---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Z Kuşağı ve Finansal Okuryazarlık: Kuşaksal Yetkinliklerin Karşılaştırmalı Bir Analizi"
description: "Finansal okuryazarlık, bireylerin karmaşık finansal sistemler içinde bilinçli kararlar alabilmesi ve uzun vadeli ekonomik istikrarı sağlaması açısından kritik bir yaşam becerisi olarak kabul edilmektedir. Özellikle dijital yerli olan ve ekonomik özerkliğini kazanan Z kuşağının finansal yetkinlikleri"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/z-kusagi-ve-finansal-okuryazarlik-kusaksal-yetkinliklerin-karsilastirmali-bir-analizi"
doi: "10.15240/tul/009/lef-2025-12"
authors: ["Monika Mucskova", "Peter Micak", "Karel Nemecek"]
citation: "Mucskova, M., Micak, P., Nemecek, K. (2025). Generation Z and Financial Literacy: A Comparative Analysis of Generational Competencies. Liberec Economic Forum 2025, 149-160. https://doi.org/10.15240/tul/009/lef-2025-12"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 15
tags: ["Finansal Bilgi", "Finansal Davranış", "Finansal Okuryazarlık", "Z Kuşağı", "Minyeniyum Kuşağı", "X Kuşağı", "Bebek Boomers"]
timestamp: "2026-07-26T17:01:24.052Z"
---

# Z Kuşağı ve Finansal Okuryazarlık: Kuşaksal Yetkinliklerin Karşılaştırmalı Bir Analizi

Özgün başlık: Generation Z and Financial Literacy: A Comparative Analysis of Generational Competencies
DOI: https://doi.org/10.15240/tul/009/lef-2025-12
Künye (APA 7): Mucskova, M., Micak, P., Nemecek, K. (2025). Generation Z and Financial Literacy: A Comparative Analysis of Generational Competencies. Liberec Economic Forum 2025, 149-160. https://doi.org/10.15240/tul/009/lef-2025-12

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Finansal okuryazarlık, bireylerin karmaşık finansal sistemler içinde bilinçli kararlar alabilmesi ve uzun vadeli ekonomik istikrarı sağlaması açısından kritik bir yaşam becerisi olarak kabul edilmektedir. Özellikle dijital yerli olan ve ekonomik özerkliğini kazanan Z kuşağının finansal yetkinliklerinin önceki kuşaklarla nasıl bir farklılık gösterdiği, son yıllarda sosyal bilimler ve ekonomi literatüründe yoğun bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Çek Cumhuriyeti örneğinde, sosyalist geçmişin yarattığı tarihsel bağlam ve piyasa ekonomisine geçiş süreçleri, kuşaklar arası finansal algıları etkileyen özgün bir zemin sunmaktadır. Bu çalışma, genç nüfusun finansal karar alma süreçlerini ve bu süreçlerin önceki kuşaklarla karşılaştırmalı görünümünü incelemektedir.

# Akademik özet

Finansal okuryazarlık, bireylerin modern ve karmaşık ekonomik sistemlerde hayatta kalabilmesi, tasarruf ve yatırım kararlarını sağlıklı bir biçimde verebilmesi için temel bir beceri olarak görülmektedir. Araştırmalar, özellikle dijital çağda büyüyen ve finansal hayata erken yaşlarda adım atan Z kuşağının finansal bilgi ve yetkinliklerinin düzeyini tartışmaya açmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmanın arka planını oluşturan literatür, genç yetişkinlerin finansal konularda yeterli düzeyde donanıma sahip olup olmadığı sorusunu merkeze almaktadır. Çek Cumhuriyeti'nin post-sosyalist tarihi ve piyasa ekonomisine geçiş süreci, kuşaklar arası finansal güven ve bilgi birikimi açısından özgün bir arka plan oluşturmaktadır.

