---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "İngiltere ve Türkiye'de Çocuklarla Adli Görüşmeye İlişkin Mevcut Durum Değerlendirmesi"
description: "Çocuk istismarı ve özellikle cinsel istismar vakalarında, mağdur çocukların adli süreçlerde doğru, güvenilir ve detaylı ifade verebilmeleri adalet mekanizmasının işlemesi açısından kritik bir önem taşımaktadır. Ancak çocukların gelişimsel özellikleri, travma sonrası yaşadıkları baskılar ve adli orta"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ingiltere-ve-turkiyede-cocuklarla-adli-gorusmeye-iliskin-mevcut-durum-degerlendirmesi"
doi: "10.21560/spcd.vi.1339428"
authors: ["Hüseyin BATMAN", "Elif Gökçearslan Çifci"]
citation: "BATMAN, H., Çifci, E. G. (2023). THE CURRENT SITUATION OF INVESTIGATIVE INTERVIEWING OF CHILDREN IN THE UK AND TURKEY. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(60), 545-561. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1339428"
publicationType: "narrative-review"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Psikoloji ve Davranış Bilimleri"
evidenceCount: 10
tags: ["İstismar", "çocuk", "görüşme", "adalet", "koruma"]
timestamp: "2026-08-08T07:01:02.077Z"
---

# İngiltere ve Türkiye'de Çocuklarla Adli Görüşmeye İlişkin Mevcut Durum Değerlendirmesi

Özgün başlık: THE CURRENT SITUATION OF INVESTIGATIVE INTERVIEWING OF CHILDREN IN THE UK AND TURKEY
DOI: https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1339428
Künye (APA 7): BATMAN, H., Çifci, E. G. (2023). THE CURRENT SITUATION OF INVESTIGATIVE INTERVIEWING OF CHILDREN IN THE UK AND TURKEY. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(60), 545-561. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1339428

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Psikoloji ve Davranış Bilimleri

# Alan bağlamı

Çocuk istismarı ve özellikle cinsel istismar vakalarında, mağdur çocukların adli süreçlerde doğru, güvenilir ve detaylı ifade verebilmeleri adalet mekanizmasının işlemesi açısından kritik bir önem taşımaktadır. Ancak çocukların gelişimsel özellikleri, travma sonrası yaşadıkları baskılar ve adli ortamların hissettirdiği kaygı, ifade alma süreçlerinde özel yöntemlerin uygulanmasını zorunlu kılmaktadır. İngiltere gibi gelişmiş ülkeler onlarca yıllık süreçte PEACE ve ABE gibi adli görüşme protokolleri ve eğitim standartları geliştirmişken, Türkiye'de Çocuk İzlem Merkezleri ve Adli Görüşme Odaları gibi kurumsal yapılar hızla yaygınlaşmaktadır. Alanın temel tartışması, çocukların ikincil örselenmesini önleyen ve adli görüşmenin kalitesini standartlaştıran bütüncül bir adli görüşme protokolünün ve uzmanlaşmış uygulayıcı modelinin Türkiye adli sistemine nasıl entegre edileceğidir.

# Akademik özet

Çocuk cinsel istismarı vakaları, mağdur ve fail dışında sıklıkla görgü tanığının bulunmadığı, gizlilik ve ailevi baskılar nedeniyle ortaya çıkarılması son derece güç olan karmaşık adli olgulardır. Adli sistem içerisinde çocuk tanık veya mağdurlardan doğru, ayrıntılı ve güvenilir bilgi elde edilmesi; bir yandan suçluların cezalandırılması diğer yandan masum kişilerin haksız mahkumiyetinin önlenmesi açısından hayati öneme sahiptir. Ancak geleneksel kolluk sörgüları ve adliye ortamları, çocukların gelişimsel hassasiyetlerini göz ardı ettiğinde beyan kalitesini düşürmekte ve çocukta ikincil örselenmelere yol açmaktadır. Bu durum, çocuk odaklı adli görüşme tekniklerinin ve standartlaştırılmış görüşme ortamlarının uluslararası adli psikoloji literatürünün ana tartışma konularından biri haline gelmesini sağlamıştır.

