---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Yerel Tatil Bağlamında Tutumun Öncülleri ve Davranışsal Niyet Üzerindeki Etkileri"
description: "COVID-19 salgını ve küresel kriz dönemlerinde uluslararası seyahat kısıtlamaları ve bulaş riski, turizm sektörünü ağır bir durgunluğa sürüklemiştir. Bu süreçte bireyler, uzun süreli kapanma ve öz tecrit koşullarının getirdiği zihinsel yörgünluğu gidermek ve eğlence ihtiyaçlarını karşılamak adına ken"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yerel-tatil-baglaminda-tutumun-onculleri-ve-davranissal-niyet-uzerindeki-etkileri"
doi: "10.3389/fpsyg.2022.996788"
authors: ["Yating Zhang", "Huawen Shen", "Jiajia Xu", "Stella Fang Qian"]
citation: "Zhang, Y., Shen, H., Xu, J., Qian, S. F. (2022). Antecedents of attitude and their impact on behavioral intention in the staycation context. Frontiers in Psychology, 13, 996788-996788. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.996788"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Psikoloji ve Davranış Bilimleri"
evidenceCount: 8
tags: ["yerel tatil", "zihin süngeri mekanizması", "azaltılmış risk algısı", "iyi niyetli haset", "algılanan faydalar", "tutum", "davranışsal niyet"]
timestamp: "2026-08-25T12:46:49.177Z"
---

# Yerel Tatil Bağlamında Tutumun Öncülleri ve Davranışsal Niyet Üzerindeki Etkileri

Özgün başlık: Antecedents of attitude and their impact on behavioral intention in the staycation context
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.996788
Künye (APA 7): Zhang, Y., Shen, H., Xu, J., Qian, S. F. (2022). Antecedents of attitude and their impact on behavioral intention in the staycation context. Frontiers in Psychology, 13, 996788-996788. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.996788

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Psikoloji ve Davranış Bilimleri

# Alan bağlamı

COVID-19 salgını ve küresel kriz dönemlerinde uluslararası seyahat kısıtlamaları ve bulaş riski, turizm sektörünü ağır bir durgunluğa sürüklemiştir. Bu süreçte bireyler, uzun süreli kapanma ve öz tecrit koşullarının getirdiği zihinsel yörgünluğu gidermek ve eğlence ihtiyaçlarını karşılamak adına kendi yerleşim alanlarına yakın konumlarda gerçekleşen yerel tatil (staycation) seçeneğine yönelmiştir. Alan yazında yerel tatilin ekonomik ve psikolojik faydaları vurgulanmakla birlikte, salgın koşullarında turistlerin bu türe yönelik tutumlarını ve seyahat etme niyetlerini şekillendiren psikolojik ve algısal mekanizmaları bütüncül bir yapıda inceleyen görgül araştırmaların eksikliği göze çarpmaktadır.

# Akademik özet

Küresel salgın ve kriz dönemleri, uluslararası seyahat hareketliliğini kısıtlayarak turizm ve konaklama sektöründe ciddi ekonomik kayıplara yol açmıştır. Bireylerin uzun süreli tecrit ve kapanma tedbirleri nedeniyle hissettikleri zihinsel baskıyı hafifletme arzusu, kendi yaşam alanlarına yakın yerlerde gerçekleştirdikleri yerel tatil (staycation) konseptini öne çıkarmıştır. Literatürde yerel tatillerin ekonomik ve psikolojik işlevleri tartışılmakla birlikte, salgın riski altında turistlerin tutumlarını ve seyahat kararlarını şekillendiren çok boyutlu algısal faktörlerin ampirik olarak nasıl etkileşime girdiği yeterince incelenmemiştir. Bu doğrultuda çalışma, salgın döneminde turistlerin yerel tatile yönelik tutum ve davranışsal niyetlerini etkileyen temel öncülleri ortaya koymayı hedeflemektedir.

Araştırmanın temel amacı, azaltılmış risk algısı, iyi niyetli haset ve algılanan faydaların yerel tatile yönelik tutum ve davranışsal niyet üzerindeki etkilerini bütüncül bir model çerçevesinde incelemektir. Bu doğrultuda çalışma, bireysel bilgi işleme ve karar verme süreçlerini açıklayan zihin süngeri (mindsponge) mekanizmasını kuramsal zemin olarak benimsemiştir. Araştırma verileri, kapanma tedbirlerinin devam ettiği Hong Kong bölgesinde yaşayan katılımcılardan 19-26 Aralık 2021 tarihleri arasında çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Toplam 263 katılımcıdan elde edilen verilerin temizlenmesi sonuçunda geçerli 213 örneklem analiz kapsamına alınmış; ölçeklerin güvenilirlik ve geçerliliği doğrulayıcı faktör analiziyle (DFA), hipotez testleri ise AMOS yazılımı üzerinden yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile gerçekleştirilmiştir.

Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları, araştırmada öne sürülen yedi hipotezin tamamını doğrulamıştır. Azaltılmış risk algısı, turistlerin yerel tatile yönelik tutumlarını (standartlaştırılmış yol katsayısı = 0,392; p < 0,001) ve davranışsal niyetlerini (0,252; p < 0,01) en güçlü şekilde pozitif yönde etkileyen değişken olarak öne çıkmıştır. Sosyal medya paylaşımlarından tetiklenen iyi niyetli hasetin de tutum (0,317; p < 0,001) ve davranışsal niyet (0,213; p < 0,05) üzerinde anlamlı pozitif etkileri tespit edilmiştir. Sosyalleşme, yenilenme ve aile birlikteliğini kapsayan algılanan faydaların tutum (0,180; p < 0,05) ve davranışsal niyet (0,232; p < 0,01) üzerindeki etkisi doğrulanırken; olumlu tutumun da davranışsal niyeti pozitif yönde etkilediği (0,246; p < 0,05) saptanmıştır.

Elde edilen bulgular, kriz ve kısıtlama dönemlerinde yerel tatil seçeneğinin yalnızca zorunlu bir alternatif olmadığını, risk azaltımı, sosyal imrenme ve psikolojik fayda süzgeçlerinden geçerek olumlu tutum ve güçlü seyahat niyetine dönüştüğünü göstermektedir. Bu sonuçlar, zihin süngeri mekanizmasının turizm pazarlaması ve tüketici davranışı alanındaki uygulanabilirliğini kanıtlamakta ve yerel turizm stratejilerinin geliştirilmesine teorik katkı sunmaktadır. Uygulayıcılar açısından ise destinasyon yöneticilerinin ve otel işletmelerinin hijyen/güvenlik vurgusunu ön plana çıkarmaları, sosyal medya etkileşimlerini artıracak görsel pazarlama stratejilerine ağırlık vermeleri ve aile odaklı deneyim paketleri sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır. Gelecek araştırmalarda farklı coğrafi örneklemler ve nitel yöntemler kullanılarak modelin genellenebilirliği geliştirilebilir.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırma, küresel salgın kısıtlamaları altında turistlerin yerel tatile yönelik tutumlarını etkileyen öncülleri (azaltılmış risk algısı, iyi niyetli haset ve algılanan faydalar) belirlemeyi ve bu değişkenlerin tutum ile davranışsal niyet üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini yapısal eşitlik modellemesiyle açıklamayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, salgın kısıtlamaları altındaki Hong Kong'da yerel turistlerin yerel tatile yönelik tutumlarını ve davranışsal niyetlerini açıklamak üzere Nicel Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) deseni benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Azaltılmış risk algısı, turistlerin yerel tatile yönelik tutumlarını (standart yol katsayısı = 0.392, p < 0.01) ve davranışsal niyetlerini (standart yol katsayısı = 0.252, p < 0.01) pozitif ve anlamlı yönde etkilemektedir.
2. Sosyal karşılaştırma kuramı temelinde incelenen iyi niyetli haset, yerel tatile yönelik tutum (standart yol katsayısı = 0.317, p < 0.01) ve seyahat niyeti (standart yol katsayısı = 0.213, p < 0.05) üzerinde doğrudan olumlu bir etki yapmaktadır.
3. Sosyalleşme, rutinden kaçış ve aile birlikteliği boyutlarını içeren algılanan faydalar, tutumu (standart yol katsayısı = 0.180, p < 0.05) ve davranışsal niyeti (standart yol katsayısı = 0.232, p < 0.01) pozitif yönde desteklemektedir.
4. Yerel tatile yönelik olumlu tutum, turistlerin gelecekte yerel tatil yapma yönündeki davranışsal niyetlerinin doğrudan ve belirleyici bir öncülüdür (standart yol katsayısı = 0.246, p < 0.05).

