---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Çevre Vergisi Reformunun Kentsel Hava Kirliligi Üzerindeki Etkileri: Çevre Koruma Vergisi Kanununa Dayalı Yari Dogal Bir Deney"
description: "Kentsel hava kirliligi, gelismekte olan ekonomilerde kamu sağlığı, surdurulebilir kalkinma ve toplumsal refah üzerinde ciddi tehditler oluşturan temel bir çevre sorunudur. Çevre düzenlemelerinin kirlilik üzerindeki etkilerine ilişkin literatürde farklı gorusler bulunmakta; bazi çalışmalar düzenlemel"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/cevre-vergisi-reformunun-kentsel-hava-kirliligi-uzerindeki-etkileri-cevre-koruma-vergisi-kanununa-dayali-yari-dogal-bir-deney"
doi: "10.3389/fpubh.2022.967524"
authors: ["Bingnan Guo", "Yu Wang", "Feng Yu", "Chunyan Liang", "Li Tang", "Xiafei Yao", "Feng Hu"]
citation: "Guo, B., Wang, Y., Yu, F., Liang, C., Tang, L., Yao, X., Hu, F. (2022). The effects of environmental tax reform on urban air pollution: A quasi-natural experiment based on the Environmental Protection Tax Law. Frontiers in Public Health, 10, 967524-967524. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.967524"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["çevre vergisi reformu", "kentsel çevre", "hava kalitesi", "farklarin farki modeli", "mekansal yayilma etkisi"]
timestamp: "2026-08-10T14:04:22.370Z"
---

# Çevre Vergisi Reformunun Kentsel Hava Kirliligi Üzerindeki Etkileri: Çevre Koruma Vergisi Kanununa Dayalı Yari Dogal Bir Deney

Özgün başlık: The effects of environmental tax reform on urban air pollution: A quasi-natural experiment based on the Environmental Protection Tax Law
DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.967524
Künye (APA 7): Guo, B., Wang, Y., Yu, F., Liang, C., Tang, L., Yao, X., Hu, F. (2022). The effects of environmental tax reform on urban air pollution: A quasi-natural experiment based on the Environmental Protection Tax Law. Frontiers in Public Health, 10, 967524-967524. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.967524

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Kentsel hava kirliligi, gelismekte olan ekonomilerde kamu sağlığı, surdurulebilir kalkinma ve toplumsal refah üzerinde ciddi tehditler oluşturan temel bir çevre sorunudur. Çevre düzenlemelerinin kirlilik üzerindeki etkilerine ilişkin literatürde farklı gorusler bulunmakta; bazi çalışmalar düzenlemelerin yesil inovasyonu ve aritim teknolojilerini tesvik ederek kirliligi azalttigini savunurken, diğer çalışmalar bu tedbirlerin isletme verimliligini dusurdugunu veya belirsizlik yarattigini ileri surmektedir. Bu makale, Cin'de 2018 yilinda yürurluge giren Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nu yari dogal bir deney olarak ele alarak, çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligini azaltma yetenegini, etki mekanizmalarini ve mekansal yayilma dinamiklerini amprik olarak incelemektedir.

# Akademik özet

Cin'in hizli sanayilesme ve kentlesme süreçi, ekonomik buyumenin yani sira ciddi kentsel hava kirliligi sorunlarini da beraberinde getirmistir. Kamusal sağlık ve surdurulebilir kalkinma üzerinde olumsuz etkiler yaratan bu durum, kentsel hava kalitesinin iyilestirilmesine yonelik kamusal politikalarin onemini artirmistir. Geleneksel olarak uygulanan kirletici desarj ucreti sisteminin idari müdahalelere acik olmasi ve düşük tarife standartlari barindirmasi, daha bağlayici ve yasal zemini sağlam bir çevre vergisi reformuna ihtiyac duyulmasina yol acmistir. Bu bağlamda, 1 Ocak 2018 tarihinde yururluge giren Çevre Koruma Vergisi Kanunu, emisyon maliyetlerini icsellestirerek kirletici firmalari emisyon azaltimina zorlamayi hedefleyen stratejik bir düzenlemedir. Literatürdeki celiskili bulgular, yeni yasal düzenlemenin net etkisinin ve iletim mekanizmalarinin ampirik olarak incelenmesini zorunlu kilmaktadir.

