---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Tallinn Neoliberal Konut Piyasasında Gençler İçin Gerileyen Ev Sahipliği Erişimi ve Artan Konut Eşitsizlikleri"
description: "Avrupa genelinde konutun finansallaşması, kamusal sosyal politikaların gerilemesi ve konut fiyatlarının gelirlerin üzerinde artması, özellikle genç nüfusun konut piyasasına erişimini zorlaştırmaktadır. Aşırı liberal konut rejimiyle öne çıkan Tallinn'de, 2010-2020 dönemindeki hızlı fiyat artışları ge"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/tallinn-neoliberal-konut-piyasasinda-gencler-icin-gerileyen-ev-sahipligi-erisimi-ve-artan-konut-esitsizlikleri"
doi: "10.3389/frsc.2023.1149087"
authors: ["Anneli Kährik", "Ingmar Pastak"]
citation: "Kährik, A., Pastak, I. (2023). Access to homeownership in decline—rising housing inequalities for young people in the neoliberal housing market of Tallinn. Frontiers in Sustainable Cities, 5. https://doi.org/10.3389/frsc.2023.1149087"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 10
tags: ["konut erişilebilirliği", "ev sahipliği", "gençler", "Tallinn", "Estonya"]
timestamp: "2026-08-14T19:16:22.880Z"
---

# Tallinn Neoliberal Konut Piyasasında Gençler İçin Gerileyen Ev Sahipliği Erişimi ve Artan Konut Eşitsizlikleri

Özgün başlık: Access to homeownership in decline—rising housing inequalities for young people in the neoliberal housing market of Tallinn
DOI: https://doi.org/10.3389/frsc.2023.1149087
Künye (APA 7): Kährik, A., Pastak, I. (2023). Access to homeownership in decline—rising housing inequalities for young people in the neoliberal housing market of Tallinn. Frontiers in Sustainable Cities, 5. https://doi.org/10.3389/frsc.2023.1149087

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Avrupa genelinde konutun finansallaşması, kamusal sosyal politikaların gerilemesi ve konut fiyatlarının gelirlerin üzerinde artması, özellikle genç nüfusun konut piyasasına erişimini zorlaştırmaktadır. Aşırı liberal konut rejimiyle öne çıkan Tallinn'de, 2010-2020 dönemindeki hızlı fiyat artışları genç kuşakların ev sahibi olma oranlarını düşürmüş, özel kiralık sektöre bağımlılığı ve kuşaklararası eşitsizlikleri derinleştirmiştir.

# Akademik özet

Çağdaş kentlerde konutun finansallaşması ve kamusal konut politikalarının zayıflaması, konut maliyetlerinin hanehalkı gelirlerinden daha hızlı yükselmesine yol açarak ciddi bir erişilebilirlik krizi yaratmıştır. Konutun sadece bir barınma hakkı olmaktan çıkıp finansal bir yatırım aracına dönüştüğü bu neoliberal dönüşüm sürecinde, gelir eşitsizlikleri doğrudan konut eşitsizliklerine ve sosyo-mekânsal ayrışmaya yansımaktadır. Özelleştirme reformları sonrasında ultra-liberal bir konut rejiminin egemen olduğu Estonya'nın başkenti Tallinn, devlet müdahalesinin son derece sınırlı kalması ve özel kiralık sektörün denetimsiz gelişimiyle bu krizin belirgin biçimde yaşandığı kentlerden biridir. Gelir artışlarının konut fiyat enflasyonunun gerisinde kaldığı ve banka kredi koşullarının sıkılaştığı bu yapısal ortamda, piyasaya yeni giren genç kuşaklar mülkiyet ediniminde ciddi engellerle karşılaşmaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, 2010 ile 2020 yılları arasında Tallinn kentsel bölgesinde 20-34 yaş grubundaki genç hanehalklarının ev sahipliğine erişim düzeylerindeki değişimi ve bu değişimi şekillendiren sosyo-ekonomik belirleyicileri çözümlemektir. Araştırmada 2010 ve 2020 yıllarına ait AB Gelir ve Yaşam Koşulları (EU-SILC) verileri kullanılmış, ev sahibi olma ile kiralık sektörde yer alma durumu arasındaki bağımlı değişken ikili lojit regresyon modelleriyle analiz edilmiştir. İncelemede hanehalkı başkanı yaşı, hanehalkı üyesi başına düşen gelir, istihdam durumu, eğitim düzeyi, etnik köken, hane yapısı ve konutun mekânsal konumu gibi değişkenler dikkate alınmıştır. İki farklı genç kohortunun karşılaştırılması yoluyla, makro-ekonomik dönüşümlerin ve konut fiyat artışlarının gençlerin konut kariyerleri üzerindeki dönüştürücü etkisi ampirik olarak sınanmıştır.

