---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türkiye'deki Kadınların İntihar Eğilimleri Üzerinde Etkili Olan Faktörlerin Rolü"
description: "Kadına yönelik şiddet ve intihar eğilimi, dünya genelinde kamu sağlığı politikalarının ve sosyolojik araştırmaların merkezinde yer alan karmaşık bir sorundur. Türkiye bağlamında kadınların intihar davranışları, bireysel psikolojik süreçlerin ötesinde sosyoekonomik şartlar, coğrafi dinamikler, eş vey"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/turkiyedeki-kadinlarin-intihar-egilimleri-uzerinde-etkili-olan-faktorlerin-rolu"
doi: "10.3389/fpubh.2023.1332937"
authors: ["Şerife Kılıçarslan", "Sefa Çeli̇k", "Abdullah Yiğit Güngör", "Ömer Alkan"]
citation: "Kılıçarslan, Ş., Çeli̇k, S., Güngör, A. Y., Alkan, Ö. (2024). The role of effective factors on suicidal tendency of women in Turkey. Frontiers in Public Health, 11, 1332937-1332937. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1332937"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Psikoloji ve Davranış Bilimleri"
evidenceCount: 11
tags: ["intihar girişimleri", "intihar eğilimi", "intihar risk faktörleri", "yakın partner şiddeti", "ikili lojistik regresyon", "Türkiye"]
timestamp: "2026-08-15T13:08:01.070Z"
---

# Türkiye'deki Kadınların İntihar Eğilimleri Üzerinde Etkili Olan Faktörlerin Rolü

Özgün başlık: The role of effective factors on suicidal tendency of women in Turkey
DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1332937
Künye (APA 7): Kılıçarslan, Ş., Çeli̇k, S., Güngör, A. Y., Alkan, Ö. (2024). The role of effective factors on suicidal tendency of women in Turkey. Frontiers in Public Health, 11, 1332937-1332937. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1332937

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Psikoloji ve Davranış Bilimleri

# Alan bağlamı

Kadına yönelik şiddet ve intihar eğilimi, dünya genelinde kamu sağlığı politikalarının ve sosyolojik araştırmaların merkezinde yer alan karmaşık bir sorundur. Türkiye bağlamında kadınların intihar davranışları, bireysel psikolojik süreçlerin ötesinde sosyoekonomik şartlar, coğrafi dinamikler, eş veya partner ilişkilerindeki denetim mekanizmaları ve maruz kalınan çok boyutlu şiddet türleriyle şekillenmektedir. Ulusal düzeydeki temsil kabiliyeti yüksek verilerle kadın intihar eğilimini analiz etmek, risk gruplarını tespit etmek ve kanıta dayalı önleme stratejileri geliştirmek açısından hayati bir gerekliliktir.

# Akademik özet

Küresel kamu sağlığı gündeminde intihar riski ve kadın sağlığı, sosyoekonomik eşitsizlikler ile toplumsal cinsiyet temelli şiddetin kesişim noktasında yer almaktadır. Kadınların intihar eğilimleri sadece bireysel ruh sağlığı değişkenleriyle açıklanamamakta, eş veya partner tutumları, hanehalkı refahı ve çevresel şiddet faktörleriyle doğrudan ilişki göstermektedir. Türkiye'de kadın intiharlarının bölgesel dağılımı ve şiddet türleriyle bağıntısı üzerine literatürde çeşitli yerel çalışmalar bulunsa da ülke genelini temsil eden kapsamlı veri setleriyle yapılmış modellemelere olan ihtiyaç devam etmektedir. Bu çerçevede araştırma, Türkiye genelinde kadınların intihar eğilimini şekillendiren çok katmanlı risk unsurlarını ampirik bir yaklaşımla çözümlemeyi hedeflemektedir.

Araştırmanın amacını gerçekleştirmek üzere Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen 2014 yılı Türkiye'de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması'nın kesitsel verileri kullanılmıştır. Analiz kapsamında evli, ilişkisi olmuş veya halen ilişkisi devam eden 15-49 yaş aralığındaki 6.458 kadına ait veriler değerlendirmeye alınmıştır. Kadınların daha önce intihar etmeyi düşünüp düşünmedikleri veya intihar girişiminde bulunup bulunmadıkları bağımlı değişken olarak tanımlanmış, ikili lojistik regresyon analizi yürütülmüştür. Modeldeki karmaşık örneklem tasarımı ve ağırlıklandırma yapıları dikkate alınarak kategorik ve sıralı değişkenler ikili (dummy) değişkenlere dönüştürülmüş, değişkenler arası çoklu doğrusal bağıntı riski VIF istatistikleriyle denetlenmiştir.

