---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Yönetici Koçluğu Ölçeğinin Yordama Geçerliliğinin İncelenmesi: Boylamsal Bir Çalışma"
description: "Yönetici koçluğu, çalışan performansını ve işe yönelik tutumları geliştirmek amacıyla organizasyonlarda yaygın olarak kullanılan bir müdahale aracıdır. Ancak literatürdeki ampirik kanıtların çoğu kesitsel verilere dayanmakta, bu da koçluk davranışları ile iş sonuçları arasındaki zamansal öncelik ve"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/yonetici-koclugu-olceginin-yordama-gecerliliginin-incelenmesi-boylamsal-bir-calisma"
doi: "10.3389/fpsyg.2024.1277422"
authors: ["Katie Stone", "Kim Nimon", "Andrea D. Ellinger"]
citation: "Stone, K., Nimon, K., Ellinger, A. D. (2024). Examining the predictive validity of a managerial coaching scale: a longitudinal study. . https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1277422"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 11
tags: ["yönetici koçluğu", "boylamsal çalışma", "çalışan tutumları", "rol açıklığı", "iş tatmini", "örgütsel bağlılık"]
timestamp: "2026-08-29T00:44:05.658Z"
---

# Yönetici Koçluğu Ölçeğinin Yordama Geçerliliğinin İncelenmesi: Boylamsal Bir Çalışma

Özgün başlık: Examining the predictive validity of a managerial coaching scale: a longitudinal study
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1277422
Künye (APA 7): Stone, K., Nimon, K., Ellinger, A. D. (2024). Examining the predictive validity of a managerial coaching scale: a longitudinal study. . https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1277422

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Yönetici koçluğu, çalışan performansını ve işe yönelik tutumları geliştirmek amacıyla organizasyonlarda yaygın olarak kullanılan bir müdahale aracıdır. Ancak literatürdeki ampirik kanıtların çoğu kesitsel verilere dayanmakta, bu da koçluk davranışları ile iş sonuçları arasındaki zamansal öncelik ve neden-sonuç ilişkisinin tam olarak anlaşılmasını engellemektedir. Bu makale, yaygın kullanılan bir koçluk ölçeğinin zamana yayılmış geçerliliğini sörgülayarak bu boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.

# Akademik özet

Yönetici koçluğu, modern organizasyonlarda çalışan gelişimini desteklemek ve kurumsal çıktıları optimize etmek için başvurulan en popüler müdahale yöntemlerinden biri haline gelmiştir. Ancak alan yazındaki çalışmaların büyük çoğunluğu, koçluk davranışlarının sonuçlarla olan ilişkisini tek bir zaman diliminde ölçen kesitsel tasarımlara hapsolmuş durumdadır. Bu durum, yönetici davranışlarının mı çalışan tutumlarını değiştirdiği, yoksa olumlu tutumlara sahip çalışanların mı yöneticilerini daha iyi birer koç olarak algıladığı sorusunu yanıtsız bırakmaktadır. Mevcut çalışma, bu nedensellik belirsizliğini gidermek amacıyla yaygın olarak kullanılan yönetici koçluğu ölçeklerinden birinin zaman içindeki yordama gücünü ve psikometrik tutarlılığını sörgülamaktadır.

Araştırma kapsamında, Amerika Birleşik Devletleri'nde tam zamanlı olarak görev yapan 313 çalışandan bir ay arayla iki ayrı dalgada veri toplanmıştır. Çalışmada, yönetici koçluğu davranışlarını ölçen CBI ölçeğinin yanı sıra rol açıklığı, iş tatmini ve örgütsel bağlılık değişkenleri boylamsal olarak izlenmiştir. Yöntemsel olarak önce ölçüm değişmezliği testleri uygulanmış, ardından değişkenler arasındaki zamansal etkileşimi analiz etmek için çapraz gecikmeli panel modellemesi (CLPM) kullanılmıştır. Yol-Amaç Liderlik Teorisi çerçevesinde kurgulanan bu yapı, hem yönetici davranışlarının çalışan üzerindeki etkisini hem de çalışan tutumlarının yönetici algısı üzerindeki karşılıklı yansımasını aynı anda test etmeye olanak tanımıştır.