İncelenen çalışmada, çocuklarla yürütülen adli görüşme süreçlerinin temel bileşenleri ve bu alandaki kurumsal modeller nitel bir derleme ve durum analizi yaklaşımıyla ele alınmaktadır. Yazar, adli görüşmelerde bilgi alma kalitesini artıran açık uçlu soru stratejilerini, bilişsel görüşme (Cognitive Interview) tekniğini, fotoğraflar ve çizim gibi görüşme yardımcılarının etkilerini ve birden fazla yapılan tekrarlı görüşmelerin çocuk belleği üzerindeki olumsuz yansımalarını incelemektedir. İkinci aşamada ise İngiltere ve Wales bölgesindeki adli görüşme standartlarının tarihsel evrimi ile Türkiye'de 1980'lerden günümüze Çocuk Koruma Merkezleri, Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM) ve Adli Görüşme Odaları (AGO) üzerinden şekillenen adli görüşme uygulamaları karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirilmektedir.

Elde edilen teorik ve betimsel bulgular, adli görüşmelerde standart protokollerin ve uzmanlaşmış uygulayıcıların rolünü açıkça göstermektedir. İngiltere'de 1980'lerden itibaren geliştirilen PACE yasası, PEACE görüşme modeli ve Achieving Best Evidence (ABE) protokolü sayesinde adli görüşmeler polisle sosyal hizmet uzmanlarının iş birliğinde ve belirli standartlar dahlinde yürütülmektedir. Türkiye'de ise 2012 yılında yayımlanan ÇİM genelgesi ve Adalet Bakanlığı bünyesindeki AGO uygulamaları ile çocukların karakol ve mahkeme koridorlarında örselenmesinin önüne geçilmesinde devrim niteliğinde adımlar atılmıştır. Ancak Türkiye'de görüşmeyi yürütecek meslek grubunun netleştirilmemiş olması, adli görüşmecilerin uzmanlık standartlarının ve en önemlisi ulusal ölçekte bağlayıcı bir çocuk adli görüşme protokolünün bulunmaması önemli kurumsal eksiklikler olarak öne çıkmaktadır.

Sonuç olarak çalışma, Türkiye'de çocuk adli görüşme sisteminin fiziksel altyapı ve merkez sayısı bakımından büyük bir ivme kazandığını fakat süreç standardizasyonu sağlayan bir Adli Görüşme Protokolü eksikliği yaşadığını vurgulamaktadır. İngiltere örneğindeki ABE gibi ulusal bir protokolün hazırlanması, çocuk haklarının korunması ve adli süreçlerdeki kanıt kalitesinin artırılması için zorunludur. Bu yayın, Türk araştırmacılar için adli sosyal hizmet, çocuk gelişimi ve adli psikoloji alanlarında yapılacak tez çalışmaları ve saha araştırmalarında; görüşme protokolü geliştirme, görüşmeci eğitimlerinin etkinliğini değerlendirme ve ÇİM/AGO uygulamalarının nitel çıktısını ölçme hususlarında kapsamlı bir teorik zemin ve literatür çerçevesi sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Çalışmanın temel amacı, cinsel istismar mağduru çocuklarla yürütülen adli görüşme süreçlerini, görüşme yardımcılarını, bilişsel görüşme tekniklerini ve tekrarlanan görüşmelerin etkilerini incelemek; Birleşik Krallık ile Türkiye'deki adli görüşme sistemlerinin tarihsel gelişimini ve mevcut durumunu karşılaştırarak Türkiye için ulusal bir adli görüşme protokolünün gerekliliğini ortaya koymaktır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, çocuk adli görüşmelerine dair kavramsal ve kurumsal boyutları Birleşik Krallık ve Türkiye örneklemleri üzerinden nitel karşılaştırmalı nitelikte inceleyen betimsel bir derleme araştırmasıdır.

# Bulgular ve önermeler

1. Çocuk mağdurların ifade verme süreçlerinde tekrarlanan adli görüşmeler çocuk üzerindeki travmatik etkiyi artırmakta ve sörgülama biçimine bağlı olarak çelişkili veya yönlendirilmiş yanıt riskini tırmandırmaktadır.
2. Birleşik Krallık adli sisteminde ABE ve PEACE gibi kurala bağlı protokoller ve derece derece uygulayıcı eğitimleri yoluyla adli görüşme standartlaştırılmış bir nitelik kazanmıştır.
3. Türkiye'de Çocuk İzlem Merkezleri ve Adli Görüşme Odaları çocukların ikincil örselenmesini önlemede önemli kurumsal gelişmeler sunsa da henüz ulusal ölçekte bağlayıcı bir adli görüşme protokolü bulunmamaktadır.
4. Türkiye'deki adli süreçlerde çocuklarla görüşmeyi yürütecek meslek grubunun standart nitelikleri tam netleştirilmemiş olup adli görüşmeci rolünün mevzuatla kesinleştirilmesi gerekmektedir.

