---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Z Kuşağının Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıklarının İncelenmesi"
description: "Dijitalleşme süreçlerinin hız kazanmasıyla birlikte internet ve bilgisayar teknolojileri bireysel yaşamın merkezine yerleşmiş, özellikle iletişim pratikleri köklü bir dönüşüm geçirmiştir. Geleneksel iletişim biçimlerinin yerini dijital ağlara bırakması, çocukluk dönemi de dahil olmak üzere her yaş g"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/z-kusaginin-sosyal-medya-kullanim-aliskanliklarinin-incelenmesi"
doi: "10.3389/fpsyg.2024.1370823"
authors: ["Metin Elkatmış"]
citation: "Elkatmış, M. (2024). Examination of social media usage habits of generation Z. Frontiers in Psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1370823"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "İşletme, Ekonomi ve İletişim"
evidenceCount: 17
tags: ["alışkanlık", "ilkokul", "öğrenci", "sosyal medya", "Z kuşağı"]
timestamp: "2026-07-26T15:35:40.359Z"
---

# Z Kuşağının Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıklarının İncelenmesi

Özgün başlık: Examination of social media usage habits of generation Z
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1370823
Künye (APA 7): Elkatmış, M. (2024). Examination of social media usage habits of generation Z. Frontiers in Psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1370823

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › İşletme, Ekonomi ve İletişim

# Alan bağlamı

Dijitalleşme süreçlerinin hız kazanmasıyla birlikte internet ve bilgisayar teknolojileri bireysel yaşamın merkezine yerleşmiş, özellikle iletişim pratikleri köklü bir dönüşüm geçirmiştir. Geleneksel iletişim biçimlerinin yerini dijital ağlara bırakması, çocukluk dönemi de dahil olmak üzere her yaş grubunda yeni alışkanlıkların doğmasına yol açmıştır. Alanyazında genellikle ortaokul ve lise düzeyindeki bireyler üzerine odaklanıldığı görülmekte, daha erken yaş gruplarında sosyal medya kullanımının dinamikleri yeterince ele alınmamaktadır. Bu araştırma, Z kuşağı olarak tanımlanan ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım alışkanlıklarını çok boyutlu bir perspektifle ele alarak bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Dijital teknolojilerin ve internetin yaygınlaşması, bireylerin günlük yaşam pratiklerini kökten dönüştürmüş ve sosyal medyanın insan hayatının vazgeçilmez bir bileşeni haline gelmesini sağlamıştır. Geleneksel iletişim biçimlerinin dijital ortamlara taşındığı bu süreçte, çocuklar da erken yaşlardan itibaren teknolojinin etkilediği bir sosyal evrenin içine doğmaktadır. Alanyazında genellikle on dört ve on beş yaş üzeri grupların incelendiği görülürken, daha küçük yaş gruplarının dijital alışkanlıklarının ele alınması gerekliliği öne çıkmaktadır. Bu araştırma, Z kuşağı olarak adlandırılan ve teknolojiyle iç içe büyüyen ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım dinamiklerini inceleyerek erken çocukluk dönemindeki dijitalleşme olgusuna odaklanmaktadır.

Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesini temsil eden yedi farklı il merkezindeki devlet okullarında öğrenim gören dokuz ila on yaş aralığındaki 654 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde ilgili alanyazın taranarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşleri ile pilot uygulamalarla son şekli verilen görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler, benzer temaların ve kavramların gruplandırılmasını sağlayan içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiş, böylece katılımcıların görüşleri frekans ve yüzde değerleriyle yapılandırılmıştır.

