---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Genç İş Gücü Arasında İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyetinin Öngörülmesi: Gelişmekte Olan Bir Ekonomiden Kanıtlar"
description: "Küresel salgın sonrası dönemde Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerde iş gücü piyasasının dinamikleri hızla değişmiş, nitelikli çalışanları elde tutma sorunu kurumsal bir zorluk haline gelmiştir. Özellikle Y ve Z kuşaklarından oluşan genç iş gücünün kariyer fırsatları ve ücret adaleti konusundaki bek"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/genc-is-gucu-arasinda-is-tatmini-ve-isten-ayrilma-niyetinin-ongorulmesi-gelismekte-olan-bir-ekonomiden-kanitlar"
doi: "10.1371/journal.pone.0287284"
authors: ["Xuelin Chen", "Abdullah Al Mamun", "Wan Mohd Hirwani Wan Hussain", "Jingzu Gao", "Qing Yang", "Sayed Samer Ali Al Shami"]
citation: "Chen, X., Mamun, A. A., Hussain, W. M. H. W., Gao, J., Yang, Q., Shami, S. S. A. A. (2023). Envisaging the job satisfaction and turnover intention among the young workforce: Evidence from an emerging economy. PLoS ONE, 18(6), e0287284-e0287284. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287284"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Psikoloji ve Davranış Bilimleri"
evidenceCount: 15
tags: ["İş tatmini", "İşten ayrılma niyeti", "İş özerkliği", "Algılanan kariyer geliştirme fırsatı", "Performansa dayalı algılanan ödeme", "Duygusal organizasyonel bağlılık"]
timestamp: "2026-08-12T07:00:01.092Z"
---

# Genç İş Gücü Arasında İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyetinin Öngörülmesi: Gelişmekte Olan Bir Ekonomiden Kanıtlar

Özgün başlık: Envisaging the job satisfaction and turnover intention among the young workforce: Evidence from an emerging economy
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287284
Künye (APA 7): Chen, X., Mamun, A. A., Hussain, W. M. H. W., Gao, J., Yang, Q., Shami, S. S. A. A. (2023). Envisaging the job satisfaction and turnover intention among the young workforce: Evidence from an emerging economy. PLoS ONE, 18(6), e0287284-e0287284. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287284

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Psikoloji ve Davranış Bilimleri

# Alan bağlamı

Küresel salgın sonrası dönemde Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerde iş gücü piyasasının dinamikleri hızla değişmiş, nitelikli çalışanları elde tutma sorunu kurumsal bir zorluk haline gelmiştir. Özellikle Y ve Z kuşaklarından oluşan genç iş gücünün kariyer fırsatları ve ücret adaleti konusundaki beklentileri, geleneksel iş modellerinden farklılaşmaktadır. Literatürde bu kitlenin işten ayrılma niyetini tetikleyen faktörler tartışılırken, makale bu sorunu iş tatmini ve iş özerkliği kavramlarını modele entegre ederek ele almakta ve stratejik İK uygulamalarının etkinliğini sörgülamaktadır.

# Akademik özet

Modern iş dünyasında, özellikle küresel salgın sonrası değişen pazar dinamikleriyle birlikte, iş gücü piyasasındaki rekabet ve nitelikli çalışan talebi hızla artmıştır. Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerde genç iş gücünün kariyer fırsatları, ücret adaleti ve organizasyonel bağlılık konusundaki beklentileri, işletmelerin sürdürülebilirliği açısından kritik birer unsur haline gelmiştir. Genç çalışanların mevcut iş yerlerinden ayrılma eğilimleri, kurumsal moralin düşmesine ve eğitim maliyetlerinin artması gibi ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bu bağlamda, genç neslin iş tatminini artıran ve işten ayrılma niyetini azaltan faktörlerin belirlenmesi, akademik yazında çözüm bekleyen temel bir problem olarak öne çıkmaktadır.

Yürütülen bu ampirik araştırma, Çin'deki 532 genç çalışandan çevrimiçi anket yoluyla toplanan verileri nicel bir yaklaşımla analiz etmeyi hedeflemektedir. Çalışmanın temel amacı; algılanan kariyer geliştirme fırsatları, performans odaklı ödeme ve duygusal bağlılık gibi faktörlerin iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Araştırma tasarımı kapsamında değişkenler arasındaki ilişkileri test etmek için kısmi en küçük kareler-yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, iş özerkliğinin bu ilişkilerdeki düzenleyici rolü, teorik bir genişleme sağlamak amacıyla modelin merkezine yerleştirilmiştir. Çalışma, katılımcıların demografik özelliklerini dikkate alarak kapsamlı bir metodolojik çerçeve sunmaktadır.