# Yazarın tartışması

İnceleme bulguları, çocuk istismarı iddialarında gerçeğin ortaya çıkarılması ile çocuğun psikolojik bütünlüğünün korunması arasındaki hassas dengeyi adli görüşme tekniklerinin belirlediğini göstermektedir. Yanıltıcı ve yönlendirici soruların elenmesi, adli beyanın güvenirliğini doğrudan artırmaktadır.

Yazarlar, Birleşik Krallık'taki ABE (Achieving Best Evidence) rehberi ve PEACE modellerinin sağladığı standartlaşma ile Türkiye'deki ÇİM ve AGO yapılanmalarını karşılaştırarak kurumsal mekân sunumunun ötesinde uygulama protokolüne ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır.

Tartışma bölümünde, çoklu görüşmelerin çocuk belleği ve beyan güvenirliği üzerindeki bozucu etkileri uluslararası literatürle ilişkilendirilmekte, Türkiye'deki mevcut verilerin çocuğu çok defa ifade vermek zorunda bıraktığı gerçeği öne çıkarılmaktadır.

Sonuç olarak yazarlar, Türkiye'de adli görüşmeci niteliklerinin netleşmesi ve standart bir ulusal protokolün acilen yürürlüğe konulmasının yargı mekanizmasının etkililiği ve çocuğun korunması açısından hayati önem taşıdığını belirtmektedir.