# Yazarın tartışması

Çalışmanın ampirik bulguları, salgın döneminde turistlerin yerel tatil kararlarında risk algısındaki düşüşün, sosyal medya paylaşımlarıyla tetiklenen iyi niyetli hasedin ve algılanan faydaların belirleyici olduğunu göstermektedir. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları, her üç öncülün de hem tatile yönelik tutum hem de gelecekteki davranışsal niyet üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu etkiler ürettiğini ortaya koymaktadır.

Yazarlar bu bulguları mindsponge mekanizması ve sosyal karşılaştırma kuramı çerçevesinde açıklamaktadır. Katılımcıların güvenlik ihtiyaçları ile eğlence ve yenilenme arayışları zihinsel süzgeçten geçerek yerel tatil seçeneğini faydalı bir bilgi olarak çekirdek inançlara dahil etmelerini sağlamaktadır. Ayrıca sosyal medyadaki gruptan geri kalmama ve özenme hissi, bireylerin yerel tatil niyetini doğrudan harekete geçirmektedir.

Elde edilen sonuçlar önceki turizm ve psikoloji literatürüyle karşılaştırıldığında, Lepp ve arkadaşlarının (2011) risk algısının azalmasıyla seyahat niyetinin yükseldiği yönündeki saptamalarını desteklemektedir. Aynı şekilde tatil deneyiminin tükenmişliği azaltma ve psikolojik yenilenme sağlama boyutu, Westman ve arkadaşlarının (2008) işe verilen araların çalışan sağlığı üzerindeki olumlu etkilerine ilişkin kuramsal açıklamalarıyla örtüşmektedir.

Tartışmanın nihai kısmında çalışmanın metodolojik ve coğrafi kapsamı değerlendirilmektedir. Verilerin kısıtlamalar altındaki tek bir kentte ve çevrim içi anketle toplanmış olması evren genellemesini sınırlamakla birlikte, geliştirilen modeller yerel turizm pazarlaması için stratejik çıkarımlar sunmaktadır. Yazar grupları gelecekteki araştırmaların farklı demografik segmentlere ve nitel görüşmelere genişletilmesini önermektedir.