Analiz sonuçları, algılanan kariyer geliştirme imkânlarının, performansa dayalı ücretlendirmenin ve duygusal organizasyonel bağlılığın işten ayrılma niyeti üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğunu doğrulamaktadır. Söz konusu üç temel yapı, aynı zamanda iş tatmini aracılığıyla işten ayrılma niyeti üzerinde dolaylı bir etki göstermektedir; bu durum, genç çalışanların tatmin düzeylerinin elde tutma stratejilerinde merkezi bir rol oynadığını kanıtlamaktadır. Öte yandan, araştırmanın beklenmedik bir bulgusu olarak iş özerkliğinin, hipotez edilen ilişkiler üzerindeki düzenleyici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu sonuçlar, genç iş gücünün bireysel özgürlükten ziyade somut gelişim olanaklarına ve adil ödüllendirme sistemlerine daha fazla önem atfettiğini ortaya koymaktadır.

Elde edilen bulgular, Eşitlik Teorisi ve İş Talepleri-Kaynakları Modeli çerçevesinde değerlendirildiğinde, işletmeler için stratejik insan kaynakları yönetimi önerileri sunmaktadır. Makale, genç çalışanların duygusal bağlılığını artırmak için güvene dayalı bir çalışma ortamı oluşturulması ve kariyer yollarının şeffaf bir şekilde planlanması gerektiğini savunarak literatüre katkıda bulunmaktadır. Özellikle duygusal bağlılığın işten ayrılma niyetini azaltmadaki en güçlü faktör olarak tespit edilmesi, yöneticilerin çalışanlarıyla kurdukları psikolojik sözleşmenin önemine dikkat çekmektedir. Sonuç olarak çalışma, gelişmekte olan ekonomilerdeki yetenek kaybını önlemek adına güçlendirme uygulamalarının ve gelişim odaklı müdahalelerin gerekliliğini vurgulayan akademik bir referans niteliği taşımaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırmanın temel amacı, genç çalışanların iş tatmini ve işten ayrılma niyetini etkileyen yapısal faktörleri belirlemek ve iş özerkliğinin bu ilişkiler üzerindeki düzenleyici rolünü ampirik olarak test etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Araştırma, kuramsal temelini Eşitlik Teorisi ve İş Talepleri-Kaynakları (JD-R) modelinden alan, kesitsel tasarıma sahip nicel bir yaklaşımı benimsemiştir. Hipotezlerin test edilmesi ve değişkenler arasındaki karmaşık yapısal ilişkilerin çözümlenmesi amacıyla nedensel modelleme tekniği olan Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. Algılanan kariyer gelişim fırsatlarının genç çalışanların iş tatmini üzerinde doğrudan pozitif, işten ayrılma niyeti üzerinde ise doğrudan negatif etkisi saptanmıştır.
2. Performansa dayalı ücretlendirme algısı, çalışanların organizasyona olan bağlılıklarını ve mevcut rollerindeki tatminlerini artırarak işten ayrılma niyetlerini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaltmaktadır.
3. Duygusal organizasyonel bağlılık, incelenen tüm değişkenler arasında işten ayrılma niyetini en güçlü şekilde engelleyen ve iş tatminini en çok artıran faktör olarak belirlenmiştir.
4. İş tatmini, organizasyonel kaynaklar ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide önemli bir aracı rol oynamakta ve bu kaynakların ayrılma niyeti üzerindeki dolaylı etkisini açıklamaktadır.
5. Beklentilerin aksine, iş özerkliğinin kariyer fırsatları, ücret ve bağlılık faktörlerinin iş tatmini ile olan ilişkileri üzerinde düzenleyici bir etkisi bulunamamıştır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, kariyer gelişim olanakları ve performansa dayalı ücretlendirmenin genç çalışanların iş yerindeki tutumlarını şekillendiren temel motivasyonel unsurlar olduğunu kanıtlamaktadır. Yazarlar, bu kaynakların sağlanmasının sadece bireysel tatmini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda personelin organizasyondan ayrılma eğilimini doğrudan azalttığını belirtmektedir.