Bulgular, CBI ölçeğinin zaman içinde tam bir ölçüm değişmezliğine sahip olduğunu ve yapısal tutarlılığını koruduğunu kanıtlamaktadır. Yönetici koçluğu davranışlarının bir aylık süre sonunda rol açıklığı ve örgütsel bağlılığı anlamlı düzeyde yordadığı görülürken, iş tatmini üzerinde doğrudan bir yordayıcı etki saptanmamıştır. Çalışmanın en çarpıcı sonuçu ise karşılıklı etkilerin (reciprocal effects) beklenenden daha güçlü çıkmasıdır. Analizler, çalışanların başlangıçtaki rol açıklığı ve bağlılık seviyelerinin, yöneticilerinin sergilediği koçluk davranışlarına dair algılarını zamanla daha fazla etkilediğini göstermektedir. Bu veri, liderlik etkinliğinin sadece yöneticinin eylemlerine değil, aynı zamanda çalışanın mevcut psikolojik durumuna da sıkı sıkıya bağlı olduğuna işaret etmektedir.

Sonuç olarak bu çalışma, yönetici koçluğunun tek yönlü bir süreç değil, yönetici ve çalışan arasında dinamik ve karşılıklı bir etkileşim olduğunu ortaya koyarak literatüre önemli bir kuramsal katkı sağlamaktadır. CBI ölçeğinin boylamsal geçerliliğinin doğrulanması, araştırmacıların bu aracı gelecek çalışmalarda güvenle kullanabileceğini göstermektedir. Pratik düzlemde ise organizasyonel gelişim uzmanlarının koçluk eğitimlerini planlarken sadece yöneticilerin becerilerine odaklanmamaları, aynı zamanda çalışanların 'koçluk edilebilirliği' ve işe yönelik tutumlarını da iyileştirmeleri gerektiği anlaşılmaktadır. Bu araştırma, koçluk müdahalelerinin zaman içindeki etkisini ve sınırlarını anlamak isteyen akademisyenler ile insan kaynakları profesyonelleri için rehber niteliğindedir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Çalışanların Yönetici/Hat Yöneticisi Koçluk Davranışı Algısı (CBI) ölçeğinin yordama geçerliliğini boylamsal bir araştırma tasarımıyla test etmek ve yönetici koçluğu ile rol açıklığı, iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki karşılıklı ilişkileri belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, yönetici koçluğu davranışlarının iş yeri çıktıları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla, bir aylık zaman aralığıyla toplanan boylamsal verilere dayalı çapraz gecikmeli panel modellemesi ve ölçüm değişmezliği analizlerini içeren ampirik bir yaklaşım benimsemiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Yönetici koçluğu algısını ölçen CBI ölçeği için yapılan testler; yapılandırma, metrik ve skaler düzeylerde tam ölçüm değişmezliği sergileyerek ölçeğin boylamsal araştırmalar için psikometrik uygunluğunu kanıtlamıştır.
2. Birinci zamandaki yönetici koçluğu davranışları, ikinci zamandaki rol açıklığı düzeyini anlamlı ve pozitif yönde yordayarak koçluğun çalışanların görev beklentilerini netleştirmedeki etkisini ortaya koymuştur.
3. Yönetici koçluğu, çalışanların örgütsel bağlılık düzeyleri üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir; birinci zamandaki koçluk algısı, ikinci zamandaki bağlılık seviyesini istatistiksel olarak anlamlı şekilde artırmaktadır.
4. Yönetici koçluğu ile iş tatmini arasındaki boylamsal ilişki beklenenin aksine anlamsız bulunmuş, iş tatmininin bir aylık süredeki yüksek durağanlığı koçluğun bu değişken üzerindeki etkisini sınırlamıştır.
5. Tüm modellerde çalışan tutumlarının yönetici davranışlarını yordama gücü, yönetici davranışlarının tutumları etkileme gücünden daha yüksek bulunarak koçluğun karşılıklı bir etkileşim süreci olduğu saptanmıştır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, yönetici koçluğunun iş yerindeki rol açıklığı ve örgütsel bağlılığı artırmada kritik bir yordayıcı olduğunu teyit ederek, literatürdeki boylamsal veri eksikliğini önemli ölçüde gidermektedir. Yazarlar bu durumu, yöneticilerin sunduğu yapısal destek ve iletişimin çalışanların organizasyona olan duygusal yatırımını zaman içinde doğrudan beslemesiyle gerekçelendirmektedir.