Bu bağlamda yürütülen araştırma, Çek Cumhuriyeti'ndeki Z kuşağının finansal okuryazarlık durumunu incelemeyi ve elde edilen skorları yaşlı kuşakların skorlarıyla mukayese etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın veri tabanını, Avrupa Komisyonu tarafından görevlendirilen ve GESIS tarafından işlenen Flash Eurobarometer 525 anketi oluşturmaktadır. Toplam 984 Çek katılımcının verileri üzerinden yürütülen bu çalışmada, finansal okuryazarlık finansal bilgi, finansal davranış ve bunlardan türetilen genel finansal okuryazarlık skoru olmak üzere üç ana bileşen aracılığıyla değerlendirilmiştir. Kuşak grupları arasında ortalama farkların tespiti için Kruskal-Wallis testi ve ikili karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi uygulanmıştır.

Elde edilen ampirik bulgular, Z kuşağının finansal bilgi ve genel finansal okuryazarlık skorları bakımından X kuşağı ve Bebek Boomers kuşağından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük puanlar aldığını ortaya koymaktadır. Buna karşın, Z kuşağı ile Milenyum kuşağı arasında finansal bilgi ve okuryazarlık açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır. En dikkat çekici noktalardan biri, finansal bilgi düzeyindeki bu yaşa bağlı farklılıklara rağmen, finansal davranış skorlarının incelenen tüm kuşaklar arasında oldukça benzer düzeylerde seyretmesidir. Bu durum, Z kuşağının teorik bilgi eksikliğine rağmen yaşlı gruplarla karşılaştırılabilir düzeyde finansal pratikler sergilediğine işaret etmektedir.

Çalışmanın sonuç bölümü, bu bulguların bireysel finans yönetimi kadar makroekonomik istikrar ve politika yapıcılar açısından da önemli çıkarımlar taşıdığını vurgulamaktadır. Yazar, Z kuşağının bilgi eksikliğini dijital araçlar, sosyal medya ve finfluencerlar aracılığıyla kapattığını ancak bu informal kaynakların güvenilirlik sorunları barındırdığını belirtmektedir. Araştırma, örneklem yapısı ve sosyoekonomik değişkenlerin kısıtları çerçevesinde değerlendirildiğinde, finansal hizmet sağlayıcıların genç kuşağın dijital alışkanlıklarına uygun ürün tasarımı ve iletişim stratejileri geliştirmesinin önemini ortaya koymaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu makale, Çek Cumhuriyeti'ndeki Z kuşağının finansal okuryazarlık düzeyini analiz etmeyi ve elde edilen bulguları daha yaşlı popülasyon gruplarıyla karşılaştırmayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Bu ampirik çalışmada, Flash Eurobarometer 525 verileri kullanılarak Çek Cumhuriyeti'ndeki kuşaklararası finansal okuryazarlık yetkinlikleri nicel yöntemlerle ve istatistiksel testler aracılığıyla karşılaştırılmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. Z kuşağı, finansal bilgi puanlarında ortalama 2.36 puan elde ederek incelenen dört kuşak içinde en düşük seviyeyi kaydetmiştir.
2. Kruskal-Wallis testi sonuçlarına göre, kuşaklar arasında finansal bilgi puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmaktadır.
3. Z kuşağı ile Y kuşağı (Millennials) arasında finansal bilgi ve toplam finansal okuryazarlık puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır.
4. Finansal davranış puanlarında kuşaklar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık doğrulanmamış olup tüm gruplar benzer düzeyler sergilemiştir.
5. Z kuşağının toplam finansal okuryazarlık skorları X kuşağı ve Baby Boomers gruplarından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Z kuşağının teorik finansal bilgi ve toplam finansal okuryazarlık puanları bakımından X kuşağı ve Baby Boomers gruplarından geride kaldığını, buna karşın Y kuşağı ile benzer düzeyler paylaştığını açıkça göstermektedir.

