---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Çin'deki Yaşlı Yetişkinlerde Öz Bakım Yetersizliği Yaygınlığı ve Sosyo-Demografik Belirleyicileri"
description: "Yaşlanan nüfus yapısı ve buna bağlı olarak artan öz bakım yetersizliği, küresel kamu sağlığı ve sosyal politika alanının en öncelikli konuları arasında yer almaktadır. Çin bağlamında demografik dönüşüm, hızlı kentleşme ve doğurganlık politikalarının etkisiyle geleneksel aile bakımı zayıflamakta, bu"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/cindeki-yasli-yetiskinlerde-oz-bakim-yetersizligi-yayginligi-ve-sosyo-demografik-belirleyicileri"
doi: "10.1186/s12877-022-03412-w"
authors: ["Yu Guo", "Tian Wang", "Tingshuai Ge", "Quanbao Jiang"]
citation: "Guo, Y., Wang, T., Ge, T., Jiang, Q. (2022). Prevalence of self-care disability among older adults in China. BMC Geriatrics, 22(1), 775-775. https://doi.org/10.1186/s12877-022-03412-w"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["Öz bakım yetersizliği", "Yaşlı yetişkinler", "Çin"]
timestamp: "2026-08-24T13:33:27.914Z"
---

# Çin'deki Yaşlı Yetişkinlerde Öz Bakım Yetersizliği Yaygınlığı ve Sosyo-Demografik Belirleyicileri

Özgün başlık: Prevalence of self-care disability among older adults in China
DOI: https://doi.org/10.1186/s12877-022-03412-w
Künye (APA 7): Guo, Y., Wang, T., Ge, T., Jiang, Q. (2022). Prevalence of self-care disability among older adults in China. BMC Geriatrics, 22(1), 775-775. https://doi.org/10.1186/s12877-022-03412-w

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Yaşlanan nüfus yapısı ve buna bağlı olarak artan öz bakım yetersizliği, küresel kamu sağlığı ve sosyal politika alanının en öncelikli konuları arasında yer almaktadır. Çin bağlamında demografik dönüşüm, hızlı kentleşme ve doğurganlık politikalarının etkisiyle geleneksel aile bakımı zayıflamakta, bu durum sosyal güvenlik ve sağlık altyapısı üzerinde baskı oluşturmaktadır. Alan literatüründe yaşlılıkta öz bakım kısıtlılığının epidemiyolojik dağılımı ve sosyo-ekonomik belirleyicileri tartışılırken, makro düzeyde temsil gücüne sahip güncel verilerle kır-kent ve bölgesel eşitsizliklerin incelenmesi kritik bir ihtiyaç olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, söz konusu tartışmaya 2020 nüfus sayımı verileriyle ampirik katkı sunmaktadır.

# Akademik özet

Küresel ölçekte nüfusun yaşlanması, yaşlı bireylerin günlük yaşam faaliyetlerini tek başlarına sürdürme yeteneklerinin gerilemesiyle birlikte kamu sağlığı ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde ciddi yükler oluşturmaktadır. Dünya genelinde 60 yaş ve üzerindeki yetişkinlerin önemli bir bölümü öz bakım kısıtlılıkları ile mücadele ederken, gelişmekte olan ülkelerde hızlı demografik dönüşüm ile yetersiz uzun süreli bakım altyapısı üst üste binmektedir. Çin'de 2010 ile 2020 yılları arasında yaşlı nüfus oranının artması, düşük doğum oranları ve küçülen aile yapısıyla birleştiğinde geleneksel aile içi bakım modelini sürdürülemez kılmaktadır. 'Henüz zenginleşmeden yaşlanmak' şeklinde özetlenen sosyo-ekonomik gerçeklik ve sosyal güvenlik ağının henüz yetersiz oluşu, öz bakım kısıtlılığı bulunan yaşlıların durumunu ve gereksinimlerini ulusal düzeyde temsil gücü yüksek güncel verilerle incelemeyi zorunlu bir araştırma sorunu haline getirmektedir.