Araştırma bulguları, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yaklaşık yarısının sosyal medya uygulaması kullandığını ve bu kullanımın oldukça yaygın olduğunu göstermiştir. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu sosyal medyayı düzenli olarak günlük temelde ziyaret etmekte, en çok YouTube, WhatsApp, TikTok ve Instagram gibi platformları tercih etmektedir. Öğrencilerin bu mecraları kullanma amaçlarının başında ödev ve projeler gibi bilgi paylaşımı, arkadaşlarla iletişim kurma ve oyun oynama gelmektedir. Öte yandan öğrencilerin önemli bir kısmının sosyal medyadaki içeriklere hiçbir zaman yorum yapmadığı ve çoğunlukla aile üyeleri ile yakın arkadaş çevreleriyle iletişim kurduğu tespit edilmiştir.

Elde edilen sonuçlar, çocukların dijital dünyada erken yaşlardan itibaren yer aldığını ancak içerik üretme noktasında daha çok tüketim odaklı ve pasif bir tutum sergilediklerini ortaya koymaktadır. Yazar, bu bulguları önceki ulusal ve uluslararası araştırmalarla karşılaştırarak çocukların sosyal medya kullanım sürelerinin küresel eğilimlerle benzerlik gösterdiğini vurgulamıştır. Çalışma, çocukların çevrimiçi ortamlarda karşılaşabilecekleri siber zorbalık ve bağımlılık gibi risklere dikkat çekerek ebeveynlerin ve eğitimcilerin rehberlik rolünün önemine işaret etmektedir. Bu doğrultuda, çocukların dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi ve bilinçli teknoloji kullanımı konusunda desteklenmesi gerektiği sonuç bölümünde ayrıntılı olarak tartışılmıştır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Z kuşağı kapsamında yer alan ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım alışkanlıklarını, tercih ettikleri platformları, kullanım sürelerini, günlük ziyaret sıklıklarını ve kullanım amaçlarını ayrıntılı bir şekilde belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım alışkanlıklarını, tercih ettikleri platformları ve kullanım amaçlarını inceleyen nicel yaklaşımlı tarama modeline dayalı ampirik bir çalışmadır.

# Bulgular ve önermeler

1. İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yaklaşık yüzde elli altısı sosyal medya uygulamalarını aktif olarak kullandığını belirtirken, yüzde kırk dördü henüz bu uygulamaları kullanmadığını ifade etmiştir.
2. Sosyal medya kullanan dördüncü sınıf öğrencierinin yaklaşık üçte dördü bu platformları her gün düzenli olarak ziyaret etmekte ve günlük kullanım süresi genellikle bir ile iki saat arasında değişmektedir.
3. Öğrencilerin en çok tercih ettiği sosyal medya platformları sırasıyla YouTube, WhatsApp, TikTok ve Instagram iken, en az tercih edilenler Skype, Messenger ve Twitter olarak belirlenmiştir.
4. Öğrenciler sosyal medya platformlarını en yüksek oranda ödev ve proje gibi bilgi paylaşımı, arkadaşlarıyla iletişim kurma ve oyun oynama amacıyla tercih etmektedirler.
5. Katılımcı öğrencilerin çoğunluğu sosyal medyadaki paylaşımlara hiçbir zaman yorum yapmadığını belirtmiş, iletişim kurdukları kişilerin ise çoğunlukla aile bireyleri ile okul ve mahalle arkadaşları olduğu saptanmıştır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, ilkokul dördüncü sınıf düzeyindeki çocukların yarısından fazlasının sosyal medya uygulamalarını aktif olarak kullandığını ve bu alışkanlığın erken yaşlarda başladığını göstermektedir. Bu durum, dijital teknolojilerin çocukların yaşam evrenini ne denli kuşattığını ve geleneksel iletişim biçimlerinin yerini çevrimiçi mecralara bıraktığını açıkça ortaya koymaktadır.

Yazar, elde edilen veriler ışığında çocukların sosyal medyayı yalnızca eğlence aracı olarak görmediğini, aynı zamanda ödev, proje ve bilgi paylaşımı gibi akademik ve işlevsel amaçlarla da yoğun bir şekilde kullandığını açıklamaktadır. Buna karşın öğrencilerin içeriklara yorum yapma ve paylaşımda bulunma oranlarının düşük olması, çocukların bu platformlarda daha çok tüketici konumunda kaldığına işaret etmektedir.

