---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türkiye'deki Suriyeli Üniversite Öğrencileri Arasında Azınlık Stresi ve Sosyo-Kültürel Ayrışma"
description: "Suriye iç savaşından bu yana kitlesel göç akınlarının en büyük muhatabı olan Türkiye'de, sığınmacıların ev sahibi toplumla uyum süreçleri kritik bir araştırma konusudur. Üniversiteler her ne kadar eşitlikçi değerlerin savunulduğu alanlar olarak görülse de azınlık grupları için örtülü dışlanma dinami"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/turkiyedeki-suriyeli-universite-ogrencileri-arasinda-azinlik-stresi-ve-sosyo-kulturel-ayrisma"
doi: "10.33711/yyuefd.1800284"
authors: ["Mustafa Özmen"]
citation: "Özmen, M. (2026). Minority Stress and Socio-Cultural Segregation among Syrian University Students in Türkiye. . https://doi.org/10.33711/yyuefd.1800284"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Psikoloji ve Davranış Bilimleri"
evidenceCount: 8
tags: ["azınlık stresi", "entegrasyon", "ayrışma", "zorunlu göç", "Suriyeli öğrenciler"]
timestamp: "2026-08-29T20:48:52.989Z"
---

# Türkiye'deki Suriyeli Üniversite Öğrencileri Arasında Azınlık Stresi ve Sosyo-Kültürel Ayrışma

Özgün başlık: Minority Stress and Socio-Cultural Segregation among Syrian University Students in Türkiye
DOI: https://doi.org/10.33711/yyuefd.1800284
Künye (APA 7): Özmen, M. (2026). Minority Stress and Socio-Cultural Segregation among Syrian University Students in Türkiye. . https://doi.org/10.33711/yyuefd.1800284

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Psikoloji ve Davranış Bilimleri

# Alan bağlamı

Suriye iç savaşından bu yana kitlesel göç akınlarının en büyük muhatabı olan Türkiye'de, sığınmacıların ev sahibi toplumla uyum süreçleri kritik bir araştırma konusudur. Üniversiteler her ne kadar eşitlikçi değerlerin savunulduğu alanlar olarak görülse de azınlık grupları için örtülü dışlanma dinamiklerini barındırabilmektedir. Bu çalışma, sığınmacı öğrencilerin yaşadığı psikososyal zorlukları azınlık stresi bağlamında ele alarak sosyo-kültürel ayrışmanın dinamiklerini sörgülamaktadır.

# Akademik özet

2011 sonrasında Türkiye'ye yönelen kitlesel göç hareketleri, ev sahibi toplum ile sığınmacılar arasında karmaşık psikososyal dinamikleri beraberinde getirmiştir. Üniversiteler, evrensel değerlerin ve toplumsal kabulün en üst düzeyde savunulduğu steril alanlar olarak kabul edilse de, azınlık grupları için örtülü dışlanma ve marjinalleşme mekanizmalarının işlediği mikro-alanlar haline gelebilmektedir. Literatürde Suriyeli öğrencilerin yükseköğretim deneyimlerine odaklanan sınırlı sayıda araştırma bulunmakla birlikte, bu süreçlerin azınlık stresi kuramsal çerçevesinde ele alınması büyük bir boşluk olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla, göçmenlerin yerel nüfusla kurdukları etkileşimin niteliği ve bunun sosyo-kültürel ayrışma süreçleriyle olan ilişkisinin derinlemesine çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de geçici koruma statüsü altında bulunan ve zorunlu göç deneyimi yaşamış Suriyeli üniversite öğrencilerinin maruz kaldıkları azınlık stresinin sosyo-kültürel ayrışma süreçlerindeki rolünü incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri benimsenmiş ve amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen, Türkiye'nin doğu ve güneydoğu bölgelerindeki üniversitelerde öğrenim gören 13 Suriyeli öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların Turkmen, Arap ve Kürt kökenli olmalarına dikkat edilmiş, elde edilen sözel veriler NVivo yazılımı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle sistematik bir biçimde çözümlenmiştir. Çalışmanın güvenirliğini artırmak için üye kontrolü ve araştırmacı üçgenlemesi tekniklerine başvurulmuştur.

