---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türkiye'deki İslamcı Dergilerde İslamofobi Gündemi: Bir İçerik Analizi"
description: "Küresel ölçekte özellikle Batı medyasında ve toplumsal söylemde ivme kazanan İslamofobi, Müslüman toplulukları ve dini grupları doğrudan hedef alan sistemik bir nefret söylemi ve ayrımcılık biçimine dönüşmüştür. Türkiye'deki dini gruplar ve İslami hassasiyete sahip yapılar, tarihsel süreçte kamuoyu"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyedeki-islamci-dergilerde-islamofobi-gundemi-bir-icerik-analizi"
doi: "10.47951/mediad.1524288"
authors: ["Mücahit Sami Küçüktığlı"]
citation: "Küçüktığlı, M. S. (2024). Islamophobia Agenda in Islamist Magazines in Türkiye: A Content Analysis. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, 147-185. https://doi.org/10.47951/mediad.1524288"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 11
tags: ["Dijital İletişim", "Dergi", "İslamofobi", "Propaganda", "Göstergebilim", "Dini Gruplar"]
timestamp: "2026-08-19T08:01:14.268Z"
---

# Türkiye'deki İslamcı Dergilerde İslamofobi Gündemi: Bir İçerik Analizi

Özgün başlık: Islamophobia Agenda in Islamist Magazines in Türkiye: A Content Analysis
DOI: https://doi.org/10.47951/mediad.1524288
Künye (APA 7): Küçüktığlı, M. S. (2024). Islamophobia Agenda in Islamist Magazines in Türkiye: A Content Analysis. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, 147-185. https://doi.org/10.47951/mediad.1524288

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Küresel ölçekte özellikle Batı medyasında ve toplumsal söylemde ivme kazanan İslamofobi, Müslüman toplulukları ve dini grupları doğrudan hedef alan sistemik bir nefret söylemi ve ayrımcılık biçimine dönüşmüştür. Türkiye'deki dini gruplar ve İslami hassasiyete sahip yapılar, tarihsel süreçte kamuoyu oluşturma ve propaganda maksadıyla dergi yayıncılığını aktif bir mecra olarak kullanmış, günümüzde ise bu birikimi dijital ortama taşımıştır. Buna karşın, söz konusu İslamcı dergilerin küresel ölçekte üretilen İslam karşıtı söylemlere ve İslamofobiye karşı ne düzeyde argüman ürettiği ve bu akademik/toplumsal gündemi yayınlarına nasıl yansıttığı literatürde yeterince çözümlenmemiştir. Bu çalışma, Türkiye'deki önde gelen dini gruplara ait dergilerin dijital mecradaki İslamofobi gündemini inceleyerek medya, propaganda ve din temsiline dair nitel bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Küresel iletişim mecralarında ve Batı medyasında İslam ve Müslüman kimliğinin olumsuz kalıpyargılarla temsil edilmesi, toplumsal düzlemde İslamofobik söylem ve uygulamaların yaygınlaşmasına yol açmıştır. Türkiye bağlamında dini gruplar ve İslami camia, toplumsal ve siyasal alandaki varlıklarını sürdürmek ve kendi söylemlerini yaygınlaştırmak amacıyla tarihsel süreçten itibaren basılı yayın organlarını, özellikle de dergileri stratejik bir propaganda aracı olarak kullanmışlardır. Dijitalleşme süreciyle birlikte dergi yayıncılığının internet ortamına aktarılması, bu grupların küresel ölçekteki Müslüman karşıtı söylemlerle ilişki kurma yeteneklerini ve dijital mecradaki varlıklarını yeniden şekillendirmiştir. Ancak Türkiye'deki İslami gruplara ait süreli yayınların, özellikle Batı merkezli yükselen İslamofobiye karşı geliştirdiği kuramsal ve söylemsel tepkilerin niteliği iletişim sosyolojisi literatüründe ampirik bir açıklığa kavuşturulmayı beklemektedir.