Elde edilen lojistik regresyon ve marjinal etki bulguları, kadınların intihar eğilimi üzerinde çok sayıda sosyodemografik ve şiddet odaklı değişkenin istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Yaş grupları açısından 15-24, 25-34 ve 35-44 yaş aralığındaki kadınların 45-54 yaş grubuna kıyasla daha yüksek intihar eğilimine sahip olduğu saptanmıştır. Sağlık durumunun kötü olması, çocuk sahibi olmamak, eşin işsiz olması ve düşük hanehalkı geliri intihar riskini artırmaktadır. Ayrıca eş veya partner tarafından uygulanan ekonomik (%27,6), duygusal (%36,3), fiziksel (%33,3) ve cinsel şiddet (%49,3) ile partner dışı kişilerden görülen şiddet türleri ve eşin arkadaş görüşmelerini engellemesi veya giyimine müdahale etmesi gibi kısıtlayıcı tutumlar intihar olasılığını belirgin biçimde yükseltmektedir.

Araştırmanın tartışma ve sonuç bölümlerinde, ulaşılan ampirik bulgular ulusal ve uluslararası literatürle karşılaştırılarak kamu politikaları açısından stratejik öneriler geliştirilmiştir. Yazar değerlendirmelerine göre, Türkiye'de kadına yönelik şiddeti ve intihar davranışlarını önlemeye yönelik müdahalelerde özellikle 15-24 yaş grubundaki, Güney Anadolu'da ikamet eden, lise mezunu, sağlık durumu zayıf, çocuğu bulunmayan ve şiddet maruziyeti yüksek kadınlara öncelik verilmesi gerekmektedir. Bütüncül halk sağlığı politikalarının yalnızca bireysel psikolojik desteği değil, adli süreçlerin şeffaflaştırılması, toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalık kampanyaları, kadınların kurumsal istihdama katılımının desteklenmesi ve ev içi bireysel silahsızlanmanın teşvik edilmesi gibi yapısal adımları içermesi gerektiği vurgulanmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de evlenmiş, ilişki yaşamış veya halen bir ilişkisi bulunan 15-49 yaş arası kadınların intihar eğilimlerini etkileyen sosyodemografik, ekonomik ve aile içi şiddet faktörlerini belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen 2014 Türkiye'de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması'nın kesitsel verileri ikili lojistik regresyon modeli kullanılarak nicel nicel yöntemle analiz edilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Genel sağlık durumunu mükemmel veya iyi olarak algılayan kadınların intihar eğilimi, sağlık durumu kötü veya çok kötü olan kadınlara göre %84 oranında daha düşüktür.
2. Eş veya partneri tarafından cinsel şiddete maruz bırakılan kadınların intihar eğilimi, şiddete maruz kalmayan kadınlara kıyasla %49,3 oranında daha yüksektir.
3. Çocuk sahibi olmak koruyucu bir faktör olarak öne çıkmakta, tek çocuğu olan kadınların intihar eğilimi hiç çocuğu olmayanlara göre %27,9 oranında daha az gerçekleşmektedir.
4. Eşi veya partneri kamuda çalışan kadınların intihar eğilimi, eşi işsiz olan kadınlara kıyasla %33,1 oranında daha düşük seviyede seyretmektedir.

# Yazarın tartışması

Yapılan ikili lojistik regresyon analizi sonuçları, kadınların intihar eğilimi üzerinde hem bireysel sosyodemografik değişkenlerin hem de eş veya partner kaynaklı tutum ve şiddet türlerinin belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Özelikle sağlık algısının olumlu olması ve çocuk varlığı intihar eğilimini azaltan temel faktörler olarak öne çıkarken, partnerden veya üçüncü kişilerden görülen her türlü şiddet riski belirgin şekilde artırmaktadır.