Gerçekleştirilen tematik analizler sonuçunda, Suriyeli öğrencilerin yerel halkla sosyalleşme süreçlerinde sosyo-kültürel ayrışmayı derinleştiren dört temel tema belirlenmiştir. Bu temalar sırasıyla; evliliğe karşı güvensizlik, sosyal klikleşmeler, konuşmalardaki içerik farklılaşması ve itici/dışlayıcı bakışlar olarak adlandırılmıştır. Bulgular, katılımcıların hissettikleri azınlık stresi nedeniyle grup içi dayanışma ve sosyalleşme eğilimlerinin arttığını, buna mukabil yerel toplumla olan etkileşimlerinin oldukça kısıtlandığını göstermektedir. Özellikle evliliğin sürdürülebilirliğine dair duyulan güvensizlik, farklı cinsiyet rolleri ve kültürel beklentiler nedeniyle geleceğe yönelik sosyal bütünleşmeyi engelleyen en baskın ayrışma unsurlarından biri olarak tespit edilmiştir.

Elde edilen bulgular, azınlık stresinin sığınmacı gençlerin uyum süreçlerinde yalnızca psikolojik bir yük değil, aynı zamanda yapısal bir ayrışma kaldıracı işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Yazarlar, bu ayrışma refleksinin asimilasyona karşı bir savunma mekanizması olabileceğini ancak uzun vadede entegrasyonun önünde ciddi engeller oluşturduğunu tartışmaktadır. Bu çalışma, sığınmacı gençlerin yükseköğretimdeki uyum sorunlarını bireysel adaptasyon yetersizliklerinden ziyade sistematik azınlık stresi ve mikro-saldırılar üzerinden açıklayarak ulusal literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, üniversitelerdeki psikolojik danışmanlık birimlerinin ve ruh sağlığı uzmanlarının çok kültürlü duyarlılığa sahip destek programları ve farkındalık çalışmaları geliştirmesi adına stratejik veriler sağlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Zorunlu nedenlerle Türkiye'ye göç eden ve yükseköğretim gören Suriyeli öğrencilerin maruz kaldığı azınlık stresi nedeniyle ortaya çıkan sosyo-kültürel ayrışmayı incelemek ve bu ayrışmayı besleyen faktörleri derinlemesine anlamaktır.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırmada, Türkiye'de geçici koruma statüsü altında bulunan Suriyeli üniversite öğrencilerinin azınlık stresi ve sosyo-kültürel ayrışma deneyimlerini incelemek amacıyla nitel araştırma deseni kapsamında yarı yapılandırılmış görüşmeler ve tematik analiz yaklaşımı benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Suriyeli üniversite öğrencileri, ev sahibi toplumla yapılacak evliliklerin kültürel farklılıklar, dil engeli ve geçici koruma statüsünün getirdiği gelecek belirsizlikleri nedeniyle sürdürülemez olduğunu düşünmekte ve güvensizlik hissetmektedir.
2. Sınıf ve kampüs ortamında Suriyeli öğrencilerin sayısının artması, yerel öğrencilerle etkileşimi azaltarak etnik temelli kapalı grupların (sosyal kliklerin) oluşmasına ve sosyo-kültürel ayrışmanın derinleşmesine yol açmaktadır.
3. Suriyeli öğrencilerin dini ve kültürel hassasiyetleri doğrultusunda günlük konuşma temalarının (özellikle karşı cinsle ilişkiler) ev sahibi toplumdaki öğrencilerin ilgi alanlarından belirgin şekilde farklılaşması, gruplar arası iletişimi ve sosyal teması sınırlamaktadır.
4. Üniversite içi ve dışı ortamlarda karşılaşılan önyargılı sorular, devletten haksız ayrıcalıklar alındığına dair iddialar ve dışlayıcı bakışlar (etnik mikroagresyonlar), öğrencilerin kendilerini 'öteki' hissetmelerini besleyerek ayrışmayı tetiklemektedir.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Suriyeli öğrencilerin Türkiye'de karşılaştıkları ayrımcı yaklaşımlar ve dışlayıcı bakışlar nedeniyle ciddi bir azınlık stresi yaşadıklarını ve bu stresin onları sosyo-kültürel ayrışmaya doğru sürüklediğini göstermektedir. Yazar, bu durumu öğrencilerin kendilerini korumak amacıyla sığındıkları güvenli alan arayışı olarak açıklamaktadır.

Öğrencilerin evlilik konusundaki çekinceleri ve ev sahibi toplum üyeleriyle evliliğe karşı duydukları güvensizlik, geleceğe yönelik kalıcı bir uyumun önündeki en büyük engellerden biri olarak değerlendirilmektedir. Yazar, bu güvensizliğin temelinde yasal statü belirsizlikleri ile kültürel ve dini pratiklerdeki farklılaşmaların yattığını belirtmektedir.