Bu araştırma, Türkiye'deki beş temel dini gruba ait ve dijital arşivleri açık olan Altınoluk (Erenköy Cemaati), Yedi Kıta (Süleyimancılar), Yeni Dünya (Kayseri Yahyalı Cemaati), Ribat (Konya merkezli grup) ve Genç Yorum (Yeni Asya Nur Cemaati) dergilerinin yayınlarındaki İslamofobi gündemini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseninde kurgulanan çalışmada, seçilen dergilerin ilk sayılarından itibaren tüm dijital arşivleri kapsama dahil edilmiş, elde edilen veri kümesi göstergebilimsel analiz ve MAXQDA 2020 nitel veri analizi yazılımı kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. İnceleme sürecinde dergi kapaklarının görsel ögeleri Roland Barthes'ın göstergebilim yaklaşımıyla anlamlandırılmış, metinlerdeki kelime ve kavram frekansları ile kod matris ilişkileri kategorik olarak çözümlenmiştir. Veri toplama ve kodlama aşamalarında ön test ve güvenirlik ilkeleri uygulanarak doğrulanabilir bir bulgu seti elde edilmiştir.

Analiz sonuçları, dini grupların dergi yayıncılığında dijital dönüşümü başarıyla gerçekleştirdiklerini ve arşivlerini okurlara açtıklarını, ancak küresel İslamofobi gündemine dair yayın içeriklerinde belirgin farklılıklar ve yetersizlikler taşıdıklarını göstermektedir. Arama motorları ve kodlama frekanslarına göre İslamofobi kavramını ve ilgili temaları en yoğun işleyen yayın Altınoluk dergisi olurken, onu Ribat ve Genç Yorum dergileri izlemiş; tarih odaklı Yedi Kıta dergisinde ise İslamofobi kavramına doğrudan hiç yer verilmemiştir. Dergilerde en sık vurgulanan olumsuz kavram 'terör' ve 'suç' olarak öne çıkarken, İslami değerler arasında 'başörtüsü' ve 'Hz. Muhammed' temaları ilk sıralarda yer almıştır. Görsel ve metinsel analizler, dergilerin İslamofobik söylemlere küresel dilde counter-argument (karşı argüman) üretmekten ziyade, yerel okur kitlesine yönelik savunmacı ve bilgilendirici bir içerik sunduklarını ortaya koymaktadır.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümlerinde, incelenen dergilerin küresel ölçekli yayın adlarına ve uluslararası ağlara sahip olmalarına rağmen Yabancı dilde (özellikle İngilizce) yayın yapmamalarının İslamofobi ile küresel mücadelede ciddi bir sınırlılık oluşturduğu vurgulanmaktadır. Yazar, Batı medyasının İslam ile terör kavramlarını eşleştirme çabasına yanıt olarak dergilerin de İslamofobiyi bir terör eylemi olarak nitelendirdiğini, ancak şiddet ve radikalleşmeye prim vermeden rasyonel cevaplar ürettiklerini tespit etmiştir. Gelecek araştırmalar ve literatür taramaları bakımından bu çalışma, Türkiye'deki dini grupların dijital medya pratiklerini, propaganda tekniklerini ve uluslararası İslami gündemlere verdikleri tepkileri ölçmede yöntemsel ve ampirik bir zemin sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de İslami hassasiyete sahip önde gelen dini grupların dijital yayıncılık yapan dergilerinde Batı merkezli küresel İslamofobi gündemine ne ölçüde yer verdiklerini, bu söylemlere karşı nasıl bir propaganda ve karşı argüman geliştirdiklerini göstergebilimsel ve içerik analizi teknikleriyle ortaya koymaktır.

# Yöntem ve tasarım

Nitel araştırma desenini benimseyen bu çalışmada, Türkiye'deki önde gelen dini grupların dijital dergilerinde yer alan İslamofobi içerikleri göstergebilimsel analiz ve Maxqda 2020 yazılımı kullanılarak içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Dergilerin dijital arşivlerinde yapılan anahtar kelime aramalarında İslamofobi kavramına en fazla yer veren yayın 102 frekans ile Altınoluk dergisi olurken; bunu Ribat (42), Yeni Dünya (9) ve Genç Yorum (5) izlemiş, Yedi Kıta dergisinde ise bu kavrama doğrudan hiç rastlanmamıştır.
2. İslamofobik davranış kodları arasında en yüksek frekansa sahip kavram 323 kullanım ile terör olmuş, bunu suç (139), karikatür (84), hakaret (35), yasaklama (19) ve küçük düşürme (6) kodları takip etmiş; dergiler Batı'nın İslam'ı terörle özdeşleştirme söylemine İslamofobiyi terör eylemi olarak nitelendirerek yanıt vermiştir.
3. Dergilerdeki İslamofobi içeriklerinin nesil ve cinsiyet kod matrisi incelendiğinde, yayınların ağırlıklı olarak kadınlara yönelik ele alındığı, nesiller arasında ise en çok çocuk vurgusunun öne çıktığı; bu durumun başörtüsü yasakları ve gelecek nesillerin inançsızlaşma riski kaygısıyla şekillendiği saptanmıştır.
4. Genç Yorum dergisi kapağında İslamofobi ifadesini büyük puntolarla taşıyan tek yayın organı olarak öne çıkmış, gerçek İslam anlayışını ve doğru bilginin paylaşımını bu küresel fenomene karşı temel bir çözüm yolu olarak sunmuştur.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Türkiye'de köklü kurumsal yapılara sahip dini grupların dijital yayıncılık imkânlarından yararlanmalarına karşın, dergilerinde küresel İslamofobi gündemine ayırdıkları payın oldukça değişken ve genel olarak sınırlı olduğunu göstermektedir. Özellikle Altınoluk dergisi 102 içerik ile bu konuyu en yoğun işleyen yayın organı olarak öne çıkarken, Yedi Kıta dergisinde doğrudan bu kavrama yer verilmemiştir.

