---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türk Korku Filmlerinde Kadın Temsili: Ötekilik Kavramı Bağlamında Göstergebilimsel Bir Analiz"
description: "Sinema, toplumsal belleğin merkezinde yer alan ve kültürel dönüşümleri yansıtan bir sanat dalı olarak, toplumsal cinsiyet rollerinin inşa edildiği temel alanlardan biridir. Korku sineması ise erkek egemen kodların ve heteronormatif bakış açısının en belirgin olduğu türlerden biri olarak öne çıkar. B"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turk-korku-filmlerinde-kadin-temsili-otekilik-kavrami-baglaminda-gostergebilimsel-bir-analiz"
doi: "10.56133/intermedia.1099340"
authors: ["Mustafa Özer Özkantar"]
citation: "Özkantar, M. Ö. (2022). Woman Depiction in Turkish Horror Films: A Semiotic Analysis as Part of the Concept of “Alterity”. Intermedia International e-journal, 9(17), 154-169. https://doi.org/10.56133/intermedia.1099340"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 11
tags: ["Sinema", "Korku Filmleri", "Türk Sineması", "Kadın", "Göstergebilim"]
timestamp: "2026-08-24T07:00:20.981Z"
---

# Türk Korku Filmlerinde Kadın Temsili: Ötekilik Kavramı Bağlamında Göstergebilimsel Bir Analiz

Özgün başlık: Woman Depiction in Turkish Horror Films: A Semiotic Analysis as Part of the Concept of “Alterity”
DOI: https://doi.org/10.56133/intermedia.1099340
Künye (APA 7): Özkantar, M. Ö. (2022). Woman Depiction in Turkish Horror Films: A Semiotic Analysis as Part of the Concept of “Alterity”. Intermedia International e-journal, 9(17), 154-169. https://doi.org/10.56133/intermedia.1099340

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Sinema, toplumsal belleğin merkezinde yer alan ve kültürel dönüşümleri yansıtan bir sanat dalı olarak, toplumsal cinsiyet rollerinin inşa edildiği temel alanlardan biridir. Korku sineması ise erkek egemen kodların ve heteronormatif bakış açısının en belirgin olduğu türlerden biri olarak öne çıkar. Bu çalışma, Türk korku sinemasında kadın kimliğinin görsel temsiller üzerinden nasıl ötekileştirildiğini ve ataerkil sistemin korku kodlarını kadın bedeni üzerinden nasıl kurguladığını sorunsallaştırmaktadır.

# Akademik özet

Sinema sanatı, toplumsal belleğin merkezinde yer alarak bireysel ve kitlesel deneyimleri yansıtan, aynı zamanda ideolojik mücadelelerin yürütüldüğü kritik bir alan olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda korku sineması, erkek egemen kodların ve heteronormatif bakış açısının en yoğun hissedildiği türlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Özellikle toplumsal cinsiyet rollerinin inşasında, kadın kimliğinin kurban, canavar veya tehdit edici bir öteki olarak kodlanması, bu türün evrensel bir eğilimi haline gelmiştir. Türk sinemasında ise 2000li yıllardan itibaren yükselişe geçen korku türü, yerel inançlar ve dini motiflerle harmanlanarak kadının bu metafizik tehditlerin merkezine yerleştirilmesi sorununu derinleştirmiştir.

Bu çalışmanın temel amacı, 2021 yılında Türkiyede izleyiciyle buluşan seçili korku filmi afişleri üzerinden kadın kimliğinin görsel olarak nasıl ötekileştirildiğini çözümlemektir. Araştırmada nitel bir yaklaşım benimsenmiş ve Ferdinand de Saussureün öncülük ettiği göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen Enna: Karabüyü, Azamet, Lübbeyin Laneti: İfritler ve Defin-Ecin Zulman filmlerinin afişleri; ikonik analiz, düz anlam, yan anlam, ikili karşıtlıklar, metafor ve metonimi katmanlarında incelenmiştir. Bu yöntem, afişlerdeki gizli ideolojik yüklemeleri ve ataerkil söylemin görsel kodlarını bilimsel bir titizlikle açığa çıkarmayı hedeflemektedir.