Duygusal bağlılık faktörü, çalışmanın analizlerinde işten ayrılma niyetini öngören en kritik değişken olarak öne çıkmaktadır. Yazara göre, genç çalışanların organizasyonun değerleriyle özdeşleşmesi ve kurdukları duygusal bağ, diğer maddi kaynaklardan daha kalıcı bir elde tutma stratejisi sunmaktadır.

İş tatmininin aracı rolü, kariyer ve ücret gibi dışsal faktörlerin çalışan üzerindeki psikolojik etkisinin nihai ayrılma kararını belirlemedeki önemini vurgulamaktadır. Tartışma bölümünde, bu ilişkinin önceki literatürle uyumlu şekilde, tatmin olmayan çalışanın kurumsal kaynaklara rağmen ayrılma niyetine odaklandığı açıklanmaktadır.

İş özerkliğinin düzenleyici etkisinin bulunamaması, Çin kültürü bağlamında grup uyumu ve atanmış sorumlulukların yerine getirilmesine verilen önemle açıklanmaktadır. Yazarlar, batı literatürünün aksine, kolektivist toplumlarda sınırlı özerkliğin iş tatmini üzerindeki yapısal ilişkileri temelden değiştirmediğini savunmaktadır.

# Yazarın sonucu

Çalışma, gelişmekte olan ekonomilerdeki genç iş gücünü elde tutmanın yolunun kariyer imkânları sunmak, adil bir ödüllendirme sistemi kurmak ve duygusal bağ oluşturmaktan geçtiğini; iş özerkliğinin bu süreçte sanılanın aksine kilit bir moderatör olmadığını ancak genel motivasyon için yine de değerli olduğunu ortaya koymaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, küresel salgın sonrası değişen iş gücü piyasasında genç çalışanların kurumsal bağlılıklarını ve ayrılma niyetlerini etkileyen faktörleri ampirik bir düzlemde tartışmaya açmaktadır. Özellikle Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerde, Y ve Z kuşaklarının iş yerindeki beklentilerinin sadece maddi kazanç odaklı olmadığını, kariyer geliştirme fırsatlarının ve duygusal bağın kritik birer belirleyici olduğunu göstermektedir. Literatürde genellikle Batı merkezli örneklemlerle test edilen İş Talepleri-Kaynakları (JD-R) Modeli'ni Asya bağlamına taşıyarak, kurumsal kaynakların işten ayrılma niyetini engellemedeki doğrudan ve dolaylı rollerini sistematik bir şekilde analiz etmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Araştırma, Equity Theory ve JD-R Modeli gibi klasik kuramsal temelleri genç çalışanların güncel dinamikleriyle sentezlemektedir. Önceki çalışmaların aksine, iş özerkliğinin her koşulda motivasyonu artıran bir düzenleyici değişken olmadığını saptayarak literatürdeki yerleşik varsayımları sörgülamaktadır. Wan ve Duffy (2022) gibi araştırmacıların iş özerkliğinin iş tatmini üzerindeki güçlendirici etkisine dair bulgularıyla zıtlık oluşturan bu çalışma, kolektivist toplumlarda bireysel özgürlükten ziyade kurumsal değerlerle kurulan duygusal bağın daha baskın bir rol oynadığını kanıtlayarak literatürde kültürel bir ayrım noktası oluşturmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, literatür taraması süreçleri için işten ayrılma niyetinin sadece bir sonuç değil, yönetilebilir bir süreç olduğunu gösteren somut veriler sunmaktadır. Kariyer gelişim fırsatları, performansa dayalı ücret ve duygusal bağlılık değişkenlerinin iş tatmini üzerinden kurulan aracı mekanizmasını çözümleyerek, İK uygulamalarının etkinliğine dair yeni bir perspektif kazandırmaktadır. Özellikle iş özerkliğinin etkisizliğine dair bulgusuyla, gelişmekte olan ekonomilerde stratejik yetenek yönetiminin 'tek tip' çözümlerden ziyade bağlamsal değişkenlere göre şekillenmesi gerektiğini vurgulaması, kurumsal davranış literatürü için özgün bir katkı niteliği taşımaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Genç çalışanlarda işten ayrılma niyeti kurumsal maliyetleri artıran kritik bir sorundur.** — Makalenin giriş kısmındaki işten ayrılma niyetinin finansal etkileri ve beyin göçü riskine dair verileri, tezin gerekçesini oluşturmak için kullanılabilir.
- **Kariyer fırsatları ve adil ücretlendirme iş kaynakları olarak iş tatminini doğrudan artırır.** — JD-R Modeli ve Eşitlik Teorisi bağlamında, makalenin kariyer gelişimi ve performansa dayalı ücret değişkenlerine dair bulguları hipotezleri desteklemek için kullanılabilir.
- **Duygusal bağlılık, işten ayrılma niyetini öngörmede maddi ödüllerden daha güçlü bir unsurdur.** — Tezin tartışma bölümünde, maddi teşviklerin ötesinde kurumsal aidiyetin önemi savunulurken makalenin IPMA analizi sonuçlarına atıf yapılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Genç çalışanlar kariyer gelişim fırsatlarını ve kurumsal bağlılığı kendi sözcükleriyle nasıl tanımlamaktadır?**
  - Desen: Makalenin kesitsel nicel yöntem sınırlılığını gidermek üzere, amaçlı örnekleme ile seçilecek 20 genç profesyonel ile derinlemesine mülakatlar yapılarak veri doygunluğuna ulaşılan nitel bir araştırma tasarlanabilir.