Yazar bu durumu, dini grupların dergicilik geleneklerinin daha çok içe dönük cemaat eğitimi, tarih bilinci ve tasavvufi irşat odaklı yayın çizgilerinden kaynaklandığı şeklinde açıklamaktadır. Dergilerin çoğunluğunun isimlerinde küresel iddialar taşımasına rağmen, yayın dilinin Türkçe ile sınırlı kalması ve uluslararası kamuoyuna seslenme kaygısının ikincil planda tutulması bu içerik yetersizliğini derinleştirmektedir.

Elde edilen bulgular literatür bağlamında değerlendirildiğinde, Batı medyasının İslam'ı şiddetle ilişkilendiren söylemlerine karşı dergilerin İslamofobiyi bir terör suçu olarak yeniden kodladığı görülmektedir. Bu tutum, Inman ve arkadaşlarının (2012) çocuk ve kadınların mağduriyetine ilişkin saptamalarıyla örtüşürken; Widiawati'nin (2020) medyadaki radikalleşme tezinin aksine İslami dergilerin şiddeti reddeden rasyonel bir yayın çizgisi izlediğini doğrulamaktadır.

Sonuç olarak çalışma, dini grupların dijital dergicilik kapasitelerini küresel İslamofobi ile mücadelede daha etkin kılabilmeleri için İngilizce başta olmak üzere küresel dillerde yayın yapmaları ve yeni medya mecralarındaki nefret söylemlerine karşı proaktif stratejiler geliştirmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Dergilerin uluslararası okur kitlelerine ulaşacak stratejik içerikler üretmesi literatürde ve sahada belirleyici olacaktır.