Bulgular, 2010-2020 dekadında gençlerin ev sahibi olma oranında dramatik bir düşüş yaşandığını ve 20-34 yaş grubunda kiralık sektörde yaşayanların oranının %31,9'dan %47,7'ye yükseldiğini göstermektedir. Gelir düzeyinin ev sahibi olma olasılığı üzerindeki etkisi 2020 yılında olağanüstü artmış; yüksek gelirli gençlerin ev sahibi olma olasılığı düşük gelirlilere kıyasla 14 katına çıkmıştır. İstihdam edilen en az bir bireyin varlığı ve yüksek eğitim seviyesi mülkiyet ediniminde kritik avantajlar sağlarken, tek kişilik haneler ve çocuksuz çiftler kiralık sektörde sıkışıp kalmaktadır. Ayrıca ev sahipliği düşük katlı suburban bölgelerde ve müstakil yapılarda yoğunlaşırken, kiralık konutların büyük bölümü kent merkezindeki tarihi dokuda veya kentin çeperindeki Sovyet döneminden kalma yüksek katlı toplu konut alanlarında kümelenmektedir.

Tartışma ve sonuç bölümünde yazarlar, Tallinn'de yaşanan bu mülkiyet kaybının gençlerin toplumsal entegrasyonu ve uzun vadeli refahı üzerinde derin olumsuz etkiler doğuracağını vurgulamaktadır. Finansallaşmış piyasa koşullarında ebeveyn servetine ve kuşaklararası mülk transferlerine erişimi olmayan gençler, yüksek kira yükü ve güvencesiz barınma koşulları nedeniyle piyasada dezavantajlı konuma düşmektedir. Elde edilen ampirik kanıtlar, konut rejimlerinde devletin sosyal konut ve planlama düzenlemeleriyle daha aktif rol alması gerektiğini göstermekte; konut eşitsizliği literatürüne Doğu Avrupa neoliberal dönüşüm deneyimi üzerinden önemli bir katkı sunmaktadır. Bu çalışma, kentsel sosyoloji, konut politikaları ve gençlik araştırmaları alanında çalışan araştırmacılar için ampirik ve kuramsal açıdan güçlü bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, 2010-2020 döneminde Tallinn kentsel bölgesinde konut fiyat artışları ve piyasa koşulları çerçevesinde genç hanehalklarının ev sahipliğine erişim düzeylerindeki değişimi, sosyo-ekonomik farklılaşmaları ve konut kalitesi ile mekânsal konumlaşma üzerindeki etkilerini analiz etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, Tallinn kentsel bölgesindeki genç nüfusun konut mülkiyeti müracaatlarını analiz etmek amacıyla kantitatif bir ampirik araştırma tasarımı benimsenmiş ve EU-SILC veri tabanından yararlanılmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. 2010-2020 yılları arasında Tallinn'de genç hanehalklarının ev sahipliği oranları dramatik biçimde gerilerken, kiralık konutlara olan bağımlılık artmıştır.
2. Konut piyasasına girişte gelir düzeyi en belirleyici yapısal faktör haline gelmiş, yüksek gelirlilerin ev sahibi olma şansı düşük gelirlilere kıyasla muazzam bir artış göstermiştir.
3. Mülkiyet statüsü ile konut türü ve konutun mekânsal dağılımı arasında güçlü bir ilişki bulunmakta olup, ev sahipliği daha çok yeni binalarda ve banliyölerde yoğunlaşmaktadır.
4. Tallinn'deki sosyal konut veya belediye konut arzı toplam stokun yalnızca yüzde ikisini oluşturmakta, bu durum genç hanehalklarının kiralık konut ihtiyaçlarında tamamen güvencesiz özel piyasaya bağımlı kalmasına yol açmaktadır.

