---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türkiye de Kadınlara Yönelik Sözel ve Psikolojik Şiddet ve Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma"
description: "Kadına yönelik şiddet, hem temel insan hakları ihlali hem de küresel bir halk sağlığı sorunu olarak multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Mevcut literatür genellikle fiziksel ve cinsel şiddete odaklanırken, sözel ve psikolojik şiddetin karmaşık doğası ve ölçülmesindeki zorluklar bu alanın"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiye-de-kadinlara-yonelik-sozel-ve-psikolojik-siddet-ve-belirleyicileri-uzerine-ampirik-bir-arastirma"
doi: "10.1371/journal.pone.0275950"
authors: ["Ömer Alkan", "Ceyhun Serçemeli", "Kenan Özmen"]
citation: "Alkan, Ö., Serçemeli, C., Özmen, K. (2022). Verbal and psychological violence against women in Turkey and its determinants. PLoS ONE, 17(10), e0275950-e0275950. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275950"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 11
tags: ["Kadına yönelik şiddet", "Sözel şiddet", "Psikolojik şiddet", "İkili lojit", "İkili probit", "Türkiye"]
timestamp: "2026-08-18T08:00:32.847Z"
---

# Türkiye de Kadınlara Yönelik Sözel ve Psikolojik Şiddet ve Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma

Özgün başlık: Verbal and psychological violence against women in Turkey and its determinants
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275950
Künye (APA 7): Alkan, Ö., Serçemeli, C., Özmen, K. (2022). Verbal and psychological violence against women in Turkey and its determinants. PLoS ONE, 17(10), e0275950-e0275950. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275950

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Kadına yönelik şiddet, hem temel insan hakları ihlali hem de küresel bir halk sağlığı sorunu olarak multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Mevcut literatür genellikle fiziksel ve cinsel şiddete odaklanırken, sözel ve psikolojik şiddetin karmaşık doğası ve ölçülmesindeki zorluklar bu alanın daha az incelenmesine neden olmuştur. Bu makale, Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede sözel ve psikolojik şiddetin sosyo-ekonomik ve demografik belirleyicilerini, ikincil veri setleri üzerinden analiz ederek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı ve politika yapıcılar için veri temelli bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Kadına yönelik şiddet, küresel ölçekte ciddi sağlık sorunlarına ve temel insan hakları ihlallerine yol açan toplumsal bir kriz olarak tanımlanmaktadır. Bu şiddet türleri arasında fiziksel olanlar kadar yıkıcı etkilere sahip olan sözel ve psikolojik şiddet, genellikle daha az rapor edilmekte ve toplumsal normlar tarafından örtbas edilebilmektedir. İncelenen bu çalışma, Türkiye bağlamında kadınların maruz kaldığı sözel ve psikolojik şiddetin belirleyicilerini ortaya koymayı amaçlayan geniş kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Araştırma, şiddeti sadece bireysel bir çatışma değil, sosyo-ekonomik değişkenlerle şekillenen sistematik bir sorun olarak ele alarak, toplumsal cinsiyet temelli şiddetin önlenmesi için gereken müdahale alanlarını belirlemeye odaklanmaktadır.

Araştırmada yöntem olarak, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından 2008 ve 2014 yıllarında gerçekleştirilen Türkiye de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması nın mikro veri setleri kullanılmıştır. Kesitsel bir tasarım benimseyen çalışma, 15-59 yaş aralığındaki kadınların verilerini ikincil analiz yöntemiyle incelemiştir. Bağımlı değişken olarak kadının sözel veya psikolojik şiddete en az bir kez maruz kalıp kalmama durumu belirlenmiş; bağımsız değişkenlerin etkisini ölçmek için ikili lojistik ve ikili probit regresyon modelleri uygulanmıştır. Bu metodolojik yaklaşım, örneklemin Türkiye genelini temsil etme gücünü artırırken, elde edilen sonuçların uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir olmasını sağlamaktadır.

Bulgular, sözel ve psikolojik şiddetin diğer şiddet türleriyle doğrudan ilişkili olduğunu ve partner davranışlarının belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Özellikle partneri tarafından aldatılan, partneri alkol kullanan veya kumar oynayan kadınların şiddete maruz kalma olasılığının anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, fiziksel, ekonomik veya cinsel şiddet geçmişi olan kadınların eşzamanlı olarak sözel şiddete de maruz kaldığı görülmektedir. Demografik olarak 25-34 yaş grubu, düşük sağlık düzeyine sahip bireyler ve birinci derece akrabalarından şiddet görmüş kadınlar en yüksek risk altındaki grupları oluşturmaktadır. Eğitim seviyesi ile şiddet maruziyeti arasındaki ilişkinin beklentilerin aksine bazı kategorilerde artış göstermesi, şiddetin sosyo-kültürel derinliğini vurgulamaktadır.

Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye de sözel ve psikolojik şiddetin önlenmesine yönelik politikaların sadece fiziksel müdahalelerle sınırlı kalmaması gerektiğini ortaya koymaktadır. Yazarlar, 2014 verilerinin 2008 e oranla şiddet maruziyetinde bir artışa işaret ettiğini belirterek, özellikle riskli gruplara yönelik acil koruyucu önlemlerin alınması çağrısında bulunmaktadır. Literatür taraması bakımından bu çalışma, Türkiye genelini yansıtan temsil kabiliyeti yüksek veriler sunması ve sözel şiddetin görünmeyen boyutlarını ampirik verilerle kanıtlaması açısından özgün bir değer taşımaktadır. Gelecek araştırmalar için pandeminin şiddet üzerindeki etkileri gibi yeni çalışma alanları önerilirken, şiddetin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerekliliği vurgulanmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye deki kadınların eşleri veya partnerleri tarafından uygulanan sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma durumlarını etkileyen sosyo-demografik, ekonomik ve partner kaynaklı faktörleri tespit etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştirma, Türkiye genelini temsil eden ikincil veri setleri üzerinden yürütülen, nicel ölçümlere dayalı kesitsel ve tanımlayici bir analitik yaklaşimdir.

# Bulgular ve önermeler

1. Çalişmada kadınlarin eğitim seviyesi arttikça sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma olasiliklarinin yükseldiği, özellikle üniversite mezunu kadınlarin okuryazar olmayanlara göre daha yüksek risk taşidiği saptanmiştir.
2. Eşin veya partnerin alkol kullanmasi, kumar oynamasi ve sadakatsizlik (aldatma) gibi olumsuz davranişlari, kadınin psikolojik şiddet görme riskini istatistiksel olarak anlamli ve yüksek düzeyde artirmaktadir.
3. Çocukluk döneminde birinci derece akrabalarindan şiddet gören kadınlarin, yetişkinlik dönemindeki ilişkilerinde partnerleri tarafindan sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma ihtimallerinin daha fazla olduğu belirlenmiştir.
4. Farklı şiddet türlerinin birbiriyle ilişkili olduğu; fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddete maruz kalan kadınlarin ayni zamanda sözel ve psikolojik şiddete de en yoğun şekilde maruz kalan grubu oluşturduğu görülmüştür.

# Yazarın tartışması

Yapilan analizler, sözel ve psikolojik şiddetin Türkiye de kadınlarin yaşami üzerinde kalici ve geniş çapli bir tehdit oluşturduğunu, özellikle 25-34 yaş grubundaki kadınlarin en savunmasiz kesimi temsil ettiğini göstermektedir. Yazarlar bu durumu, kadınin üretkenlik ve aile kurma süreçlerindeki konumuyla ilişkilendirmektedir.

Eğitim düzeyi ile şiddet maruziyeti arasinda saptanan doğru orantili ilişki, literatürdeki yaygin beklentilerin aksine bir tablo çizmektedir. Araştirmacilar bu bulguyu, eğitimli kadınlarin şiddeti tanımlama ve raporlama konusundaki farkindaliklarinin daha yüksek olmasiyla açiklayarak konunun derinlemesine incelenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Tartişma bölümünde, partnerin madde kullanimi ve kumar gibi bağimlilik yaratan davranişlarinin şiddeti tetikleyen ana unsurlar olduğu literatürle karşilaştirmali olarak sunulmuştur. Bu tür davranişlarin aile içindeki gerilimi artirarak doğrudan sözel tacize dönüşmesi küresel trendlerle paralellik göstermektedir.

Sonuç olarak, farklı şiddet türlerinin birbirini beslediği ve sistematik bir yapi oluşturduğu vurgulanmaktadir. Yazarlar, kadına yönelik şiddetle mücadelede yalnizca fiziksel zarar odakli bir yaklaşimin yetersiz kalacağini, sözel ve psikolojik boyutlarin da yasal ve sosyal politikalara entegre edilmesi gerektiğini savunmaktadir.

