---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Liderlik Tarzının Antrenör-Sporcu İlişkisi, Sporcuların Motivasyonları ve Sporcu Tatmini Üzerindeki Etkileri"
description: "Spor psikolojisi ve spor yönetimi alanında antrenör liderlik tarzlarının sporcuların psikolojik gelişimi, eğitim verimliliği ve tatmin düzeyleri üzerindeki etkileri kapsamlı biçimde tartışılmaktadır. Çin yükseköğretimindeki merkeziyetçi ve performans odaklı spor sistemi bünyesinde otokratik ve demok"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/liderlik-tarzinin-antrenor-sporcu-iliskisi-sporcularin-motivasyonlari-ve-sporcu-tatmini-uzerindeki-etkileri"
doi: "10.3389/fpsyg.2022.1012953"
authors: ["Hao Jin", "Seungmo Kim", "Adam Love", "Yun Jin", "Zhao Jie"]
citation: "Jin, H., Kim, S., Love, A., Jin, Y., Jie, Z. (2022). Effects of leadership style on coach-athlete relationship, athletes’ motivations, and athlete satisfaction. Frontiers in Psychology, 13, 1012953-1012953. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1012953"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Psikoloji ve Davranış Bilimleri"
evidenceCount: 8
tags: ["demokratik liderlik", "otokratik liderlik", "antrenör-sporcu ilişkisi", "motivasyon", "sporcu tatmini"]
timestamp: "2026-08-10T18:05:42.012Z"
---

# Liderlik Tarzının Antrenör-Sporcu İlişkisi, Sporcuların Motivasyonları ve Sporcu Tatmini Üzerindeki Etkileri

Özgün başlık: Effects of leadership style on coach-athlete relationship, athletes’ motivations, and athlete satisfaction
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1012953
Künye (APA 7): Jin, H., Kim, S., Love, A., Jin, Y., Jie, Z. (2022). Effects of leadership style on coach-athlete relationship, athletes’ motivations, and athlete satisfaction. Frontiers in Psychology, 13, 1012953-1012953. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1012953

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Psikoloji ve Davranış Bilimleri

# Alan bağlamı

Spor psikolojisi ve spor yönetimi alanında antrenör liderlik tarzlarının sporcuların psikolojik gelişimi, eğitim verimliliği ve tatmin düzeyleri üzerindeki etkileri kapsamlı biçimde tartışılmaktadır. Çin yükseköğretimindeki merkeziyetçi ve performans odaklı spor sistemi bünyesinde otokratik ve demokratik liderlik yaklaşımlarının antrenör-sporcu ilişkisi, özerk motivasyon ve sporcu tatmini üzerindeki doğrudan ve dolaylı mekanizmaları ampirik olarak açıklanmayı bekleyen önemli bir araştırma konusudur.

# Akademik özet

Sporda liderlik araştırmaları, antrenörlerin benimsediği yönetsel ve davranışsal tarzların sporcuların psikolojik esenliği, eğitim verimliliği ve takım içi uyum üzerindeki belirleyici rolünü sıklıkla vurgulamaktadır. Geleneksel olarak performans odaklı ve merkeziyetçi spor yönetimi yapısına sahip Çin yükseköğretim spor sisteminde, otokratik ve ataerkil liderlik davranışlarının yaygınlığı bilinmekle birlikte, bu davranışların antrenör-sporcu ilişkisi, özerk motivasyon ve genel sporcu tatmini üzerindeki çok yönlü etkileri henüz yeterince açıklığa kavuşturulmamıştır. Araştırma, sporda durumsal liderlik ve öz belirleme kuramları ışığında Doğu Asya kültürüne özgü algıları inceleyerek yazındaki bu ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.

Çalışmanın temel amacı, otokratik ve demokratik liderlik tarzlarının antrenör-sporcu ilişkisi, sporcu motivasyonu ve tatmini üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini yapısal eşitlik modeli aracılığıyla analiz etmektir. Nicel ampirik desene sahip araştırmanın verileri, Çin'deki üniversitelerde 20 farklı spor branşında aktif olarak yer alan 298 üniversiteli sporcudan (157 erkek, 141 kadın) kolayda örnekleme yöntemi ve çevrim içi anket tekniği kullanılarak toplanmıştır. Ölçüm modelinde Spor İçin Liderlik Ölçeği (LSS), Antrenör-Sporcu İlişkisi Ölçeği (CART-Q), Revize Edilmiş Spor Motivasyonu Ölçeği (SMS-II) ve İşe Tatmin Ölçeği uyarlamaları kullanılmış; veri seti geçerlik ve güvenirlik analizlerinin ardından AMOS yazılımı ile doğrusal yapısal eşitlik modellemesine tabi tutulmuştur.

Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre, demokratik liderlik tarzı antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan ve anlamlı bir pozitif etkiye sahipken (beta = 0.651, p < 0.001), otokratik liderliğin antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır. Her iki liderlik tarzının da sporcuların özerk motivasyonu üzerinde doğrudan bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Öte yandan önyükleme (bootstrapping) analizi, antrenör-sporcu ilişkisinin demokratik liderlik ile özerk motivasyon ve sporcu tatmini arasında tam aracılık rolü üstlendiğini kanıtlamıştır. Ayrıca özerk motivasyonun, antrenör-sporcu ilişkisi ile sporcu tatmini arasındaki ilişkide kısmi aracılık etkisine sahip olduğu (beta = 0.327, p < 0.001) belirlenmiştir.

Elde edilen bulgular, Çin üniversite sporu bağlamında otokratik davranışların sporcular tarafından kültürel normlar gereği tolere edilebildiğini, ancak ilişki kalitesini ve motivasyonu artırmada yetersiz kaldığını göstermektedir. Buna karşın demokratik liderlik davranışları, antrenör ile sporcu arasında güven ve saygı bağını güçlendirerek özerk motivasyon ve tatmin düzeylerini dolaylı yoldan artırmaktadır. Çalışma, antrenörlerin durumsal liderlik esnekliği göstererek sporcuları karar alma süreçlerine dahil etmelerinin psikolojik çıktılar açısından kritik önem taşıdığını ortaya koymakta ve Doğu Asya spor psikolojisi literatürüne ampirik bir katkı sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Çin üniversite sporlarında otokratik ve demokratik liderlik tarzlarının antrenör-sporcu ilişkisi, özerk motivasyon ve sporcu tatmini üzerindeki etkilerini ve bu değişkenler arasındaki aracılık mekanizmalarını incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Nicel ve kesitsel bir araştırma deseni benimsenerek, Çin üniversitelerindeki sporculardan kolayda örnekleme yöntemiyle toplanan veriler üzerinde Yapısal Eşitlik Modeli (SEM) uygulanmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. Demokratik liderlik tarzı antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan ve pozitif bir etkiye sahipken (beta = 0.651, p < 0.001), otokratik liderlik tarzının antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır.
2. Hem otokratik hem de demokratik liderlik tarzlarının sporcuların özerk motivasyon düzeyleri üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir.
3. Antrenör-sporcu ilişkisi, demokratik liderlik tarzı ile sporcuların özerk motivasyonu ve sporcu tatmini arasında tam aracılık (full mediation) rolü oynamaktadır.
4. Özerk motivasyon, antrenör-sporcu ilişkisi ile sporcu tatmini arasındaki ilişkide kısmi aracılık (partial mediation) etkisine sahiptir.

# Yazarın tartışması

Yapılan yapısal eşitlik modeli analizleri, demokratik liderlik tarzının antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan ve güçlü pozitif bir etki yarattığını, buna karşılık otokratik liderlik tarzının ilişki kalitesi veya özerk motivasyon üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisinin bulunmadığını ortaya koymaktadır.

Yazarlar otokratik liderliğin belirgin olumsuz etki yaratmamasını, Çin kültüründe yerleşik olan otoriteye saygı ve Konfüçyüsçü değerlerin sporcuların otoriter davranışlara karşı toleransını artırmasıyla açıklamaktadır. Ancak sürdürülebilir tatmin için antrenörlerin demokratik katılım fırsatları sunması gerektiği vurgulanmaktadır.