Yazarlar elde edilen bu bulguları, kadınların maruz kaldığı psikolojik, fiziksel ve cinsel baskıların zamanla çaresizlik hissini derinleştirmesi ve toplumsal yapı içerisindeki destek mekanizmalarına erişim sınırları ile açıklamaktadır. Eşin işsizliği veya alkol kullanımı gibi ekonomik ve davranışsal stresörlerin aile içi huzursuzlukları tetikleyerek kadın üzerinde yıkıcı bir zihinsel yük oluşturduğu belirtilmektedir.

Tartışma bölümünde bu sonuçlar uluslararası ve ulusal literatürle karşılaştırılmış; hanehalkı gelirindeki düşüşün intihar düşüncesini artırması Güney Kore örneğiyle, partner şiddeti ve kontrol edici davranışların intihar girişimlerini tetiklemesi ise Nikaragua ve Filipinler araştırmalarıyla ilişkilendirilmiştir. Böylece Türkiye ölçeğinde elde edilen verilerin küresel literatürdeki kalıplarla uyumu gösterilmiştir.

Sonuç olarak, kadına yönelik şiddetle mücadele ve intiharı önleme stratejilerinin yalnız bireysel psikolojik müdahalelerle sınırlı kalmaması, kamu politikaları, adli süreçlerin güçlendirilmesi, bireysel silahsızlanmanın teşviki ve toplumsal farkındalık kampanyaları ile bütüncül biçimde ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır.