# Yazarın sonucu

Türkiye'de çocuk adli görüşme süreçlerinin iyileştirilmesi amacıyla kurumsal altyapı güçlendirilmiş olsa da, Birleşik Krallık örneğinde olduğu gibi standart bir ulusal adli görüşme protokolünün oluşturulması ve görüşmeyi yürütecek meslek mensuplarının görev ve yetki sınırlarının net biçimde tanımlanması çocuğun üstün yararının korunması açısından zorunludur.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, çocuk istismarı vakalarında adli sistemlerin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olan çocuktan güvenilir ifade alma sürecini ele alarak sosyal çalışma ve adli psikoloji literatüründe önemli bir boşluğu doldurmaktadır. İngiltere ve Türkiye'deki uygulamaları kurumsal gelişim ve yapısal standartlar açısından karşılaştıran çalışma, çocuk odaklı adalet arayışında salt fiziksel altyapının yeterli olmadığını, standart bir adli görüşme protokolünün ve profesyonel uzmanlaşmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, çocuk adli görüşmelerinde çocuk belleğinin kırılganlığı ve yönlendirilebilirliğe açıklığı üzerine kurulu olan klasik adli psikoloji literatürünü temel almaktadır. Önceki çalışmaların daha çok laboratuvar ortamındaki çocuk belleği deneylerine odaklandığı noktada, bu makale kurumsal düzeydeki adli görüşme politikalarını ve çocuk koruma sistemlerinin pratik uygulamalarını karşılaştırarak önceki kuramsal birikimi makro ve mezo düzeydeki sosyal politika tartışmalarıyla ilişkilendirmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki çocuk koruma reformları için kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır. Türkiye'de son on yılda kurulan Çocuk İzlem Merkezleri ve Adli Görüşme Odaları gibi yapıların önemini teslim ederken, bu yapıların ulusal bir görüşme protokolüyle desteklenmediği sürece adli kalitenin kişisel inisiyatiflere bağlı kalacağını savunarak literatürdeki kurumsal değerlendirme çalışmalarına eleştirel ve yapıcı bir katkı sunmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Çocuk istismarı davalarında çocukların adli süreçte maruz kaldığı çoklu görüşmeler beyan kalitesini düşürmektedir.** — Türkiye ve uluslararası alandaki çoklu görüşme istatistikleri ve bunun çocuk belleği üzerindeki bozucu etkilerini açıklarken bu çalışmadaki literatür verilerinden yararlanılabilir.
- **Adli görüşmelerde adli görüşmecinin uzmanlığı ve standart bir protokolün varlığı doğru bilgiye ulaşmada kritik rol oynar.** — Çocuk adli görüşmelerinin önemini ve standartlaştırılmış protokollerin gerekliliğini giriş kısmında gerekçelendirmek için kullanılabilir.
- **Adli Görüşme Odalarının kurulması çocukların korunması için olumlu bir adım olsa da standart bir protokol eksikliği performansı sınırlamaktadır.** — Türkiye'deki adli görüşme odaları ve çocuk izlem merkezi uygulamalarının fiziksel altyapı başarısını kabul ederken, içerik ve yöntem standartlaştırmasına duyulan ihtiyacı tartışmak için referans gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Adli Görüşme Odası bünyesinde görev yapan adli görüşmecilerin standart bir ulusal protokol eksikliği hakkındaki görüşleri ve karşılaştıkları temel metodolojik zorluklar nelerdir?**
  - Desen: Nitel araştırma deseninde tasarlanacak çalışmada, Türkiye'nin farklı illerindeki AGO'larda görev yapan adli görüşmeciler ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilecektir. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ilkesine göre belirlenecek ve elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Bu öneri, makalede Türkiye adli tıp ve adalet sisteminde henüz resmi bir çocuk adli görüşme protokolünün bulunmadığına ve bu alandaki adli görüşmecilerin rollerinin yasal olarak netleştirilmesine yönelik yapılan kritik tespitten türetilmiştir.
- **Adli görüşme odalarında kullanılan resim çizdirme ve anatomik şablon gibi yardımcı araçların çocukların beyan doğruluğu üzerindeki etkisi nedir?**
  - Desen: Karma yöntem tasarımıyla yürütülecek bu çalışmada, adli görüşmelerde yardımcı materyal kullanımının çocuk beyanlarındaki detay ve hata oranlarına etkisi incelenecektir. Niteliksel gözlem verileri ile niceliksel hata sıklıkları betimsel ve kestirimsel istatistiksel analizlerle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Bu araştırma önerisi, makalede detaylıca ele alınan bilişsel görüşme teknikleri, resim çizdirme aktiviteleri ve anatomik şablonların çocuk belleğini ve ifade doğruluğunu desteklemedeki rolü ile ilgili ampirik bulgulardan ve literatür tartışmalarından türetilmiştir.
- **Çocuk İzlem Merkezlerindeki çoklu meslek profesyonellerinin katılımı, çocukların adli süreçlerde tekrarlı ifade verme sıklığını ve ikincil travma riskini ne ölçüde azaltmaktadır?**
  - Desen: Çocuk İzlem Merkezi kayıtları üzerinden yapılacak arşiv taramasına dayalı geriye dönük nicel bir araştırma tasarlanacaktır. İstatistiksel analizlerde çocukların ifade verme sayıları ile ilişkili faktörler lojistik regresyon ve ki-kare analizleriyle incelenecektir. Örneklem büyüklüğü güç analizi kullanılarak belirlenecektir.
  - Gerekçe: Bu öneri, çalışmada detaylandırılan çocukların adli süreçlerde tekrarlı olarak ifade vermelerinin yarattığı ciddi ikincil örselenme riskleri ile Türkiye'deki çocukların ortalama 17 kez beyanda bulunmak durumunda kalması gerçeğine dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | INTRODUCTION | 3 | — | Investigative interviewing of child abuse complainants is a complex process centered on the elicitation of accurate, detailed, and coherent accounts of offenses |
| ev-o-2 | INTRODUCTION | 4 | — | There are two key aims underpinning any investigation and these are to find out what happened, and if anything did happen, and to discover who did it |
| ev-s-1 | INTRODUCTION | 3 | — | Investigative interviewing of child abuse complainants is a complex process centered on the elicitation of accurate, detailed, and coherent accounts of offenses |
| ev-s-2 | INTRODUCTION | 4 | — | The role of investigative interviewing is to obtain accurate and reliable information from suspects, witnesses or victims in order to discover the truth about matters under police  |
| ev-s-3 | MULTIPLE INTERVIEWS WITH CHILDREN | 7 | — | According to a research that was carried out by the Ministry of Justice in Turkey, children approximately have to tell what happen 17 times to authorities in forensic process |
| ev-s-4 | INVESTIGATIVE INTERVIEWING OF CHILDREN IN TÜRKİYE | 11 | — | Child Friendly Interview Rooms are a part of Justice for Children Project that was developed between Unicef and Ministry of Justice. |
| ev-s-5 | SUMMARY AND CONCLUSION | 13 | — | In Türkiye, there is no clear professional who conducts forensic interviews with children. It is thought that it would be appropriate to make a more specific definition on this sub |
| ev-l-1 | INTRODUCTION | 1 | — | Forensic interview is one of the most important tools in order to obtain information about what happened from the child who is the victim of abuse. |
| ev-l-2 | MULTIPLE INTERVIEWS WITH CHILDREN | 7 | — | Research carried out in experimental settings shows that children frequently change their answers when questions are repeated suggestively |
| ev-l-3 | INVESTIGATIVE INTERVIEWING OF CHILDREN IN TÜRKİYE | 11 | — | The main target of Child Friendly Room is defined as enabling child protection through principles of interviewing children in friendly environment by experienced and trained staff. |