Literatürdeki ulusal ve uluslararası çalışmalarla karşılaştırıldığında, bu araştırmanın sonuçları farklı coğrafyalarda yaşayan çocukların da benzer yaşlarda sosyal medya kullanmaya başladığını ve YouTube ile WhatsApp gibi görsel ağırlıklı platformları önceliklendirdiğini doğrulamaktadır. Yazar, bu durumun hem fırsatlar barındırdığını hem de siber zorbalık ve bağımlılık gibi riskler taşıdığını vurgulamaktadır.

Sonuç olarak, çocukların dijital dünyadaki varlığının yadsınamaz bir gerçeklik olduğu, bu nedenle ebeveynlerin ve eğitimcilerin çocukların çevrimiçi alışkanlıklarını yakından izlemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Çocukların sosyal medyayı güvenli, dengeli ve kişisel gelişimlerini destekleyecek biçimde kullanabilmeleri için bilinçli rehberlik faaliyetlerinin hayati önem taşıdığı sonuçuna varılmaktadır.

# Yazarın sonucu

Araştırma sonuçunda, ilkokul dördüncü sınıf düzeyindeki çocukların sosyal medya kullanımının oldukça yaygın olduğu, bu platformların ağırlıklı olarak bilgi paylaşımı, iletişim ve eğlence amacıyla tercih edildiği ancak çocukların içerik üretme noktasında daha pasif kaldığı anlaşılmaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, alanyazında genellikle ortaokul, lise ve üniversite düzeyindeki bireyler üzerine yoğunlaşan dijital alışkanlıklar literatürüne erken çocukluk döneminden adım atılması gerektiğine işaret eden kuramsal ve ampirik bir işlev üstlenmektedir. İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım dinamiklerini yedi coğrafi bölgeyi temsil eden geniş bir örneklem üzerinden incelemesi, literatürdeki yaş sınırı varsayımlarını sörgülayan kritik bir boşluğu doldurmaktadır. Böylece makale, çocukların dijital dünyadaki erken katılım süreçlerinin anlaşılmasına özgün bir veri tabanı sağlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, önceki ulusal ve uluslararası araştırmaların elde ettiği bulgularla büyük ölçüde paralellik gösterirken, özellikle TikTok gibi görece yeni platformların ilkokul öğrencileri arasındaki yayılım hızını belgelemesi bakımından öncül çalışmalardan ayrılmaktadır. Alanyazındaki Cagiltay ve arkadaşları ile Livingstone ve ekibinin çocukların dijital katılımına yönelik tespitlerini teyit etmekte; buna ek olarak çocukların sosyal medyayı yalnızca tüketim odaklı değil, aynı zamanda ödev ve bilgi paylaşımı gibi işlevsel amaçlarla da kullandığını göstererek önceki çalışmaların kapsamını genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapan araştırmacılara çocukluk döneminde dijitalleşme, platform tercihleri ve günlük kullanım süreleri ekseninde kapsamlı bir zemin sunmaktadır. Çalışma, özellikle YouTube ve WhatsApp gibi mecraların küçük yaş gruplarındaki merkezi konumunu kanıtlayan bulgularıyla, araştırmacıların dijital iletişim ekosistemindeki değişimleri doğru okumasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca çocukların içerik üretmekten ziyade tüketici konumunda kaldığını gösteren veriler, gelecek taramalarda dijital okuryazarlık ve pasif kullanım temalarının ele alınması için sağlam bir dayanak oluşturmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Ilkokul dönemindeki çocuklar sosyal medya platformlarını aktif olarak kullanmaktadır.** — Z kuşağı tanımının ve erken çocuklukta dijital tanisyan nesil olgusunun giriş bölümünde temellendirilmesinde kullanılır.
- **Çocuklar sosyal medyayı ağırlıklı olarak ödev ve iletişim amaçlı tercih etmektedir.** — Litaretur taramasında çocukların dijital araç kullanım amaçlarini sınıflandıran alt başlıkta doğrudan referans olarak verilir.
- **Öğrencilerin büyük bölümü sosyal medya içeriklerine yorum yapmamaktadır.** — Tartışma bölümünde çocukların dijital mecralarda üretici değil tüketici konumunda kaldığını açıklamak üzere işlenir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin günlük sosyal medya kullanım süresi akademik başarı algılarını nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Evren, yedi coğrafi bölgedeki devlet okullarından güç analiziyle belirlenecek örneklemdendir; veriler yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanıp içerik analiziyle çözümlenir.