Yapılan analizler sonuçunda, incelenen tüm afişlerde kadın figürünün dehşet ve korkunun temel kaynağı olarak resmedildiği tespit edilmiştir. Kadınlar ya metafizik varlıklar tarafından ele geçirilmiş iradesiz kurbanlar ya da canavarlaşmış tehdit unsurları olarak görselleştirilmektedir. Özellikle Arapça yazılar, yılan sembolizmi ve dini ritüellerle ilişkilendirilen kadın figürü, toplumun bilinçaltındaki dini korkuların bir taşıyıcısı haline getirilmiştir. Afişlerde erkek figürünün nadiren yer alması veya hiç bulunmaması, kadını tekil bir dehşet öznesi olarak konumlandırmakta ve onu rasyonel dünyadan dışlanmış bir öteki olarak sabitleyerek toplumsal cinsiyet hiyerarşisini pekiştirmektedir.

Çalışmanın sonuçları, sinemadaki feminist mücadelelere ve toplumsal dönüşümlere rağmen, Türk korku sinemasının hala katı bir ataerkil bakış açısını sürdürdüğünü göstermektedir. Kadın kimliği, bu türde kötülüğün anası veya kırılgan mağdur ikilemine hapsedilerek marjinalleştirilmektedir. Literatürde bu durum, ataerkil sistemin gücünü koruma refleksi ve erkekliğin kadını kontrol etme arzusuyla ilişkilendirilmektedir. Araştırma, Türk korku sinemasındaki görsel dilin, dini dogmalarla birleşerek kadın düşmanlığını estetik bir kılıfla yeniden ürettiğini kanıtlaması bakımından literatüre ve toplumsal cinsiyet çalışmalarına özgün bir katkı sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırmanın temel amacı, 2021 yılında Türkiye'de vizyona giren dört farklı korku filminin afişini göstergebilimsel yöntemle inceleyerek kadın kimliğinin marjinalleştirilmesi ve olumsuz temsil edilme biçimlerini ortaya koymaktır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmacı, 2021 yılında Türkiye'de vizyona giren dört adet korku filminin afişini Ferdinand de Saussure ve diğer göstergebilimsel kuramcıların yaklaşımlarını temel alarak, düzanlam, yananlam, ikili karşıtlıklar, metafor ve düzdeğişmece boyutlarıyla derinlemesine incelemiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Enna: Karabüyü film posterinde gözleri olmayan ve çığlık atan canavarımsı bir kadın figürü kullanılarak, kadın kimliği korku ve dehşetin doğrudan kaynağı olarak resmedilmekte ve bu temsil Arapça yazılar eşliğinde dinsel bir tekinsizlik bağlamında sunulmaktadır.
2. Azamet filminin afişinde, kadının ağzından çıkan büyük bir yılan tasviriyle Şamanizm ve İslam'daki şeytan/günah sembolizmi birleştirilmekte, kadının çoklu yüz ifadeleri üzerinden haset ve kıskançlık gibi olumsuz duygular doğrudan kadın kimliğiyle özdeşleştirilmektedir.
3. Lübbey'in Laneti: İfritler afişinde kadın figürü acı çeken ve çığlık atan tekinsiz bir biçimde resmedilerek, kadınların doğaüstü güçlere ve lanetlere karşı savunmasız, zayıf olduğu ya da felaketlere yol açan 'cadı' veya 'büyücü' rolleriyle ilişkilendirildiği görülmektedir.
4. Defin-Ecin Zulman afişindeki gözsüz kadın tasviri ve ayin gerçekleştiren cübbeli silüetler, korku unsurunun taşıyıcısı olarak yalnızca kadın bedeninin seçildiğini, dinsel ritüellerin ve doğaüstü cezalandırmaların odağına kadının yerleştirildiğini kanıtlamaktadır.

# Yazarın tartışması

Afiş analizlerinde elde edilen bulgular, Türk korku sinemasında kadın kimliğinin canavarlaştırılması ve şeytanileştirilmesinin sistematik bir temsil stratejisi olduğunu göstermektedir. İncelenen tüm afişlerde dehşet ögesi olarak yalnızca kadın bedenlerinin, çığlıklarının ve deforme edilmiş yüzlerinin kullanılması tesadüfi olmayan ideolojik bir tercihtir.