Bu çalışma, Cin'deki Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nun yururluge girmesini yari dogal bir deney olarak kabul ederek çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligi üzerindeki etkilerini ampirik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadir. Araştırmada 2010-2019 yillari arasinda 283 sehirden elde edilen panel veri seti kullanılmistir. Analizlerde net politika etkisini ayristirmak amaciyla farklarin farki (DID) ve meyil skoru eslestirmeli farklarin farki (PSM-DID) yöntemleri uygulanmistir. Kentsel hava kirliligi göstergeleri olarak kisi basina dusen sanayi kukurtdioksit ve sanayi duman-toz emisyonlari temel alinmistir. Çalışmada ayrıca reformun etki mekanizmalari yesil teknoloji inovasyonu ve sanayi yapisinin yukseltilmesi değişkenleriyle sinanmis, komsu sehirlere yonelik etkileri ölçmek için ise mekansal farklarin farki (SDID) modeli kurgulanmistir.

Elde edilen ekonometrik bulgular, çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligini istatistiksel olarak anlamli seviyede azalttigini ve hava kalitesinde somut bir iyilestirme sağladigini göstermektedir. Bu azaltim etkisi, paralellik egilimi testi, plasebo testi, PM2.5 göstergesi ve merkez sehirlerin cikarilmasi gibi cok sayida duyarlilik analiziyle doğrulanmistir. Mekanizma testleri, çevre vergisinin firma duzeyinde emisyon baskisi yaratarak yesil teknoloji inovasyonunu tesvik ettigini ve yüksek kirlilik yayan sektörlerden temiz uretime geçişi sağlayarak sanayi yapisini yukselttigini ortaya koymaktadir. Bölgesel heterojenlik analizleri, reformun kirlilik azaltici etkisinin Qinling-Huaihe hattinin kuzeyindeki sehirlerde ve buyuk metropollerde daha güçlü oldugunu, ayrıca komsu sehirlerde kirliligi azaltan negatif bir mekansal yayilma etkisi yarattigini doğrulamaktadir.

Araştırmanın ulastigi sonuçlar, çevre vergisinin piyasa temelli bir düzenleme aracı olarak kentsel çevre yonetisiminde oynadigi kritik rolu kanıtlamaktadir. Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nun oluşturdugu yasal yaptirimlar, Porter Hipotezi ile uyumlu bicimde, çevre koruma ile ekonomik dönüşumun es zamanli gerceklestirilebilecegini göstermektedir. Çalışmanın literatürdeki temel katkısi, desarj ucretlerinden vergi sistemine geçişin ampirik etkilerini kentsel duzeyde ve mekansal etkileşimleri kapsayacak sekilde bütünüyle ortaya koymasidir. Ayrıca mekansal yayilma etkisinin varligi, kentsel hava kirliligiyle mucadelede bölgesel koordinasyon stratejilerinin onemini vurgulamaktadir. Bu bulgular, gelismekte olan ülkelerdeki çevre politikalarinin tasarimina ve karar vericilerin stratejik kararlarina doğrudan katkı sağlamaktadir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amaci, Cin'de 2018 yilinda uygulanan Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nu yari dogal bir deney kabul ederek çevre vergisi reformunun kentsel hava kalitesi üzerindeki net etkilerini, iletim mekanizmalarini, sehir heterojenligini ve mekansal yayilma etkilerini 2010-2019 yillari arasindaki 283 sehire ait panel verileriyle ekonometrik olarak analiz etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, 2018 yılında yürürlüğe giren Çevre Koruma Vergisi Kanununu yarı doğal bir deney kabul ederek, çevre vergisi reformunun hava kirliliği üzerindeki nedensel etkilerini Çift Farklar, Eğilim Skoru Eşleştirme Çift Farklar ve Mekânsal Çift Farklar yöntemleriyle inceleyen ampirik bir araştırmadır.