Kampüs ve sınıf içi ortamlarda Suriyeli öğrenci sayısının artması, ilk etapta bir destek mekanizması sağlasa da, uzun vadede yerel öğrencilerle teması engelleyen sosyal kliklerin oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Literatürde de vurgulandığı üzere, gruplar arası temasın azalması önyargıları beslemekte ve entegrasyon yerine ayrışma stratejisini kronikleştirmektedir.

Bulgular, günlük konuşma içeriklerindeki farklılıkların ve mikroagresif söylemlerin sosyal mesafeyi artırdığına işaret etmektedir. Ruh sağlığı uzmanlarının, azınlık stresiyle baş etme becerilerini güçlendirmek için üniversitelerde grup çalışmaları ve 'yaşayan kütüphane' gibi sosyal uyumu teşvik edici bütünleştirici müdahaleler tasarlamaları önerilmektedir.

# Yazarın sonucu

Araştırma, Türkiye'deki Suriyeli üniversite öğrencilerinin kültürleşme süreçlerinin azınlık stresinden doğrudan etkilendiğini ortaya koymaktadır. Azınlık stresinden kaçınmak için grup içi sosyal kliklere yönelen öğrenciler, evlilik konusundaki güvensizlikler, içerik farklılaşması ve dışlayıcı bakışlar nedeniyle sosyo-kültürel bir ayrışma yaşamaktadır. Gelecekte kalıcı sosyal uyumun sağlanabilmesi için bu öğrencilerin re-sosyalleşme süreçlerinin desteklenmesi ve kapalı grup normlarının kırılması gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Mustafa Özmen tarafından gerçekleştirilen bu araştırma, literatürde sığınmacı ve mülteci uyumu çalışmalarına psikososyal bir boyut kazandırma işlevini üstlenmektedir. Mevcut çalışmalar genellikle dil engeli, ekonomik uyum ve yasal haklar gibi yapısal unsurlara odaklanırken, bu makale azınlık stresi teorisini sığınmacı gençlerin günlük yaşam deneyimlerine ve sosyo-kültürel ayrışma süreçlerine uygulamaktadır. Üniversite ortamının yapısal olarak hoşgörülü olduğu varsayımını sörgülayarak, örtülü dışlama biçimlerinin ve mikroagresyonların yükseköğrenim düzeyindeki sığınmacı gençlerin sosyal adaptasyonunu nasıl sekteye uğrattığını tematik bir çerçevede göstermektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Bu çalışma, John Berry'nin kültürleşme teorisini ve Ilan Meyer'in azınlık stresi modelini temel alarak önceki literatürle güçlü bağlar kurmaktadır. Literatürde göçmenlerin entegrasyonu ve marjinalleşmesi arasındaki süreçlerin doğrusal bir zaman ilişkisine sahip olduğu savunulurken, bu çalışma Türkiye'deki Suriyeli üniversite öğrencileri özelinde zamanın tek başına entegrasyonu garanti etmediğini ve azınlık stresinin kronik bir ayrışmayı beslediğini savunarak önceki kabullerden ayrışmaktadır. Ayrıca Şar ve Kuru ile Uslu'nun temas azlığı ve kapalı toplumlaşma bulgularını nitel derinlikle zenginleştirmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Çalışma, sığınmacı gençlerin ev sahibi toplumla kurdukları re-sosyalleşme ağlarında ortaya çıkan örtülü engelleri kuramsal düzeyde sistemleştirerek literatüre katkı sunmaktadır. Özellikle evliliğe karşı güvensizlik, sosyal klikleşmeler, konuşmalardaki içerik farklılaşması ve dışlayıcı bakışlar şeklinde kavramsallaştırılan dört temel temanın, sadece bireysel psikolojiyi değil kolektif adaptasyon stratejilerini de nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle gelecekteki ampirik ve teorik derleme çalışmalarına, zorunlu göçmenlerin uyumunu değerlendirmede etnik mikroagresyonların ve ilişkisel beklentilerin dahil edilmesi gerektiği yönünde güçlü metodolojik ve kavramsal kanıtlar sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Sığınmacı üniversite öğrencileri, maruz kaldıkları örtülü dışlama ve mikroagresif söylemler nedeniyle yüksek düzeyde azınlık stresi deneyimlemekte ve bu durum sosyal uyumlarını engellemektedir.** — Tezlerin literatür taraması bölümlerinde, sığınmacı öğrencilerin karşılaştığı psikososyal engelleri ve etnik mikroagresyonların kampüs iklimindeki yansımalarını temellendirmek için bu makalenin bulguları kaynak gösterilebilir.
- **John Berry'nin kültürleşme teorisinde yer alan ayrışma (segregation) stratejisi, yalnızca bireysel bir tercih değil, azınlık stresinin dayattığı bir savunma mekanizmasıdır.** — Kavramsal çerçeve oluşturulurken, azınlık stresi kuramı ile kültürleşme stratejileri arasındaki dinamik etkileşimi açıklamak ve sığınmacıların neden iç gruplara yöneldiğini teorik olarak desteklemek amacıyla makaledeki sentezlerden yararlanılabilir.
- **Sığınmacıların ev sahibi toplumla evlilik planlamalarındaki güvencesizlik hissi ve kültürel kaygıları, uzun vadeli entegrasyonun önündeki en büyük ilişkisel engellerden biridir.** — Tartışma bölümlerinde, sığınmacı gençlerin geleceğe yönelik aile kurma beklentilerini ve evlilik konusundaki güvensizliklerini yerel araştırmaların bulgularıyla karşılaştırıp yorumlamak için bu makalenin bulguları referans alınabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **İstanbul'daki vakıf üniversitelerinde okuyan Suriyeli öğrenciler ile Doğu Anadolu'daki devlet üniversitelerinde okuyan Suriyeli öğrencilerin azınlık stresi algıları ve sosyo-kültürel ayrışma düzeyleri arasında anlamlı bir fark var mıdır?**