Çalışmanın temel amacı, Çin'in 2020 yılı ulusal nüfus sayımı verilerinden yararlanarak 60 yaş ve üzerindeki yaşlı nüfusta öz bakım yetersizliğinin yaygınlığını ve sosyo-demografik belirleyicilerini makro düzeyde çözümlemektir. Araştırmada 2020 nüfus sayımının yüzde 10'luk rastgele hanehalkı örnekleminde yer alan ve sağlık durumu anketini yanıtlayan 25,5 milyon yaşlı bireye ait veriler analiz edilmiştir. Sağlık durumu son bir aydaki öz bakım yeteneğine göre sınıflandırılmış; yeme, giyinme ve hareket etme gibi günlük temel ihtiyaçlarını karşılayamayanlar öz bakım yetersizliğine sahip grup olarak tanımlanmıştır. Elde edilen oranlar; yaş, cinsiyet, kır-kent yerleşimi, coğrafi bölge ve medeni duruma göre incelenmiş, ayrıca 2010 nüfus sayımı verileriyle karşılaştırmalı eğilim analizleri yapılarak temel geçim kaynakları ile yaşam düzenleri değerlendirilmiştir.

Çözümlemeler sonuçunda, 2020 yılında Çin'de 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde öz bakım yetersizliği yaygınlığının yüzde 2,34 olduğu ve 2010 yılındaki yüzde 2,95 oranına göre bir gerileme kaydettiği saptanmıştır. Yaş arttıkça yetersizlik riski belirgin şekilde yükselmekte, özellikle 80 yaş üzerinde oran yüzde 5'i, 90 yaş üzerinde ise yüzde 15'i aşmaktadır. Cinsiyet bakımından 75 yaş sonrasında kadınlarda öz bakım yetersizliği oranı erkeklerden daha yüksek bulunmuştur. Kırsal kesimde yaşayanlarda ve ülkenin batı bölgelerinde yetersizlik oranı kentlere ve doğu kıyılarına kıyasla daha yüksektir. Hiç evlenmemiş ve dul kalmış yaşlıların en yüksek öz bakım yetersizliği riskine sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öz bakım yetersizliği olan yaşlıların büyük çoğunluğunun aile üyeleriyle birlikte yaşadığı ve onların desteğine bağımlı olduğu, kentlerde emekli maaşlarının önemli bir geçim kaynağı oluşturmasına karşın kırsalda bu imkânın oldukça sınırlı kaldığı görülmüştür.

Elde edilen bulgular, öz bakım yetersizliği oranındaki düşüşe rağmen artan toplam yaşlı nüfusu nedeniyle bakıma muhtaç bireylerin mutlak sayısının büyümeye devam ettiğini göstermektedir. Bu durum, yazarın tartıştığı üzere, sağlık hizmetlerinin iyileşmesiyle yaşam süresi uzayan bireylerin yetersizlik dönemiyle daha uzun süre yaşamak durumunda kaldığına işaret etmektedir. Kır ile kent arasındaki imkân farklılıkları ve emeklilik sistemlerindeki eşitsizlikler, kamu politikalarının özellikle aile merkezli bakımı destekleyen esnek mekanizmalar ve kırsal alanları kapsayan uzun süreli bakım sigortaları ekseninde yeniden yapılandırılmasını gerektirmektedir. Sonuç olarak çalışma, literatürde homojen bir kitle olarak ele alınmaması gereken yaşlı nüfusun sosyo-demografik kırılımlarını ortaya koyarak geleceğe dönük sağlık planlamaları ve sosyal politika tasarımları için kapsayıcı bir ampirik zemin sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Çin 2020 nüfus sayımı verilerine dayanarak 60 yaş ve üzeri bireylerde öz bakım yetersizliğinin yaygınlığını, sosyo-demografik özelliklerini, gelir kaynaklarını ve yaşam düzenlerini makro düzeyde analiz etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırmada Çin 2020 ulusal nüfus sayımı verilerinden yararlanılarak 60 yaş ve üzerindeki yaşlı nüfusta öz bakım yetersizliği yaygınlığı, sosyo-demografik belirleyiciler, gelir kaynakları ve yaşam düzenleri makro düzeyde nicel ve betimsel analiz yaklaşımıyla incelenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Çin'de 2020 yılında 60 yaş ve üzeri yaşlı nüfusta öz bakım yetersizliği yaygınlığı %2,34 olarak gerçekleşmiş olup, bu oran 2010 yılındaki %2,95 seviyesine göre bir düşüş göstermiştir.
2. Medeni duruma göre yapılan değerlendirmede, hiç evlenmemiş ve dul kalmış yaşlı bireyler diğer gruptakilere kıyasla en yüksek öz bakım yetersizliği yaygınlığına sahiptir.
3. Öz bakım yetersizliği yaşayan yaşlı nüfus kentsel alanlarda temel geçim kaynağı olarak emekli maaşı ve aile üyelerine dayanırken, kırsal alanda ana geçim kaynağı aile desteğidir.
4. Öz bakım yetersizliği bulunan yaşlı bireylerin %77,27'si eşi veya çocuklarıyla birlikte yaşamakta, %8,32'si yalnız yaşamakta ve kurumsal bakımda kalanların oranı oldukça düşük kalmaktadır.