# Bulgular ve önermeler

1. Çevre vergisi reformu, kentlerde kişi başına düşen sanayi kükürtdioksit emisyonunu ve sanayi duman-toz emisyonunu istatistiksel olarak anlamlı biçimde azaltarak hava kalitesini iyileştirmektedir.
2. Yeşil teknoloji inovasyonunun artırılması ve sanayi yapısının hizmet sektörüne doğru dönüştürülmesi, çevre vergisi reformunun hava kirliliğini azaltmadaki temel iletim mekanizmalarını oluşturmaktadır.
3. Çevre vergisi reformunun kirliliği azaltıcı etkisi coğrafi olarak heterojenlik göstermekte, kışın merkezi ısıtma kullanılan Qinling-Huaihe hattının kuzeyindeki şehirlerde daha belirgin ortaya çıkmaktadır.
4. Çevre vergisi reformu yalnız uygulandığı kentin hava kalitesini artırmakla kalmayıp, negatif mekânsal yayılma etkisi sayesinde komşu şehirlerin de hava kirliliği düzeylerini düşürmektedir.

# Yazarın tartışması

Çevre vergisi reformunun kentsel hava kalitesi üzerindeki etkilerini inceleyen ampirik analizler, 2018 yılında yürürlüğe giren Çevre Koruma Vergisi Kanununun emisyon azaltımı hususunda belirgin ve istatistiksel olarak anlamlı bir başarı elde ettiğini ortaya koymaktadır. Model sonuçları, kişi başına düşen kükürtdioksit ile duman ve toz emisyonlarının reform sonrasında düzenli bir düşüş trendine girdiğini göstermektedir.

Elde edilen bu sonuçları teorik çerçevede değerlendiren yazarlar, vergi yükünün firmalar üzerinde yarattığı maliyet baskısının geleneksel kirletici harcı sistemine kıyasla daha caydırıcı ve yönlendirici olduğunu açıklamaktadır. Düzenlemenin esnek olmayan yasal yapısı, sanayi kuruluşlarını kirletici bertarafına yönlendirmekte ve yerel yönetimlerin çevre denetim bütçelerini güçlendirmektedir.