# Yazarın sonucu

Yazar, Türkiye'deki dini gruplara ait dergilerin dijital yayıncılığa başarıyla uyum sağlamalarına rağmen, küresel ölçekte tırmanan İslamofobiyle mücadelede yeterli düzeyde nitelikli karşı argüman ve kapsayıcı yayın üretemedikleri sonuçuna ulaşmıştır. Özellikle küresel iddialara sahip dergilerin yabancı dil yayın yapmamaları ve sosyal medyadaki İslamofobik söylemlere karşı sistematik bir yayın politikası geliştirememeleri temel bir eksiklik olarak öne sürülmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Metin, Türkiye'deki dini cemaat ve grupların dijital dergi yayıncılığındaki kurumsal varlıkları ile küresel İslamofobi gündemine verdikleri yanıtlar arasındaki ilişkiyi ampirik olarak çözümleyerek medya ve din sosyolojisi literatüründe özgün bir işlev üstlenmektedir. Mevcut çalışmalar genellikle Batı medyasındaki İslam karşıtı söylemlere veya dini grupların iç iletişim dinamiklerine odaklanırken, bu çalışma Türkiye merkezli İslami dergilerin küresel ölçekte üretilen nefret söylemlerine karşı geliştirdiği argüman yetersizliğini göstergebilimsel ve içerik analizi teknikleriyle ortaya koymaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazar, Türkiye'de dini grupların medya kullanımı ve dergicilik geleneklerini ele alan tarihsel literatürü temele alarak bu birikimi dijitalleşme süreciyle ilişkilendirmektedir. Önceki araştırmalarda dini dergilerin daha çok iç toplumsallaşma ve ideolojik inşa süreçleri incelenmişken, bu çalışma dergilerin küresel İslamofobi karşısındaki söylemsel pozisyonlarını sınayarak literatürdeki tarihsel çizgiyi dijital iletişim ve küresel medya etiği tartışmalarına doğru genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Çalışmanın literatür taramalarına temel katkısı, Türkiye'deki İslami grupların küresel iddialarla çıkardıkları yayın organlarının dijital arşivlerini bütüncül bir şekilde tarayarak ampirik bir haritalama sunmasında yatmaktadır. Dergi isimlerindeki küresel iddialara karşın içeriklerin Türkçe ile sınırlı kalması ve uluslararası kamuoyuna dönük söylem üretememesi tespiti, medya politikaları ve stratejik iletişim alanındaki taramalarda İslami medyanın küresel etki sınırlarını gösteren somut bir referans noktası sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Türkiye'deki dini gruplar geleneksel dergicilik birikimlerini dijital platformlara taşımış ve yayın arşivlerini okuyuculara açmıştır.** — Bu kullanım, Türkiye'de cemaat yayıncılığının dijitalleşme sürecini ampirik verilerle desteklemek için yazılacak altyapı paragraflarında doğrudan referans verilebilir.
- **İslami dergiler küresel provokasyonlara ve nefret söylemlerine rağmen şiddeti teşvik eden radikal bir dil kullanmamaktadır.** — Medyada radikalleşme tezlerine karşı Türkiye'deki dini yayın organlarının rasyonel ve barışçıl duruşunu kanıtlamak amacıyla tartışma bölümünde kullanılabilir.
- **Genç Yorum dergisi kapağında İslamofobi kavramını doğrudan vurgulayan tek yayın organı olarak öne çıkmaktadır.** — İslami gençlik dergilerinin küresel sosyo-politik sorunlara olan duyarlılığını ve kapak tasarım tercihlerini örneklendirmek için giriş kısmında yer verilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Diyanet Dergisi ile cemaat dergilerinin küresel İslamofobi eylemlerine ilişkin söylemsel yaklaşımları içerik ve tema bakımından nasıl farklılaşmaktadır?**
  - Desen: 2015-2024 yılları arasında yayımlanan Diyanet Dergisi ile beş cemaat dergisinin dijital sayıları veri seti olarak belirlenir. Maxqda programında kategorik içerik analizi uygulanır. Örneklem doygunluk ilkesine göre taranır.
  - Gerekçe: Yazarın sonuç kısmında belirttiği 'Diyanet Dergisi'nin İslamofobi konusuna ne kadar yer ayırdığının incelenmesi gerektiği' yönündeki gelecek araştırma çağrısından doğrudan türetilmiştir.
- **Avrupa merkezli Müslüman STK'ların İngilizce dijital dergilerinde üretilen karşı argümanlar hangi temalar etrafında şekillenmektedir?**
  - Desen: Almanya, Fransa ve İngiltere'de faaliyet gösteren üç büyük Müslüman STK'nın son 5 yıla ait İngilizce e-dergileri metin analiziyle incelenir. Nitel veri seti tematik kodlama ve göstergebilimsel çözümlemeye tabi tutulur.
  - Gerekçe: Makalede tespit edilen 'Türkiye'deki dergilerin İngilizce yayın yapmaması ve küresel dil kullanamaması yüzünden uluslararası yanıt verememeleri' sınırlılığından türetilmiştir.
- **Dini grupların resmi X (Twitter) ve Instagram hesaplarındaki İslamofobi paylaşımları ile dergi içerikleri arasında söylemsel paralellik var mıdır?**
  - Desen: Beş dini grubun resmi sosyal medya hesaplarından 2020-2024 yılları arasında atılan İslamofobi temalı iletiler veri madenciliği yöntemleriyle çekilir. Nitel duygu analizi ve frekans analizi birlikte uygulanır.
  - Gerekçe: Yazarın yöntemsel sınırlılık olarak belirttiği 'çalışmanın yalnızca dergilerle sınırlı olduğu, grupların sosyal medya hesaplarının incelenmesi gerektiği' tespitine dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 2 | — | This article investigates the publications on Islamophobia in the magazines of leading religious groups in Türkiye. |
| ev-s-1 | Significance, Hypothesis, Method and Limitations of the Research | 7 | — | The research employed a qualitative model to uncover the characteristics of a specific activity. I used semiotic analysis and content analysis to look at the Altınoluk magazine |
| ev-s-2 | Results | 9 | — | When the word Islamophobia is searched on the website of Altınoluk magazine, a total of 47 items are found. Yeni Dünya magazine found 3 items, Ribat magazine found 16 |
| ev-s-3 | Conclusion | 26 | — | Our research on the websites of Altınoluk, Ribat, Yeni Dünya, Yedi Kıta and Genç Yorum magazines in the digital environment identified publications and articles related to Islamoph |
| ev-s-4 | Conclusion | 26 | — | Genç Yorum was the only magazine that used the expression Islamophobia in large fonts on its cover. The magazine, emphasizing true Islam as the solution by sharing it with its read |
| ev-s-5 | Conclusion | 28 | — | No evidence of terrorism or vandalism against Islamophobic individuals was found in any of the magazines included in our research. |
| ev-s-7 | Conclusion | 27 | — | The results of Inman and his friends' research (Inman et al., 2012) align with the emergence of the terms of child and Islamophobia in our study. |
| ev-l-1 | Conclusion | 26 | — | We found that the religious groups we studied, which are prominent in Türkiye with their institutions and media outlets, have embraced the digital transformation in magazine publis |
| ev-l-2 | Conclusion | 28 | — | No evidence of terrorism or vandalism against Islamophobic individuals was found in any of the magazines included in our research. |
| ev-l-3 | Conclusion | 28 | — | We should also investigate how much space the Diyanet Magazine, which has b een the publication organ of the Presidency of Religious Affairs for many years, devotes to Islamophobia |
| ev-l-4 | Conclusion | 26 | — | Genç Yorum was the only magazine that used the expression Islamophobia in large fonts on its cover. |