  - Gerekçe: Makalede öğrencilerin sosyal medyayı bilgi paylaşımı ve ödev amacıyla kullandığının belirlenmesi, bu kullanımın akademik boyutunun derinlemesine araştırılması gerekliliğinden türetildi.
- **Ilkokul öğrencilerinin sosyal medya platformlarında paylaşım ve yorum yapmaktan kacinmalarinin temel nedenleri nelerdir?**
  - Desen: Çalışma grubu veri doygunluğuna ulaşıncaya kadar seçilen ilkokul öğrencilerinden oluşur; veriler görüşme yoluyla toplanarak tematik içerik analiziyle değerlendirilir.
  - Gerekçe: Araştırma bulgularında öğrencilerin büyük çoğunluğunun paylaşımlara hiç yorum yapmadiginin saptanması üzerine bu pasifliğin nedenlerini araştırmak amacıyla tasarlanmıştır.
- **Ilkokul öğrencilerinin YouTube ve WhatsApp platformlarını diğer mecralara göre daha yoğun tercih etmelerinin faktörleri nelerdir?**
  - Desen: Örneklem, farklı sosyo-ekonomik düzeydeki okullardan tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenir; veriler görüşme formuyla derlenip frekans ve yüzde dağılımlarıyla çözümlenir.
  - Gerekçe: Makalede öğrencilerin en çok YouTube ve WhatsApp platformlarını kullandığının tespit edilmesi, bu tercihin arkasındaki dinamiklerin incelenmesi ihtiyacından doğmuştur.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 1 | — | habit, primary school, student, social media, Generation Z |
| ev-o-2 | Introduction | 1 | — | The primary objective of this study is to determine the social media usage habits of fourth-grade students, known as Generation Z. |
| ev-m-1 | Introduction | 1 | — | The research was conducted using semi-structured interviews, a qualitative data collection method. |
| ev-s-1 | Introduction | 1 | — | The research was conducted using semi-structured interviews, a qualitative data collection method. |
| ev-s-2 | Findings | 5 | — | I do not use yet 288 44.03 I’ve been using it for less than a year 82 12.53 I’ve been using it for a year 63 9.64 |
| ev-s-2-2 | Findings | 5 | — | According to Table 2, nearly half of the fourth-grade elementary students participating in the study (44.03%) have not yet used social media applications. |
| ev-s-3 | Findings | 5 | — | When Table 3 is evaluated in terms of the total number of participants who indicate daily social media usage |
| ev-s-3-2 | Findings | 5 | — | When Table 3 is evaluated in terms of the total number of participants who indicate daily social media usage, it can be concluded that nearly three-quarters |
| ev-s-4 | Findings | 5 | — | According to this, the most frequently used social media applications by the participants are YouTube (53.98%), WhatsApp (26.15%) |
| ev-s-4-2 | Findings | 5 | — | According to this, the most frequently used social media applications by the participants are YouTube (53.98%), WhatsApp (26.15%), TikTok (11.92%), and Instagram (9.63%) |
| ev-s-5 | Findings | 5 | — | it has been determined that participants primarily use social media for information sharing (homework, projects, etc.) with a percentage of 57.18%. |
| ev-s-5-2 | Findings | 5 | — | participants primarily use social media for information sharing (homework, projects, etc.) with a percentage of 57.18%. The second most common use is for communication with friends |
| ev-s-6 | Findings | 6 | — | As can be understood from Table 6, the majority of students (62.69%) indicate that they never comment on content found on social media. |
| ev-s-7 | Discussion, conclusion and suggestions | 7 | — | Discussion, conclusion and suggestions Social media usage duration This study, examining the social media usage habits of fourth- grade primary school students, has determined that |
| ev-s-8 | Discussion, conclusion and suggestions | 7 | — | Daily social media usage frequency Research has found that approximately three-quarters of fourth- grade elementary students use social media on a daily basis in a regular manner. |
| ev-s-9 | Discussion, conclusion and suggestions | 9 | — | In light of these findings, it is essential for parents, educators, and policymakers to carefully monitor children’s use of social media. |
| ev-s-9-2 | Discussion, conclusion and suggestions | 7 | — | Discussion, conclusion and suggestions Social media usage duration This study, examining the social media usage habits of fourth- grade primary school students, has determined that |