CBI ölçeğinin zaman içindeki ölçüm değişmezliğinin kanıtlanması, aracın gelecekteki boylamsal çalışmalarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir. Yazar, bu bulgunun özellikle farklı zaman dilimlerinde yönetici davranışlarını izlemek isteyen araştırmacılar için metodolojik bir temel oluşturduğunu ve ölçeğin psikometrik sağlamlığını pekiştirdiğini savunmaktadır.

İş tatmini modelinde beklenen anlamlı etkinin bulunamaması, literatürdeki önceki kesitsel bulgularla çelişmektedir. Yazarlar bu durumu, iş tatmininin bir aylık süreçte sergilediği yüksek durağanlık katsayısı ile açıklamakta ve koçluğun tatmin üzerindeki etkisinin ancak daha uzun vadeli gözlemlerle veya daha geniş bir değişim aralığında yakalanabileceğini ileri sürmektedir.

En dikkat çekici tartışma noktası, çalışan tutumlarının yönetici davranış algısını etkileme gücünün tersi yöndeki etkiden daha yüksek çıkmasıdır. Bu durum, yol-amaç liderlik teorisinin tek yönlü akışını sörgülatmakta; koçluğun başarısının sadece yöneticinin becerisine değil, aynı zamanda çalışanın mevcut motivasyonel ve bilişsel hazır bulunuşluk düzeyine de bağlı olduğunu göstermektedir.