# İlgili kavramlar

- [Köpekbalığı ve Vatoz Ekolojisi, Korunması ve Yönetiminde Uydu Uzaktan Algılama Teknolojileri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/kopekbaligi-ve-vatoz-ekolojisi-korunmasi-ve-yonetiminde-uydu-uzaktan-algilama-teknolojileri.md)
- [Ekonomik Karmaşıklığın Politika Çıkarımları: Ulusal ve Bölgesel Kalkınma İçin Dörtlü Bir Çerçeve Önerisi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ekonomik-karmasikligin-politika-cikarimlari-ulusal-ve-bolgesel-kalkinma-icin-dortlu-bir-cerceve-onerisi.md)
- [Bozdağ Orman İşletme Şefliğinde Arazi Kullanımı ve Örtüsü Değişiminin CA-Markov Tabanlı Mekânsal-Zamansal Modellemesi: Türkiye'de Orman Hukuku ve Yönetişimi Üzerine Yansımalar](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/bozdag-orman-isletme-sefliginde-arazi-kullanimi-ve-ortusu-degisiminin-ca-markov-tabanli-meknsal-zamansal-modellemesi-turkiyede-orman-hukuku-ve-yonetisimi-uzerine-yansimalar.md)
- [Endonezya'da Ekonomik Büyüme İçin Kadınlar ve Girişimcilik: Liderlik, Emilim Kapasitesi ve Girişimcilik Yetkinliklerinin Rolü](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/endonezyada-ekonomik-buyume-icin-kadinlar-ve-girisimcilik-liderlik-emilim-kapasitesi-ve-girisimcilik-yetkinliklerinin-rolu.md)
- [Domateste Oksin Yanit Faktorlerinin (ARF) Biyotik ve Abiyotik Stres Tepkilerinde Oksin Etkisinin Potansiyel Aracıları Olarak Rolu](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/domateste-oksin-yanit-faktorlerinin-arf-biyotik-ve-abiyotik-stres-tepkilerinde-oksin-etkisinin-potansiyel-aracilari-olarak-rolu.md)
- [Türkiye'deki Bireylerin Çevrimiçi Alışveriş Benimseme Belirleyicileri: Bölgesel Farklılıklar Üzerine Ampirik Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyedeki-bireylerin-cevrimici-alisveris-benimseme-belirleyicileri-bolgesel-farkliliklar-uzerine-ampirik-bir-inceleme.md)
- [Türkiye'de Katılım ve Konvansiyonel Bankacılığın Etkinliği: Stokastik Sınır Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyede-katilim-ve-konvansiyonel-bankaciligin-etkinligi-stokastik-sinir-yaklasimi.md)
- [Üretim Sektöründe Yeşil Dönüşümcü Liderlik ve Çalışanların Çevreye Yönelik Örgütsel Vatandaşlık Davranışı: Sosyal Bilgi İşleme Perspektifi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/uretim-sektorunde-yesil-donusumcu-liderlik-ve-calisanlarin-cevreye-yonelik-orgutsel-vatandaslik-davranisi-sosyal-bilgi-isleme-perspektifi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-19T08:01:14.268Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/turkiyedeki-islamci-dergilerde-islamofobi-gundemi-bir-icerik-analizi