# Yazarın sonucu

Araştırma, kısıtlama şartlarında yerel tatil tercihini şekillendiren psikolojik süreçleri bütüncül bir modelle açıklamaktadır. Azaltılmış risk algısı, sosyal medyada tetiklenen iyi niyetli haset ve algılanan faydalar tutumu güçlendirerek doğrudan seyahat niyetine dönüşmektedir. Konaklama ve destinasyon yöneticilerinin yerel turizmi canlı tutabilmek adına güvenlik algısını pekiştiren ve aile odaklı sosyal deneyimler sunan pazarlama stratejilerine odaklanmaları gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, kriz ve küresel salgın dönemlerinde turizm sektörünün yaşadığı daralmaya karşılık gelişen yerel tatil (staycation) olgusunu ampirik ve kuramsal boyutta inceleyen öncü araştırmalardan biridir. Sektörün yerel düzeyde canlandırılması sürecinde turistlerin tutum ve davranışsal niyetlerini hangi psikolojik unsurların biçimlendirdiğini nicel yöntemlerle ortaya koymaktadır. Çalışma, yalnız doğrudan risk algısına odaklanmakla kalmayıp, sosyal medyadaki örtük karşılaştırma süreçlerini (iyi niyetli haset) ve kişisel-sosyal fayda değerlendirmelerini bütüncül bir modelde birleştirmektedir. Böylece yerel turizm dinamiklerini çok boyutlu bir yaklaşımla ele alarak literatürde kavramsal bir köprü kurmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, önceki turizm ve tüketici davranışı literatüründe yer alan risk algısı, sosyal karşılaştırma ve fayda-maliyet değerlendirmelerine dair birikimi kısıtlama altındaki yerel seyahat bağlamına taşımaktadır. Geleneksel seyahat araştırmalarında uluslararası seyahat kısıtları ve tehlike algıları olumsuz birer engel olarak ele alınırken, bu araştırmada risk algısındaki azalmanın yerel tatile yönelmede kolaylaştırıcı bir işlev gördüğü doğrulanmıştır. Ayrıca sosyal psikoloji literatüründeki iyi niyetli haset kavramı ile turizm pazarlaması literatüründeki tutum modelleri sentezlenerek, sosyal medya etkileşimlerinin turist davranışlarındaki dönüştürücü rolü önceki çalışmalara kıyasla genişletilmiş bir çerçevede sınanmıştır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması hazırlayan araştırmacılar için bu çalışma, salgın ve kriz dönemlerinde değişen turist davranışlarını açıklamak üzere mindsponge mekanizmasını turizm alanına entegre eden yöntemsel ve kuramsal bir referans sunmaktadır. Yerel tatil kavramını yalnız coğrafi yakınlık üzerinden değil, zihinsel süzgeç mekanizmaları ve psikolojik yenilenme arayışı çerçevesinde tanımlayarak literatürdeki tanım karmaşasını gidermeye katkı sağlar. Ayrıca nicel veri analiziyle doğrulanan yol katsayıları, kriz yönetimi ve yerel destinasyon pazarlaması alanındaki akademik tartışmalara ölçülebilir ve sentezlenebilir kanıtlar kazandırmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Salgın ve kriz dönemlerinde azaltılmış risk algısı, turistlerin yerel seyahat seçeneklerine yönelik olumlu tutum geliştirmelerini ve seyahat niyeti oluşturmalarını doğrudan desteklemektedir.** — Kriz zamanlarında turistlerin risk algısının düşmesiyle birlikte yerel destinasyonlara yönelme davranışlarını ampirik verilerle gerekçelendirmek amacıyla literatür taraması bölümünde kullanılabilir.
- **Mindsponge mekanizması, bireylerin dışsal güvenlik ve eğlence bilgilerini çoklu süzgeçten geçirerek tutum ve davranışsal niyete dönüştürme süreçlerini açıklayan kuramsal bir temel sunar.** — Tüketici kararları ve turizm tercihlerinin zihinsel bilgi işleme süreçleriyle nasıl şekillendiğini kuramsal olarak temellendirmek için kavramsal çerçeve bölümünde değerlendirilebilir.
- **Sosyal medyada diğer kullanıcıların seyahat paylaşımlarını görmenin tetiklediği iyi niyetli haset, bireylerin yerel tatil yapma tutumunu ve niyetini pozitif yönde etkilemektedir.** — Sosyal karşılaştırma kuramının turizm pazarlaması bağlamındaki ampirik yansımalarını ve sosyal medyanın özendirici gücünü tartışmak için tartışma bölümünde alıntılanabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kısıtlama sonrasında çocuklu ailelerin yerel tatil tercihlerinde algılanan aile birlikteliği ve güvenlik ihtiyaçları tutumu nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nicel cross-sectional desen; ana kütleyi temsil edecek biçimde g*power analiziyle belirlenen örneklem büyüklüğü doğrultusunda aile bireylerine çevrim içi anket uygulanacak ve SEM ile analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin sınırlılıklar ve gelecek araştırma önerileri kısmında, yerel tatil segmentlerinin çocuklu aileler ve farklı yaş grupları özelinde derinleştirilmesi çağrısına dayanmaktadır.
- **Sosyal medyada paylaşılan otel yerel tatil içerikleri kullanıcıların iyi niyetli haset duygusunu ve rezervasyon niyetini nasıl şekillendirmektedir?**
  - Desen: Karma yöntem deseni; nicel aşamada anket verileriyle yol analizi yapılırken nitel aşamada veri doygunluğuna ulaşana kadar yapılacak yarı yapılandırılmış görüşmelerle nitel içerik analizi uygulanacaktır.
  - Gerekçe: Çalışmanın tartışma kısmında sosyal medya paylaşımlarının iyi niyetli haset üzerinden yerel tatil tutumunu ve niyetini anlamlı derecede artırdığı yönündeki bulgusundan türetilmiştir.
- **Turistlerin sağlık riski içeren seyahat bilgilerini zihinsel süzgeçlerden geçirme ve tutuma dönüştürme süreçleri mindsponge modeliyle nasıl açıklanabilir?**
  - Desen: Deneysel veya gözlemsel nicel tasarım; katılımcılardan anket yoluyla veri toplanıp ampirik model doğrulama analizleri ve AMOS yazılımı ile yapısal eşitlik modellemesi yürütülecektir.
  - Gerekçe: Makalede kuramsal altyapı olarak kullanılan mindsponge mekanizmasının turist bilgi işleme süreçlerini açıklamadaki başarısına ve bu kuramın turizm alanında yaygınlaştırılması önerisine dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study aims to explore and assess the drivers exerting impact on attitude of tourists toward staycation and the interrelationship among the research constructs is also examined |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | A quantitative analysis is employed for evaluating the roles of reduced risk perception, benign envy, and perceived benefits as they exert the effect on attitude toward staycation. |
| ev-s-3 | Abstract | 1 | — | The results of the study showed that reduced risk perception, benign envy as well as perceived benefits will influence tourists’ attitude toward staycation. |
| ev-s-4 | Discussion | 10 | — | For the eight RRP items, RRP2 to RRP8 had high explanatory power for higher-level items, with RRP8 having the greatest relevance to RRP. |
| ev-s-5 | Implications | 11 | — | The results of this study revealed that RRP, BE, and PB are the three main factors that influence people’s attitudes toward travel and their travel intention. |
| ev-l-2 | Mindsponge mechanism | 2 | — | According to articulation of the mindsponge mechanism, information is absorbed into or ejected out of a person’s mindset, which are a set of core values or beliefs that influence t |
| ev-l-3 | Implications | 11 | — | The results of this study revealed that RRP, BE, and PB are the three main factors that influence people’s attitudes toward travel and their travel intention. |
| ev-l-4 | Limitations | 12 | — | Future research could sample other staycation travel segments such as families or couples with children and those originated from Generation X. |