# Yazarın tartışması

Çalışma bulguları, Çin'de 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde öz bakım yetersizliği yaygınlığının %2,34 olduğunu ve 2010 yılına kıyasla düşüş gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ancak ileri yaş gruplarında, özellikle 80 yaş üzerinde insidans belirgin biçimde tırmanmakta, yaşlanmayla birlikte fiziksel ve bilişsel gerilemenin öz bakım yetisine olumsuz yansıdığı gözlenmektedir.

Yazarlar bu tabloyu, sağlık ve hijyen koşullarındaki iyileşmeler sayesinde ortalama yaşam süresinin uzaması ancak kronik hastalıklar ve organ yetmezlikleri nedeniyle yetersizlik süresinin de yaşamın son dönemine kaymasıyla açıklamaktadır. Ayrıca kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek yaşam beklentisine sahip olması, ileri yaşlarda öz bakım desteğine gereksinim duyan kadın nüfus oranını artırmaktadır.

Elde edilen sonuçlar, eş kaybı ve bekarlık durumunun sağlık durumunu kötüleştirdiğini gösteren Hu (2020) ile Han ve arkadaşlarının (2021) çalışmalarıyla uyumludur. Literatürde belirtildiği üzere dul kalma sonrası felç ve demans riskinin artması yetersizlik gelişimini tetiklerken, kentleşme ve tıbbi kaynakların kentsel bölgelerde yoğunlaşması da kır-kent arasındaki sağlık eşitsizliklerini beslemektedir.

Sonuç olarak, öz bakım yetersizliği yaşayan yaşlıların homojen bir grup olmadığı, bölgesel ve sosyo-demografik farklılıklar taşıdığı vurgulanmaktadır. Sosyal güvenlik ve uzun süreli bakım sigortası sistemlerinin özellikle kırsal bölgeleri, batı eyaletlerini, yalnız yaşayan kadınları ve dul bireyleri önceliklendirecek şekilde genişletilmesi ve aile temelli bakımın devlet destekleriyle güçlendirilmesi gerekmektedir.