Tartışma bölümünde mevcut literatürle kurulan bağlamda, çalışmanın bulguları Porter Hipotezini ve Pigoucu vergilendirme kuramını destekler niteliktedir. Kirletici emisyon harçlarının idari müdahaleler ve düşük standartlar nedeniyle yetersiz kaldığını belirten önceki araştırmalara karşın, vergi kanununun kurumlar arası bilgi paylaşımı ve yasal yaptırım gücü sayesinde daha nitelikli sonuçlar ürettiği vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak araştırma, çevre vergisi politikalarının yalnızca doğrudan uygulandığı kent merkezinde değil, negatif mekânsal yayılma etkisi kanalıyla çevre kentlerde de hava kirliliğini azalttığını kanıtlamaktadır. Coğrafi ve ölçeksel heterojenlik analizleri ise kışın ısınma ihtiyacı yüksek olan kuzey şehirlerinde ve büyük metropollerde reformun marjinal faydasının çok daha yüksek olduğunu göstermektedir.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, Çevre Koruma Vergisi Kanunu ile gerçekleştirilen vergi reformunun kentsel hava kirliliğini azaltmada, yeşil inovasyonu teşvik etmede ve sanayi yapısını dönüştürmede son derece etkili bir politika aracı olduğu sonuçuna varmaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, vergi ve çevre kurumları arasında bilgi paylaşım mekanizmalarının güçlendirilmesi, bölgeye özel vergi oranlarının optimize edilmesi ve yeşil teknolojilere dönük teşviklerin artırılması önerilmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Cin'de 2018 yilinda yasalasan Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nun etkilerini, geleneksel idari harc sisteminden piyasa temelli bir vergi sistemine geçiş bağlaminda değerlendiren oncu bir ampirik kanıt sunmaktadir. Literatürde çevre düzenlemelerinin ekonomik maliyet mi yoksa teknolojik firsat mi yarattigina dair suregelen tartismalara, kapsamli bir veri seti ve yari dogal deney tasarimiyla yanit vermektedir. Çalışma, vergi politikalarinin hava kalitesi üzerindeki etkisini doğrudan emisyon verileriyle doğrulayarak, kamu yönetimi ve çevre ekonomisi disiplinleri arasinda köprü kurmakta ve yasal yaptirim gücünün ekolojik sonuçlarını kurumsal bir çerçeveye oturtmaktadir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazarlar, Porter Hipotezi ve Pigoucu vergilendirme kuramindan yola cikarak, çevre düzenlemelerinin kirlilik üzerindeki belirsiz etkilerini sörgülayan önceki çalışmalari genisletmektedir. Önceki literatürun agirlikli olarak 2018 oncesindeki emisyon harci sistemine veya sınırli coğrafi alanlara odaklanmasina karsin bu çalışma, Cin'in ilk müstakil çevre vergisi kanununu temel almaktadir. Beck ve arkadaslarinin farklarin farki (DID) metodolojisini ve Delgado ile Florax'in mekansal etkileşim yaklaşimlarini sentezleyerek, kirlilik kontrolu literatürune metodolojik bir derinlik katmakta ve mevcut teorik modelleri 283 sehirli genis bir ölcekte test etmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Bu makalenin temel katkısi, çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligini azaltma gucunu yalnizca doğrudan etkilerle degil, ayni zamanda dolayli iletim mekanizmalari ve mekansal dinamiklerle birlikte açıklamasidir. Literatür taramalarinda eksikligi hissedilen mekansal yayilma etkisini Spatial DID modeliyle kanıtlayarak, bir bölgedeki vergi politikasinin komsu bölgelerdeki hava kalitesini de iyileştirdigini göstermektedir. Ayrıca, Qinling-Huaihe hatti bazli coğrafi farklıliklar ile sehir ölçegi bazli heterojenlik analizleri, çevre politikalarinin etkisinin homojen olmadigini ortaya koyarak daha spesifik ve bölgesel odakli politika önermelerinin onunu acmaktadir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Piyasa temelli çevre politikalarinin, idari yaptirimlara gore daha yüksek emisyon azaltma potansiyeline sahip oldugu savunulabilir.** — Makalenin emisyon harci sisteminden vergi sistemine geçişin yarattigi net farki açıklayan sonuçları, politika dönüşumlerinin etkinliğini tartismak için kullanılabilir.
- **Çevre politikalarinin kirlilik üzerindeki etkisi, bölgesel isinma ihtiyaclari ve sehir ölçegi gibi faktorlere gore değişkenlik göstermektedir.** — Yazarin kuzey sehirlerinde ve buyuk metropollerde gozlemledigi marjinal fayda farki, yerel kosullarin politika basarisindaki rolu üzerinden sentezlenebilir.
- **Çevresel vergilendirme, yesil inovasyonu ve endustriyel yapilanmayi tesvik ederek ekolojik iyilesmeyi sağlamaktadir.** — Çalışmanın sundugu iletim mekanizmalari (mechanism test) sonuçları, vergi ile kirlilik arasindaki nedensel bağı teorik olarak açıklamak için temel veri sağlar.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Çevre Koruma Vergisi Kanunu sonrasi sanayi isletmelerinin emisyon azaltim yatırımlari finansal performanslarini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Borsa İstanbul veya benzeri veri setlerinden secilecek kirletici yoğunlugu yüksek isletmelerin yillik faaliyet raporlari üzerinden içerik analizi ve panel veri regresyonu uygulanabilir.
  - Gerekçe: Yazarlar çalışmanın kısıtlar kisminda mikro duzeydeki kurumsal emisyon verilerinin incelenmesinin yararli bir tamamlayici olacagini belirtmistir.
- **Çevre Koruma Vergisi'nin kentsel su ve kati atik kirliligi üzerindeki etkisi, hava kirliligine kiyasla ne ölçude farklılik göstermektedir?**
  - Desen: Su kirliligi (BOD ve COD) ile kati atik miktarlarini içeren belediye veri setleri kullanılarak zaman bazli cok değişkenli DID analizi gerceklestirilebilir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç kisminda veri kisiti nedeniyle yalnizca hava kirliligine odaklanildigi, diğer kirleticilerin de incelenmeye deger oldugu vurgulanmistir.
- **Karbon emisyon ticareti sistemi ile çevre koruma vergisinin es zamanli uygulandigi bölgelerde kirlilik azaltim hizi diğer bölgelerden anlamli duzeyde farklı midir?**
  - Desen: Pilot karbon ticareti uygulayan sehirler ile vergi reformuna tabi sehirlerin kesisim kumesinde Triple-Differences (DDD) modellemesi kullanılarak politika etkileşimi ölçulebilir.
  - Gerekçe: Yazarlar analizlerinde düşük karbonlu sehir pilot politikasi gibi diğer çevresel araclarin etkisini kontrol ederek verginin bağımsız etkisini tartismistir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 2 | — | Based on the panel data of 283 cities in China from 2010 to 2019, the DID and PSM-DID methods are used to explore how the environmental tax reform can improve urban air quality |
| ev-o-4 | Introduction | 1 | — | Air pollution is the most severe environmental problem faced by countries worldwide, and how to improve air quality has been given high priority by governments. |
| ev-s-1 | Introduction | 2 | — | This paper regards the implementation of the Environmental Protection Tax Law as a quasi-natural experiment. Based on the panel data of 283 cities in China from 2010 to 2019 |
| ev-s-3 | Impact mechanism test results and discussion | 8 | — | Specifically, in columns (1) and (4), the coefficients are significantly positive, indicating that environmental tax reform can promote green technology innovation and industrial s |
| ev-s-4 | Impact of city location on environmental tax reform | 9 | — | The results show that environmental tax reform significantly reduces urban air pollution in the north of the Qinling-Huaihe line. Meanwhile, the impact coefficients on the south of |
| ev-s-5 | Conclusion and policy implications | 10 | — | Environmental tax reform has significantly reduced urban air pollution. This conclusion still holds after a series of robustness tests such as PSM-DID, parallel trend test, and pla |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | Taking the implementation of China’s Environmental P rotection Tax Law in China as a quasi-natural experiment, this paper emp loys the dierence-in-dierences (DID) and spatial DID m |
| ev-l-2 | Abstract | 1 | — | (2) Green technology innovation and industr ial structure upgrading from a vital transmission mechanism for environme ntal tax reform to improve air quality. |
| ev-l-3 | Abstract | 1 | — | (3) Environmental tax reform signifi cantly inhibits urban air pollution in cities located north of the Qinling-Huaihe li ne and big cities. |
| ev-l-4 | Conclusion and policy implications | 12 | — | as the micro- subject of pollution emissions, the research on the impact of an environmental protection tax on corporate pollution is also worthy of attention. |
| ev-l-5 | Conclusion and policy implications | 11 | — | environmental protection taxes have an impact on various pollutants, and this paper only studies air pollution due to data limitations. |
| ev-l-6 | Removing samples that are potentially affected by other policies | 6 | — | it is argued that environmental pollution is affected by the new energy demonstration program and low-carbon city pilot policy |