# Yazarın sonucu

Kadın intiharlarının önlenmesinde özellikle 15-24 yaş grubundaki, Türkiye'nin güneyinde ikamet eden, sağlık durumu zayıf, çocuğu bulunmayan, düşük gelirli ve işsiz bir partnerle yaşayan kadınlara öncelik verilmesi gerektiği; ayrıca partnerlerin kontrol edici davranışlarını azaltacak ve kadınların yasal hakları konusunda farkındalığını artıracak sosyal politikaların hayati önem taşıdığı sonuçuna varılmıştır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Türkiye genelinde kadına yönelik aile içi şiddetin ve sosyoekonomik faktörlerin kadın intihar eğilimi üzerindeki etkilerini bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymaktadır. Literatürde genellikle dar örneklemlerle veya klinik düzeyde ele alınan kadın intiharları konusu, bu araştırmada ulusal düzeyde temsil gücüne sahip kapsamlı bir hanehalkı veri tabanı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma, eş veya partner davranışlarının yanı sıra sosyoekonomik değişkenlerin de intihar eğilimi üzerindeki ağırlığını nicel bir yöntemle modelleyerek literatürdeki kuramsal tartışmalara geniş ölçekli ampirik veri sağlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalısma, önceki literatürde yer alan ve intihar eğilimini bireysel psikopatolojik süreçlerle sınırlayan yaklaşımları genişleterek, toplumsal cinsiyet rolleri ve partner denetimi gibi ilişkisel dinamikleri ön plana çıkarmaktadır. Özellikle Nikaragua, Filipinler ve Güney Kore gibi farklı sosyoekonomik kalkınma düzeylerine sahip ülkelerde yapılan partner şiddeti ve intihar araştırmalarıyla paralellik kuran yazarlar, Türkiye'deki geleneksel aile yapısının ve kadının ikincil konumunun intihar davranışını nasıl tetiklediğini tartışmaktadır. Önceki çalışmaların bölgesel bulgularını ulusal düzeyde bir modelle test ederek literatürdeki dağınık yapıyı birleştirmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Bu araştırma, kadına yönelik şiddet ve halk sağlığı literatürünün sentezlenmesine önemli bir katkı sunmaktadır. Sadece fiziksel şiddetin değil, aynı zamanda ekonomik, duygusal ve cinsel şiddetin de intihar eğilimi üzerindeki bağımsız etkilerini nicel olarak ayrıştırarak kapsamlı bir risk haritası sunar. Literatür taraması yapan araştırmacılar için, eşin alkol kullanımı, sadakatsizliği ve arkadaş görüşmelerini engelleme gibi kontrol edici davranışlarının kadın ruh sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini ampirik olarak kanıtlayan referans bir kaynak niteliğindedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Kadına yönelik partner şiddeti, kadınların intihar eğilimlerini artırmada en belirleyici risk faktörlerinden biridir.** — Eş veya partner kaynaklı ekonomik, duygusal, fiziksel ve cinsel şiddetin intihar eğilimi üzerindeki doğrudan etkisini açıklamak için bu çalışmanın marjinal etki sonuçları kullanılabilir.
- **Sosyoekonomik güvencesizlik ve eşin işsizliği, aile içi dinamikleri bozarak kadın intihar riskini tetiklemektedir.** — Eşi kamuda ya da özel sektörde çalışan kadınların, eşi işsiz olan kadınlara kıyasla daha düşük intihar eğilimi gösterdiği bulgusunu tartışmak amacıyla kullanılabilir.
- **Coğrafi kalkınmışlık farklılıkları ve bölgesel dinamikler, kadınların intihar eğilimleri üzerinde belirgin bir etkiye sahiptir.** — Türkiye'nin farklı bölgelerindeki kadınların intihar risk oranlarının güney bölgesine kıyasla gösterdiği değişimleri modellemek için çalışmanın bölgesel bulguları temel alınabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Türkiye'de 15-24 yaş grubundaki evli veya ilişkisi olan genç kadınların maruz kaldığı flört ve partner şiddeti türleri, zaman içinde intihar düşüncesinin gelişimini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Türkiye'nin yedi bölgesini temsil eden illerde, 15-24 yaş arası evli veya ilişkisi olan genç kadınlardan oluşan, güç analiziyle belirlenmiş bir örneklem üzerinde 12 ay arayla gerçekleştirilecek iki dalgalı anket uygulaması ve yapısal eşitlik modellemesi analizi.
  - Gerekçe: Makalenin en çok risk altında olan grubun 15-24 yaş arası genç kadınlar olduğunu vurgulaması ve boylamsal veri eksikliği sınırlılığına işaret etmesi nedeniyle bu boylamsal tasarım önerilmiştir.
- **Eşlerinin alkol bağımlılığı ve sistematik kontrol edici davranışlarına (arkadaş görüşmelerini engelleme, sosyal medya ve giyim kısıtlamaları) maruz kalan kadınlar bu deneyimleri ve intihar eğilimlerini nasıl anlamlandırmaktadır?**
  - Desen: Türkiye'nin güney illerindeki kadın danışma merkezlerine başvuran, eşinin alkol ve kontrol edici davranışlarına maruz kalmış kadınlarla, veri doygunluğuna ulaşılana kadar (tahmini 15-20 katılımcı) yapılacak derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz (YPA).
  - Gerekçe: Yazarların eşin alkol kullanımı ve arkadaş görüşmelerini kısıtlama, sosyal medya kontrolü gibi davranışların kadın intihar eğilimini anlamlı şekilde artırdığı bulgusuna dayanmaktadır.
- **Sağlık durumu kötü/çok kötü olarak algılanan kadınlarda, kronik hastalık yükü ile aile içi destek mekanizmaları kadınların intihar riskini ve baş etme stratejilerini nasıl şekillendirmektedir?**
  - Desen: Nicel aşamada ulusal düzeyde sağlık veritabanlarından çekilen kadın verileri üzerinde regresyon analizi, nitel aşamada ise düşük sağlık algısına sahip 15 kadınla derinlemesine görüşmeler içeren açıklayıcı ardışık karma yöntem tasarımı.
  - Gerekçe: Çalışmada genel sağlık durumunu mükemmel/iyi olarak tanımlayan kadınların intihar eğiliminin %84 oranında daha düşük çıkması ve sağlık algısının güçlü bir yordayıcı olması bulgusundan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Background/Aim | 1 | — | This study aims to identify the variables that influence the suicidal tendency of women who are married, have had a relationship or are currently in a relationship in Turkey. |
| ev-s-1 | Methods | 3 | — | In this study, the cross-sectional data of the National research on domestic violence against women in Turkey conducted by Hacettepe University Institute of Population Studies in 2 |
| ev-s-3 | Marginal effects | 6 | — | Women with excellent or good health are 84% less suicidal than women with poor or very poor health. |
| ev-s-4 | Marginal effects | 6 | — | Finally, women who were exposed to economic, emotional, physical and sexual violence by their spouse/ partner were 27.6, 36.3, 33.3 and 49.3% higher, respectively, compared to thos |
| ev-s-5 | Marginal effects | 6 | — | Women with one child have a suicidal tendency that is 27.9% lower than women with no children. |
| ev-s-6 | Marginal effects | 8 | — | Public − 0.331 b 0.137 |
| ev-s-7 | Discussion | 9 | — | Similarly, a study conducted in South Korea found that when household income decreases significantly, suicidal tendencies increase ( 120 ). |
| ev-s-8 | Conclusion | 10 | — | To reduce and prevent women’s suicidal behaviors, more effective results can be achieved by giving priority to women who are particularly between the ages of 15 and 24, reside in t |
| ev-l-2 | Methods | 1 | — | Binary logistic regression was used to determine the factors influencing women’s suicidal tendencies. |
| ev-l-3 | Results | 4 | — | women residing in the middle region are 26.4% less likely to be suicidal than women residing in the south region, all other variables being constant. |
| ev-l-4 | Results | 6 | — | Women with excellent or good health are 84% less suicidal than women with poor or very poor health. |