# Yazarın tartışması

Tallinn konut piyasasında son on yılda yaşanan değişimler, genç hanehalklarının ev sahipliğine erişiminde ciddi bir gerileme ve daralma yaşandığını açıkça ortaya koymaktadır. Yapılan analizler, 2010 yılında ev sahibi olan gençlerin oranının yüzde 68 civarındayken, 2020 yılında bu oranın yüzde 52'ye düştüğünü ve kiralık konutlarda yaşama oranının neredeyse yarı yarıya arttığını göstermektedir.

Yazarlar bu gerilemeyi, devletin konut piyasasının düzenlenmesinden tamamen çekildiği, sosyal konut arzının son derece sınırlı kaldığı ve konutun bir barınma hakkından ziyade bir finansal yatırım aracına dönüştürüldüğü ultra-liberal konut rejimi ile açıklamaktadır. Düşük faizli kredi ortamının yarattığı fiyat spekülasyonları, bankaların sıkılaşan teminat şartları ile birleştiğinde, iş gücü piyasasına yeni giren gençlerin birikim yetersizliğini daha da derinleştirmiştir.

Elde edilen bu ampirik bulgular, Avrupa genelinde konutun finansallaşması ve genç nesillerin konut güvencesizliği üzerine yürütülen güncel literatürle tam bir uyum sergilemektedir. Özellikle gençlerin konut kariyerlerinin kesintiye uğraması ve aile servetinin ev sahibi olabilmede tek geçerli yol haline gelmesi, sınıfsal ve nesiller arası eşitsizlikleri pekiştirmektedir.

Araştırmanın ortaya koyduğu konut piyasası dinamikleri, neoliberal kentleşme modellerinin sosyal dışlanma ve mekânsal kutuplaşma üzerindeki yıkıcı etkilerini somutlaştırmaktadır. Özel kiralık sektörün denetimsiz yapısı, genç hanehalklarını hem yüksek maliyet baskısıyla karşı karşıya bırakmakta hem de kentin çeperlerindeki niteliksiz konut stokuna yönlendirerek mekânsal bir dezavantaj sarmalı yaratmaktadır.

# Yazarın sonucu

Tallinn'deki neoliberal konut piyasası koşullarında, 2010-2020 arasındaki fiyat patlaması genç hanehalklarının ev sahipliğine erişimini ciddi şekilde sınırlandırmış, onları güvencesiz ve görece kalitesiz özel kiralık konut sektörüne mahkûm etmiştir. Bu durum, konut eşitsizliklerinin nesiller arası aktarımını pekiştirmekte ve gençlerin sosyal içerme olanaklarını baltalamaktadır. Bu krizin aşılması için kentsel planlama kurallarının sıkılaştırılması, belediye eliyle veya kâr amacı gütmeyen kuruluşlar aracılığıyla genç hanehalklarını doğrudan hedef alan destekleyici konut arzı programlarının acilen hayata geçirilmesi gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu yayın, Doğu Avrupa geçiş ekonomilerindeki konut rejimi dönüşümlerini ve neoliberalleşmenin kentsel eşitsizlikler üzerindeki etkilerini ampirik olarak belgeleme işlevi görmektedir. Sovyet sonrası dönemdeki kitlesel özelleştirme reformlarının ardından yüksek ev sahipliği oranlarıyla karakterize edilen Tallinn gibi mülk sahibi toplumların finansal kriz sonrasındaki tıkanma noktalarını gösterir. Çalışma, genç nüfusun konut piyasasına girişindeki engelleri analiz ederek, konut piyasasının artık sosyal içermeyi destekleyen bir araç olmaktan çıkıp nesiller arası servet kutuplaşmasını artıran yapısal bir bariyere dönüştüğünü ortaya koyar.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazarlar, mülk sahibi toplum ideolojisi ve konut refah rejimleri üzerine çalışan Ronald (2008), Arundel ve Ronald (2021) gibi araştırmacıların kuramsal çerçevesini Tallinn özelinde genişletmektedir. Klasik Batı Avrupa ve Anglo-Sakson odaklı neoliberal konut literatürünün ötesine geçerek, sosyalist geçmişi olan bir Baltık ülkesindeki hızlı ve radikal piyasalaşma deneyimini ele alır. Çalışma, özelleştirme reformunun ilk etapta yarattığı görece eşitlikçi mülkiyet yapısının, zamanla nasıl aile servetine bağımlı ve dışlayıcı bir sınıfsal ayrışmaya dönüştüğünü göstererek önceki geçiş dönemi literatürüne dinamik bir perspektif ekler.