# İlgili kavramlar

- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)
- [Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/hindistanda-kentsel-arazi-yonetisiminin-olceklendirilmesi-surdurulebilir-sehirler-icin-yonetisim-inovasyonu-platformu-olarak-naksha-programi.md)
- [Kişisel Diplomasi ve Yunan Dış Politikası Üzerine Kavramsal ve Tarihsel Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kisisel-diplomasi-ve-yunan-dis-politikasi-uzerine-kavramsal-ve-tarihsel-bir-inceleme.md)
- [Karl Marx'ın Ekonomi Politiği ve Max Weber'in Din Sosyolojisi Bağlamında Kültürel Bir Analiz: Takva](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/karl-marxin-ekonomi-politigi-ve-max-weberin-din-sosyolojisi-baglaminda-kulturel-bir-analiz-takva.md)
- [İki Savaş Arası Dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Ontolojik Güvenlik Arayışlı Dış Politikası](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/iki-savas-arasi-donemde-turkiye-cumhuriyetinin-ontolojik-guvenlik-arayisli-dis-politikasi.md)
- [Davutoğlu Döneminde Balkanlar ve Sırbistan’a Yönelik Türk Dış Politikası İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/davutoglu-doneminde-balkanlar-ve-sirbistana-yonelik-turk-dis-politikasi-incelemesi.md)
- [Seçimli Bir Otokraside Siyasal Katılım: Macaristan'da Özyeterlik, İlgi, İdeoloji ve Güvenin Örtük Profilleri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/secimli-bir-otokraside-siyasal-katilim-macaristanda-ozyeterlik-ilgi-ideoloji-ve-guvenin-ortuk-profilleri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-10T14:04:22.370Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/cevre-vergisi-reformunun-kentsel-hava-kirliligi-uzerindeki-etkileri-cevre-koruma-vergisi-kanununa-dayali-yari-dogal-bir-deney