# Yazarın sonucu

Araştirma, Türkiye de sözel ve psikolojik şiddetin önlenmesi için özellikle riskli gruplara yönelik acil ve hedef odakli politikalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Alkol kullanan, kumar oynayan veya aldattiği tespit edilen partnerlerin bulunduğu haneler ile daha önce farklı şiddet türlerine maruz kalmiş kadınlarin korunmasi önceliklendirilmelidir. Şiddetin sistematik doğasi gereği, sözel tacizlerin daha ağır şiddet türlerinin habercisi olabileceği göz önünde bulundurulmalidir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, literatürde çoğunlukla ikincil planda kalan veya fiziksel şiddetin gölgesinde incelenen sözel ve psikolojik şiddet olgusunu merkezine alarak geniş ölçekli ulusal verilerle ampirik bir temel sunmaktadır. Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede hane halkı dinamiklerini, bölgesel farklılıkları ve bireysel özellikleri eş zamanlı olarak değerlendiren kapsamlı bir risk analizi işlevi görmektedir. Araştırma, literatürde dağınık halde bulunan sosyo-ekonomik değişkenlerin sözel taciz üzerindeki net etkilerini ortaya koyarak kavramsal çerçevenin olgunlaşmasına katkı sağlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Önceki çalışmalar genellikle kadına yönelik şiddeti fiziksel veya cinsel boyutlarıyla sınırlı tutmuş ya da yerel örneklemler üzerinden değerlendirmeler yapmıştır. Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından yürütülen ulusal araştırmaların mikro veri setlerini ikili lojistik ve probit regresyon yöntemleriyle analiz ederek önceki dar kapsamlı bulguları genişletmektedir. Aynı zamanda, eğitim düzeyi veya bölgesel faktörler gibi konularda literatürde var olan çelişkili veya tartışmalı sonuçlara yeni ve istatistiksel olarak doğrulanmış bir perspektif kazandırmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapılırken, bu çalışma araştırmacılara kadına yönelik şiddetin yalnızca fiziksel bir eylem olmadığını, aksine sözel ve psikolojik boyutun sistematik şiddet ağının merkezinde yer aldığını kanıtlayan güçlü ampirik kanıtlar sağlamaktadır. Derleme veya sistematik inceleme hazırlayan araştırmacılar için makale, risk faktörlerinin sınıflandırılması ve modelleme yaklaşımları açısından metodolojik bir referans noktası oluşturmaktadır. Özellikle politika odaklı literatür taramalarında, risk gruplarının önceliklendirilmesi gerektiği argümanını desteklemek üzere stratejik bir veri kaynağı işlevi görmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Sözel ve psikolojik şiddetin fiziksel şiddet kadar yaygın ve yıkıcı bir halk sağlığı sorunu olduğu** — Araştırmanın giriş ve literatür bölümlerinde, sözel şiddetin kadınların sosyal yaşamını ve psikolojik iyilik halini tehdit eden boyutunu vurgulamak için temel bir kaynak olarak kullanılabilir.
- **Alkol kullanımı ve sadakatsizlik gibi partner özelliklerinin psikolojik şiddet riskini artırdığı** — Kavramsal çerçevede hane içi şiddet davranışlarını tetikleyen risk faktörlerini sınıflandırırken modelin bağımsız değişkenlerini temellendirmek amacıyla gösterilebilir.
- **Farklı şiddet türlerinin birbiriyle doğrudan ilişkili ve sistematik bir yapı oluşturduğu** — Tartışma bölümünde elde edilen bulguların ulusal düzeydeki diğer ampirik sonuçlarla kıyaslanması ve sistematik şiddet argümanının savunulması için kanıt sunar.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kentsel ve kırsal kesimde yaşayan evli kadınların sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma olasılıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmakta mıdır?**
  - Desen: Nicel kesitsel araştırma deseni kullanılarak, evren büyüklüğüne göre güç analizi ile belirlenecek yeterli örneklem hacminden anket yöntemiyle veri toplanacaktır. Elde edilen veriler ikili lojistik regresyon modeliyle analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin bölgesel değişkenleri ve yerleşim yerlerini modele dahil eden ampirik yaklaşımından ve bulgularında yer alan bölgesel yayılım tartışmalarından türetilmiştir.
- **Eşlerin alkol ve kumar alışkanlıkları ile kadınların psikolojik şiddet mağduriyeti arasında nasıl bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır?**
  - Desen: Tarama modeline dayalı bu araştırmada, veri doygunluğu gözetilerek formüle edilen yarı yapılandırılmış ölçekler aracılığıyla elde edilen veriler çok değişkenli probit analizi yardımıyla test edilecektir.
  - Gerekçe: Makale bulgularında partnerin alkol kullanımı ve kumar oynamasının şiddet riskini doğrudan artırdığına dair sunulan istatistiksel kanıtlardan doğrudan esinlenilmiştir.
- **Birinci derece akrabalarından şiddet gören bireylerin yetişkinlik ilişkilerinde sözel şiddet yaşama olasılığı nedir?**
  - Desen: Geçmişe dönük tarama deseniyle tasarlanacak bu araştırmada, örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analizi ile hesaplanacak, veriler yüz yüze görüşme formuyla toplanıp ki-kare ve lojistik regresyonla incelenecektir.
  - Gerekçe: Çalışmanın sonuç bölümünde vurgulanan birinci derece akraba şiddetinin ilerleyen yaşlardaki şiddet olasılığını artırdığı yönündeki bulgudan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The aim of this study was to detect the factors affecting verbal and psychological violence against women in Turkey, a developing country. |
| ev-o-1-2 | Introduction | 1 | — | The aim of this study was to detect the factors affecting verbal and psychological violence against women in Turkey, a developing country. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The micro data set of the National research on domestic violence against women in Turkey, which was conducted by the Hacettepe University Institute of Population Studies, was emplo |
| ev-s-1-2 | Introduction | 1 | — | Violence is an embarrassing phenomenon that is observed in all areas of society, including the streets, schools, workplaces, and homes, and has become PLOS ONE PLOS ONE / https://d |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | Women whose husbands or partners cheated and used alcohol were more exposed to verbal and psychological violence compared to others. In addition, women who were exposed to physical |
| ev-s-2-2 | Abstract | 1 | — | Women whose husbands or partners cheated and used alcohol were more exposed to verbal and psychological violence compared to others. |
| ev-s-3-2 | Discussion | 12 | — | In this study, the possibility of exposure to verbal and psychological violence increased as the educational level increased. |
| ev-s-4-2 | Results | 11 | — | Women who were exposed to violence by their first-degree relatives had higher possibility of exposure to verbal and psychological violence by their husbands or partners by 31.22%,  |
| ev-s-5 | Discussion | 13 | — | Diverse forms of violence are frequently interconnected and continuous, as opposed to being isolated incidents, and form "systemic violence". |
| ev-s-6 | Results | 11 | — | A woman living in the Central Region had higher possibility of exposure to verbal and psycho- logical violence by 5.92% compared to those living in the Western Region. |
| ev-s-7 | Conclusion | 14 | — | More effective results can be achieved by prioritizing women in the 25–34 age group with a high possibility of exposure to violence, no health insurance, exposure to violence by fi |