  - Gerekçe: Yazarlar, nicel yaklaşımın fenomeni anlamada sınırlı kaldığını belirterek karma yöntemleri önermektedir; bu öneri doğrudan yazarın Limitation and recommendations bölümünden türetilmiştir.
- **İş özerkliğinin iş tatmini üzerindeki etkisi farklı kültürel arka planlara sahip çalışanlarda nasıl değişmektedir?**
  - Desen: Çin ve Türkiye gibi toplulukçu kültürler ile ABD gibi bireyselci kültürlerden seçilecek en az 400 çalışandan anket verisi toplanarak yapısal eşitlik modellemesi üzerinden karşılaştırmalı analiz yapılabilir.
  - Gerekçe: Makalenin iş özerkliğine dair beklenen düzenleyici etkiyi bulamaması ve bunu kültürel nedenlerle açıklaması, bu değişkenin farklı bağlamlarda yeniden test edilmesi gerekliliğini doğurmaktadır.
- **Kuruma yeni katılan genç çalışanlarda duygusal bağlılık düzeyi ilk üç yıl içerisinde nasıl bir değişim seyri izlemektedir?**
  - Desen: Yeni mezun 200 çalışan üzerinde üçer aylık periyotlarla toplam 24 ay boyunca anket uygulaması yapılarak zaman serisi analizi ile bağlılık ve ayrılma niyeti arasındaki dinamik ilişki incelenebilir.
  - Gerekçe: Makale kesitsel bir tasarıma sahip olduğu için değişkenler arası nedenselliği tam olarak yansıtamamaktadır; yazarlar gelecek çalışmaların boylamsal olmasını açıkça tavsiye etmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This cross-sectional study aimed to quan- titatively assess the influence of perceived career development opportunity, perceived pay for performance, and affective organisational c |
| ev-o-2 | Abstract | 1 | — | The purpose of this study was to investigate the factors that influence employees’ job satisfaction and turnover intention and to examine the moderating role of employees’ job auto |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | This cross-sectional study aimed to quan- titatively assess the influence of perceived career development opportunity, perceived pay for performance, and affective organisational c |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | The obtained results demonstrated the direct influence of perceived career development, perceived pay for performance, and affective organisational commitment on turnover intention |
| ev-s-3 | Abstract | 1 | — | These three constructs were also found to have indirect influence on turnover intention through job satisfaction |
| ev-s-4 | Abstract | 1 | — | the moderating effect of job autonomy on the hypothesised relationships was not statistically significant |
| ev-s-5 | Conclusion | 16 | — | this study’s results demonstrate the importance of perceived career development opportunities, perceived pay for performance, and affective organizational commitment in determining |
| ev-s-6 | Discussion and implications | 12 | — | Firstly, this study empirically proved the direct significant influence of perceived career development opportunities on job satisfaction (H 1 ) and turnover intention (H 2 ). |
| ev-s-7 | Discussion and implications | 12 | — | This study also empirically demonstrated the significant and positive influence of perceived pay for perfor- mance on job satisfaction (H 3 ). |
| ev-s-8 | Discussion and implications | 15 | — | It is possible that different demographic groups could yield different results, and cultural or contextual differences may explain the current findings |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | The purpose of this study was to investigate the factors that influence employees’ job satisfaction and turnover intention and to examine the moderating role of employees’ job auto |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | The obtained results demonstrated the direct influence of perceived career development, perceived pay for performance, and affective organisational commitment on turnover intention |
| ev-l-3 | Literature review | 3 | — | addressing significant factors that influence TI, instead of the actual turnover, provides valuable opportunities for the managers to implement potential remedial measures prior to |
| ev-l-4 | Limitations and recommendations | 16 | — | Therefore, it is recommended for future research to consider adopting mixed-methods approach to obtain more comprehensive understanding on this phenomenon. |
| ev-l-5 | Discussion and implications | 15 | — | Cultural differences can influence how individuals perceive and respond to job resources, such as job autonomy, which could affect the moderating role of job autonomy |