  - Desen: Nicel karşılaştırmalı ilişkisel desen kullanılacaktır. Evren olarak Marmara ve Doğu Anadolu bölgelerindeki üniversiteler seçilecek; örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenen en az 350 Suriyeli öğrenciden oluşacaktır. Veriler Smedley vd. (1993) Azınlık Statüsü Stresi Ölçeği ve Barry (2001) Doğu Asya Kültürleşme Ölçeği'nin uyarlanmış versiyonlarıyla toplanıp SPSS'te bağımsız gruplar t-testi ve MANOVA analizleriyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Yazarın çalışmasının sınırlılıklarında, katılımcıların büyük kısmının Türkiye'nin tek bir coğrafi bölgesinde ikamet ettiğini belirtmesi ve bulguların genellenebilirliği için nicel ve karşılaştırmalı çalışmaların yapılması gerektiğini vurgulamasından türetilmiştir.
- **Türkiye'deki Suriyeli üniversite öğrencilerinin maruz kaldığı etnik mikroagresyonlar ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkide akran ve aile sosyal desteğinin koruyucu bir aracı rolü bulunmakta mıdır?**
  - Desen: Nicel boylamsal ilişkisel araştırma deseni benimsenecektir. Örneklem, veri doygunluğu kurallarına paralel olarak gücü sağlamak amacıyla en az 250 Suriyeli aktif lisans öğrencisinden seçilecektir. Veriler, Ayrımcılıkla Baş Etme Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri ile toplanacak, aracı değişken analizleri AMOS programında Yapısal Eşitlik Modellemesi ile gerçekleştirilecektir.
  - Gerekçe: Tartışma bölümünde, mikroagresif davranışların ve dışlayıcı bakışların Suriyeli öğrencilerde psikolojik stresörleri tetikleyerek depresyon riskini artırdığı yönündeki literatür atıflarından ve yazarın baş etme mekanizmalarının incelenmesi yönündeki çağrısından türetilmiştir.
- **Yerel ve sığınmacı öğrencilerin katılımıyla gerçekleştirilen 'Yaşayan Kütüphane' odaklı psikoeğitim programı, yerel öğrencilerin sığınmacılara yönelik önyargı düzeylerini azaltmada ve sığınmacı öğrencilerin azınlık stresi algılarını düşürmede etkili midir?**
  - Desen: Öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen tasarlanacaktır. Deney ve kontrol gruplarının büyüklüğü istatistiksel güç analizine göre her grupta en az 30 öğrenci olacak şekilde belirlenecektir. Deney grubuna 8 hafta boyunca haftada 90 dakikalık yaşayan kütüphane ve empati odaklı grup müdahalesi uygulanacaktır. Veriler Önyargı Ölçeği ve Azınlık Stresi Ölçeği ile toplanacak, ANCOVA analiziyle değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Yazarın tartışma kısmında ruh sağlığı çalışanlarına yönelik sunduğu somut öneriler arasında yer alan, azınlık stresi ve sosyo-kültürel ayrışmayı önlemek adına akranlar arası teması artıran 'Yaşayan Kütüphane' uygulamasının hayata geçirilmesi çağrısından esinlenmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The aim of this study is to understand the socio - cultural segregation due to minority stress experienced by Syrian university students who migrated to Türkiye for forced reasons. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | Thematic analysis was used to analyze an open - ended semi - structured interview with 13 Syrian students staying in Tür kiye under "temporary protection" status due to the civil w |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | The analyses revealed a number of factors contr ibuting to segregation in the students' resocialization processes with the local population: mistrust towards marriage; social cliqu |
| ev-s-4 | Segregation of the Syrian Population | 4 | — | The most approved structure in the acculturation processes of minority group members and immigrants is integration, while the least preferred structure, which is considered as a pr |
| ev-s-5 | Conclusion | 12 | — | In conclusion, this study highlights how Syrian university students' acculturation processes are shaped by minority stress. |
| ev-l-3 | Abstract | 1 | — | The analyses revealed a number of factors contr ibuting to segregation in the students' resocialization processes with the local population: mistrust towards marriage; social cliqu |
| ev-l-4 | Discussion | 10 | — | The most unique contribution of this study to the literature is to deepen the understanding of a possible sociocultural segregation that Syrians may experience by addressing them i |
| ev-l-5 | Conclusion | 12 | — | In conclusion, this study highlights how Syrian university students' acculturation processes are shaped by minority stress. |

