
| ev-s-007 | 1. Introduction | 2 | — | Nelson and French (2002) provide evidence for this claim by analyzing the connections between seismic damage from the 1994 Northridge earthquake and seismic safety components in co |
| ev-s-008 | 4. Discussion and Conclusion | 17 | — | In conclusion, planning processes should be improved to include limiting urban expansion in risky areas, evaluating temporary housing programs, developing hazard-focused planning p |
| ev-l-001 | 3.1. Rockfall | 7 | — | Kayseri is evaluated within the scope of rockfall disasters; it ranks first in the country in terms of frequency and number of affected disaster victims — settlements |
| ev-l-002 | 2. Material and Method | 4 | — | The dataset developed from this disaster inventory was then mapped using Density Estimation (DE) of disaster data across Kayseri province using a Geographic Information System (Arc |
| ev-l-003 | 3.5. The Interplay between Urban Planning and Disasters in Kayseri | 12 | — | Decisions regarding disasters and disaster areas were first mentioned in the 1/25000 scale Master Plan report dated 14.07.2006, and the following provisions regarding disasters wer |
| ev-l-004 | 4. Discussion and Conclusion | 17 | — | In conclusion, planning processes should be improved to include limiting urban expansion in risky areas, evaluating temporary housing programs, developing hazard - focused planning |
| ev-l-005 | 1. Introduction | 2 | — | Examining the literature on risk reduction and urban planning reveals that disaster risk and urban planning are typically discussed independently. |

# İlgili kavramlar

- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)
- [Çin'de Turizm Hareketliliğinin Turizm Ekonomik Büyümesine Katkısı: Mekansal Panel Veri ve LMDI Ayrıştırma Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cinde-turizm-hareketliliginin-turizm-ekonomik-buyumesine-katkisi-mekansal-panel-veri-ve-lmdi-ayristirma-analizi.md)
- [Devletin Medya Aygıtı: Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Tarafından Üretilen Kültürel Hegemonya](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/devletin-medya-aygiti-turkiye-radyo-ve-televizyon-kurumu-tarafindan-uretilen-kulturel-hegemonya.md)
- [Çevrimiçi Alışverişte Mükemmeliyetçilik ve Karar Erteleme: Kaçırma Korkusu ile Yukarı Doğru Sosyal Karşılaştırmanın Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cevrimici-alisveriste-mukemmeliyetcilik-ve-karar-erteleme-kacirma-korkusu-ile-yukari-dogru-sosyal-karsilastirmanin-etkisi.md)
- [Türkiye Enflasyon Dinamiklerinin İthalat Fiyat Endeksli Phillips Eğrisi Varyantlarına Dayalı Bir Değerlendirmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiye-enflasyon-dinamiklerinin-ithalat-fiyat-endeksli-phillips-egrisi-varyantlarina-dayali-bir-degerlendirmesi.md)
- [Marka Güveninin Medikal Turizme Yönelik Algıya Etkisinde Sosyal Medya Pazarlama Aktivitelerinin Aracılık Rolünün Belirlenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/marka-guveninin-medikal-turizme-yonelik-algiya-etkisinde-sosyal-medya-pazarlama-aktivitelerinin-aracilik-rolunun-belirlenmesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-10-11T10:40:57.851Z
- Kanıt sayısı: 15
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/surdurulebilir-kent-planlamasi-ve-afet-risk-yonetimi-kayseri-deneyimleri