# İlgili kavramlar

- [Komplo Teorisi İnançları, Bilgi Kirliliği ve Aşı Kararsızlığı Arasındaki İlişki Üzerine](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/komplo-teorisi-inanclari-bilgi-kirliligi-ve-asi-kararsizligi-arasindaki-iliski-uzerine.md)
- [Üniversite Öğrencilerinin Zihinsel İyilik Halini Etkileyen Stres Etkenleri: Stresörler, Algılanan Stres ve İyilik Hali Arasındaki İlişkilerin Kesitsel İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/universite-ogrencilerinin-zihinsel-iyilik-halini-etkileyen-stres-etkenleri-stresorler-algilanan-stres-ve-iyilik-hali-arasindaki-iliskilerin-kesitsel-incelemesi.md)
- [Erken Dönem Baba Katılımı ve 3, 5 ve 7 Yaşlarındaki Çocuk Davranışları: Birleşik Krallık Milenyum Kohort Çalışmasının İleriye Dönük Analizi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/erken-donem-baba-katilimi-ve-3-5-ve-7-yaslarindaki-cocuk-davranislari-birlesik-krallik-milenyum-kohort-calismasinin-ileriye-donuk-analizi.md)
- [Yaşamın İkinci Yılında Davranışsal İnhibisyonun Doğum Öncesi Anne Kaygısı, Aşırı Koruyucu Ebeveynlik ve Erken Bebeklik Mizacı Tarafından Yordaması](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yasamin-ikinci-yilinda-davranissal-inhibisyonun-dogum-oncesi-anne-kaygisi-asiri-koruyucu-ebeveynlik-ve-erken-bebeklik-mizaci-tarafindan-yordamasi.md)
- [Chancenreich Aile Destek Programinin Ebeveyn Katılımi ve Okul Oncesi Cocuklarin Dil Becerileri Üzerindeki Boylamsal Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/chancenreich-aile-destek-programinin-ebeveyn-katilimi-ve-okul-oncesi-cocuklarin-dil-becerileri-uzerindeki-boylamsal-etkileri.md)
- [Dil Öğretiminde Yapay Zeka: İngilizce Öğrenme Başarısı, L2 Motivasyonu ve Kendi Kendine Düzenlemeli Öğrenme Üzerindeki Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dil-ogretiminde-yapay-zeka-ingilizce-ogrenme-basarisi-l2-motivasyonu-ve-kendi-kendine-duzenlemeli-ogrenme-uzerindeki-etkisi.md)
- [Beş Faktör Kişilik Modelinin Yarışmalı Sporlarda Performans Üzerindeki Etkisi: Sistematik Bir Derleme](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/bes-faktor-kisilik-modelinin-yarismali-sporlarda-performans-uzerindeki-etkisi-sistematik-bir-derleme.md)
- [İspanya Kumar Düzenlemelerinin Çevrimiçi Kumar Davranışı ve Pazarlama Stratejileri Üzerindeki Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ispanya-kumar-duzenlemelerinin-cevrimici-kumar-davranisi-ve-pazarlama-stratejileri-uzerindeki-etkisi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-12T07:00:01.092Z
- Kanıt sayısı: 15
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/genc-is-gucu-arasinda-is-tatmini-ve-isten-ayrilma-niyetinin-ongorulmesi-gelismekte-olan-bir-ekonomiden-kanitlar