Yazarlar bu durumu, genç nesillerin finansal bilgiyi geleneksel örgün eğitim kurumları yerine sosyal medya ve dijital platformlardaki finfluencerlar gibi informal öğrenme kanalları aracılığıyla edinmesindeki yapısal değişimle açıklamaktadır.

Elde edilen bu sonuçlar, Belás ve diğerleri ile Demertzis ve diğerlerinin çalışmalarında vurgulanan genç yetişkinlerin finansal hazırlıksızlığına dair literatür bulgularını desteklemekte ve dijital çağın getirdiği yeni bilgi edinme alışkanlıklarına işaret etmektedir.

Sonuç olarak, finansal davranışların kuşaklar arasında benzerlik göstermesine rağmen teorik bilgi açığının sürmesi, Z kuşağının gelecekteki karmaşık finansal kararlar ve makroekonomik istikrar açısından yeni politika ve eğitim müdahalelerine ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır.

# Yazarın sonucu

Araştırmanın sonuçları, dijital araçlara kolay erişimi olan Z kuşağının X kuşağı ve Baby Boomers gruplarına kıyasla daha düşük finansal bilgiye sahip olduğunu, ancak finansal davranışlarının yaşlı kuşaklarla benzerlik gösterdiğini ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu akademik yayın, finansal okuryazarlık literatüründe özellikle genç yetişkin kuşakların finansal yetkinliklerini demografik ve kuşaksal bir perspektifle konumlandıran ampirik bir köprü görevi üstlenmektedir. Çalışma, geleneksel finansal bilgi testleri ile bireylerin günlük finansal davranışları arasındaki kopuşu veya uyumu saptayarak, teorik bilgi ile pratik uygulama arasındaki ilişkiyi sörgülayan araştırmalara güncel bir veri seti sunmaktadır. Özellikle post-sosyalist ekonomik geçiş sürecini yaşayan bir Orta Avrupa ülkesi olan Çek Cumhuriyeti örneği üzerinden ilerlemesi, finansal okuryazarlık çalışmalarının evrensel eğilimler ile ülkeye özgü tarihsel bağlamlar arasında nasıl şekillendiğini gösteren analitik bir işlev görmesini sağlamaktadır. Böylece makale, bireysel finansal yeterliliklerin ulusal ve kuşaksal dinamiklerle nasıl etkilendiğini ortaya koyan önemli bir referans kaynağı konumundadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Hilgert ve diğerlerinin hanehalkı finansal yönetimi üzerindeki öncü tespitleri ile Lusardi ve Mitchell tarafından geliştirilen standartlaştırılmış finansal okuryazarlık ölçüm çerçevelerini doğrudan temel almakta ve bu birikimi kuşaksal analiz boyutuyla genişletmektedir. Belás ve diğerleri ile Demertzis ve diğerlerinin genç yetişkinlerin finansal bilgi açıklarına dikkat çeken bulgularıyla uyumluluk gösterirken, Rudeloff ile Hayes ve Ben-Shmuel gibi araştırmacıların vurguladığı informal öğrenme kanalları ve finfluencer olgusuyla güçlü bir teorik bağ kurmaktadır. Önceki çalışmaların aksine, finansal bilginin düşük olmasına rağmen finansal davranışların kuşaklar arasında benzerlik göstermesi, Da Silva ve diğerlerinin bilişsel önyargılar ve aşırı özgüven üzerine geliştirdiği tartışmalarla doğrudan ilişkilendirilmektedir. Bu yönüyle makale, geçmiş literatürdeki yapısal bulguları teyit ederken, dijital çağın getirdiği yeni bilgi edinme alışkanlıklarının yarattığı çelişkileri önceki ampirik birikimin üzerine inşa etmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramasına sağlanan en temel katkı, finansal okuryazarlığın yalnızca yaşla birlikte doğrusal olarak artan bir beceri olmadığını, dijital yerli olan Z kuşağının bilgi edinme kaynaklarındaki yapısal değişim nedeniyle önceki nesillerden farklı bir yetkinlik profili çizdiğini ampirik olarak kanıtlamasıdır. Araştırma, finansal bilgi ile finansal davranışın tek bir bileşik skor altında harmanlandığı analizlerde, kuşaklar arası farklılıkların kaynağının davranışsal benzerliklerden değil, teorik bilgi açığından kaynaklandığını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu durum, araştırmacılara gelecekteki taramalarda finansal okuryazarlık göstergelerini çok boyutlu ele almaları gerektiği konusunda metodolojik bir içgörü sunmaktadır. Ayrıca, politika yapıcılar ve finansal kurumlar için genç nesillerin dijital alışkanlıklarına uyumlu yeni finansal eğitim stratejilerinin tasarlanması gerektiğini vurgulayarak teorik literatürü pratik bir düzleme bağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Z kuşağının finansal bilgi düzeyi geleneksel yaşlı kuşaklara göre anlamlı düzeyde düşüktür.