Yazar bu durumu, erkek egemen sistemin ve hegemonyacı erkekliğin kadın üzerindeki kontrolünü kaybetme korkusuyla açıklar. Korku türü, kadın cinselliğini, gücünü veya bağımsızlığını tekinsiz bir tehdit olarak kodlayarak ataerkil normların sınırlarını koruma ve muhafazakar değerleri yeniden üretme işlevi görmektedir.

Tartışma bölümünde bu yönelimler, uluslararası literatürdeki 'canavar-dişil' (monstrous-feminine) kavramı ve yerel muhafazakarlaşma pratikleriyle ilişkilendirilmiştir. Hollywood ve Avrupa sinemasında kadın bedeni daha çok cinsel bir nesne olarak sömürülürken, Türk korku sinemasında İslami ve geleneksel kodların etkisiyle dini yasakların ve büyü gibi metafiziksel ihlallerin taşıyıcısı olarak konumlandırıldığı belirlenmiştir.

Sonuç olarak, sinema endüstrisindeki feminist uyanışa ve gelişmelere rağmen, korku türündeki görsel tasarım süreçlerinin ataerkil dili muhafaza ettiği görülmektedir. Afişlerdeki Arapça yazılar, yılanlar ve gözsüz figürler gibi dini/kültürel sembollerin doğrudan kadın bedeniyle eklemlenmesi, toplumsal bellek ve bilinçaltındaki kadın düşmanı algıları canlandırmakta ve meşrulaştırmaktadır.

# Yazarın sonucu

Araştırmanın sonuçunda, 2021 yılı yapımı Türk korku filmlerinin afişlerinde kadın kimliğinin ataerkil ideoloji, geleneksel inançlar ve İslami referanslar doğrultusunda sistemli bir biçimde ötekileştirildiği saptanmıştır. Kadın figürleri ya kötülüğün aktif tekinsiz kaynağı (canavar/şeytani varlık) ya da doğaüstü güçlerin kolayca ele geçirdiği pasif kurbanlar olarak ikili bir olumsuzluk sarmalında temsil edilmekte, bu durum da sinemada toplumsal cinsiyet rollerinin eşitsiz dağılımını pekiştirmektedir.

# Literatürdeki işlevi

İncelenen bu çalışma, korku sinemasının sadece bir eğlence türü olmadığını, aksine toplumsal cinsiyet rollerinin ve ideolojik baskı araçlarının görsel düzlemde nasıl yeniden üretildiğini gösteren eleştirel bir mercek işlevi görmektedir. Literatürde korku türünün ötekilik kavramı üzerinden analiz edilmesi, izleyicinin bilinçaltına yerleştirilen ataerkil kodların deşifre edilmesini sağlar. Çalışma, film afişlerini statik birer reklam aracı olmaktan çıkarıp, hegemonik erkekliğin kadın bedeni üzerindeki kontrol mekanizmalarını ve dinsel tekinsizlik üzerinden kurgulanan marjinalleştirme süreçlerini açıklayan bir belge niteliğine büründürmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Barbara Creed'in canavar-dişil kuramına ve Mulvey'in erkek bakışı kavramlarına dayanan uluslararası literatürle güçlü bir bağ kurmaktadır. Denzin (2005) ve Harrington (2018) gibi araştırmacıların toplumsal eşitsizliklerin sinema aracılığıyla nasıl yeniden üretildiğine dair saptamalarını, Türk sinemasının yerel ve dinsel dinamikleriyle sentezler. Özellikle 2000 sonrası Türk korku sinemasında artış gösteren cin ve büyü temalı yapımların, küresel slasher türündeki cinsel nesneleştirmeden farklı olarak, dini birer ceza veya sapkınlık nesnesi olarak kadını nasıl konumlandırdığını önceki çalışmaların üzerine inşa ederek açıklar.