# İlgili kavramlar

- [Gruplardan Tek Lige Geçiş: UEFA Şampiyonlar Ligi'nde Rekabetçiliğin Matematiksel Modelleme ile Değerlendirilmesi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/gruplardan-tek-lige-gecis-uefa-sampiyonlar-liginde-rekabetciligin-matematiksel-modelleme-ile-degerlendirilmesi.md)
- [Ergenlik Dönemi Esrar Kullanımı ve Küçük Çocuk Ebeveynliği: Dijital Ebeveynlik Müdahalesinin Farklı Etkinliğinin Bir Araştırması](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ergenlik-donemi-esrar-kullanimi-ve-kucuk-cocuk-ebeveynligi-dijital-ebeveynlik-mudahalesinin-farkli-etkinliginin-bir-arastirmasi.md)
- [Eczacılık Öğrencilerinde Ruhsal Hastalık Kaynaklı Damgalamanın Azaltılmasında Temas Temelli Eğitimin Etkililiği](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/eczacilik-ogrencilerinde-ruhsal-hastalik-kaynakli-damgalamanin-azaltilmasinda-temas-temelli-egitimin-etkililigi.md)
- [Ergen Sağlık Okuryazarlığında Dijital ve Etkileşimli Yaklaşımların Entegrasyonu: Kapsamlı Bir Derleme](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ergen-saglik-okuryazarliginda-dijital-ve-etkilesimli-yaklasimlarin-entegrasyonu-kapsamli-bir-derleme.md)
- [Çinli Şizofreni Hastalarının Rehabilitasyon Hemşireliğinde Pozitif Psikoloji Kuramının Etkileri: Randomize Kontrollü Çalışmaların Sistematik Derlemesi ve Meta-Analizi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/cinli-sizofreni-hastalarinin-rehabilitasyon-hemsireliginde-pozitif-psikoloji-kuraminin-etkileri-randomize-kontrollu-calismalarin-sistematik-derlemesi-ve-meta-analizi.md)
- [Ekran Süresi ve Ruh Sağlığı: Ergen Beyin Bilişsel Gelişim (ABCD) Çalışmasının İleriye Dönük Bir Analizi](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ekran-suresi-ve-ruh-sagligi-ergen-beyin-bilissel-gelisim-abcd-calismasinin-ileriye-donuk-bir-analizi.md)
- [Pekin Pekin'de COVID-19 Salgını Sürecinde Lisans Hemşirelik Öğrencilerinin Ruh Sağlığı Üzerine Çevrim İçi Bilinçli Farkındalık Müdahalesinin Etkisi: Randomize Kontrollü Bir Çalışma](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/pekin-pekinde-covid-19-salgini-surecinde-lisans-hemsirelik-ogrencilerinin-ruh-sagligi-uzerine-cevrim-ici-bilincli-farkindalik-mudahalesinin-etkisi-randomize-kontrollu-bir-calisma.md)
- [Komplo Teorisi İnançları, Bilgi Kirliliği ve Aşı Kararsızlığı Arasındaki İlişki Üzerine](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/komplo-teorisi-inanclari-bilgi-kirliligi-ve-asi-kararsizligi-arasindaki-iliski-uzerine.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-15T13:08:01.070Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/turkiyedeki-kadinlarin-intihar-egilimleri-uzerinde-etkili-olan-faktorlerin-rolu