# Yazarın sonucu

Yönetici koçluğu, tek yönlü bir liderlik müdahalesi olmaktan ziyade çalışan tutumlarının da süreci şekillendirdiği karşılıklı bir dinamiktir. Koçluk davranışları özellikle rol açıklığı ve örgütsel bağlılığı bir ay kadar kısa bir sürede artırabilmektedir, ancak liderlerin etkinliği çalışanların koçluk edilebilirliği ve mevcut iş yeri tutumlarıyla yakından ilişkilidir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, yönetici koçluğu literatüründe uzun süredir devam eden metodolojik bir boşluğu doldurarak, koçluk davranışları ile iş çıktıları arasındaki ilişkiyi boylamsal bir perspektifle incelemektedir. Mevcut literatürün büyük bir bölümü kesitsel verilere ve uygulayıcı odaklı yaklaşımlara dayanırken, bu makale zamansal öncelik ilkesini kullanarak koçluğun yordama gücünü ampirik bir zemine taşımaktadır. Özellikle CBI ölçeğinin zaman içindeki psikometrik kararlılığını test ederek, müdahale odaklı örgütsel gelişim çalışmalarına güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır. Çalışma, koçluğun sadece yöneticiden çalışana doğru tek yönlü bir süreç olmadığını, çalışan tutumlarının da bu süreci şekillendirdiğini göstererek literatürdeki teorik tartışmaları zenginleştirmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Makale, Ellinger ve arkadaşlarının 2003 yılında geliştirdiği CBI ölçeğini merkeze alarak, bu aracın boylamsal geçerliliğini Pousa tarafından 2016'da yapılan kültürlerarası çalışmaların ötesine taşımaktadır. Önceki araştırmalarda Kim ve arkadaşlarının 2013 ve 2014 yıllarında bulguladığı koçluk ile iş tatmini arasındaki pozitif korelasyonu boylamsal verilerle yeniden test eden çalışma, kısa vadeli etkilerin her zaman kesitsel sonuçlarla örtüşmediğini ortaya koyarak literatürle eleştirel bir diyalog kurmaktadır. Yol-amaç liderlik teorisini (House, 1971) temel almasına rağmen, bulgularıyla bu teorinin lider odaklı yaklaşımını sörgülatmaktadır. Bu yönüyle çalışma, önceki literatürün varsaydığı hiyerarşik etki modelini karşılıklı etkileşim modeliyle güncelleme ihtiyacına işaret etmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapan araştırmacılar için bu çalışma, yönetici koçluğunun kısa vadedeki etkilerini ve sınırlılıklarını anlamak adına temel bir referans teşkil etmektedir. Çalışmanın en özgün katkısı, rol açıklığı ve örgütsel bağlılığın bir ay gibi kısa bir sürede koçlukla artırılabileceğini kanıtlarken, iş tatmininin daha durağan bir yapı sergilediğini göstermesidir. Ayrıca, ölçüm değişmezliği analizleri sayesinde boylamsal araştırmalarda karşılaşılan kavramsal kayma sorununa yönelik teknik bir çözüm sunmaktadır. Karşılıklı çapraz gecikmeli modeller aracılığıyla elde edilen bulgular, takipçi davranışlarının liderlik algısını nasıl beslediğine dair yeni bir bakış açısı sunarak, koçluk araştırmalarında çalışan faktörünün önemini vurgulayan modern literatüre güçlü bir destek sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Yönetici koçluğu, çalışanların rol açıklığı ve örgütsel bağlılık düzeylerini zaman içinde anlamlı şekilde artırmaktadır.** — Makale, yönetici davranışlarının çalışanların organizasyona olan duygusal yatırımını ve görev netliğini doğrudan beslediğini kanıtlamak için referans verilebilir.
- **CBI ölçeği, boylamsal araştırmalarda ölçüm değişmezliği sağlayan güvenilir bir araçtır.** — Kullanılan ölçeğin yapılandırma, metrik ve skaler düzeylerdeki değişmezlik bulguları, yöntemsel tercihi gerekçelendirmek için sunulabilir.
- **Çalışanların mevcut tutumları, yöneticilerinin koçluk davranışlarını nasıl algıladıklarını belirleyen karşılıklı bir dinamik oluşturur.** — Liderlik etkisinin tek yönlü değil, takipçi tutumlarıyla şekillenen karşılıklı bir süreç olduğu tartışılırken ampirik kanıt olarak kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Yönetici koçluğu davranışları, iş tatminini ve işten ayrılma niyetini altı aylık bir zaman diliminde nasıl yordamaktadır?**
  - Desen: Türkiye'deki üretim sektöründen rastgele seçilen 400 beyaz yakalı çalışanla üç dalgalı (T1, T2, T3) boylamsal bir desen uygulanır. Veriler ikişer ay arayla toplanır ve yapısal eşitlik modellemesiyle zaman içindeki değişim incelenir.
  - Gerekçe: Makalede bir aylık sürenin iş tatminindeki değişimi yakalamak için kısa kalabileceği sınırlılığına dayanarak daha geniş bir zaman perspektifi önerilmiştir.
- **Çalışanların koçluk edilebilirliği, yönetici koçluğu ile performans çıktıları arasındaki ilişkide bir moderatör müdür?**
  - Desen: Bankacılık sektöründe 250 çalışan-yönetici çiftinden (dyad) veri toplanır. Çalışanların koçluk edilebilirliği Weiss ve Merrigan (2021) ölçeğiyle ölçülür ve hiyerarşik regresyon analiziyle etkileşim etkisine bakılır.
  - Gerekçe: Yazarın tartışma bölümünde belirttiği, çalışan tutumlarının koçluk algısını yönetici davranışından daha fazla etkileyebildiği bulgusuna dayanmaktadır.
- **Sanal ortamda yürütülen yönetici koçluğu, yüz yüze koçluğa göre rol açıklığı üzerinde farklı bir etki yaratmakta mıdır?**
  - Desen: Teknoloji firmalarında hibrit çalışan 300 katılımcı ile anket çalışması yapılır. Koçluk etkileşim yöntemi (sanal/yüz yüze) gruplar arası bir değişken olarak tanımlanır ve çoklu grup analizi (MGA) ile model farklılıkları test edilir.
  - Gerekçe: Makalenin sınırlılıklar bölümünde pandemi sonrası işe dönüş sürecinde koçluk yönteminin (sanal veya yüz yüze) kaydedilmemiş olmasına yönelik eleştirisinden türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | Managerial coaching remains a widespread and popular organizational development intervention applied across numerous industries to enhance critical workplace outcomes and employee  |
| ev-o-2 | Introduction | 2 | — | The purpose of this study was to assess the predictive validity of the Employee Perceptions of Supervisor/Line Manager Coaching Behavior Measure (CBI) |
| ev-s-1 | Theoretical background and research hypotheses | 3 | — | Testing for invariance occurs through a hierarchical sequence of tests within a SEM framework, with each additional test constraining further components of the model ( Vandenberg a |
| ev-s-2 | Analyses and results | 6 | — | The beta weight between managerial coaching T1 and role clarity T2, controlling for role clarity T1, was 0.104 and statistically significant |
| ev-s-3 | Analyses and results | 7 | — | The standardized coefficient between managerial coaching at T1 and job satisfaction at T2, controlling for job satisfaction at T1, was not statistically significant |
| ev-s-4 | Discussion of findings | 10 | — | The reciprocal cross-lagged effect was larger than the cross- lagged effect in every dependent variable model, which challenges the hypothesized theoretical direction previously va |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | Results detected statistically significant cross-lagged and reciprocal cross-lagged effects in the role clarity and organization commitment models highlighting a reciprocal relatio |
| ev-l-3 | Discussion of findings | 8 | — | Results suggest that role clarity, organization commitment, and job satisfaction may nurture and influence managerial coaching behaviors. |
| ev-l-4 | Analyses and results | 5 | — | The demonstration of metric invariance enabled testing to run the scalar model. Fit indices from the scalar model were compared to the metric model |
| ev-l-5 | Limitations and future research | 9 | — | Another limitation concerns the use of 1 month as a time lag as it is possible that changes in employees’ perceptions of their job satisfaction |
| ev-l-6 | Limitations and future research | 9 | — | The study design did not inquire how the coaching was employed between manager and employee (i.e., face-to- face or virtual), nor did it ask if the deployment method changed during |