Tartışma bölümünde elde edilen bulgular Batı ve Doğu literatürüyle karşılaştırılmıştır. Batı çalışmalarında otokratik liderliğin motivasyonu doğrudan düşürdüğü sıklıkla rapor edilirken, Çin bağlamında antrenör-sporcu ilişkisinin tam aracı rol oynaması ve Mageau ile Vallerand'ın motivasyonel modeliyle örtüşmesi dikkat çekmektedir.

Sonuç olarak, üniversite spor takımı yöneticileri ve antrenörler için karar alma süreçlerine sporcuları dahil eden demokratik tutumların teşvik edilmesi önerilmektedir. Sadece performans odaklı otokratik yönetim yerine, sporcuların psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan açık iletişim ortamlarının kurulmasının önemi belirtilmiştir.

# Yazarın sonucu

Araştırmacılar, Çin üniversite sporlarında demokratik liderlik davranışlarının antrenör-sporcu ilişkisini güçlendirerek sporcuların özerk motivasyonunu ve tatminini artırmada kritik rol oynadığı sonuçuna varmışlardır. Otokratik liderliğin olumsuz bir etki yaratmaması Çin kültüründeki otoriteye saygı normlarıyla açıklanmakla birlikte, antrenörlerin tek başına otokratik yaklaşımlara dayanmamaları ve demokratik iletişim kanallarını geliştirmeleri önerilmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu araştırma, spor literatüründe Chelladurai tarafından geliştirilen Çok Boyutlu Liderlik Modeli'ni (MML) ve Ryan ile Deci'nin Kendini Belirleme Kuramı'nı (SDT) entegre ederek Doğu Asya'nın, özellikle Çin'in kültürel bağlamında test etme işlevini yerine getirmektedir. Spor yönetiminde liderlik tarzlarının performans çıktıları üzerindeki etkileri sıklıkla araştırılsa da, bu tarzların doğrudan ve dolaylı olarak sporcuların psikolojik iyi oluşları, ilişkisel bağları ve motivasyon yapıları üzerindeki etkilerini yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla bütüncül bir şekilde analiz eden sınırlı sayıda çalışmandan biridir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, önceki araştırmalarda genellikle doğrudan olumsuz bir ilişkiyle anılan otokratik liderlik tarzını Çin'in yükseköğretim ve kolej sporları bağlamında yeniden ele almaktadır. Önceki Batı literatürünün aksine, otokratik tarzın antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan olumsuz bir etkisinin çıkmamasını, kültürel normlar ve Konfüçyüsçü geleneklerin getirdiği otoriteye saygı düzeyiyle ilişkilendirerek ampirik bir farklılaşma sunar. Bu yönüyle, Mageau ve Vallerand'ın (2003) motivasyonel modelini Doğu Asya bağlamında ampirik olarak genişletmekte ve doğrulamaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, spor psikolojisi ve spor sosyolojisi alanlarındaki literatür incelemelerine çok katmanlı bir aracılık (mediation) mekanizması kazandırmaktadır. Antrenör liderliğinin sporcu tatmini üzerindeki doğrudan etkisinden ziyade, antrenör-sporcu ilişkisinin (CAR) tam aracı (full mediator) rolünü ve özerk motivasyonun bu ilişkideki kısmi aracı (partial mediator) konumunu kanıtlayarak literatürdeki kuramsal boşluğu doldurmaktadır. Böylece, antrenörlerin sadece sonuç odaklı teknik direktörler değil, sporcuların psikolojik gelişimini şekillendiren sosyal aktörler olduğunu gösteren güçlü ampirik veriler sunmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Demokratik antrenör liderliği, sporcular ile kurulan ilişkisel kalitenin (CAR) en güçlü doğrudan belirleyicilerinden biridir.** — Tez çalışmasının kuramsal çerçeve bölümünde, Çok Boyutlu Liderlik Modeli bağlamında demokratik liderlik tarzının ilişkisel ve psikolojik çıktıları nasıl doğrudan tetiklediğini temellendirmek için bu çalışmanın yapısal eşitlik modeli katsayıları referans gösterilebilir.
- **Otokratik liderlik tarzı, her zaman özerk motivasyon ve antrenör-sporcu ilişkisi üzerinde doğrudan olumsuz bir etki yaratmayabilir.** — Literatür taraması bölümünde, liderlik tarzlarının evrensel olmadığı, Doğu Asya ve Çin gibi kültürel normların (otoriteye saygı, Konfüçyüsçülük) otokratik davranışlara toleransı artırabileceğini tartışırken bu çalışmanın ampirik sonuçları kanıt olarak sunulabilir.