Literatür taramasına katkısı: Bu makale, kentsel çalışmalar ve sosyal politika alanlarındaki literatür taramalarına, konut erişilebilirliği krizinin nesiller arası ve sosyo-ekonomik boyutlarını bütünleşik bir ampirik veri setiyle sunarak katkıda bulunur. EU-SILC verilerine dayanan uzun vadeli kohort analizi, yalnızca mülkiyet oranlarındaki düşüşü değil, kiralık konuta sıkışan gençlerin kentin çeperindeki niteliksiz konut stokuna yönelmek zorunda kaldığını da gösterir. Böylece, konut güvencesizliğinin mekânsal ayrışma ve sosyal dışlanma süreçleriyle nasıl iç içe geçtiğini açıklayan kısır döngü (vicious circle of segregation) teorisini güçlü bir örneklemle destekler.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Ekonomik krizlerin ardından uygulanan kemer sıkma ve finansallaşma politikaları, genç hanehalklarının ev sahipliğine erişimini zorlaştırmış ve kiralama oranlarını artırmıştır.** — Bu makale, Tallinn örneği üzerinden kiralık konut sektörünün gençlerin aleyhine büyümesini ampirik verilerle desteklemek için kullanılır.
- **Konut piyasalarındaki neoliberalleşme ve kamusal sosyal konut arzının yetersizliği, konut maliyeti baskısını ve sosyo-mekânsal ayrışmayı tırmandırmaktadır.** — Yazarların Tallinn deki ultra-liberal konut rejimi analizine atıfta bulunarak, devletin piyasadan çekilmesinin doğurduğu konut eşitsizlikleri tartışılır.
- **Yeni nesiller ile eski nesiller arasındaki konut mülkiyeti eşitsizliği, zaman içinde gençlerin aleyhine sistematik bir şekilde büyümektedir.** — 2010 ve 2020 yılları arasındaki 10 yüzdelik puanlık ev sahipliği farkı açılması bulgusu, kuşaklararası adaletsizlik argümanını desteklemek için sunulur.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **İstanbul da 20-34 yaş arası çalışan genç hanehalklarının ilk konut mülkiyetini edinmesinde aile desteğinin rolü nedir?**
  - Desen: İstanbul un farklı sosyo-ekonomik bölgelerinde yaşayan ve son 5 yılda ev sahibi olmuş ya da kirada kalan 20-34 yaş arası 400 hanehalkı reisiyle anket çalışması yapılacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecek ve veriler çok değişkenli lojistik regresyonla analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Kährik ve Pastak ın gençlerin ev sahibi olabilmesinde ebeveyn servet transferine olan artan bağımlılık bulgusundan hareketle Türkiye bağlamında bir sınama sunar.
- **Türkiye deki TOKİ sosyal konut projelerinin, genç dar gelirli ailelerin barınma maliyeti yükü ve kentsel içerme düzeylerine etkisi nedir?**
  - Desen: Sosyal konutlarda yaşayan 150 genç hanehalkı ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna ulaşılana kadar genişletilecek ve elde edilen nitel veriler içerik analiziyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Yazarların Tallinn de sosyal konut yetersizliğinin gençleri güvencesiz özel kiraya mahkûm ettiği tespiti ve sosyal konut politikası önerilerinden türetilmiştir.
- **Türkiye genelinde 2010-2020 yılları arasında genç yaş grupları ile daha yaşlı nüfusun konut sahipliği oranlarındaki değişim makası ne ölçüde açılmıştır?**
  - Desen: TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması (GYKA) mikro veri setleri kullanılarak 2010 ve 2020 yılları için kohort analizi yapılacaktır. İki farklı döneme ait veriler, yaş ve hanehalkı gelir gruplarına göre ayrıştırılarak lojistik regresyonla incelenecektir.
  - Gerekçe: Kährik ve Pastak ın 2010 ve 2020 yılları arasında genç ve yaşlı nüfus arasındaki konut sahipliği erişim farkının %10 açıldığını gösteren kohort karşılaştırma metodolojisinden uyarlanmıştır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 1 | — | Due to these financial matters housing has become one of the key drivers of inequality and socio-spatial segregation in contemporary cities |
| ev-o-2 | Introduction | 2 | — | In this context of growing housing affordability challenges and increasing social and housing inequalities, our study focused on the housing market outcomes for young people in Tal |
| ev-s-1 | Introduction | 2 | — | The binary regression analysis was based on EU-SILC data for Tallinn in 2010 and 2020. |
| ev-s-2 | Introduction | 2 | — | entering homeownership was clearly more challenging for young people in 2020 as compared to the decade before |
| ev-s-3 | Results and discussion | 12 | — | Income remains the most significant determinant of homeownership in 2020. By adding additional variables, for example, whether at least one household member |
| ev-s-4 | Results and discussion | 12 | — | owner-occupied housing is more often found in newer houses, low-rise outer city neighborhoods and in outer suburban locations |
| ev-s-5 | Tallinn: housing and residential context | 6 | — | The provision of affordable rental dwellings (referred to as social or municipal housing in Estonia) only accounts for 2% of the total housing stock in Tallinn |
| ev-l-1 | Introduction | 2 | — | the private rental sector has witnessed exceptional growth at the expense of younger households who are lacking access to homeownership due to high prices and restrictive lending c |
| ev-l-2 | Conclusions | 13 | — | The current housing affordability crisis, which has been driven mainly by the financialization of housing and the government’s retrenchment of social policies and the lack of provi |
| ev-l-3 | Results and discussion | 9 | — | Between 2010 and 2020, the gap in the level of accessibility of homeownership between younger age groups (20–34 years) and older generations widened by 10% points |