# İlgili kavramlar

- [Erken Dönem Baba Katılımı ve 3, 5 ve 7 Yaşlarındaki Çocuk Davranışları: Birleşik Krallık Milenyum Kohort Çalışmasının İleriye Dönük Analizi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/erken-donem-baba-katilimi-ve-3-5-ve-7-yaslarindaki-cocuk-davranislari-birlesik-krallik-milenyum-kohort-calismasinin-ileriye-donuk-analizi.md)
- [Yaşamın İkinci Yılında Davranışsal İnhibisyonun Doğum Öncesi Anne Kaygısı, Aşırı Koruyucu Ebeveynlik ve Erken Bebeklik Mizacı Tarafından Yordaması](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yasamin-ikinci-yilinda-davranissal-inhibisyonun-dogum-oncesi-anne-kaygisi-asiri-koruyucu-ebeveynlik-ve-erken-bebeklik-mizaci-tarafindan-yordamasi.md)
- [Chancenreich Aile Destek Programinin Ebeveyn Katılımi ve Okul Oncesi Cocuklarin Dil Becerileri Üzerindeki Boylamsal Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/chancenreich-aile-destek-programinin-ebeveyn-katilimi-ve-okul-oncesi-cocuklarin-dil-becerileri-uzerindeki-boylamsal-etkileri.md)
- [Dil Öğretiminde Yapay Zeka: İngilizce Öğrenme Başarısı, L2 Motivasyonu ve Kendi Kendine Düzenlemeli Öğrenme Üzerindeki Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dil-ogretiminde-yapay-zeka-ingilizce-ogrenme-basarisi-l2-motivasyonu-ve-kendi-kendine-duzenlemeli-ogrenme-uzerindeki-etkisi.md)
- [Beş Faktör Kişilik Modelinin Yarışmalı Sporlarda Performans Üzerindeki Etkisi: Sistematik Bir Derleme](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/bes-faktor-kisilik-modelinin-yarismali-sporlarda-performans-uzerindeki-etkisi-sistematik-bir-derleme.md)
- [İspanya Kumar Düzenlemelerinin Çevrimiçi Kumar Davranışı ve Pazarlama Stratejileri Üzerindeki Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ispanya-kumar-duzenlemelerinin-cevrimici-kumar-davranisi-ve-pazarlama-stratejileri-uzerindeki-etkisi.md)
- [Nijerya'daki 2023 Baskanlik Secimi Siyasi Kampanyalarindaki Nefret Soylemi Algisinin Secmen Davranışina Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/nijeryadaki-2023-baskanlik-secimi-siyasi-kampanyalarindaki-nefret-soylemi-algisinin-secmen-davranisina-etkisi.md)
- [Sporcuların Temel Psikolojik İhtiyaçları ve Duyguları: Bilişsel Yeniden Değerlendirmenin Rolü](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/sporcularin-temel-psikolojik-ihtiyaclari-ve-duygulari-bilissel-yeniden-degerlendirmenin-rolu.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-08T07:01:02.077Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ingiltere-ve-turkiyede-cocuklarla-adli-gorusmeye-iliskin-mevcut-durum-degerlendirmesi