# İlgili kavramlar

- [Tenis Kulübü Yönetişimi: Güney Avrupa Kulüplerinin Uluslararası Karşılaştırması](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/tenis-kulubu-yonetisimi-guney-avrupa-kuluplerinin-uluslararasi-karsilastirmasi.md)
- [COVID-19 Pandemisinde İş-Aile Çatışması ve Kadın Çalışanların Esenliği Arasındaki İlişkide Doğurganlık Niyetinin Düzenleyici Aracılık Rolü: Çin Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-pandemisinde-is-aile-catismasi-ve-kadin-calisanlarin-esenligi-arasindaki-iliskide-dogurganlik-niyetinin-duzenleyici-aracilik-rolu-cin-ornegi.md)
- [Öğretmenlerde Mesleki Adanmışlığın Tükenmişliği Azaltıcı Etkisi: İşe Adanmışlık ve Psikolojik Sermayenin Aracılık Rolleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ogretmenlerde-mesleki-adanmisligin-tukenmisligi-azaltici-etkisi-ise-adanmislik-ve-psikolojik-sermayenin-aracilik-rolleri.md)
- [LightGBM Algoritması Kullanılarak TEFAS Üzerindeki Yatırım Fonu Fiyatlarının Tahmin Edilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/lightgbm-algoritmasi-kullanilarak-tefas-uzerindeki-yatirim-fonu-fiyatlarinin-tahmin-edilmesi.md)
- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-29T00:44:05.658Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/yonetici-koclugu-olceginin-yordama-gecerliliginin-incelenmesi-boylamsal-bir-calisma