# Yazarın sonucu

Çin'de 60 yaş ve üzeri nüfusta öz bakım yetersizliği yaygınlığı 2010 yılına göre azalarak %2,34 seviyesine gerilemiştir. Bununla birlikte yetersizlik yaşayan yaşlı nüfus homojen olmayıp cinsiyet, yerleşim yeri, bölge ve medeni duruma göre belirgin sosyo-demografik farklılıklar sergilemektedir. Kentsel alanlarda emeklilik maaşları temel geçim kaynağıyken kırsal alanda aileye bağımlılık sürmektedir; bu nedenle kamu politikalarının kır-kent eşitsizliklerini azaltacak ve uzun süreli bakım sistemini kapsayıcı kılacak şekilde yapılandırılması gerekmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, gerontoloji ve kamu sağlığı literatüründe ulusal düzeyde makro nüfus verilerine dayalı epidemiyolojik kanıt sunma işlevi görmektedir. Çin 2020 nüfus sayımının yüzde 10'luk örneklem verisini analiz eden yayın, yaşlı nüfusta öz bakım yetersizliği yaygınlığının zamansal değişimini ve sosyo-demografik katmanlara göre dağılımını ortaya koymaktadır. Çalışma, mikro ölçekli saha araştırmalarının aksine, ulusal temsil gücü yüksek ampirik veri sunarak sosyal politika ve sağlık altyapısı planlamasına yön veren makro bir referans kaynağı görevi üstlenmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: İncelenen yayın, önceki literatürde yer alan aile içi bakım kapasitesinin gerilemesi ve yaşlı nüfusun artması yönündeki ampirik bulguları genişletmektedir. 2010 nüfus sayımı verileriyle 2020 verilerini karşılaştırmalı olarak ele alan çalışma, öz bakım kısıtlılığı yaygınlığının oran olarak azaldığını ancak mutlak yaşlı sayısının artması nedeniyle hizmet talebinin yükseldiğini göstermektedir. Ayrıca literatürdeki geleneksel kır-kent eşitsizliği ve cinsiyet tabanlı yaşam beklentisi farklılıklarına dair kuramsal yaklaşımları makro düzeyde doğrulamakta ve güncellemektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu çalışma, gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı nüfus yaşlanması ve uzun süreli bakım krizini ampirik olarak haritalandırma imkânı sağlar. Yayında sunulan prevalans oranları, gelir kaynakları ve yaşam düzenlerine dair sosyo-demografik döküm, araştırmacıların kır-kent ayrımı, cinsiyet eşitsizlikleri ve medeni durumun sağlık üzerindeki koruyucu veya kısıtlayıcı etkilerini sentezlemesine olanak tanır. Ayrıca devlet tabanlı sosyal güvenlik sistemlerinin dönüşüm ihtiyacını ampirik temele oturtur.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Hızlı nüfus yaşlanması yaşayan ülkelerde 60 yaş üzerindeki öz bakım kısıtlılığı yaygınlığı zamanla oran olarak düşebilse de toplam yaşlı nüfusun büyümesi nedeniyle bakım talep eden birey sayısı artış gösterir.** — Bu kullanım, nüfus dinamikleri ve yaşlı bakım talebi üzerine yazılan alan taramalarında, prevalans düşüşü ile mutlak nüfus artışı arasındaki çelişkili yapıyı ampirik veriyle örneklendirmek için uygundur.
- **Gelişmekte olan ülkelerde öz bakım yetersizliği bulunan yaşlı bireylerin ezici çoğunluğu aile üyeleriyle birlikte yaşamakta ve temel geçim kaynağı olarak aile içi finansal desteğe bağımlı kalmaktadır.** — Tez çalışmalarının tartışma bölümünde, kurumsal bakım kapasitesinin yetersiz olduğu yapılarda aile temelli bakımın baskınlığını ve sosyal güvenlik reformlarının gerekliliğini vurgulamak amacıyla kullanılır.
- **Hiç evlenmemiş veya dul kalmış yaşlı bireyler, eş desteğinin sağladığı koruyucu mekanizmalardan yoksun olmaları sebebiyle öz bakım yetersizliği açısından en yüksek risk grubunu oluşturmaktadır.** — Medeni durum ve sosyal destek ağlarının sağlık çıktılarındaki belirleyici rolünü tartışırken ampirik veri desteği sağlamak için elverişlidir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kırsal bölgede yaşayan öz bakım yetersizliğine sahip yaşlı bireylerin günlük yaşam aktivitelerindeki ihtiyaçları gayriresmi aile bakıcıları tarafından nasıl karşılanmaktadır?**
  - Desen: Amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenecek ve veri doygunluğuna ulaşıncaya kadar görüşme yapılacak kırsal yaşlılar ve aile bakıcılarıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilecek; veriler tematik analiz yöntemiyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Makalede kırsal alandaki yetersizlik yaşayan yaşlıların neredeyse tamamen aileye bağımlı olduğu ve sosyal güvenlik imkânlarından kentsel alana göre daha az yararlandığı bulgusundan türetilmiştir.
- **Uzun süreli bakım sigortası pilot uygulamasının kentsel ve kırsal alanlarda yaşayan yetersizliğe sahip yaşlıların sağlık hizmetine erişimine etkisi nedir?**
  - Desen: Pilot uygulama yapılan ve yapılmayan kentsel/kırsal bölgelerdeki yaşlı gruplarından örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenerek Katz İki Boyutlu Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ile veri toplanacak ve karma desenli nicel analiz uygulanacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların tartışma ve sonuç bölümünde uzun süreli bakım sigortası (LTCI) uygulamasının kırsal alanları ve öncelikli grupları kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiği yönündeki politika çağrısına dayanmaktadır.
- **Eş kaybı yaşayan veya hiç evlenmemiş ileri yaştaki kadınların öz bakım kısıtlılığı yaşama olasılığı ile sosyal izolasyon düzeyleri arasındaki ilişki nasıldır?**
  - Desen: Saha çalışmasında örneklem büyüklüğü güç analiziyle hesaplanan ileri yaştaki kadın katılımcılara UCLA Yalnızlık Ölçeği ve öz bakım değerlendirme formları uygulanacak, lojistik regresyon ve korelasyon analizleri yürütülecektir.
  - Gerekçe: Yazarların 75 yaş üstü kadınlarda ve dul/hiç evlenmemiş bireylerde öz bakım yetersizliği riskinin belirgin biçimde arttığına ilişkin bulgusu ve bu grubun sosyal politikalarda önceliklendirilmesi önerisinden türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | Using China’s 2020 population census data, this paper provides a macro-analysis of the prevalence and socio-demographic characteristics of self-care disability among older adults. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | Using China’s 2020 population census data, this paper provides a macro-analysis of the prevalence and socio-demographic characteristics of self-care disability among older adults. |
| ev-s-3 | General trends | 3 | 3 | In 2020, the prevalence of self-care disability among older adults aged 60 years and above was 2.34%, lower than 2.95% in 2010. |
| ev-s-4 | Marital status | 3 | 3 | Among all mari - tal statuses, never married and widowed older adults reported the highest prevalence of self-care disability compared with other groups. |
| ev-s-5 | Main source of livelihood | 6 | 6 | In urban areas, pensions and other family mem - bers are the main sources of livelihood for older adults with self-care disability. |
| ev-s-6 | Living arrangement | 6 | 6 | About 77.27% live with their spouse or children, 8.32% live alone, and are mostly women. |
| ev-s-8 | Discussion | 7 | 7 | The health of older adults will gradually deteriorate after being widowed, and the risk of stroke or dementia will gradually increase, which are the main reasons for self-care disa |
| ev-s-9 | Conclusion | 1 | — | The prevalence of self-care disability among older adults aged 60 and over in China is low and has decreased compared to 2010. |
| ev-l-1 | Results | 3 | 3 | In 2020, the prevalence of self-care disability among older adults aged 60 years and above was 2.34%, lower than 2.95% in 2010. |
| ev-l-2 | Results | 6 | 6 | About 77.27% live with their spouse or children, 8.32% live alone, and are mostly women. |
| ev-l-3 | Discussion | 7 | 7 | The prevalence of self-care disability is highest among never married and widowed older adults in China. |
| ev-l-4 | Discussion | 7 | 7 | Currently, most policies focus on developing institutional care, resulting in many unoccupied facilities. |