# İlgili kavramlar

- [Doğum Öncesi Anksiyetenin 14. Ayda Çocuk Gelişimiyle İlişkisi ve Ebeveyn-Çocuk Bağının Aracı Rolü: DREAM Kohort Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dogum-oncesi-anksiyetenin-14-ayda-cocuk-gelisimiyle-iliskisi-ve-ebeveyn-cocuk-baginin-araci-rolu-dream-kohort-calismasi.md)
- [Şanghay Metropol Alanında İşe Gidiş Geliş Davranışlarının Mekânsal Değişimleri ve Etki Faktörleri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/sanghay-metropol-alaninda-ise-gidis-gelis-davranislarinin-meknsal-degisimleri-ve-etki-faktorleri.md)
- [İklim Krizi Sürecinde Esenliği Geliştirmek: İklim Psikolojisi Alanında Esenlik Odağına Duyulan İhtiyaç Üzerine](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/iklim-krizi-surecinde-esenligi-gelistirmek-iklim-psikolojisi-alaninda-esenlik-odagina-duyulan-ihtiyac-uzerine.md)
- [Bilişsel Karar Verme Süreçleri İçin Kuantum Devresi Bileşenleri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/bilissel-karar-verme-surecleri-icin-kuantum-devresi-bilesenleri.md)
- [Doğum Sonrası 14. Ayda Çocuk Gelişimi ile Doğum Öncesi Depresif Semptomlar Arasındaki İlişkide Ebeveyn-Çocuk Bağlanmasının Aracı Rolü](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/dogum-sonrasi-14-ayda-cocuk-gelisimi-ile-dogum-oncesi-depresif-semptomlar-arasindaki-iliskide-ebeveyn-cocuk-baglanmasinin-araci-rolu.md)
- [Problemli Dijital Medya Kullanımı Olan Ergenler ve Ebeveynleri İçin Uygulama Tabanlı Bir Eğitim (Res@t digital): Küme Randomize Klinik Çalışma Protokolü](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/problemli-dijital-medya-kullanimi-olan-ergenler-ve-ebeveynleri-icin-uygulama-tabanli-bir-egitim-rest-digital-kume-randomize-klinik-calisma-protokolu.md)
- [Öngörücü Beyinde Benmerkezli Gruplama: Yüksek Hızlı Sporlarda Uzman Performansının Bilişsel Temelleri](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/ongorucu-beyinde-benmerkezli-gruplama-yuksek-hizli-sporlarda-uzman-performansinin-bilissel-temelleri.md)
- [Yüksekogretimde Ogretmen Tukenmisligi ve Isten Ayrilma Niyeti: Is Doyumunun Aracı ve Proaktif Kisiligin Düzenleyici Rolu](/okf/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yuksekogretimde-ogretmen-tukenmisligi-ve-isten-ayrilma-niyeti-is-doyumunun-araci-ve-proaktif-kisiligin-duzenleyici-rolu.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-25T12:46:49.177Z
- Kanıt sayısı: 8
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/psikoloji-ve-davranis-bilimleri/yerel-tatil-baglaminda-tutumun-onculleri-ve-davranissal-niyet-uzerindeki-etkileri