Literatür taramasına katkısı: Bu metin, özellikle çağdaş Türk sineması çalışmalarında afiş analizine dayalı görsel göstergebilimsel literatüre güncel bir katkı sunmaktadır. 2021 yılı yapımı filmleri odağına alarak, dijitalleşen ve muhafazakarlaşan toplumsal yapının görsel kültürdeki izdüşümlerini somut verilerle ortaya koyar. Literatürdeki boşluğu, özellikle dinsel sembollerin (Arapça yazılar, yılanlar, büyü ritüelleri) korku türünde kadının ötekileştirilmesi için nasıl araçsallaştırıldığını detaylandırarak doldurur. Araştırmacılar için korku sinemasındaki temsil pratiklerinin evrimini ve yerel dinsel kodların evrensel ataerkil sistemle nasıl eklemlendiğini anlamada anahtar bir kaynak oluşturur.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türk korku sinemasında kadın figürleri sistematik bir canavarlaştırma stratejisiyle temsil edilmektedir.** — Ataerkil ideolojinin görsel tasarımlar üzerinden kadını nasıl 'öteki' olarak kurguladığını temellendirmek için kullanılır.
- **Görsel göstergebilim, film afişlerindeki gizil ideolojik anlamları açığa çıkarmada etkili bir yöntemdir.** — Saussure'ün göstergebilim kuramının güncel sinema materyallerine nasıl uygulanacağını metodolojik olarak desteklemek için kullanılır.
- **Dinsel motifler ve muhafazakarlaşma pratikleri, sinemadaki kadın temsillerini doğrudan etkilemektedir.** — Afişlerdeki Arapça yazılar ve dinsel sembollerin kadın bedeniyle ilişkilendirilmesinin toplumsal etkilerini tartışırken kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **1970-1980 dönemi Yeşilçam korku filmleri ile 2020 sonrası Türk sineması afişlerindeki kadın temsilleri arasında ideolojik bir süreklilik var mıdır?**
  - Desen: Kesitsel ve karşılaştırmalı bir tasarım; Yeşilçam döneminden 10 ve güncel dönemden 10 film afişi seçilerek nitel göstergebilimsel içerik analizi uygulanacaktır.
  - Gerekçe: Makalede Yeşilçam dönemindeki melodram ağırlıklı yapı ile günümüzdeki dinsel korku eğilimi arasındaki farklara değinilmiş olması bu araştırmayı gerekli kılmaktadır.
- **Türk korku filmi fragmanlarında erkek figürler (hoca/medyum) 'kurtarıcı' otorite olarak konumlandırılırken kadınlar neden 'maruz kalan' kurbanlar olarak temsil edilmektedir?**
  - Desen: Hareketli görüntü göstergebilimi analizi; son 5 yılda en çok izlenen 20 korku filmi fragmanındaki karakter etkileşimleri ve güç dengeleri analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Yazarın çalışmasında afişlerdeki dinsel ritüellerin erkek odaklı bir dünya görüşüne hizmet ettiğine dair bulgusu fragman düzeyinde sınanmalıdır.
- **Korku filmi afişlerindeki dinsel metinlerin ve görsel sembollerin izleyici üzerindeki tekinsizlik algısı nasıl şekillenmektedir?**
  - Desen: Nitel odak grup çalışması; farklı yaş ve inanç gruplarından katılımcılarla makalede incelenen 4 afiş üzerinden alımlama analizi yapılacaktır.
  - Gerekçe: Makalede afişlerin izleyici duygularını uyandırmak için dinsel korkuları istismar ettiği tezi izleyici perspektifinden doğrulanmalıdır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | ABSTRACT | 1 | — | horror cinema can be indicated as one of the strongest carriers of these ongoing cinematic experiences in the context of gender |
| ev-s-approach | INTRODUCTION | 3 | — | in order to demonstrate the problematic depiction of women in the horror genre in Turkey, 4 different movie posters have been chosen with random sampling and reviewed with the semi |
| ev-s-finding-enna | 4.1.1. Iconic Analysis | 7 | — | the woman has a bloody face, providing fear, anxiety, and threat to the audience. At the top of the poster, there is some Arabic writing implying an Islamic point of view |
| ev-s-finding-azamet | 4.2.1. Iconic Analysis | 9 | — | In this picture, snakes are the reflections or shadows of Satan on a woman face. The eyes of the woman figure are dark ones |
| ev-s-finding-lubbey | 4.3.1. Iconic Analysis | 10 | — | the women figures in the film are either a spiritualist called as a witch in European communities or the victim vulnerable to the impacts of paranormal powers. |
| ev-s-finding-defin | 4.4.1. Iconic Analysis | 12 | — | the woman figure here is the only character creating the fear or the sole person who has the potential to be attacked or captured by the supernatural powers. |
| ev-s-lit-kocer | INTRODUCTION | 3 | — | interest in the Turkish Cinema industry for this genre is not as intense as the other cultures and thus horror film examples could not be improved considerably in Turkey until the  |
| ev-s-conclusion | CONCLUSION | 13 | — | In this study, it has been observed that recent Turkish horror films address women with the aid of spiritual values in Turkish traditions, Islamic or religious attributions and pat |
| ev-l-1 | INTRODUCTION | 3 | — | Turkish perspective on woman or womanhood is derogatory and one-sided and in order to demonstrate the problematic depiction of women in the horror genre in Turkey |
| ev-l-3 | 2.1. Horror Cinema in Turkey and Gender | 6 | — | Turkey which is strictly attached to Islam determines its values or codes according to the religious rules. Turkish horror films indeed illustrate feminity in two basic ways. |
| ev-l-4 | CONCLUSION | 13 | — | The movie posters have proven that all visuals have some extensive features depicting feminity as other, marginal, monster-like, or demon-like. |