- **Antrenör-sporcu ilişkisi, antrenörün sergilediği demokratik liderlik ile sporcunun spora karşı duyduğu özerk motivasyon ve genel tatmin düzeyi arasında tam aracılık köprüsü kurmaktadır.** — Tartışma bölümünde, antrenörlerin sadece performans ve taktik odaklı olmaması gerektiği, asıl tatminin ilişkisel kalite üzerinden inşa edildiğini savunan bulguları desteklemek ve kendi araştırma sonuçlarıyla karşılaştırmak için kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Türkiye'deki üniversite sporcularının algıladığı demokratik antrenör liderliği, antrenör-sporcu ilişkisi kalitesi üzerinden özerk motivasyonu nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Türkiye'deki farklı devlet ve vakıf üniversitelerinde aktif spor yapan ve kolayda örnekleme yoluyla ulaşılan üniversite sporcularından (örneklem büyüklüğü G-Power analizine göre belirlenecektir) nicel veriler toplanacaktır. Veri toplamada LSS ve CART-Q ölçekleri kullanılacak, analizler AMOS programında Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) ve bootstrapping yöntemleriyle gerçekleştirilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin Çin kolej sporlarında demokratik liderliğin CAR üzerinden motivasyonu dolaylı etkilediği bulgusundan hareketle, bu ilişkisel mekanizmanın Türk üniversite spor ortamındaki kültürel geçerliliğini test etmek amacıyla tasarlanmıştır.
- **Antrenör-sporcu ilişkisinin demokratik liderlik ile sporcu tatmini arasındaki aracılık rolü, bireysel sporlar ile takım sporları arasında anlamlı bir farklılık göstermekte midir?**
  - Desen: Çeşitli spor kulüplerinde bireysel (örn. atletizm, yüzme) ve takım (örn. voleybol, basketbol) branşlarında mücadele eden sporculardan veri toplanacaktır. Örneklem hacmi veri doygunluğu kurallarına ve nicel analiz gücüne uygun olarak planlanacaktır. AMOS üzerinde Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modellemesi (Multi-Group SEM) kullanılarak yol katsayıları arasındaki farklar test edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin tartışma kısmında yer alan, spor türünün (Terry ve Howe, 1984 referansıyla task dependence) liderlik tercihlerini ve etkililiğini değiştirebileceği yönündeki kuramsal tartışmadan ve gelecek araştırma önerilerinden türetilmiştir.
- **Sporcuların yaş ve spor kariyer yılı arttıkça, antrenörlerin otokratik liderlik davranışlarına olan toleransları ve bunun antrenör-sporcu ilişkisi üzerindeki etkisi nasıl değişmektedir?**
  - Desen: Farklı yaş kategorilerindeki (altyapı, genç ve yetişkin kolej sporcuları) lisanslı sporculardan oluşan tabakalı bir örneklem üzerinde boyutsal/ilişkisel bir araştırma tasarlanacaktır. Katılımcı sayısı istatistiksel güç analizine göre belirlenecektir. Veriler LSS otokratik boyut ölçeği ve CART-Q ile toplanıp, yaş ve deneyim yılı moderatör değişkenler olarak alınarak hiyerarşik çoklu regresyon veya modere aracılık analiziyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Yazarların kısıtlar ve gelecek araştırmalar bölümünde belirttiği, otokratik tarzın acemi/genç sporcularda daha kabul edilebilir olabileceği, ancak sporcuların gelişimsel aşamalarına göre bu algının değişebileceği yönündeki açık yönlendirmesinden esinlenilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 1 | — | The current study investigated the impacts of autocratic and democratic leadership styles on the coach-athlete relationship, athletes’ motivations, and athlete satisfaction. |
| ev-s-1 | Introduction | 1 | — | The current study investigated the impacts of autocratic and democratic leadership styles on the coach-athlete relationship, athletes’ motivations, and athlete satisfaction. |
| ev-s-2 | Results | 9 | — | The results indicated that autocratic leadership had no direct effect on the coach-athlete relationship, which rejected hypothesis 1a, whereas democratic leadership had a direct po |
| ev-s-3 | Results | 9 | — | In addition, the mediation effects of autonomous motivation between CAR and athlete satisfaction showed a partial mediation effect with the indirect effect |
| ev-s-4 | Discussion | 10 | — | First, with respect to hypothesis 1a and 2a, the effects of autocratic leadership on CAR and autonomous motivation were found to be insignificant in this study. |
| ev-s-5 | Discussion | 10 | — | Through more democratic leadership behaviors, coaches appear to build trust and a sense of respect with their athletes |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | The results indicated democratic leadership had a direct positive influence on the coach-athlete relationship, while autocratic leadership had no direct effect. |
| ev-l-3 | Discussion | 10 | — | However, the results of the current study showed that the autocratic leadership style did not have a significant relationship with autonomous motivation. |