# İlgili kavramlar

- [Türkiye Büyük Millet Meclisi Tartışmalarında Göçün Bağlamsal Güvenlikleştirilmesi ve Güvenlikdışılaştırılması](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turkiye-buyuk-millet-meclisi-tartismalarinda-gocun-baglamsal-guvenliklestirilmesi-ve-guvenlikdisilastirilmasi.md)
- [ABD Para Politikasının Uluslararası Aktarımında Sermaye Akımlarının Rolü: Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/abd-para-politikasinin-uluslararasi-aktariminda-sermaye-akimlarinin-rolu-turkiye-ornegi.md)
- [NATO’nun S-400 Anlaşmazlığına İlişkin Tutumu: Kaygısızlıktan Endişelere ve Çözüm Arama Girişimlerine](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/natonun-s-400-anlasmazligina-iliskin-tutumu-kaygisizliktan-endiselere-ve-cozum-arama-girisimlerine.md)
- [Dış Oy Kullanma Hakkı Tanınmasının AKP ve CHP'nin Diaspora Politikaları Üzerindeki Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/dis-oy-kullanma-hakki-taninmasinin-akp-ve-chpnin-diaspora-politikalari-uzerindeki-etkileri.md)
- [Türk Parti Sisteminde İktidar Partileri: 14 Mayıs 1950 ve 14 Mayıs 2023 Arasında Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turk-parti-sisteminde-iktidar-partileri-14-mayis-1950-ve-14-mayis-2023-arasinda-bir-analiz.md)
- [Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina.md)
- [İspanya Turizm Sektöründe Çalışanların İyi Oluşunun Bir Öncülü Olarak İş Yaşam Dengesi İçin Örgütsel Destek](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ispanya-turizm-sektorunde-calisanlarin-iyi-olusunun-bir-onculu-olarak-is-yasam-dengesi-icin-orgutsel-destek.md)
- [ESKİŞEHİR KENTSEL DÖNÜŞÜM BETON DAYANIMLARININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/eskisehir-kentsel-donusum-beton-dayanimlarinin-istatistiksel-analizi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-24T13:33:27.914Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/cindeki-yasli-yetiskinlerde-oz-bakim-yetersizligi-yayginligi-ve-sosyo-demografik-belirleyicileri