# İlgili kavramlar

- [Yükseköğretimde depreme hazırlık: Akademik personelde kurumsal dayanıklılık, risk algısı ve psikososyal mekanizmalar](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yuksekogretimde-depreme-hazirlik-akademik-personelde-kurumsal-dayaniklilik-risk-algisi-ve-psikososyal-mekanizmalar.md)
- [Doğum Öncesi Anksiyetenin 14. Ayda Çocuk Gelişimiyle İlişkisi ve Ebeveyn-Çocuk Bağının Aracı Rolü: DREAM Kohort Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dogum-oncesi-anksiyetenin-14-ayda-cocuk-gelisimiyle-iliskisi-ve-ebeveyn-cocuk-baginin-araci-rolu-dream-kohort-calismasi.md)
- [İklim Krizi Sürecinde Esenliği Geliştirmek: İklim Psikolojisi Alanında Esenlik Odağına Duyulan İhtiyaç Üzerine](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/iklim-krizi-surecinde-esenligi-gelistirmek-iklim-psikolojisi-alaninda-esenlik-odagina-duyulan-ihtiyac-uzerine.md)
- [Bilişsel Karar Verme Süreçleri İçin Kuantum Devresi Bileşenleri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/bilissel-karar-verme-surecleri-icin-kuantum-devresi-bilesenleri.md)
- [Doğum Sonrası 14. Ayda Çocuk Gelişimi ile Doğum Öncesi Depresif Semptomlar Arasındaki İlişkide Ebeveyn-Çocuk Bağlanmasının Aracı Rolü](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dogum-sonrasi-14-ayda-cocuk-gelisimi-ile-dogum-oncesi-depresif-semptomlar-arasindaki-iliskide-ebeveyn-cocuk-baglanmasinin-araci-rolu.md)
- [Problemli Dijital Medya Kullanımı Olan Ergenler ve Ebeveynleri İçin Uygulama Tabanlı Bir Eğitim (Res@t digital): Küme Randomize Klinik Çalışma Protokolü](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/problemli-dijital-medya-kullanimi-olan-ergenler-ve-ebeveynleri-icin-uygulama-tabanli-bir-egitim-rest-digital-kume-randomize-klinik-calisma-protokolu.md)
- [Öngörücü Beyinde Benmerkezli Gruplama: Yüksek Hızlı Sporlarda Uzman Performansının Bilişsel Temelleri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ongorucu-beyinde-benmerkezli-gruplama-yuksek-hizli-sporlarda-uzman-performansinin-bilissel-temelleri.md)
- [Yükseköğretimde Öğretmen Tükenmişliği ve İşten Ayrılma Niyeti: İş Doyumunun Aracı ve Proaktif Kişiliğin Düzenleyici Rolü](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yuksekogretimde-ogretmen-tukenmisligi-ve-isten-ayrilma-niyeti-is-doyumunun-araci-ve-proaktif-kisiligin-duzenleyici-rolu.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-29T20:48:52.989Z
- Kanıt sayısı: 8
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/turkiyedeki-suriyeli-universite-ogrencileri-arasinda-azinlik-stresi-ve-sosyo-kulturel-ayrisma