# İlgili kavramlar

- [Üniversite Öğrencilerinin Zihinsel İyilik Halini Etkileyen Stres Etkenleri: Stresörler, Algılanan Stres ve İyilik Hali Arasındaki İlişkilerin Kesitsel İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/universite-ogrencilerinin-zihinsel-iyilik-halini-etkileyen-stres-etkenleri-stresorler-algilanan-stres-ve-iyilik-hali-arasindaki-iliskilerin-kesitsel-incelemesi.md)
- [Erken Dönem Baba Katılımı ve 3, 5 ve 7 Yaşlarındaki Çocuk Davranışları: Birleşik Krallık Milenyum Kohort Çalışmasının İleriye Dönük Analizi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/erken-donem-baba-katilimi-ve-3-5-ve-7-yaslarindaki-cocuk-davranislari-birlesik-krallik-milenyum-kohort-calismasinin-ileriye-donuk-analizi.md)
- [Yaşamın İkinci Yılında Davranışsal İnhibisyonun Doğum Öncesi Anne Kaygısı, Aşırı Koruyucu Ebeveynlik ve Erken Bebeklik Mizacı Tarafından Yordaması](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yasamin-ikinci-yilinda-davranissal-inhibisyonun-dogum-oncesi-anne-kaygisi-asiri-koruyucu-ebeveynlik-ve-erken-bebeklik-mizaci-tarafindan-yordamasi.md)
- [Chancenreich Aile Destek Programinin Ebeveyn Katılımi ve Okul Oncesi Cocuklarin Dil Becerileri Üzerindeki Boylamsal Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/chancenreich-aile-destek-programinin-ebeveyn-katilimi-ve-okul-oncesi-cocuklarin-dil-becerileri-uzerindeki-boylamsal-etkileri.md)
- [Dil Öğretiminde Yapay Zeka: İngilizce Öğrenme Başarısı, L2 Motivasyonu ve Kendi Kendine Düzenlemeli Öğrenme Üzerindeki Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dil-ogretiminde-yapay-zeka-ingilizce-ogrenme-basarisi-l2-motivasyonu-ve-kendi-kendine-duzenlemeli-ogrenme-uzerindeki-etkisi.md)
- [Beş Faktör Kişilik Modelinin Yarışmalı Sporlarda Performans Üzerindeki Etkisi: Sistematik Bir Derleme](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/bes-faktor-kisilik-modelinin-yarismali-sporlarda-performans-uzerindeki-etkisi-sistematik-bir-derleme.md)
- [İspanya Kumar Düzenlemelerinin Çevrimiçi Kumar Davranışı ve Pazarlama Stratejileri Üzerindeki Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ispanya-kumar-duzenlemelerinin-cevrimici-kumar-davranisi-ve-pazarlama-stratejileri-uzerindeki-etkisi.md)
- [Nijerya'daki 2023 Baskanlik Secimi Siyasi Kampanyalarindaki Nefret Soylemi Algisinin Secmen Davranışina Etkisi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/nijeryadaki-2023-baskanlik-secimi-siyasi-kampanyalarindaki-nefret-soylemi-algisinin-secmen-davranisina-etkisi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-10T18:05:42.012Z
- Kanıt sayısı: 8
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/liderlik-tarzinin-antrenor-sporcu-iliskisi-sporcularin-motivasyonlari-ve-sporcu-tatmini-uzerindeki-etkileri