# İlgili kavramlar

- [Endonezya'da Ekonomik Büyüme İçin Kadınlar ve Girişimcilik: Liderlik, Emilim Kapasitesi ve Girişimcilik Yetkinliklerinin Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/endonezyada-ekonomik-buyume-icin-kadinlar-ve-girisimcilik-liderlik-emilim-kapasitesi-ve-girisimcilik-yetkinliklerinin-rolu.md)
- [Domateste Oksin Yanit Faktorlerinin (ARF) Biyotik ve Abiyotik Stres Tepkilerinde Oksin Etkisinin Potansiyel Aracıları Olarak Rolu](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/domateste-oksin-yanit-faktorlerinin-arf-biyotik-ve-abiyotik-stres-tepkilerinde-oksin-etkisinin-potansiyel-aracilari-olarak-rolu.md)
- [Türkiye'deki Bireylerin Çevrimiçi Alışveriş Benimseme Belirleyicileri: Bölgesel Farklılıklar Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyedeki-bireylerin-cevrimici-alisveris-benimseme-belirleyicileri-bolgesel-farkliliklar-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)
- [Türkiye'de Katılım ve Konvansiyonel Bankacılığın Etkinliği: Stokastik Sınır Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyede-katilim-ve-konvansiyonel-bankaciligin-etkinligi-stokastik-sinir-yaklasimi.md)
- [Üretim Sektöründe Yeşil Dönüşümcü Liderlik ve Çalışanların Çevreye Yönelik Örgütsel Vatandaşlık Davranışı: Sosyal Bilgi İşleme Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/uretim-sektorunde-yesil-donusumcu-liderlik-ve-calisanlarin-cevreye-yonelik-orgutsel-vatandaslik-davranisi-sosyal-bilgi-isleme-perspektifi.md)
- [İnsan Hakları ve Çatışma Kesişiminde Su: Filistin Örneği Üzerine Bir Durum Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/insan-haklari-ve-catisma-kesisiminde-su-filistin-ornegi-uzerine-bir-durum-calismasi.md)
- [Finansal Okuryazarlık, Zihinsel Bütçeleme ve Öz Kontrolün Finansal Refah Üzerindeki Etkisi: Yatırım Kararı Vermenin Aracılık Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/finansal-okuryazarlik-zihinsel-butceleme-ve-oz-kontrolun-finansal-refah-uzerindeki-etkisi-yatirim-karari-vermenin-aracilik-rolu.md)
- [Algoritmik Etki ve Medya Meşruiyeti: Sosyal Medyanın Haber Üretimi Üzerindeki Etkisine Dair Sistematik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/algoritmik-etki-ve-medya-mesruiyeti-sosyal-medyanin-haber-uretimi-uzerindeki-etkisine-dair-sistematik-bir-inceleme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-14T19:16:22.880Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/tallinn-neoliberal-konut-piyasasinda-gencler-icin-gerileyen-ev-sahipligi-erisimi-ve-artan-konut-esitsizlikleri