# İlgili kavramlar

- [Çevrimiçi Alışverişte Mükemmeliyetçilik ve Karar Erteleme: Kaçırma Korkusu ile Yukarı Doğru Sosyal Karşılaştırmanın Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/cevrimici-alisveriste-mukemmeliyetcilik-ve-karar-erteleme-kacirma-korkusu-ile-yukari-dogru-sosyal-karsilastirmanin-etkisi.md)
- [Türkiye Enflasyon Dinamiklerinin İthalat Fiyat Endeksli Phillips Eğrisi Varyantlarına Dayalı Bir Değerlendirmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiye-enflasyon-dinamiklerinin-ithalat-fiyat-endeksli-phillips-egrisi-varyantlarina-dayali-bir-degerlendirmesi.md)
- [Marka Güveninin Medikal Turizme Yönelik Algıya Etkisinde Sosyal Medya Pazarlama Aktivitelerinin Aracılık Rolünün Belirlenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/marka-guveninin-medikal-turizme-yonelik-algiya-etkisinde-sosyal-medya-pazarlama-aktivitelerinin-aracilik-rolunun-belirlenmesi.md)
- [Türkiye E-Ticaret Sektöründe Müşteri Memnuniyeti ve Sadakatinin Belirleyicileri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiye-e-ticaret-sektorunde-musteri-memnuniyeti-ve-sadakatinin-belirleyicileri.md)
- [Deniz Fidanlıklarının Tanımlanması ve Yönetiminde İhtiyari ve Uyarlanabilir Kademelendirmeye Kılavuzluk Edecek Bir Karar Ağacı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/deniz-fidanliklarinin-tanimlanmasi-ve-yonetiminde-ihtiyari-ve-uyarlanabilir-kademelendirmeye-kilavuzluk-edecek-bir-karar-agaci.md)
- [Köpekbalığı ve Vatoz Ekolojisi, Korunması ve Yönetiminde Uydu Uzaktan Algılama Teknolojileri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/kopekbaligi-ve-vatoz-ekolojisi-korunmasi-ve-yonetiminde-uydu-uzaktan-algilama-teknolojileri.md)
- [Ekonomik Karmaşıklığın Politika Çıkarımları: Ulusal ve Bölgesel Kalkınma İçin Dörtlü Bir Çerçeve Önerisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ekonomik-karmasikligin-politika-cikarimlari-ulusal-ve-bolgesel-kalkinma-icin-dortlu-bir-cerceve-onerisi.md)
- [Bozdağ Orman İşletme Şefliğinde Arazi Kullanımı ve Örtüsü Değişiminin CA-Markov Tabanlı Mekânsal-Zamansal Modellemesi: Türkiye'de Orman Hukuku ve Yönetişimi Üzerine Yansımalar](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/bozdag-orman-isletme-sefliginde-arazi-kullanimi-ve-ortusu-degisiminin-ca-markov-tabanli-meknsal-zamansal-modellemesi-turkiyede-orman-hukuku-ve-yonetisimi-uzerine-yansimalar.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-24T07:00:20.981Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turk-korku-filmlerinde-kadin-temsili-otekilik-kavrami-baglaminda-gostergebilimsel-bir-analiz