# İlgili kavramlar

- [COVID-19 Pandemisinde İş-Aile Çatışması ve Kadın Çalışanların Esenliği Arasındaki İlişkide Doğurganlık Niyetinin Düzenleyici Aracılık Rolü: Çin Örneği](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-pandemisinde-is-aile-catismasi-ve-kadin-calisanlarin-esenligi-arasindaki-iliskide-dogurganlik-niyetinin-duzenleyici-aracilik-rolu-cin-ornegi.md)
- [Öğretmenlerde Mesleki Adanmışlığın Tükenmişliği Azaltıcı Etkisi: İşe Adanmışlık ve Psikolojik Sermayenin Aracılık Rolleri](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/ogretmenlerde-mesleki-adanmisligin-tukenmisligi-azaltici-etkisi-ise-adanmislik-ve-psikolojik-sermayenin-aracilik-rolleri.md)
- [LightGBM Algoritması Kullanılarak TEFAS Üzerindeki Yatırım Fonu Fiyatlarının Tahmin Edilmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/lightgbm-algoritmasi-kullanilarak-tefas-uzerindeki-yatirim-fonu-fiyatlarinin-tahmin-edilmesi.md)
- [COVID-19 ve Sosyal Medya: Kutuplaşmanın Ötesinde Bir Spektrum Analizi Olarak Twitter Elitleri Ağı](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/covid-19-ve-sosyal-medya-kutuplasmanin-otesinde-bir-spektrum-analizi-olarak-twitter-elitleri-agi.md)
- [Düşük Maliyetli Havayollarının Filo Planlaması için Uçak Seçimi Karar Destek Modeli](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/dusuk-maliyetli-havayollarinin-filo-planlamasi-icin-ucak-secimi-karar-destek-modeli.md)
- [Havayolu İş Modeli ve Yönetiminde Stratejik Dönüşüm: Düşük Maliyetli Modellerden Hibrit Yapılara](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/havayolu-is-modeli-ve-yonetiminde-stratejik-donusum-dusuk-maliyetli-modellerden-hibrit-yapilara.md)
- [Denetimli vergi uyumu ve kaçınma süreçlerinin mekansal evrimsel oyun perspektifiyle incelenmesi](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/denetimli-vergi-uyumu-ve-kacinma-sureclerinin-mekansal-evrimsel-oyun-perspektifiyle-incelenmesi.md)
- [Girişimciliğin İstihdama Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/girisimciligin-istihdama-etkisi-turkiye-icin-ekonometrik-bir-arastirma.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-07-26T15:35:40.359Z
- Kanıt sayısı: 17
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/isletme-ekonomi-ve-iletisim/z-kusaginin-sosyal-medya-kullanim-aliskanliklarinin-incelenmesi