** — Genç yetişkinlerin finansal bilgi açıklarını ulusal ve uluslararası anket verileriyle temellendirmek amacıyla kullanılacaktır.
- **Kuşaklar arasında finansal davranış puanları açısından anlamlı bir fark bulunmamaktadır.** — Teorik bilginin düşük olmasına rağmen pratik harcama ve bütçeleme alışkanlıklarının kuşaklar arasında benzer seyrettiğini savunmak için kullanılacaktır.
- **Z kuşağı ile Y kuşağı arasında finansal bilgi ve okuryazarlık skoru bakımından istatistiksel fark yoktur.** — Dijital çağda büyüyen genç kuşakların finansal yetkinliklerinin ortak özellikler gösterdiğini tartışma bölümünde vurgulamak için kullanılacaktır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Sosyal medya platformlarındaki finansal içeriklerin takip sıklığı, Z kuşağının teorik finansal bilgisi ve yatırım kararlarının kalitesi üzerinde nasıl bir etki yaratmaktadır?**
  - Desen: Evrenini dijital platformları aktif kullanan üniversite öğrencileri oluşturur. Örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analiziyle belirlenir. Veriler çevrimiçi anket formuyla toplanır, verilerin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılır.
  - Gerekçe: Makalenin Z kuşağının bilgi edinme kaynaklarındaki değişime ve finfluencer etkisine yönelik tartışma bulgularından doğrudan türetilmiştir.
- **Finansal bilgi skorları farklı olan kuşakların bütçe izleme uygulamalarını ve harcama kontrol davranışlarını benimseme düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık var mıdır?**
  - Desen: Çekya'daki farklı yaş gruplarından bireyleri içeren tabakalı örneklem tasarımı uygulanır. Örneklem sayısı güç analiziyle hesaplanır. Nicel anket yöntemiyle toplanan veriler Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleriyle analiz edilir.
  - Gerekçe: Makalede finansal bilginin düşük olmasına rağmen finansal davranışların kuşaklar arasında benzer çıkması bulgusundan ve fintech araçlarının bu durumu telafi edebileceği önerisinden türetilmiştir.
- **Piyasa ekonomisine geçiş öncesi dönemi deneyimleyen yaşlı kuşaklar ile dijital çağda doğan genç kuşakların finansal kurumlara duydukları güven ile finansal bilgi düzeyleri arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?**
  - Desen: Nitel mülakat yöntemiyle yürütülecek bu araştırmada örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ilkesiyle belirlenir. Görüşme verileri tematik içerik analizi yaklaşımıyla çözümlenir.
  - Gerekçe: Çalışmanın Çek Cumhuriyeti'nin post-sosyalist tarihi ve kupon özelleştirmesinin yarattığı kurumsal güvensizlik sınırlılığından ve gelecek araştırma çağrısından türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 2 | 747 | Financial Knowledge, Financial Behaviour, Financial Literacy, Generation Z, Millennials, Generation X, Baby Boomers |
| ev-o-2-2 | Introduction | 4 | 747 | That is why this paper aims to analyse the current stat e of Gen eration Z’s financial literacy in the Czech Republic, comparing it with older population , and to answer the follow |
| ev-s-1 | 1. Methods of Research | 5 | 747 | The analysed variables will first be presented using relevant descriptive statistical tools. Given the nature of the analysed data, non - parametric tests are employed for comparin |