# İlgili kavramlar

- [Ekonomik Karmaşıklığın Politika Çıkarımları: Ulusal ve Bölgesel Kalkınma İçin Dörtlü Bir Çerçeve Önerisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ekonomik-karmasikligin-politika-cikarimlari-ulusal-ve-bolgesel-kalkinma-icin-dortlu-bir-cerceve-onerisi.md)
- [Bozdağ Orman İşletme Şefliğinde Arazi Kullanımı ve Örtüsü Değişiminin CA-Markov Tabanlı Mekânsal-Zamansal Modellemesi: Türkiye'de Orman Hukuku ve Yönetişimi Üzerine Yansımalar](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/bozdag-orman-isletme-sefliginde-arazi-kullanimi-ve-ortusu-degisiminin-ca-markov-tabanli-meknsal-zamansal-modellemesi-turkiyede-orman-hukuku-ve-yonetisimi-uzerine-yansimalar.md)
- [Endonezya'da Ekonomik Büyüme İçin Kadınlar ve Girişimcilik: Liderlik, Emilim Kapasitesi ve Girişimcilik Yetkinliklerinin Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/endonezyada-ekonomik-buyume-icin-kadinlar-ve-girisimcilik-liderlik-emilim-kapasitesi-ve-girisimcilik-yetkinliklerinin-rolu.md)
- [Domateste Oksin Yanit Faktorlerinin (ARF) Biyotik ve Abiyotik Stres Tepkilerinde Oksin Etkisinin Potansiyel Aracıları Olarak Rolu](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/domateste-oksin-yanit-faktorlerinin-arf-biyotik-ve-abiyotik-stres-tepkilerinde-oksin-etkisinin-potansiyel-aracilari-olarak-rolu.md)
- [Türkiye'deki Bireylerin Çevrimiçi Alışveriş Benimseme Belirleyicileri: Bölgesel Farklılıklar Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyedeki-bireylerin-cevrimici-alisveris-benimseme-belirleyicileri-bolgesel-farkliliklar-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)
- [Türkiye'de Katılım ve Konvansiyonel Bankacılığın Etkinliği: Stokastik Sınır Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyede-katilim-ve-konvansiyonel-bankaciligin-etkinligi-stokastik-sinir-yaklasimi.md)
- [Üretim Sektöründe Yeşil Dönüşümcü Liderlik ve Çalışanların Çevreye Yönelik Örgütsel Vatandaşlık Davranışı: Sosyal Bilgi İşleme Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/uretim-sektorunde-yesil-donusumcu-liderlik-ve-calisanlarin-cevreye-yonelik-orgutsel-vatandaslik-davranisi-sosyal-bilgi-isleme-perspektifi.md)
- [İnsan Hakları ve Çatışma Kesişiminde Su: Filistin Örneği Üzerine Bir Durum Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/insan-haklari-ve-catisma-kesisiminde-su-filistin-ornegi-uzerine-bir-durum-calismasi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-18T08:00:32.847Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiye-de-kadinlara-yonelik-sozel-ve-psikolojik-siddet-ve-belirleyicileri-uzerine-ampirik-bir-arastirma