| ev-s-2 | 2. Results of the Research | 6 | 747 | Regarding Financial knowledge , it can be stated that Generation Z achieved the lowest rating among the four analysed groups, with an average score of M=2.36 |
| ev-s-2-2 | 2. Results of the Research | 6 | 747 | Regarding Financial knowledge , it can be stated that Generation Z achieved the lowest rating among the four analysed groups , with an average score of M=2.36 out of a |
| ev-s-3-2 | 2. Results of the Research | 7 | 747 | Decision Financial knowledge score The distribution of financial knowledge score is the same across generations 0.001 Reject the null hypothesis Financial behaviour score The distr |
| ev-s-4-2 | 3. Discussion | 8 | 747 | For Financial knowledge , statistically significant differences were observed between Generation Z and Generation X , as well as between Generation Z and Baby Boomers . In both ins |
| ev-s-5-2 | 2. Results of the Research | 7 | 747 | Conversely , the existence of statistically significant differences was not confirmed for the Financial behavio u r variable . In the case of the composite variable Financial liter |
| ev-s-6-2 | 3. Discussion | 10 | 747 | Consequently , it can be reiterated that Generation Z exhibits statistically significant lower levels of overa l l financial literacy compared to Generation X and Baby Boomers |
| ev-s-7 | 3. Discussion | 8 | 747 | These results confirm the most recent findings in the literature, which consistently highlight relatively modest financial knowledge among young adults |
| ev-s-8 | 3. Discussion | 9 | 747 | Mölders et al. (2025) , when he claimed that Generation Z often engages with financial information through informal digital channels, particularly short - form content produced by  |
| ev-s-9-2 | Conclusion | 10 | 747 | This paper highlights the importance of understanding generational differences and competencies in financial literacy and behaviour , which carry sig nificant implications not only |
| ev-l-1 | 3. Discussion | 8 | 747 | Generation Z , as digital natives , demonstrates distinct learning behaviours that diverge from traditional educational means . Rudeloff ( 2019 ) emphasises that financial literacy |
| ev-l-2 | 3. Discussion | 9 | 747 | Another plausible factor is the widespread use of digital tools and budgeting applications among younger people . While Gen eration Z may lack comprehensive financial knowledge , t |
| ev-l-3 | Conclusion | 11 | 747 | Moreover , this study is situated within the specific cultural and historical context of Czechia as a post - socialist country . The legacy of economic nationalisation , the transi |

# İlgili kavramlar

- [Öğretmenlerde Mesleki Adanmışlığın Tükenmişliği Azaltıcı Etkisi: İşe Adanmışlık ve Psikolojik Sermayenin Aracılık Rolleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ogretmenlerde-mesleki-adanmisligin-tukenmisligi-azaltici-etkisi-ise-adanmislik-ve-psikolojik-sermayenin-aracilik-rolleri.md)
- [LightGBM Algoritması Kullanılarak TEFAS Üzerindeki Yatırım Fonu Fiyatlarının Tahmin Edilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/lightgbm-algoritmasi-kullanilarak-tefas-uzerindeki-yatirim-fonu-fiyatlarinin-tahmin-edilmesi.md)
- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)
- [1830-1840 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nin Küresel Ekonomiye Entegrasyonu: İç ve Dış Dinamiklerin Analizi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/1830-1840-yillari-arasinda-osmanli-devletinin-kuresel-ekonomiye-entegrasyonu-ic-ve-dis-dinamiklerin-analizi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T17:01:24.052Z
- Kanıt sayısı: 15
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/z-kusagi-ve-finansal-okuryazarlik-kusaksal-yetkinliklerin-karsilastirmali-bir-analizi